Senat, po rozpatrzeniu uchwalonej przez Sejm na posiedzeniu w dniu 20 lutego 2025 r. ustawy o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw, wprowadza do jej tekstu następujące poprawki:

1) w art. 1 skreśla się pkt 1;

2) skreśla się art. 2–5;

3) w art. 6 skreśla się pkt 1;

4) w art. 6 skreśla pkt 2;

5) skreśla się art. 7;

6) skreśla się art. 8.

MARSZAŁEK SENATU

Małgorzata KIDAWA-BŁOŃSKA

uzasadnienie

Senat – po rozpatrzeniu uchwalonej przez Sejm w dniu 20 lutego 2025 r. ustawy o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw, określanej dalej jako „ustawa” – wprowadził do jej tekstu 6 poprawek.

1. W wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 27 marca 2019 r. (C–545/17) organ ten orzekł, że art. 7 ust. 1 zdanie pierwsze w związku z art. 8 dyrektywy 97/67/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspólnych zasad rozwoju rynku wewnętrznego usług pocztowych Wspólnoty oraz poprawy jakości usług należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on przepisowi prawa krajowego, który uznaje za równoznaczne z wniesieniem pisma procesowego do danego sądu jedynie złożenie takiego pisma w placówce pocztowej jednego operatora wyznaczonego do świadczenia usługi powszechnej, i to bez obiektywnego uzasadnienia opartego na względach porządku publicznego lub bezpieczeństwa publicznego. Mając to na uwadze, przepisy art. 1 pkt 1, art. 2–5 oraz art. 6 pkt 1 ustawy zmierzają – poprzez nowelizację odpowiednio Ordynacji podatkowej, ustawy – Prawo wekslowe, Kodeksu postępowania administracyjnego, Kodeksu postępowania cywilnego, ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych – do ustanowienia regulacji, zgodnie z którymi terminy określone w zmienianych przepisach tych ustaw uważa się za zachowane, jeżeli przed ich upływem pismo wniesione do właściwego sądu, organu administracji publicznej albo innego podmiotu zostało odpowiednio:

7) nadane w polskiej placówce pocztowej operatora pocztowego (nie zaś – jak ma to miejsce w obowiązującym stanie prawnym – jedynie operatora wyznaczonego) albo placówce podmiotu zajmującego się doręczaniem korespondencji na terytorium innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym;

8) otrzymane przez polską placówkę pocztową operatora pocztowego (nie zaś – jak ma to miejsce w obowiązującym stanie prawnym – jedynie operatora wyznaczonego) po nadaniu w państwie innym niż państwo członkowskie Unii Europejskiej, Konfederacja Szwajcarska albo państwo członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – strona umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym.

Senat, w drodze poprawek nr 1–3 i 6, opowiedział się za skreśleniem powołanych przepisów ustawy. Nie negując potrzeby wykonania wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 27 marca 2019 r. (C–545/17), w toku senackiego postępowania ustawodawczego zwracano uwagę na zasadność dokonania ponownej analizy prawnej tego wyroku w celu określenia adekwatnego zakresu koniecznych zmian w polskim ustawodawstwie w związku z treścią jego sentencji oraz ustalenia skutków finansowych tych zmian dla Poczty Polskiej S.A. jako aktualnego operatora wyznaczonego i przedstawienia ich w ocenie skutków regulacji. Mając to na uwadze, konieczne jest – w ocenie Senatu – czasowe utrzymanie obowiązującego stanu prawnego, zgodnie z którym nadanie pisma w polskiej placówce pocztowej wyłącznie operatora wyznaczonego jest równoznaczne z wniesieniem tego pisma do właściwego sądu, organu administracji publicznej albo innego podmiotu.

2. W ocenie Senatu przepisy art. 6 pkt 2 oraz art. 7 ustawy są niezgodne z art. 118 ust. 1 oraz art. 119 ust. 1 i 2 Konstytucji przez to, że naruszają zasady wykonywania inicjatywy ustawodawczej oraz rozpatrywania projektu ustawy w trzech czytaniach.

Zgodnie z art. 119 ust. 1 Konstytucji Sejm rozpatruje projekt ustawy w trzech czytaniach. Powołany przepis statuuje zatem nakaz, „by podstawowe treści, które znajdą się ostatecznie w ustawie przebyły pełną drogę procedury sejmowej, tak by nie zabrakło czasu i możliwości na przemyślenie przyjmowanych rozwiązań i zajęcie wobec nich stanowiska. Nakazowi temu sprzeciwia się takie stosowanie procedury poprawek, które pozwala na wprowadzenie do projektu nowych, istotnych treści na ostatnich etapach procedury sejmowej.”. Niezależnie od tego, należy zauważyć, że „wykładnia przepisów regulujących poprawki „sejmowe” i „senackie” musi być dokonywana w taki sposób, aby nie prowadziło to do zatarcia odrębności między inicjatywą ustawodawczą i poprawkami, a w konsekwencji do obchodzenia wymagań, które Konstytucja przewiduje dla inicjatywy ustawodawczej”, przy czym „wyjście poza zakreślony przez samego projektodawcę zakres przedmiotowy projektu może mieć miejsce tylko wówczas, gdy treść poprawki pozostaje w ścisłym związku z przedmiotem projektowanej ustawy, a zwłaszcza wtedy, gdy jej wprowadzenie jest niezbędne do pełnego zrealizowania koncepcji projektodawcy. Odmienne stanowisko oznaczałoby obejście konstytucyjnych wymagań dotyczących inicjatywy ustawodawczej i trzech czytań projektu”.

W kontekście powyższych rozważań należy zauważyć, że po odbyciu pierwszego czytania projektu ustawy, w wyniku przyjęcia przez Komisję Finansów Publicznych niektórych poprawek zgłoszonych na jej posiedzeniu, tekst projektu ustawy został rozszerzony o nowelizację:

9) art. 186 ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych w celu uregulowania problematyki tzw. doręczenia zastępczego analogicznie do unormowań art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 6 pkt 2 ustawy),

10) art. 52 ustawy o Radzie Fiskalnej odnoszącego się do stosowania po raz pierwszy dodawanych przez nią przepisów art. 182 ust. 7 pkt 3 i 4 ustawy o finansach publicznych, które wejdą w życie z dniem 1 stycznia 2026 r. (art. 7 ustawy)

– a zatem o unormowania, których przedmiot wykracza poza materię projektu wniesionego do Sejmu przez Radę Ministrów, a ich cel nie pozostaje w związku z koniecznością uwzględnienia w polskim ustawodawstwie sentencji wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 27 marca 2019 r. (C–545/17) oraz wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 8 czerwca 2023 r. (C–322/22).

Mając na uwadze, że poprawki zgłaszane na etapie sejmowego postępowania ustawodawczego powinny „pozostawać w związku z projektem złożonym w Sejmie przez wnioskodawcę, przy czym więź ta winna mieć wymiar nie tylko formalny, ale i merytoryczny, polegający na tym, że konkretne poprawki odnoszące się do projektu powinny pozostawać w odpowiedniej relacji z jego treścią, zmierzając do modyfikacji pierwotnej treści projektu”, Senat uznał, że przepisy art. 6 pkt 2 oraz art. 7 ustawy są niezgodne z art. 118 ust. 1 oraz art. 119 ust. 1 i 2 Konstytucji przez to, że zostały wprowadzone do tekstu jej projektu bez dochowania trybu wymaganego dla sejmowego postępowania ustawodawczego. Nie tylko na etapie drugiego czytania, ale również w toku prac komisyjnych niedopuszczalne jest wprowadzanie poprawek, które stanowią „nowość normatywną, wychodząc poza zakres projektu ustawy”, nawet gdy są one korzystne dla adresatów wprowadzanych regulacji.

Mając na uwadze powołaną argumentację, Senat uchwalił poprawki nr 4 i 5.