Zawiadomienie Prezesa Rady Ministrów o zamiarze przedłożenia Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej do ratyfikacji, bez zgody wyrażonej w ustawie, Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki w sprawie środków bezpieczeństwa służących ochronie informacji niejawnych, podpisanej w Warszawie dnia 16 kwietnia 2025 r.

Warszawa, 20 czerwca 2025 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja Prezes Rady Ministrów RM-06111-83-25

Pan Szymon Hołownia Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Szanowny Panie Marszałku,

na podstawie art. 89 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, uprzejmie zawiadamiam, że Rada Ministrów zamierza przedstawić do ratyfikacji Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej

- Umowę między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki w sprawie środków bezpieczeństwa służących ochronie informacji niejawnych, podpisaną w Warszawie dnia 16 kwietnia 2025 r.,

której ratyfikacja - zdaniem Rady Ministrów - nie wymaga uprzedniej zgody wyrażonej w ustawie. W załączeniu przekazuję tekst wymienionego dokumentu wraz z uzasadnieniem.

W razie niezgłoszenia, w terminie 30 dni - zgodnie z art. 15 ust. 4 ustawy o umowach międzynarodowych - negatywnej opinii co do zasadności wyboru trybu ratyfikacji dokumentu, zostanie on przedstawiony Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej do ratyfikacji.

Z poważaniem

Donald Tusk /podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/ W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej PREZYDENT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ podaje do powszechnej wiadomości:

Dnia 16 kwietnia 2025 roku w Warszawie została podpisana Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki w sprawie środków bezpieczeństwa służących ochronie informacji niejawnych, w następującym brzmieniu:

Po zaznajomieniu się z powyższą Umową, w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej oświadczam, że:

− została ona uznana za słuszną zarówno w całości, jak i każde z postanowień w niej zawartych,

− jest przyjęta, ratyfikowana i potwierdzona,

− będzie niezmiennie zachowywana.

Na dowód czego wydany został Akt niniejszy, opatrzony pieczęcią Rzeczypospolitej Polskiej.

Dano w Warszawie, dnia 2025 roku.

PREZYDENT

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Andrzej Duda

PREZES RADY MINISTRÓW

Donald Tusk

UZASADNIENIE

I. Wyjaśnienie potrzeby i celu związania Rzeczypospolitej Polskiej umową międzynarodową

Obowiązująca dotychczas Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki w sprawie środków bezpieczeństwa służących ochronie informacji niejawnych w sferze wojskowej, podpisana w Warszawie dnia 8 marca 2007 r. (Dz. U. poz. 1658), niewątpliwie przyczyniła się do rozwoju współpracy między obydwoma krajami, która w bieżącej sytuacji geopolitycznej ma szczególne znaczenie.

Zawarta obecnie Umowa wychodzi naprzeciw oczekiwaniom Strony polskiej odnośnie do poszerzenia obowiązujących regulacji w zakresie wzajemnej ochrony informacji niejawnych o sferę cywilną, czyniąc ją, po wejściu w życie, uniwersalnym instrumentem prawnym. Ponadto Umowa zawiera nowe rozwiązania dotyczące zapewnienia adekwatnej ochrony polskim informacjom niejawnym oznaczonym klauzulą ZASTRZEŻONE. Przede wszystkim jednak tworzy stosowne ramy prawne otwierające perspektywy współpracy ze Stanami Zjednoczonymi Ameryki w zakresie cywilnej energii jądrowej, przyczyniając się do budowy bezpieczeństwa energetycznego Rzeczypospolitej Polskiej.

Ponadto zauważyć należy, że uregulowanie kwestii wymiany i wzajemnej ochrony informacji niejawnych w sferze cywilnej stwarza polskim i amerykańskim przedsiębiorcom dodatkowe możliwości zawierania kontraktów, których realizacja wiąże się z dostępem do informacji niejawnych, co może korzystnie wpłynąć, między innymi, na rozwój współpracy gospodarczej.

II. Wskazanie różnic między dotychczasowym a projektowanym stanem prawnym

Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki w sprawie środków bezpieczeństwa służących ochronie informacji niejawnych będzie pierwszą Umową zawartą między obydwoma krajami, która w sposób kompleksowy ureguluje ochronę tego typu informacji zarówno w sferze wojskowej, jak i cywilnej.

Zawarcie Umowy jest zgodne z innymi działaniami podejmowanymi przez Rzeczpospolitą Polską na arenie międzynarodowej i nie jest sprzeczne z Umową między Stronami Traktatu Północnoatlantyckiego o ochronie informacji, sporządzoną w Brukseli dnia 6 marca 1997 r. (Dz. U. z 2000 r. poz. 740), ani prawem Unii Europejskiej.

Art. 1 definiuje kluczowe dla Umowy pojęcia, w tym między innymi: „informacje niejawne”, „kontrakt niejawny”, „świadectwo bezpieczeństwa przemysłowego” oraz „poświadczenie bezpieczeństwa”, co pozwoli na uniknięcie ewentualnych wątpliwości interpretacyjnych po wejściu w życie Umowy.

Zgodnie z intencją partnerów amerykańskich w art. 2 został określony katalog informacji niejawnych wymienianych w ramach współpracy dwustronnej, w odniesieniu do których niniejsza Umowa nie będzie miała zastosowania.

Art. 3 reguluje wzajemne zobowiązania Stron do ochrony informacji niejawnych. Strona otrzymująca powinna zapewnić informacjom niejawnym co najmniej taką samą ochronę, jaka obowiązuje w stosunku do informacji niejawnych Strony udostępniającej. Ponadto każda ze Stron zobowiązała się do niezwłocznego powiadamiania drugiej Strony o wszelkich zmianach w swoim prawie krajowym mających wpływ na ochronę informacji niejawnych wymienianych na podstawie niniejszej Umowy.

W art. 4 wskazano krajowe władze bezpieczeństwa i dodatkowo doprecyzowano, że Strony informują się w drodze dyplomatycznej o wszelkich zmianach tych organów. Ponadto uzgodniono, że Strony mogą zawierać uzupełniające porozumienia wykonawcze do niniejszej Umowy w przypadku konieczności zastosowania dodatkowych technicznych środków bezpieczeństwa służących do ochrony informacji niejawnych.

W art. 5 uregulowano kwestie oznaczania informacji niejawnych, zestawiając odpowiadające sobie klauzule tajności. Zgodnie z zawartym w nim postanowieniem informacje niejawne oznacza się krajową klauzulą tajności oraz nazwą Strony udostępniającej. Natomiast w załączniku do Umowy określono zasady ochrony polskich informacji niejawnych oznaczonych klauzulą ZASTRZEŻONE, które będą obowiązywały Stronę amerykańską po wejściu w życie Umowy.

Art. 6 Umowy reguluje kwestie odpowiedzialności za ochronę informacji niejawnych, ponoszonej przez Stronę otrzymującą i udostępniającą.

W art. 7 uszczegółowiono zasady ochrony informacji niejawnych, w tym wzajemnej uznawalności poświadczeń bezpieczeństwa, jak również świadectw bezpieczeństwa przemysłowego oraz kwestii udostępniania tego typu informacji. W ust. 5 określono, że Strona otrzymująca respektuje prawa osobiste związane z informacjami niejawnymi Strony udostępniającej, w tym te, które odnoszą się do patentów, praw autorskich, tajemnic przedsiębiorstwa. Ponadto w art. 7 ust. 7 uregulowano zobowiązanie Stron do opracowania procedur, które mają na celu zapewnienie rozliczalności informacji niejawnych oraz kontroli nad dostępem do nich oraz ich obiegiem.

W art. 8 określono obowiązek posiadania odpowiedniego poświadczenia bezpieczeństwa przez osoby, które w ramach wykonywanych obowiązków służbowych lub pełnionych funkcji wymagają dostępu do informacji niejawnych. Ponadto, zgodnie z ust. 3 tego artykułu, przed udostępnieniem informacji niejawnych Strona otrzymująca udzieli Stronie przekazującej zapewnienia dotyczącego między innymi tego, że jej przedstawiciel posiada niezbędne poświadczenie bezpieczeństwa.

Art. 9 kompleksowo reguluje zasady udostępniania informacji niejawnych kontrahentom. Należy zauważyć, że na Stronę otrzymującą nałożono szereg obowiązków poprzedzających udostępnienie kontrahentowi lub potencjalnemu kontrahentowi informacji niejawnych drugiej Strony, w tym wymóg uzyskania uprzedniej pisemnej zgody na ich udostępnienie, jak również zapewnienie, że kontrahent lub potencjalny kontrahent oraz użytkowane przez niego obiekty, o ile ma to zastosowanie, posiadają odpowiednie poświadczenie bezpieczeństwa lub świadectwo bezpieczeństwa przemysłowego.

W art. 10 określono tryb postępowania poprzedzający realizację kontraktu niejawnego o klauzuli POUFNE / CONFIDENTIAL lub wyższej. Ponadto uzgodniono, że krajowa władza bezpieczeństwa Strony, do której skierowano wniosek o zapewnienie o posiadaniu przez potencjalnego kontrahenta świadectwa bezpieczeństwa przemysłowego, prowadzi nadzór i podejmuje odpowiednie działania w celu zapewnienia, że kontrahent spełnia wymagania bezpieczeństwa zgodnie ze swoim prawem krajowym.

Przepis art. 11 nakłada na Strony obowiązek ponoszenia odpowiedzialności za bezpieczeństwo wszystkich obiektów rządowych i prywatnych, w których przechowuje się informacje niejawne drugiej Strony. Przy czym, zgodnie z postanowieniem zawartym w art. 12, dostęp do przechowywanych informacji niejawnych drugiej Strony będą miały wyłącznie osoby do tego upoważnione.

Art. 13 reguluje kwestie przekazywania informacji niejawnych – drogą rządową lub w inny sposób uprzednio uzgodniony pisemnie przez właściwe krajowe władze bezpieczeństwa Stron. Ponadto omawiany artykuł określa wymogi dotyczące bezpieczeństwa informacji niejawnych podczas ich przekazywania, w tym pakowania i oznaczania przesyłek. Umowa reguluje również przekazywanie informacji niejawnych drogą elektroniczną. W art. 14 został określony tryb przeprowadzania wizyt w obiektach należących do drugiej Strony, w których jest wymagany dostęp do informacji niejawnych lub do których warunkiem wstępu jest posiadanie poświadczenia bezpieczeństwa.

Zgodnie z art. 15 są możliwe wzajemne wizyty przedstawicieli krajowych władz bezpieczeństwa Stron służące weryfikacji realizacji określonych w Umowie wymogów bezpieczeństwa.

Art. 16 Umowy przewiduje możliwość wzajemnego informowania się przez Strony na temat standardów bezpieczeństwa, sposobów postępowania oraz procedur związanych z ochroną informacji niejawnych.

W art. 17 uregulowano zasady powielania i tłumaczenia informacji niejawnych, które podlegają takiej samej ochronie jak oryginalne informacje.

Zgodnie z art. 18 informacje niejawne oraz materiały zawierające takie informacje są niszczone za pomocą środków, które uniemożliwiają ich odczytanie i wykluczają ich odtworzenie.

Art. 19 określa postępowanie w przypadku obniżenia lub zniesienia klauzul tajności, w sytuacji gdy informacje niejawne nie wymagają zapewnienia określonego stopnia ochrony. Zgodnie z zawartymi w nim postanowieniami Strona otrzymująca nie obniży ani nie zniesie klauzuli tajności nadanej informacjom niejawnym przez Stronę udostępniającą bez jej uprzedniej pisemnej zgody.

Art. 20 nakłada na Strony obowiązek informowania zarówno o utracie lub narażeniu na szwank bezpieczeństwa informacji niejawnych, jak i o podejrzeniu utraty lub narażenia na szwank ich bezpieczeństwa. W takim przypadku Strona otrzymująca została zobowiązana do niezwłocznego wszczęcia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia okoliczności takiego zdarzenia.

Zgodnie z art. 21 spory wynikające z niniejszej Umowy lub z nią związane będą rozstrzygane wyłącznie w drodze konsultacji między Stronami.

W art. 22 uzgodniono, że każda ze Stron pokrywa koszty własne, ponoszone w związku z realizacją niniejszej Umowy.

Art. 23 określa procedurę wejścia w życie Umowy, czas jej obowiązywania oraz tryb wypowiedzenia. Zgodnie z ust. 5, z chwilą wejścia w życie niniejszej Umowy, traci moc Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki w sprawie środków bezpieczeństwa służących ochronie informacji niejawnych w sferze wojskowej, podpisana w Warszawie dnia 8 marca 2007 r.

W załączniku do Umowy określone zostały procedury dotyczące ochrony polskich informacji niejawnych oznaczonych klauzulą ZASTRZEŻONE w Stanach Zjednoczonych Ameryki. Określono procedurę postępowania przez Stronę amerykańską z ww. informacjami, w tym między innymi warunek, że ww. informacje są przechowywane w zamkniętych szafach lub wydzielonych strefach, natomiast dostęp do nich jest ograniczony do osób, których zadania służbowe wymagają zapoznania się z nimi, przy czym poświadczenie bezpieczeństwa nie jest wymagane w przypadku takich informacji. W trakcie negocjacji Strona amerykańska postulowała uregulowanie w załączniku kwestii dostępu do takich informacji z zastosowaniem przepisów krajowych, w tym ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Należy przy tym nadmienić, że amerykańska ustawa o dostępie do informacji publicznej (Freedom of Information Act, zwana dalej FOIA) pozwala zainteresowanym stronom na wystąpienie z wnioskiem o udostępnienie informacji wytworzonych przez organy federalne Stanów Zjednoczonych Ameryki. Dostęp do informacji posiadanych przez organy administracji federalnej nie jest jednak nieograniczony. FOIA wyróżnia dziewięć wyjątków1 od naczelnej zasady swobodnego dostępu do informacji – wyłączenia obejmują m.in. informacje chronione ze względu na interes państwa (tj. informacje niejawne), tajemnice handlowe czy informacje o charakterze wrażliwym (np. dokumentacja medyczna), których ujawnienie stanowiłoby nieuzasadnioną ingerencję w prywatność (vide sekcja 552 (b) (1–9) 5 Kodeksu Prawa Stanów Zjednoczonych Ameryki2). Po wejściu w życie niniejszej Umowy polskie informacje niejawne o klauzuli POUFNE lub wyższej – oznaczone dodatkowo równoważną amerykańską klauzulą tajności – nadal podlegałyby w Stanach Zjednoczonych Ameryki wyłączeniu z dostępu na podstawie FOIA3.

Ujawnienie informacji niejawnych o klauzuli ZASTRZEŻONE osobom nieuprawnionym uniemożliwiałyby natomiast odrębne przepisy4, a konkretnie sekcja 130c 10 Kodeksu Prawa Stanów Zjednoczonych Ameryki zatytułowana następująco: „Nieujawnianie informacji: niektóre wrażliwe informacje innych państw lub organizacji międzynarodowych”. Zgodnie z omawianymi przepisami informacje o klauzuli ZASTRZEŻONE otrzymywałyby status Exemptions. Kodeks Prawa Stanów Zjednoczonych Ameryki – oficjalna kodyfikacja ogólnych i stałych ustaw federalnych Stanów Zjednoczonych Ameryki. Exemption 1. Exemption 3. „wrażliwych informacji zagranicznych5” i nie podlegałyby udostępnieniu do publicznej wiadomości w trybie FOIA.

Wobec powyższego regulacje zawarte w załączniku do niniejszej Umowy, w tym postanowienia ust. 3, zapewnią właściwą ochronę informacji niejawnych o klauzuli ZASTRZEŻONE w Stanach Zjednoczonych Ameryki. Treść zdania drugiego ust. 3 załącznika6 nie pozostawia wątpliwości, że spełnione zostają wszystkie kryteria, o których mowa w opisanych wyżej przepisach krajowych Stanów Zjednoczonych Ameryki. Nieuprawniony dostęp do informacji niejawnych o klauzuli ZASTRZEŻONE nie będzie zatem de facto możliwy.

Ponadto, odnosząc się do ewentualnych wątpliwości, czy Strona amerykańska powinna samodzielnie decydować o udostępnieniu do publicznej wiadomości informacji niejawnych o klauzuli ZASTRZEŻONE Departament Obrony Stanów Zjednoczonych Ameryki poinformował, że w przypadku wpłynięcia wniosku o udostępnienie dokumentu zawierającego zagraniczne informacje na podstawie FOIA, wniosek taki w praktyce zawsze podlega konsultacjom ze stroną przekazującą (wytwarzającą).

Dodatkowo w załączniku do Umowy uregulowano możliwość przetwarzania informacji o klauzuli ZASTRZEŻONE za pomocą systemów organu rządowego lub kontrahenta posiadających akredytację bezpieczeństwa teleinformatycznego.

W ust. 5 załącznika wskazano sposób przekazywania informacji o klauzuli ZASTRZEŻONE: w drodze dyplomatycznej, za pośrednictwem kurierów wojskowych, listem poleconym lub osobiście.

W pozostałych jednostkach redakcyjnych załącznika uregulowano, między innymi, kwestie oznaczania dokumentów Strony amerykańskiej, które zawierają informacje o klauzuli ZASTRZEŻONE, oraz określono warunki ich przesyłania lub udostępniania przez ogólnie dostępne sieci.

III. Wskazanie przewidywanych skutków społecznych, gospodarczych, finansowych, politycznych i prawnych związanych z wejściem w życie umowy międzynarodowej wraz z określeniem źródeł finansowania Sensitive information of a foreign government. „Rzeczpospolita Polska nie udostępnia informacji o klauzuli ZASTRZEŻONE publicznie i może przekazać informacje o klauzuli ZASTRZEŻONE Stanom Zjednoczonym pod warunkiem, że nie zostaną one udostępnione publicznie.”. Wejście w życie Umowy nie spowoduje powstania skutków społecznych. Skutkiem o charakterze prawnym będzie określenie jednolitych zasad ochrony informacji niejawnych wymienianych w ramach szeroko rozumianej współpracy między Rzecząpospolitą Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki. Skutkiem politycznym będzie dalsze zacieśnienie współpracy i pogłębienie dotychczasowych relacji między obydwoma krajami. Zawarcie Umowy może również przynieść wymierne korzyści wynikające ze wzmocnienia współpracy gospodarczej, ponieważ jej postanowienia będą stanowić podstawę do nawiązania ściślejszej współpracy nie tylko przemysłów zbrojeniowych, ale także w zakresie bezpieczeństwa energetycznego.

Wejście w życie niniejszej Umowy nie spowoduje skutków finansowych dla podmiotów sektora finansów publicznych w postaci zmniejszenia ich dochodów lub zwiększenia ich wydatków ani dodatkowych skutków finansowych dla budżetu Państwa, innych aniżeli przewidziane w ramach właściwej części budżetu państwa.

IV. Tryb związania

Wejście w życie niniejszej Umowy nie będzie się wiązało z koniecznością wprowadzenia zmian w polskim prawie krajowym, ponieważ jej postanowienia nie odbiegają od obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej porządku prawnego, a w szczególności rozwiązań przyjętych w ustawie z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 632, z późn. zm.). Umowa dotyczy wprawdzie ochrony przekazywanych za granicę i otrzymywanych z zagranicy informacji niejawnych, ale nie wprowadza żadnych dodatkowych zasad ochrony lub wymiany tych informacji – innych aniżeli określone w ustawie o ochronie informacji niejawnych. Nie zostały zatem spełnione przesłanki wymienione w art. 89 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. poz. 483, z późn. zm.), zwanej dalej Konstytucją, a więc ratyfikacja przedmiotowej Umowy nie wymaga uprzedniej zgody wyrażonej w ustawie.

W Rzeczypospolitej Polskiej związanie przedmiotową Umową powinno nastąpić przez jej ratyfikację w trybie art. 89 ust. 2 Konstytucji, zgodnie z postanowieniami art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 14 kwietnia 2000 r. o umowach międzynarodowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 127).

Wybór trybu tzw. małej ratyfikacji jest poparty potrzebą uznania przedmiotowej Umowy za źródło prawa powszechnie obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej, gdyż jej postanowienia będą miały zastosowanie do szerokiego kręgu podmiotów (organy administracji państwowej, przedsiębiorcy). W związku z faktem, iż zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji źródłem prawa powszechnie obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej są wyłącznie ratyfikowane umowy międzynarodowe, a nie zaistniały przesłanki ratyfikacji umowy za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie, związanie Rzeczypospolitej Polskiej przedmiotową Umową powinno nastąpić w drodze ratyfikacji bez uprzedniej zgody wyrażonej w ustawie.

Z uwagi na powyższe przesłanki uzasadniające proponowany tryb związania Rzeczypospolitej Polskiej przedmiotową Umową zostanie ona ratyfikowana. Adam Szłapka

DPUE.920.418.2023.12(KWM) Warszawa, 12 maja 2025 r. Dot. P-3597/2025 z 2.05.2025 r.

Pan Rafał Syrysko Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego

Opinia o zgodności z prawem Unii Europejskiej Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki w sprawie środków bezpieczeństwa służących ochronie informacji niejawnych, wyrażona przez ministra właściwego do spraw członkostwa Rzeczypospolitej Polskiej w Unii Europejskiej

Szanowny Panie Ministrze,

w związku z przedłożonym projektem wniosku o ratyfikację umowy międzynarodowej pozwalam sobie wyrazić poniższą opinię.

Umowa nie jest sprzeczna z prawem Unii Europejskiej.

Z wyrazami szacunku

z upoważnienia

Ignacy Niemczycki Sekretarz Stanu /dokument podpisany elektronicznie/

Telefon: +48 22 694 7540 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów SMUE@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3 www.gov.pl/web/premier 00-583 Warszawa