Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks karny.

Warszawa, 25 lipca 2025 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja

Pan Szymon Hołownia Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i na podstawie art. 32 ust. 2 regulaminu Sejmu niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy:

- o zmianie ustawy - Kodeks karny. Do reprezentowania wnioskodawców w pracach nad projektem ustawy upoważniamy pana posła Michała Wójcika.

(-) Waldemar Andzel; (-) Dorota Arciszewska-Mielewczyk; (-) Marek Ast; (-) Anna Baluch; (-) Ryszard Bartosik; (-) Barbara Bartuś; (-) Jacek Bogucki; (-) Zbigniew Bogucki; (-) Joanna Borowiak; (-) Lidia Burzyńska; (-) Artur Chojecki; (-) Krzysztof Czarnecki; (-) Witold Wojciech Czarnecki; (-) Przemysław Czarnek; (-) Arkadiusz Czartoryski; (-) Lidia Czechak; (-) Zbigniew Dolata; (-) Elżbieta Duda; (-) Radosław Fogiel; (-) Szymon Giżyński; (-) Marek Gróbarczyk; (-) Czesław Hoc; (-) Zbigniew Hoffmann; (-) Paweł Hreniak; (-) Piotr Kaleta; (-) Fryderyk Sylwester Kapinos; (-) Henryk Kowalczyk; (-) Leonard Krasulski; (-) Andrzej Kryj; (-) Mariusz Krystian; (-) Wioletta Maria Kulpa; (-) Maria Kurowska; (-) Władysław Kurowski; (-) Zbigniew Krzysztof Kuźmiuk; (-) Krzysztof Lipiec; (-) Marzena Anna Machałek; (-) Ewa Malik; (-) Grzegorz Matusiak; (-) Marek Matuszewski; (-) Anna Milczanowska; (-) Aleksander Mikołaj Mrówczyński; (-) Jacek Osuch; (-) Marcin Porzucek; (-) Zbigniew Rau; (-) Rafał Romanowski; (-) Urszula Rusecka; (-) Jacek Sasin; (-) Sławomir Skwarek; (-) Krzysztof Sobolewski; (-) Agnieszka Anna Soin; (-) Katarzyna Sójka; (-) Artur Szałabawka; (-) Paweł Szrot; (-) Jacek Świat; (-) Włodzimierz Tomaszewski; (-) Robert Warwas; (-) Jan Warzecha; (-) Rafał Weber; (-) Teresa Wilk; (-) Agata Wojtyszek; (-) Tadeusz Woźniak; (-) Michał Wójcik; (-) Jarosław Zieliński; (-) Tomasz Zieliński. Projekt U S T AWA

z dnia …

o zmianie ustawy – Kodeks karny

Art. 1. W ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2022 r. poz. 1138, 1726 i 1855) po art. 255a dodaje się art. 255b w brzmieniu:

„Art. 255b. § 1. Kto za pośrednictwem sieci teleinformatycznej rozpowszechnia w postaci obrazu lub dźwięku treści przedstawiające popełnienie czynu zabronionego:

1) zagrożonego karą pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 5 jako umyślne przestępstwo przeciwko życiu lub zdrowiu, wolności, wolności seksualnej, obyczajności, rodzinie i opiece lub popełnione z użyciem przemocy;

2) polegającego na znęcaniu się nad zwierzęciem lub zabiciu zwierzęcia, określonego w art. 35 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2022 r. poz. 572 i 2375);

3) stanowiącego naruszenie nietykalności cielesnej, w sposób prowadzący do poniżenia lub upokorzenia innej osoby, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat.

§ 2. Tej samej karze podlega, kto w sposób określony w § 1 rozpowszechnia treści przedstawiające, jako autentyczne, pozorowane popełnienie czynu zabronionego wskazanego w § 1 pkt 1-3.

§ 3. Jeżeli sprawca czynu określonego w § 1 lub § 2 działa w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej albo taką korzyść osiąga, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8

§ 4. Nie podlega karze za przestępstwo określone w § 1, kto, nie będąc sprawcą czynu zabronionego wskazanego w § 1 pkt 1-3, działa w celu obrony interesu publicznego lub zasługującego na uwzględnienie interesu prywatnego.”.

Art. 2. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

UZASADNIENIE

Przedłożona propozycja legislacyjna wychodzi naprzeciw potrzebie kryminalizacji zjawiska patostreamingu. Działalność patostreamerów polega częstokroć na relacjonowaniu atakowaniu osób bądź zwierząt, zmuszaniu do wykonywania kontrowersyjnych, często uwłaczających ich godności czynności. Patostreamerzy niejednokrotnie utrzymują się z darowizn od osób oglądających ich transmisje; liczba odbiorców dochodzi niekiedy do kilku tysięcy.

Treści w ramach patostreamingu zaliczane są do niezwykle szkodliwych, definiowanych jako „materiały, które mogą wywołać negatywne emocje u odbiorcy lub które promują niebezpieczne zachowania” - Z. Polak, Szkodliwe treści, [w:] A. Wrzesień (red.), Bezpieczeństwo dzieci online. Kompendium dla rodziców i profesjonalistów (s. 96-100), Naukowa i Akademicka Sieć Komputerowa; Fundacja Dzieci Niczyje, Warszawa 2015.

W polskim prawie brak jest definicji patostreamingu. Definicja patostreamingu nie figuruje również w anglojęzycznej literaturze przedmiotu. Ww. pojęcie pojawiło się w Polsce i zostało przejęte przez badaczy tego fenomenu (http://www.parezja.uwb.edu.pl/wp-content/uploads/2020/09/5.pdf); w takiej skali jak w naszym kraju nie występuje nigdzie w Europie. Z patostreamingu wiele osób uczyniło sposób zarobkowania.

Patostreaming może wyczerpywać znamiona m.in. następujących przestępstw z ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2022 r. poz. 1138; dalej jako: k.k.). − przemoc na tle dyskryminacyjnym - art. 119 kk, − spowodowanie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu - art. 156 kk, − lekki uszczerbek na zdrowiu - art. 157 § 2 kk, − udział w bójce lub pobiciu z art. 158 k.k., − narażenie człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu - art. 160 kk, − bezprawne pozbawienie wolności – art. 189 kk, − groźba karalna – art. 190 kk, − nękanie/stalking – art. 190a kk, − zmuszanie do określonego zachowania – art. 191 kk,

− utrudnianie korzystania z lokalu mieszkalnego – art. 191 kk, − zakłócenie miru domowego – art. 193 kk, − seksualne wykorzystanie małoletniego – art. 200 kk, − grooming – art. 200a kk, czyli nawiązywanie kontaktu z małoletnim poniżej lat 15 za pośrednictwem systemu teleinformatycznego lub sieci telekomunikacyjnej w celach seksualnych, − publiczne prezentowanie treści pornograficznych – art. 202 kk, − znęcanie się - art. 207 kk, − zniesławienie - art. 212 kk, − znieważenie - art. 216 kk, − naruszenie nietykalności cielesnej - art. 217 kk, − znieważenie lub naruszenie nietykalności cielesnej funkcjonariusza publicznego

- art. 222 i 226 kk, − zniszczenie mienia - art. 288 kk.

Badania z 2019 r. przeprowadzone przez firmę Puzzle Research na zlecenie Fundacji „Dajemy Dzieciom Siłę” we współpracy z Rzecznikiem Praw Obywatelskich wykazały, że interwencja organów ścigania w tego typu sprawach napotyka na trudności wynikające z:

1) potrzeby zidentyfikowania osób widocznych na nagraniach lub komentujących stream,

2) prawidłowej kwalifikacji prawnej zachowań na podstawie obowiązujących regulacji,

3) konfliktu pomiędzy wolnością słowa i artystycznego wyrazu, a prawami innych osób.

O zjawisku patostreamingu stało się głośno w przestrzeni publicznej za sprawą bulwersujących wydarzeń z udziałem patostreamerów. Przykładem może być śmierć dziewczyny rosyjskiego patostreamera i youtubera Stasa ReeFlaya, który relacjonował na żywo zmuszanie ciężarnej partnerki do wyjścia w grudniu 2020 r. na dwór w samej bieliźnie, podczas dużych mrozów (nawet gdy dziewczyna straciła przytomność, patostreamer nie przerwał relacji). Według doniesień medialnych jego tzw. followersi zapłacili za to, by oglądać relację, około 1 tys. dolarów. Inne przykłady to: patostreamer Rafonix - skazany na rok pozbawienia wolności w zawieszeniu na trzy lata za napaść, znieważenie oraz publiczne pochwalanie przestępstwa, Gural - oskarżony o nawoływanie do nienawiści w Internecie, stosowanie gróźb karalnych, namawiania innych do popełniania przestępstw i nienawiści oraz namawiania osób poniżej 15. roku życia do rozbierania się przed kamerą, skazany na 6 miesięcy pozbawienia

wolności w zawieszeniu na 2 lata oraz nadzór kuratorski i grzywnę, Daniel Magical - skazany za pobicie prawomocnym wyrokiem (na jednym ze streamów pochwalił morderstwo prezydenta Gdańska Pawła Adamowicza). Niedawnym przykładem tego bulwersującego zjawiska jest stream rodziców z Dąbrowy Górniczej, którzy na oczach widzów znęcali się nad swoim dzieckiem.

Z uwagi na fakt, że patostreaming to treści wyjątkowe szkodliwe i rażąco godzące w zasady współżycia społecznego to tego typu zachowanie zasługuje na kryminalizację.

Projekt zakłada, że odpowiedzialność karną poniesie ten kto, za pośrednictwem sieci teleinformatycznej rozpowszechnia w postaci obrazu lub dźwięku treści przedstawiające popełnienie czynu zabronionego przeciwko życiu lub zdrowiu, wolności, wolności seksualnej, obyczajności, rodzinie i opiece, przestępstwa z użyciem przemocy (pkt 1), zachowanie polegające na znęcaniu się nad zwierzęciem lub zabiciu zwierzęcia (pkt 2), stanowiącego naruszenie nietykalności cielesnej, w sposób prowadzący do poniżenia lub upokorzenia innej osoby (pkt 3) - § 1 projektowanego przepisu. Konstrukcja zaprezentowanych znamion została częściowo oparta na budowie dyspozycji art. 202 § 3 k.k. (m.in. „produkowanie, rozpowszechnianie, prezentowanie treści”). Proponuj się aby za te przestępstwa sprawca podlegał karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat.

W § 2 projektowanego przepisu wskazano, że tej samej karze (od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności) podlegać, będzie osoba która w sposób określony w § 1 rozpowszechnia treści przedstawiające, jako autentyczne, pozorowane popełnienie czynu zabronionego wskazanego w § 1 pkt 1-3

W § 3 projektowanego przepisu tworzy się typ kwalifikowany ww. przestępstwa

- jeżeli sprawca dopuszcza się czynu określonego w § 1 lub § 2 w celu osiągnięcia korzyści majątkowej (znamię to występuje wielokrotnie w k.k. – m.in. w ramach dyspozycji art. 228, art. 230, art. 250a czy art. 296a k.k.).

Jednocześnie wskazano, że nie popełnia przestępstwa określonego w § 1, kto, nie będąc sprawcą czynu lub zachowania, o którym mowa w tym przepisie, działa w celu obrony społecznie uzasadnionego interesu (tego rodzaju swoisty kontratyp przewidziano

w § 4; został on częściowo oparty na budowie dyspozycji art. 213 § 2 pkt 2 k.k., wskazującego na przesłanki wyłączające przestępność czynu).

Projekt ma na celu ściganie przestępstw o wysokim stopniu społecznej szkodliwości; sankcja karna przewidziana za przestępstwo winna być zatem proporcjonalna i adekwatna.

Zakłada się, że proponowana ustawa wejdzie w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, a zatem zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1461).

Projekt ustawy pozostaje bez wpływu na budżet państwa oraz budżety samorządu terytorialnego.

Projekt ustawy nie jest sprzeczny z prawem Unii Europejskiej.

Projekt nie wywołuje skutków gospodarczych i nie ma wpływu na mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców (MŚP). Projektowana ustawa nie dotyczy majątkowych praw i obowiązków przedsiębiorców lub praw i obowiązków przedsiębiorców wobec organów administracji publicznej. Projekt ustawy nie zawiera przepisów określających zasady podejmowania, wykonywania lub zakończenia działalności gospodarczej.

Projekt ustawy nie podlega obowiązkowi przedstawienia właściwym instytucjom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji albo uzgodnienia.

Projekt ustawy nie podlega procedurze notyfikacji aktów prawnych, określonej w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. poz. 2039 oraz z 2004 r. poz. 597).

DEKLAROWANE SKUTKI REGULACJI (DSR) projektu ustawy

Informacja o projekcie

a) Tytuł projektu:

Projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny

b) Przedstawiciel wnioskodawcy:

Michał Wójcik

I. Część wstępna [1] Zwięzły opis zidentyfikowanego problemu i proponowanych rozwiązań.

Przedłożona propozycja legislacyjna wychodzi naprzeciw potrzebie kryminalizacji zjawiska patostreamingu. Działalność patostreamerów polega częstokroć na relacjonowaniu atakowaniu osób bądź zwierząt, zmuszaniu do wykonywania kontrowersyjnych, często uwłaczających ich godności czynności. Patostreamerzy niejednokrotnie utrzymują się z darowizn od osób oglądających ich transmisje; liczba odbiorców dochodzi niekiedy do kilku tysięcy.

Projekt zakłada, że odpowiedzialność karną poniesie ten kto, za pośrednictwem sieci teleinformatycznej rozpowszechnia w postaci obrazu lub dźwięku treści przedstawiające popełnienie czynu zabronionego przeciwko życiu lub zdrowiu, wolności, wolności seksualnej, obyczajności, rodzinie i opiece, przestępstwa z użyciem przemocy (pkt 1), zachowanie polegające na znęcaniu się nad zwierzęciem lub zabiciu zwierzęcia (pkt 2), stanowiącego naruszenie nietykalności cielesnej, w sposób prowadzący do poniżenia lub upokorzenia innej osoby (pkt 3) - § 1 projektowanego przepisu. Konstrukcja zaprezentowanych znamion została częściowo oparta na budowie dyspozycji art. 202 § 3 k.k. (m.in. „produkowanie, rozpowszechnianie, prezentowanie treści”). Proponuje się aby za te przestępstwa sprawca podlegał karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat.

W § 2 projektowanego przepisu wskazano, że tej samej karze (od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności) podlegać, będzie osoba która w sposób określony w § 1 rozpowszechnia treści przedstawiające, jako autentyczne, pozorowane popełnienie czynu zabronionego wskazanego w § 1 pkt 1-3

W § 3 projektowanego przepisu tworzy się typ kwalifikowany ww. przestępstwa

- jeżeli sprawca dopuszcza się czynu określonego w § 1 lub § 2 w celu osiągnięcia korzyści majątkowej (znamię to występuje wielokrotnie w k.k. – m.in. w ramach dyspozycji art. 228, art. 230, art. 250a czy art. 296a k.k.).

Jednocześnie wskazano, że nie popełnia przestępstwa określonego w § 1, kto, nie będąc sprawcą czynu lub zachowania, o którym mowa w tym przepisie, działa w celu obrony społecznie uzasadnionego interesu (tego rodzaju swoisty kontratyp przewidziano w § 4; został on częściowo oparty na budowie dyspozycji art. 213 § 2 pkt 2 k.k., wskazującego na przesłanki wyłączające przestępność czynu). [2] Czy były rozważane rozwiązania alternatywne? ➢ Nie

Nie brano pod uwagę rozwiązań alternatywnych, gdyż cel który ma być osiągnięty jest możliwy jedynie poprzez zaproponowaną inicjatywę ustawodawczą.

II. Wymogi określone w art. 34 ust. 2 pkt 3–5 regulaminu Sejmu [3] Jakie są przewidywane skutki prawne projektowanych rozwiązań?

Projekt ustawy jest spójny terminologicznie i systemowo z dotychczasowym stanem prawnym.

Projekt jest spójny z dotychczasowymi regulacjami.

Projekt ustawy nie jest sprzeczny z prawem Unii Europejskiej.

Proponowany 14-dniowy termin wejścia w życie ustawy jest w pełni uzasadniony i odpowiedni z uwagi na potrzebę przyjęcia proponowanych zmian.

[4] Jakie są przewidywane skutki społeczne projektowanych rozwiązań?

Proponowany przepis ma na celu przeciwdziałanie brutalizacji życia publicznego, a także ochronę społeczeństwa – w szczególności osób małoletnich – przed dostępem do treści mogących wywoływać trwałe szkody psychiczne i kształtować destrukcyjne wzorce zachowań. Projekt ma na celu ściganie przestępstw o wysokim stopniu społecznej szkodliwości; sankcja karna przewidziana za przestępstwo (kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat lub w przypadku typu kwalifikowanego kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8) wydaje się być zatem proporcjonalna i adekwatna.

[5] Jakie są przewidywane skutki gospodarcze projektowanych rozwiązań?

Projekt nie wywołuje skutków gospodarczych i nie ma wpływu na mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców (MŚP). Projektowana ustawa nie dotyczy majątkowych praw i obowiązków przedsiębiorców lub praw i obowiązków przedsiębiorców wobec organów administracji publicznej. Projekt ustawy nie zawiera przepisów określających zasady podejmowania, wykonywania lub zakończenia działalności gospodarczej.

[6] Jakie są przewidywane skutki finansowe projektowanych rozwiązań, w szczególności wpływ na sektor finansów publicznych, w tym na budżet państwa i budżety jednostek samorządu terytorialnego?

Projektowana ustawa nie pociąga za sobą skutków finansowych dla budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego. [7] Wykaz źródeł finansowania, jeśli projekt ustawy pociąga za sobą obciążenie budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego.

Projektowana ustawa nie pociąga za sobą skutków finansowych dla budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego.

[8] Czy projekt ustawy podlega procedurze notyfikacyjnej? ➢ Nie

III. Wymogi określone w art. 34 ust. 2a i 2b regulaminu Sejmu [9] Czy projekt ustawy zawiera przepisy określające zasady podejmowania, wykonywania lub zakończenia działalności gospodarczej (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)? ➢ Nie

[10] Czy wdrożenie projektowanych przepisów spowoduje obciążenia administracyjne mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)? ➢ Nie

[11] Czy projekt ustawy zawiera przepisy regulacyjne lub określa wymogi dotyczące świadczenia usług transgranicznych w rozumieniu ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej (art. 34 ust. 2b regulaminu Sejmu)? ➢ Nie