Sejmdle
PL · EN

Przedstawiony przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej projekt ustawy o Funduszu Rozwoju Technologii Przełomowych.

Druk nr 1676 · strona druku w Sejmie · 1676.pdf · 1676-ustawa.docx · 1676-uzasadnienie.docx

Pełny tekst

Tekst wyodrębniony automatycznie z dokumentu źródłowego; wiążący jest oficjalny druk.

Warszawa, 29 sierpnia 2025 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej

Pan Szymon Hołownia Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Szanowny Panie Marszałku

Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. przedstawiam Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej projekt ustawy

- o Funduszu Rozwoju Technologii Przełomowych.

Jednocześnie uprzejmie informuję, że do reprezentowania mojego stanowiska w toku prac nad projektem ustawy upoważniam Pana Zbigniewa Boguckiego, Szefa Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.

Z poważaniem

(-) Karol Nawrocki Projekt U S T AWA

z dnia ………… 2025 r.

o Funduszu Rozwoju Technologii Przełomowych

Rozdział 1

Przepisy ogólne

Art. 1. Ustawa określa:

1) organizację i zasady działania Funduszu Rozwoju Technologii Przełomowych, zwanego dalej „Funduszem”, oraz jego cele;

2) zasady gromadzenia środków Funduszu;

3) zasady udzielania finansowania i dofinansowania ze środków Funduszu;

4) organizację, tryb działania i zadania Rady Funduszu.

Art. 2. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej sprawuje honorowy patronat nad działalnością Funduszu.

Art. 3. Ilekroć w ustawie jest mowa o:

1) programie inwestycyjnym – rozumie się przez to finansowany ze środków Funduszu program o okresie realizacji wynoszącym co najmniej rok;

2) projekcie strategicznym – rozumie się przez to finansowany ze środków Funduszu projekt przyczyniający się w istotny sposób do zwiększenia technologicznej konkurencyjności Rzeczypospolitej Polskiej.

Art. 4. Celem Funduszu jest działanie na rzecz wzmocnienia bezpieczeństwa państwa, w szczególności w zakresie realizacji i wdrażania strategii bezpieczeństwa narodowego, o której mowa w art. 24 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2025 r. poz. 825, 1014 i 1080), poprzez wspieranie polskiej nauki, administracji, gospodarki i społeczeństwa w rozwijaniu technologii przełomowych, w tym:

a) biotechnologii i medycyny,

b) interfejsów człowiek-maszyna i technologii immersyjnych,

c) technologii materiałowych i produkcyjnych,

d) technologii komunikacyjnych,

e) sztucznej inteligencji i robotyki,

f) technologii energetycznych,

g) technologii kosmicznych i transportowych,

h) technologii środowiskowych, klimatycznych i rolniczych,

i) technologii cyfrowych i obliczeniowych, w tym technologii kwantowych i kryptografii,

j) neurotechnologii

– oraz tworzeniu, rozwijaniu, wdrażaniu i popularyzowaniu rozwiązań opartych na tych technologiach.

Rozdział 2

Organizacja i zasady działania Funduszu

Art. 5. 1. Fundusz jest państwowym funduszem celowym.

2. Dysponentem Funduszu jest minister właściwy do spraw informatyzacji.

3. W ramach Funduszu wyodrębnia się subfundusze:

1) naukowo-badawczy;

2) nowoczesnej administracji;

3) bezpieczeństwa cyberprzestrzeni;

4) edukacyjno-popularyzatorski;

5) wsparcia innowacyjnej gospodarki.

4. Podziału środków Funduszu na subfundusze, o których mowa w ust. 3, dokonuje minister właściwy do spraw informatyzacji po uzyskaniu pozytywnej opinii Rady Funduszu.

5. W ramach Funduszu zakłada się rezerwę w wysokości 10% zaplanowanych na dany rok środków. Wydatkowanie środków z rezerwy może nastąpić wyłącznie na realizację nieplanowanych wcześniej wydatków powstałych w toku realizacji programu inwestycyjnego lub planu wydatków obsługowych Funduszu i wymaga pozytywnej opinii Rady Funduszu.

6. Koszty obsługi Funduszu, w tym koszty promocji Funduszu, jego działań i celów zbieżnych z celami Funduszu, realizowane są ze środków Funduszu i mogą stanowić maksymalnie 1% wydatków Funduszu zaplanowanych na dany rok.

7. Środki, o których mowa w ust. 6, są dzielone i wydatkowane na podstawie planu wydatków obsługowych Funduszu, ustalanego przez ministra właściwego do spraw informatyzacji po uzyskaniu pozytywnej opinii Rady Funduszu. Plan wydatków obsługowych Funduszu obejmuje co najmniej:

1) łączną kwotę wydatków, o których mowa w ust. 6, na dany rok;

2) wyszczególnienie zadań realizowanych w ramach wydatków obsługowych Funduszu.

8. Na realizację zadań w ramach subfunduszy, minister właściwy do spraw informatyzacji może zaciągać zobowiązania o charakterze wieloletnim do wysokości środków wynikających z programów inwestycyjnych.

9. Projekt planu finansowego Funduszu jest opracowywany przez ministra właściwego do spraw informatyzacji i przekazywany Radzie Funduszu do zaopiniowania w terminie nie późniejszym niż 30 dni przed planowanym przekazaniem projektu planu ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych.

Art. 6. 1. Środki z Funduszu, z wyjątkiem środków, o których mowa w art. 5 ust. 6, wydatkowane są w oparciu o programy inwestycyjne.

2. Programy inwestycyjne mogą być ustanawiane:

1) do kwoty przewidzianej w planie finansowym Funduszu – na dany rok;

2) do kwoty nieprzekraczającej wysokości wpłat z budżetu państwa przewidzianych w ustawie na kolejne lata.

3. Program inwestycyjny, w tym program inwestycyjny dotyczący projektu strategicznego, może służyć również organizacji systemu wsparcia, w tym finansowego dla danej kategorii podmiotów, o ile jest to uzasadnione skuteczną realizacją celów Funduszu.

4. Środki w ramach programów inwestycyjnych są przyznawane w oparciu o otwarte konkursy, w ramach których zainteresowane podmioty mogą ubiegać się o udzielenie wsparcia finansowego.

5. W szczególnie uzasadnionych przypadkach środki w ramach programu inwestycyjnego mogą być przeznaczone na realizację projektu strategicznego z pominięciem konkursu, jeżeli łącznie spełnione są następujące przesłanki:

1) podmiotem realizującym projekt strategiczny jest:

a) jednostka sektora finansów publicznych, lub jednostka jej podległa lub przez nią nadzorowana,

b) instytucja rozwoju, o której mowa w ustawie z dnia 4 lipca 2019 r. o systemie instytucji rozwoju (Dz. U. z 2024 r. poz. 923 oraz z 2025 poz. 352 i 769),

c) jednostka systemu oświaty lub jej organ prowadzący będący jednostką samorządu terytorialnego lub ministrem,

d) podmiot systemu szkolnictwa wyższego i nauki,

e) publiczny podmiot prowadzący działalność leczniczą,

f) publiczny podmiot o szczególnym znaczeniu dla bezpieczeństwa narodowego;

2) projekt strategiczny:

a) nie dotyczy wsparcia działalności gospodarczej podmiotu realizującego ten projekt,

b) ma szczególnie istotne znaczenie dla realizacji celu, o których mowa w art. 4,

c) charakteryzuje się wysokim stopniem pilności w zakresie realizacji celów, o których mowa w art. 4;

3) podmiot realizujący projekt strategiczny jest jedynym posiadającym zdolności, w szczególności techniczne, organizacyjne, kadrowe lub wynikające z jego formy prawnej lub zawartych umów, do uzasadnionej ekonomicznie realizacji danego projektu.

6. Minister właściwy do spraw informatyzacji przeprowadza konkurs w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny oraz zapewnia wnioskodawcom równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie naboru oraz wyboru projektów. Regulamin konkursu wymaga pozytywnego zaopiniowania przez Radę Funduszu.

7. Po dokonaniu oceny zgłoszeń nadesłanych w ramach konkursu, a przed zatwierdzeniem listy rankingowej, minister właściwy do spraw informatyzacji przedstawia Radzie Funduszu informację o przebiegu konkursu.

8. Rada Funduszu może w toku rozpatrywania informacji o przebiegu konkursu wystąpić do ministra właściwego do spraw informatyzacji o przedstawienie dodatkowych informacji lub okazanie dokumentacji związanej z przeprowadzaniem konkursu, w tym pełnej treści składanych wniosków. Minister przedstawia informacje lub okazuje dokumentację niezwłocznie, ale nie później niż 14 dni od otrzymania wystąpienia Rady Funduszu.

9. Minister właściwy do spraw informatyzacji zatwierdza listę rankingową i zawiera umowę o udzielenie wsparcia finansowego po uzyskaniu pozytywnej opinii Rady Funduszu o przebiegu konkursu.

Art. 7. 1. Programy inwestycyjne są ustanawiane w drodze uchwały Rady Ministrów, na wniosek ministra właściwego do spraw informatyzacji, po uzyskaniu przez niego pozytywnej opinii Rady Funduszu.

2. Programy inwestycyjne są realizowane w ramach subfunduszy, o których mowa w art. 5 ust. 3, przy czym w ramach danego subfunduszu może być ustanowiony jeden lub więcej program inwestycyjny.

3. Program inwestycyjny zawiera co najmniej:

1) nazwę programu i podstawę prawną jego ustanowienia;

2) podmiot realizujący program lub koordynujący jego wykonanie;

3) cel programu;

4) zadania programu;

5) okres realizacji programu;

6) łączną kwotę wydatków na realizację programu;

7) tryb i formę udzielania wsparcia finansowego w ramach programu;

8) harmonogram wydatków w poszczególnych latach realizacji programu;

9) mierniki określające stopień realizacji celu programu;

10) zasady monitorowania i sprawozdawczości związane z realizacją programu.

4. Wsparcie finansowe ze środków Funduszu może być przyznawane w szczególności w formie dotacji celowej. Zasady oraz tryb udzielenia i rozliczenia dotacji celowej określają przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1530 z późn. zm.1)).

5. Wsparcie finansowe ze środków Funduszu może być przeznaczone na finansowanie danego zadania w całości lub w części.

6. Wsparcie finansowe ze środków Funduszu może mieć charakter bezzwrotny lub zwrotny.

7. Program inwestycyjny oraz projekt strategiczny może mieć charakter wieloletni.

Art. 8. Fundusz gromadzi środki z przeznaczeniem na finansowanie lub dofinansowanie zadań polegających na:

1) prowadzeniu prac badawczych i wdrożeniowych z obszaru technologii przełomowych oraz wdrażaniu, w tym poprzez komercjalizację i popularyzacji ich wyników;

2) transformacji cyfrowej podmiotów wykonujących zadania publiczne i wdrażania nowych rozwiązań technicznych służących zwiększeniu efektywności realizacji tych zadań;

3) ekspansji zagranicznej przedsiębiorców oraz umiędzynarodowienia prowadzenia badań naukowych;

4) poprawie bezpieczeństwa cyberprzestrzeni Rzeczypospolitej Polskiej;

5) wsparciu rozwoju społeczeństwa informacyjnego, zwiększaniu poziomu dostępności cyfrowej oraz przeciwdziałaniu wykluczeniu cyfrowemu;

1) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2024 r. poz. 1572. 1717, 1756 i 1907 oraz z 2025 r. poz. 39 i 1180).

6) wsparciu rzetelnej i profesjonalnej edukacji z zakresu nowych technologii, higieny cyfrowej i medialnej, cyberbezpieczeństwa, innowacji, etyki nowych technologii oraz przedsiębiorczości na wszystkich etapach kształcenia;

7) rozwoju zaplecza infrastrukturalnego jednostek systemu oświaty, podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki, podmiotów wykonujących zadania publiczne oraz przedsiębiorców działających w sektorze technologii przełomowych;

8) działalności edukacyjnej i popularyzatorskiej z zakresu technologii przełomowych oraz innych nowych technologii, innowacyjności, nauki i transformacji cyfrowej.

Art. 9. 1. Przychodami Funduszu są:

1) wpływy z kar pieniężnych, o których mowa w art. 46, art. 47a oraz art. 47b ustawy z dnia 5 września 2016 r. o usługach zaufania oraz identyfikacji elektronicznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1725);

2) wpływy z kar pieniężnych, o których mowa w art. 19 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1440);

3) wpłaty z budżetu państwa przekazywane przez ministra właściwego do spraw informatyzacji, w wysokości określonej corocznie w ustawie budżetowej na dany rok budżetowy, nie niższej niż 5 mld zł;

4) środki finansowe z tytułu odsetek lub udziału w zyskach przedsięwzięć finansowanych przez Fundusz, o ile program inwestycyjny w ramach którego przyznano wsparcie finansowe przewidywał takie rozwiązania;

5) środki finansowe, o których mowa w ust. 3 i 4;

6) odsetki od zgromadzonych środków finansowych;

7) dobrowolne wpłaty, darowizny i zapisy;

8) wpływy z innych tytułów.

2. Wysokość wpłat, o których mowa w ust. 1 pkt 3, począwszy od drugiego roku od powołania Funduszu powiększa się o wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem w poprzednim roku kalendarzowym, ogłoszony przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 94 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1631 i 1674 oraz z 2025 r. poz. 718,769 i 1159). W przypadku, gdy wskaźnik ten przyjmuje wartość ujemną, przyjmuje się wartość celu inflacyjnego publikowanego przez Narodowy Bank Polski na 1 stycznia roku, którego dotyczy.

3. Dyrektor Naukowej i Akademickiej Sieci Komputerowej – Państwowego Instytutu Badawczego może, w drodze porozumienia z ministrem właściwym do spraw informatyzacji, przekazać część środków z planu finansowego tego instytutu, w tym z wypracowanego przez Naukową i Akademicką Sieć Komputerową – Państwowy Instytut Badawczy zysku netto za poprzedni rok obrotowy, do Funduszu.

4. Minister właściwy do spraw informatyzacji może przekazać, w drodze decyzji, część środków z Funduszu Szerokopasmowego, o którym mowa w art. 16a ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 311 i 1019), do Funduszu, informując o tym ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Decyzja, o której mowa w zdaniu pierwszym, nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 oraz z 2025 r. poz. 769).

Rozdział 3

Rada Funduszu

Art. 10. 1. Tworzy się Radę Funduszu, która jest organem opiniodawczo – doradczym ministra właściwego do spraw informatyzacji.

2. Do zadań Rady Funduszu należy w szczególności:

1) doradztwo w zakresie realizacji zadań Funduszu;

2) opiniowanie podziału środków pomiędzy subfundusze;

3) dokonywanie, na podstawie informacji przekazanych przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki, ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania, ministra właściwego do spraw informatyzacji oraz ministra właściwego do spraw gospodarki corocznej analizy i oceny skuteczności finansowania przez Fundusz programów inwestycyjnych pod względem poprawy ich dostępności i przygotowania rekomendacji na przyszłość oraz przekazywanie tej analizy i oceny Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej w terminie do 30 czerwca każdego roku, za rok poprzedni;

4) zgłaszanie Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej oraz ministrowi właściwemu do spraw informatyzacji wniosków i propozycji dotyczących działalności Funduszu;

5) opiniowanie regulaminów konkursów organizowanych w ramach subfunduszy oraz zmian tych regulaminów;

6) opiniowanie strategii komunikacji Funduszu;

7) opiniowanie przebiegu konkursu;

8) opiniowanie planu wydatków obsługowych Funduszu, o których mowa w art. 5 ust. 6;

9) opiniowanie propozycji wydatkowania środków finansowych, o których mowa w art. 5 ust. 5;

10) opiniowanie planu finansowego Funduszu, o którym mowa w art. 5 ust. 9, oraz jego zmian;

11) opiniowanie projektów programów inwestycyjnych, zmian w tych programach oraz zgłaszanie ministrowi właściwemu do spraw informatyzacji propozycji projektów programów inwestycyjnych.

3. Obsługę Rady Funduszu zapewnia urząd obsługujący ministra właściwego do spraw informatyzacji.

4. Koszty funkcjonowania Rady Funduszu są pokrywane z budżetu Funduszu. Minister właściwy do spraw informatyzacji może postanowić o pokryciu części kosztów obsługi Rady Funduszu ze środków części budżetowej będącej w jego dyspozycji.

5. Rada Funduszu może występować do podmiotów publicznych o udzielenie informacji oraz wyjaśnień lub zajęcie stanowiska, a także zlecać sporządzanie ekspertyz, analiz i opinii w zakresie swoich zadań.

6. Minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego i nauki, minister właściwy do spraw oświaty i wychowania, minister właściwy do spraw informatyzacji oraz minister właściwy do spraw gospodarki są obowiązani do przekazywania Radzie Funduszu informacji niezbędnych do opracowania analizy i oceny skuteczności finansowania programów inwestycyjnych, o której mowa w ust. 2 pkt 3.

Art. 11. 1. Rada Funduszu składa się z:

1) przedstawiciela ministra właściwego do spraw informatyzacji;

2) przedstawiciela ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki;

3) przedstawiciela ministra właściwego do spraw gospodarki;

4) przedstawiciela ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania;

5) przedstawiciela Ministra Obrony Narodowej;

6) przedstawiciela Prezesa Rady Ministrów;

7) trzech przedstawicieli ogólnokrajowych organizacji zrzeszających przedsiębiorców, do których zadań statutowych należą sprawy objęte zakresem działań Funduszu;

8) trzech przedstawicieli podmiotów wchodzących w skład systemu szkolnictwa wyższego i nauki, o którym mowa w art. 7 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.2));

9) czterech przedstawicieli Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, w tym co najmniej jednego przedstawiciela Biura Bezpieczeństwa Narodowego.

2. Członkiem Rady Fundusz może być osoba, która:

1) jest obywatelem polskim;

2) korzysta z pełni praw publicznych;

3) posiada pełną zdolność do czynności prawnych;

4) nie była skazana prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego.

3. Członków Rady Funduszu powołuje i odwołuje Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. Członków Rady Funduszu, o których mowa w ust. 1 pkt 1–6, Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej powołuje i odwołuje na wniosek podmiotów, których są przedstawicielami.

4. Członkowie Rady Funduszu, o których mowa w ust. 1 pkt 7 i 8, są powoływani spośród kandydatów zgłoszonych przez organizacje, o których mowa odpowiednio w ust. 1 pkt 7 i 8, w terminie 30 dni od dnia podania do publicznej wiadomości na stronie internetowej Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej oraz w Biuletynie Informacji Publicznej Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszenia o naborze przedstawicieli takich organizacji na członków Rady Funduszu.

5. Organizacje, o których mowa w ust. 1 pkt 7 i 8, do zgłoszenia kandydatury danej osoby, załączają pisemną zgodę tej osoby na kandydowanie do Rady Funduszu, życiorys zawierający, w szczególności informacje dotyczące posiadanego wykształcenia oraz doświadczenia zawodowego oraz złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, pisemne oświadczenie o:

1) niekaralności za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego;

2) posiadaniu obywatelstwa polskiego;

3) posiadaniu pełni praw publicznych.

6. Do oceny zgłoszeń kandydatów na członków Rady Funduszu, o których mowa w ust. 1 pkt 7 i 8, Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej powołuje zespół składający się z osób, których

2) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2024 r. poz. 1871, 1897 oraz z 2025 r. poz. 619, 620, 621, 622 i 1162. wiedza i doświadczenie dają rękojmię wyłonienia najlepszych kandydatów. Członek zespołu ma obowiązek zachowania w tajemnicy informacji dotyczących kandydatów, uzyskanych w trakcie oceny zgłoszeń.

7. Zespół, o którym mowa w ust. 6, dokonuje oceny zgłoszeń kandydatów pod kątem posiadania kompetencji związanych z zakresem działania Funduszu, dotychczasowej działalności zawodowej oraz wkładu jaki dana osoba wniesie do prac Rady Funduszu. Zespół może w toku oceny zgłoszeń kandydatów zwracać się do podmiotu składającego zgłoszenie o udzielenie dodatkowych informacji niezbędnych do oceny danej kandydatury.

8. Po dokonaniu oceny nadesłanych zgłoszeń, zespół, o którym mowa w ust. 6, przedstawia Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej listę kandydatów na członków Rady Funduszu, o których mowa w ust. 1 pkt 7 i 8 wraz z rekomendacjami. Po rozpatrzeniu rekomendacji zespołu, Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej powołuje członków Rady Funduszu, o których mowa w ust. 1 pkt 7 i 8.

Art. 12. 1. Rada Funduszu wybiera spośród swoich członków Przewodniczącego, co najmniej jednego Zastępcę Przewodniczącego oraz co najmniej jednego Sekretarza w sposób określony w ust. 4.

2. Zadania Przewodniczącego, Zastępcy Przewodniczącego oraz Sekretarza oraz tryb działania Rady Funduszu określa regulamin, o którym mowa w ust. 5.

3. W pracach Rady Funduszu mogą uczestniczyć osoby niebędące członkami Rady Funduszu, zaproszone przez Przewodniczącego. Osobom tym nie przysługuje prawo głosu przy podejmowaniu rozstrzygnięć.

4. Rada podejmuje rozstrzygnięcia zwykłą większością głosów w obecności co najmniej połowy jej członków. W przypadku równej liczby głosów, decyduje głos Przewodniczącego.

5. Rada Funduszu działa na podstawie uchwalonego przez siebie regulaminu.

6. Członkom Rady Funduszu biorącym udział w posiedzeniu Rady Funduszu oraz osobom, o których mowa w ust. 3, zamieszkałym poza miejscowością, w której odbywa się posiedzenie Rady Funduszu, przysługuje zwrot kosztów przejazdu i zakwaterowania oraz dieta na zasadach określonych w przepisach dotyczących należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej. Rozdział 4

Realizacja programów inwestycyjnych w ramach subfunduszy

Art. 13. Wsparcie finansowe ze środków Funduszu mogą uzyskać projekty realizowane w ramach programów inwestycyjnych, ustanowionych w celu realizacji zadań, o których mowa w art. 8.

Art. 14. 1. Minister właściwy do spraw informatyzacji opracowuje projekt programu inwestycyjnego:

1) w zakresie subfunduszu naukowo-badawczego – w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw szkolnictwa wyższego i nauki;

2) w zakresie subfunduszu edukacyjno-popularyzatorskiego – w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw oświaty i wychowania;

3) w zakresie subfunduszu wsparcia innowacyjnej gospodarki – w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw gospodarki;

4) w zakresie subfunduszy nowoczesnej administracji oraz bezpieczeństwa cyberprzestrzeni

– samodzielnie.

2. Projekt programu inwestycyjnego minister właściwy do spraw informatyzacji przedstawia Radzie Funduszu, celem zaopiniowania.

3. W przypadku ustanowienia programu inwestycyjnego w trybie, o którym mowa w art. 7, o wsparcie finansowe w ramach tego programu mogą ubiegać się podmioty, których rodzaj wskazany jest w ustanowionym programie inwestycyjnym.

4. Wniosek o udzielenie wsparcia finansowego w ramach programu inwestycyjnego zawiera w szczególności:

1) nazwę (firmę) wnioskodawcy;

2) tytuł lub nazwę wniosku;

3) harmonogram realizacji działań objętych wnioskiem;

4) opis działań objętych wnioskiem i ich lokalizacji;

5) wyjaśnienie zgodności działań z celami programu inwestycyjnego;

6) opis spełniania kryteriów oceny wniosków;

7) wartość kosztorysową działań objętych wnioskiem;

8) kwotę wnioskowanego wsparcia finansowego;

9) proponowany procent wsparcia finansowego działań objętych wnioskiem;

10) proponowaną kwotę wsparcia finansowego w podziale na poszczególne lata realizacji działań objętych wnioskiem;

11) informację o wymaganiach w zakresie zasobów rzeczowych i zasobów kadrowych oraz kompetencji osób, zapewniających prawidłową realizację programu inwestycyjnego.

Art. 15. 1. Wybór wniosków o udzielenie wsparcia finansowego w ramach programu inwestycyjnego następuje w drodze konkursu.

2. W przypadku gdy kwota przeznaczona w konkursie na wsparcie finansowe wystarcza na objęcie wsparciem finansowym wszystkich wniosków, o których mowa w ust. 1, wsparcie finansowe mogą uzyskać wnioski, które spełniły kryteria oceny wniosków.

3. W przypadku gdy kwota przeznaczona w konkursie na wsparcie finansowe nie wystarcza na objęcie wsparciem finansowym wszystkich wniosków, o których mowa w ust. 1, wsparcie finansowe mogą uzyskać wnioski, które spełniły kryteria oceny wniosków i uzyskały:

1) wymaganą liczbę punktów albo

2) kolejno największą liczbę punktów.

Art. 16. 1. Ogłoszenie o konkursie, minister właściwy do spraw informatyzacji podaje do publicznej wiadomości na stronie internetowej urzędu obsługującego tego ministra oraz w Biuletynie Informacji Publicznej tego urzędu. Zmiany regulaminu konkursu wymagają uzyskania pozytywnej opinii Rady Funduszu.

2. Ogłoszenie o konkursie zawiera:

1) określenie przedmiotu konkursu;

2) określenie kwoty przeznaczonej na wsparcie finansowe;

3) określenie maksymalnego dopuszczalnego poziomu wsparcia finansowego lub maksymalnej dopuszczalnej kwoty wsparcia finansowego;

4) termin i formę składania wniosków o udzielenie wsparcia finansowego.

Art. 17. 1. Minister właściwy do spraw informatyzacji organizuje i przeprowadza konkurs, na podstawie określonego przez siebie i zaopiniowanego pozytywnie przez Radę Funduszu, regulaminu konkursu. Zmiany regulaminu konkursu wymagają uzyskania pozytywnej opinii Rady Funduszu.

2. Regulamin konkursu określa w szczególności:

1) nazwę i adres urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw informatyzacji;

2) przedmiot konkursu;

3) termin i formę składania wniosków o udzielenie wsparcia finansowego i sposób uzupełniania braków formalnych oraz poprawiania oczywistych omyłek;

4) wzór wniosku o udzielenie wsparcia finansowego;

5) wzór umowy o udzieleniu wsparcia finansowego;

6) czynności, jakie wnioskodawca jest obowiązany dokonać przed zawarciem umowy o udzieleniu wsparcia finansowego ze środków Funduszu, oraz wymagane dokumenty i terminy ich przedłożenia ministrowi właściwemu do spraw informatyzacji;

7) kryteria oceny wniosków wraz z określeniem ich znaczenia;

8) zakres, w jakim jest możliwe uzupełnianie lub poprawianie wniosku;

9) formę i sposób komunikacji między wnioskodawcą a ministrem właściwym do spraw informatyzacji, w tym wzywania wnioskodawcy do uzupełniania lub poprawiania wniosku, w trakcie jego oceny, a także informację o skutkach niezachowania wskazanej formy i wskazanego sposobu komunikacji;

10) kwotę łączną wsparcia finansowego wraz z informacją dotyczącą możliwości jej zwiększenia;

11) maksymalną dopuszczalną kwotę wsparcia finansowego;

12) informację dotyczącą środków odwoławczych;

13) sposób podania do publicznej wiadomości wyników konkursu;

14) formę i sposób udzielania wyjaśnień w sprawach dotyczących konkursu;

15) informację w zakresie możliwości skrócenia terminu składania wniosków o udzielenie wsparcia finansowego.

3. Do czasu rozstrzygnięcia konkursu, minister właściwy do spraw informatyzacji nie może zmieniać regulaminu konkursu w sposób skutkujący nierównym traktowaniem wnioskodawców.

4. Przepisu ust. 1 zdanie drugie oraz ust. 3 nie stosuje się jeżeli konieczność dokonania zmiany regulaminu konkursu wynika z odrębnych przepisów.

5. Minister właściwy do spraw informatyzacji podaje do publicznej wiadomości na stronie internetowej urzędu obsługującego tego ministra oraz w Biuletynie Informacji Publicznej tego urzędu, regulamin konkursu oraz jego zmiany, wraz z terminem, od którego są stosowane.

Art. 18. Termin składania wniosków o udzielenie wsparcia finansowego, nie może być krótszy niż 21 dni, licząc od dnia publikacji regulaminu konkursu.

Art. 19. 1. W razie stwierdzenia braków formalnych we wniosku o udzielenie wsparcia finansowego, minister właściwy do spraw informatyzacji wzywa wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż 7 dni i nie dłuższym niż 21 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia.

2. W razie stwierdzenia oczywistej omyłki we wniosku o udzielenie wsparcia finansowego, minister właściwy do spraw informatyzacji poprawia tę omyłkę z urzędu, informując o tym wnioskodawcę, albo wzywa wnioskodawcę do poprawienia oczywistej omyłki w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż 7 dni i nie dłuższym niż 21 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia.

3. W razie złożenia wniosku o udzielenie wsparcia finansowego po terminie wskazanym w ogłoszeniu o konkursie, wniosek pozostawia się bez rozpatrzenia. Wniosek pozostawia się bez rozpatrzenia także w przypadku niezachowania formy i sposobu komunikacji określonych w regulaminie konkursu.

Art. 20. 1. Minister właściwy do spraw informatyzacji dokonuje oceny wniosków o udzielenie wsparcia finansowego na podstawie kryteriów, o których mowa w art. 17 ust. 2 pkt 7.

2. Minister właściwy do spraw informatyzacji, po zakończeniu oceny wniosków, przygotowuje listę rankingową zawierającą wnioski objęte wsparciem finansowym.

3. W ocenie wniosków uczestniczy:

1) w przypadku konkursów organizowanych w ramach subfunduszu naukowo-badawczego

– co najmniej jeden przedstawiciel ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki;

2) w przypadku konkursów organizowanych w ramach subfunduszu edukacyjno-popularyzatorskiego – co najmniej jeden przedstawiciel ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania;

3) w przypadku konkursów organizowanych w ramach subfunduszu wsparcia innowacyjnej gospodarki – co najmniej jeden przedstawiciel ministra właściwego do spraw gospodarki.

4. Lista rankingowa zawiera:

1) wnioski uszeregowane pod względem liczby przyznanych punktów w kolejności od największej do najmniejszej;

2) nazwę (firmę) wnioskodawcy;

3) tytuł albo nazwę wniosku;

4) przewidywany okres realizacji wniosku;

5) wartość kosztorysową wniosku;

6) kwotę wnioskowanego wsparcia finansowego;

7) proponowany procent wsparcia finansowego;

8) proponowaną kwotę wsparcia finansowego w podziale na poszczególne lata realizacji wniosku.

5. Na liście rankingowej uwzględnia się wszystkie wnioski, które podlegały ocenie.

6. Po pozytywnym zaopiniowaniu przebiegu konkursu przez Radę Funduszu, minister właściwy do spraw informatyzacji podaje listę rankingową do publicznej wiadomości na stronie internetowej urzędu obsługującego tego ministra oraz w Biuletynie Informacji Publicznej tego urzędu.

7. W przypadku otrzymania negatywnej opinii Rady Funduszu o przebiegu konkursu, minister właściwy do spraw informatyzacji unieważnia konkurs.

Art. 21. Wnioskodawcy nie przysługuje prawo wniesienia wniosku o dokonanie ponownej oceny wniosku o udzielenie wsparcia finansowego w przypadku, gdy proponowany procent wsparcia finansowego, o którym mowa w art. 20 ust. 4 pkt 7, wynosi 0.

Art. 22. Do postępowania w zakresie konkursu, nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przepisów dotyczących obliczania terminów oraz wyłączenia pracownika i organu.

Rozdział 5

Przepisy dostosowujące oraz przepis końcowy

Art. 23. Tworzy się Fundusz Rozwoju Technologii Przełomowych.

Art. 24. 1. Maksymalny limit wydatków z budżetu państwa będących skutkiem wejścia w życie niniejszej ustawy wynosi:

1) w 2026 r. – 2,5 mld zł;

2) w 2027 r. – 5 mld zł;

3) w 2028 r. – 5 mld zł;

4) w 2029 r. – 5 mld zł;

5) w 2030 r. – 5 mld zł;

6) w 2031 r. – 5 mld zł;

7) w 2032 r. – 5 mld zł;

8) w 2033 r. – 5 mld zł;

9) w 2034 r. – 5 mld zł;

10) w 2035 r. – 5 mld zł.

2. Minister właściwy do spraw informatyzacji monitoruje wykorzystanie limitów wydatków, o których mowa w ust. 1.

3. W przypadku przekroczenia lub zagrożenia przekroczeniem przyjętego na dany rok maksymalnego limitu wydatków zostanie zastosowany mechanizm korygujący, polegający na zmianie planu finansowego Funduszu przez odpowiednie zmniejszenie wydatków Funduszu w danym roku. Zastosowanie mechanizmu korygującego wymaga uzyskania pozytywnej opinii Rady Funduszu.

4. Maksymalny limit wydatków z budżetu państwa, o którym mowa w ust. 1 ulega corocznemu podwyższeniu zgodnie z art. 9 ust. 2, począwszy od ustawy budżetowej na rok 2027.

Art. 25. Przepis art. 9 ust. 1 pkt 3 w zakresie określającym wysokość corocznej wpłaty z budżetu państwa stosuje się począwszy od ustawy budżetowej na rok 2026.

Art. 26. Rada Ministrów przedstawia Sejmowi i Senatowi oraz Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej, w terminie do dnia 30 czerwca, sprawozdanie z działalności Funduszu za rok poprzedni.

Art. 27. Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.

UZASADNIENIE

Projektowana ustawa ma na celu zwiększenie bezpieczeństwa Rzeczypospolitej Polskiej w strategicznym wymiarze technologii przełomowych, zapewniając tym samym wsparcie dla polskiej gospodarki, nauki, administracji oraz społeczeństwa, przez stworzenie Funduszu Rozwoju Technologii Przełomowych, zwanego dalej „Funduszem”. Fundusz stanowi odpowiedź na podnoszone wielokrotnie przez przedstawicieli środowiska naukowego, przedsiębiorców oraz przedstawicieli władzy publicznej postulaty zwiększenia i usystematyzowania nakładów na badania i rozwój, w szczególności w obszarach technologii przełomowych dla gospodarki i społeczeństwa. To technologie, na których opierać się będzie gospodarka przyszłości, a co za tym idzie ekonomiczna i strategiczna pozycja Rzeczypospolitej Polskiej będzie zależeć od tego w którym miejscu globalnych łańcuchów wartości znajdzie się nasz kraj. Z tej perspektywy kluczowe staje się zapewnienie adekwatnych nakładów na wsparcie finansowe przedsięwzięć o kluczowym znaczeniu dla rozwoju technologii przełomowych w Polsce, w tym finansowanie lub dofinansowanie:

1) prac badawczych i wdrożeniowych z obszaru technologii przełomowych oraz wdrażaniu, w tym poprzez komercjalizację, oraz popularyzacji ich wyników;

2) transformacji cyfrowej podmiotów wykonujących zadania publiczne i wdrażania nowych rozwiązań technicznych służących zwiększeniu efektywności realizacji tych zadań;

3) ekspansji zagranicznej polskich przedsiębiorców oraz umiędzynarodowienia prowadzenia badań naukowych;

4) działań mających na celu poprawę bezpieczeństwa cyberprzestrzeni Rzeczypospolitej Polskiej;

5) działań na rzecz rozwoju społeczeństwa informacyjnego, zwiększania poziomu dostępności cyfrowej oraz przeciwdziałania wykluczeniu cyfrowemu;

6) rzetelnej i profesjonalnej edukacji z zakresu nowych technologii, higieny cyfrowej i medialnej, cyberbezpieczeństwa, innowacji, etyki nowych technologii oraz przedsiębiorczości na wszystkich etapach kształcenia;

7) rozwoju zaplecza infrastrukturalnego jednostek systemu oświaty, podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki, podmiotów wykonujących zadania publiczne oraz przedsiębiorców działających w sektorze technologii przełomowych;

8) działalności edukacyjnej i popularyzatorskiej z zakresu technologii przełomowych oraz innych nowych technologii, innowacyjności, nauki i transformacji cyfrowej.

Na te zadania, w myśl projektowanej ustawy, Fundusz przeznaczać będzie co najmniej 5 miliardów złotych rocznie (z wyjątkiem roku 2026 kiedy będzie to 2,5 miliarda złotych rocznie), z uwzględnioną coroczną waloryzacją o wskaźnik wzrostu cen i usług konsumpcyjnych ogółem, co zapewni zachowanie siły nabywczej środków w dyspozycji Funduszu. Fundusz będzie miał charakter ogólnopaństwowy dzięki wprowadzeniu rozwiązań zapewniających ścisłą współpracę i partycypację w zarządzaniu Funduszem: Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej, Rządowi, środowisku naukowemu i przedsiębiorcom. Podmioty te, skupione w Radzie Funduszu, gdzie żadna ze stron nie będzie dysponować samodzielną większością głosów, będą wspólnie zarządzać środkami przeznaczonymi na realizację celów Funduszu, co odzwierciedla założenie, że w działania tak fundamentalne dla przyszłości kraju muszą być włączane wszystkie środowiska. Przedstawienie inicjatywy ustawodawczej Sejmowi wpisuje się w realizację konstytucyjnej powinności państwa zawartej w art. 73 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który stanowi, że „Każdemu zapewnia się wolność twórczości artystycznej, badań naukowych oraz ogłaszania ich wyników, wolność nauczania, a także wolność korzystania z dóbr kultury.”. Niewątpliwie zapewnienie wystarczających nakładów na rozwój technologii przełomowych sprzyjać będzie realizacji tego uprawnienia, przy jednoczesnym poszanowaniu wyrażonej w art. 70 ust. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej autonomii szkół wyższych. Bezpieczeństwo państwa w warunkach współczesnych nie może być pojmowane w kategoriach tradycyjnych, ograniczających się jedynie do aspektu militarnego czy dyplomatycznego. Nowoczesne ujęcie tego pojęcia obejmuje również czynniki gospodarcze, technologiczne i społeczne, które decydują o odporności państwa na zagrożenia i o jego zdolności do skutecznego funkcjonowania w warunkach globalnej rywalizacji. Rozwój nowoczesnych technologii – w tym w szczególności technologii przełomowych i podwójnego zastosowania, takich jak sztuczna inteligencja, technologie kwantowe, biotechnologie czy technologie kosmiczne – staje się elementem niezbędnym dla realizacji celów bezpieczeństwa narodowego. W tym kontekście Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, jako najwyższy przedstawiciel państwa i gwarant ciągłości władzy, pełni szczególną rolę w kształtowaniu i nadzorze nad strategicznymi kierunkami polityki bezpieczeństwa. Wynika to zarówno z postanowień Konstytucji, które nakładają na Prezydenta obowiązek czuwania nad przestrzeganiem Konstytucji i stania na straży suwerenności oraz bezpieczeństwa państwa, jak i z jego pozycji w systemie organów państwowych, w szczególności w obszarze bezpieczeństwa i obronności. Skoro zatem bezpieczeństwo narodowe w nowoczesnym rozumieniu wymaga konsekwentnego rozwijania potencjału naukowego i technologicznego, oczywistym jest, że to właśnie Prezydent – ze względu na swoje kompetencje ustrojowe – powinien posiadać szczególne instrumenty prawne pozwalające inicjować rozwiązania służące tym celom. Stąd zasadna jest jego rola przewidziana w ustawie, polegająca wspieraniu działań mających na celu rozwój nowoczesnych technologii w ścisłym związku z bezpieczeństwem państwa. Wydatki na badania i rozwój nie mogą być traktowane wyłącznie jako element polityki gospodarczej czy innowacyjnej. Stanowią one jednocześnie narzędzie realizacji nadrzędnego obowiązku państwa, jakim jest zapewnienie bezpieczeństwa narodowego. Inwestycje w technologie przełomowe zwiększają odporność państwa na kryzysy, redukują zależność od zewnętrznych dostawców i podmiotów trzecich, a także wzmacniają zdolności obronne i gospodarcze.

Potrzeba wprowadzenia regulacji:

Doświadczenia historyczne dowodzą, że kolejne rewolucje technologiczne w decydujący sposób wpływały na pozycję gospodarczą i cywilizacyjną narodów. Kraje, które w XIX wieku zainwestowały w kolej i przemysł maszynowy, a w XX wieku w technologie komunikacyjne, elektronikę i komputery - osiągnęły skokowy rozwój, podczas gdy państwa pozostające na peryferiach postępu technologicznego zmagały się z gospodarczym zacofaniem. Obecnie świat znajduje się u progu czwartej rewolucji przemysłowej, opartej na technologiach cyfrowych, sztucznej inteligencji, dużych zbiorach danych, automatyzacji oraz nowych przełomowych odkryciach naukowych. Ta kolejna transformacja niesie ze sobą zarówno olbrzymie szanse rozwojowe, jak i ryzyko pogłębienia dysproporcji między krajami innowacyjnymi a resztą świata. Polska, aby zapewnić sobie trwały wzrost gospodarczy, bezpieczeństwo oraz poprawę jakości życia obywateli, powinna aktywnie uczestniczyć w tej globalnej rewolucji technologicznej i nie może pozwolić sobie na pozostanie wyłącznie odbiorcą cudzych technologii. Niestety, szereg wskaźników świadczy o tym, że obecny poziom innowacyjności polskiej gospodarki jest niewystarczający. W Europejskim Rankingu Innowacyjności (European Innovation Scoreboard 2025) Polska została zaliczona do grupy tzw. „wschodzących innowatorów” (Emerging Innovators), czyli państw o wynikach innowacyjnych poniżej 70% średniej UE, zajmując 23. miejsce w UE (na 27 krajów) z wynikiem ok. 66% średniego poziomu unijnego. Także globalnie Polska mierzy się z dużą konkurencją: w Globalnym Indeksie Innowacyjności (Global Innovation Index) 2024 Polska zajęła 40 pozycję na świecie ogółem i 47 pod względem rezultatów. Główną barierą jest niedostateczny poziom nakładów na badania naukowe i prace rozwojowe oraz ograniczona absorpcja nowych technologii przez sektor publiczny i prywatny. Choć w ostatnich latach odnotowano pozytywny trend wzrostowy (według ostatnich dostępnych danych GUS wydatki B+R w Polsce wzrosły nominalnie o 18,8% w 2023 r. względem poprzedniego roku, a ich udział w PKB wzrósł z 0,94% w 2014 r. do 1,56% w 2023 r.), to luka względem wysoko rozwiniętych państw nadal jest duża. Co istotne, znaczna część nakładów na innowacje w Polsce pochodzi ze środków publicznych oraz funduszy unijnych, a zaangażowanie kapitału prywatnego w prace B+R wciąż jest ograniczone. Z danych GUS wynika, że w 2022 r. sektor przedsiębiorstw finansował ok. 65% nakładów B+R w Polsce, podczas gdy w gospodarkach wysokoinnowacyjnych biznes często ponosi 70-80% całkowitych wydatków na B+R. Oznacza to, że bez aktywnej roli państwa trudno oczekiwać przełomu, tym bardziej, że przedsiębiorcy często rezygnują z realizacji innowacyjnych projektów, jeśli nie uzyskają wsparcia publicznego. Najwyższa Izba Kontroli (NIK) w raporcie podsumowującym kontrolę pod nazwą „Wykorzystanie przez przedsiębiorców środków publicznych na innowacje i prace badawczo-rozwojowe” (2017 - ostatnia szczegółowa kontrola z tego zakresu) stwierdziła, że „przedsiębiorcy w zdecydowanej większości przypadków (24 na 30) rezygnowali z realizacji innowacyjnych projektów, gdy nie otrzymali publicznego wsparcia”. Jednocześnie NIK wskazała, iż dotychczasowe programy wsparcia innowacji w Polsce cechował brak spójnej strategii i koncentracji na projektach rzeczywiście przełomowych - środki rozproszone w wielu programach operacyjnych często finansowały jedynie rozwiązania nowe z perspektywy danego przedsiębiorcy, ale niebędące faktyczną nowością w skali kraju czy świata. Projektowana ustawa wprost odpowiada na powyższe wnioski. Poprzez utworzenie Funduszu jako państwowego funduszu celowego z jasno określonymi priorytetami technologicznymi (technologie przełomowe o kluczowym znaczeniu dla gospodarki przyszłości) oraz mechanizmami wyboru projektów, nastąpi skokowe zwiększenie efektywności inwestowania środków publicznych w innowacje. Fundusz umożliwi koncentrację zasobów finansowych na najbardziej obiecujących kierunkach rozwoju (jak sztuczna inteligencja i uczenie maszynowe, komputery kwantowe, biotechnologia, robotyka, etc.), zapewniając równocześnie koordynację działań na poziomie centralnym, tak aby uniknąć rozproszenia i dublowania programów wsparcia. Kompleksowe spojrzenie sprawi, że realizowane inwestycje przyczynią się do wyrównywania różnic w innowacyjności między regionami i sektorami, pomoże uniknąć pułapek wynikających z udzielania fragmentarycznego lub wybiórczego wsparcia, a także sprawi, że dofinansowane zostaną rzeczywiście projekty o charakterze strategicznym dla całej gospodarki. Współczesne uwarunkowania czynią inwestycje w technologie przełomowe nie tylko kwestią rozwoju gospodarczego, ale wręcz koniecznością dla zachowania suwerenności i bezpieczeństwa państwa. Sztuczna inteligencja czy kryptografia kwantowa stają się narzędziami rywalizacji międzynarodowej - zarówno na polu ekonomii (przewaga technologiczna przekłada się na przewagę rynkową), jak i w sferze militarnej czy informacyjnej. Coraz częstsze ataki cybernetyczne na infrastrukturę krytyczną państw pokazują, że zdolności w zakresie cyberbezpieczeństwa i nowoczesnych systemów informatycznych są równie istotne jak tradycyjne zdolności obronne. W odpowiedzi na te wyzwania państwa wysoko rozwinięte znacząco zwiększają nakłady na badania nad nowymi technologiami o potencjale przełomowym. Unia Europejska, obok innych inicjatyw w zakresie AI, uruchomiła np. Flagowy Program Kwantowy (Quantum Flagship) o budżecie 1 mld € na lata 2018-2028, Francja w 2021 r. ogłosiła narodowy program rozwoju technologii kwantowych o wartości 1,8 mld €. Również Polska dostrzega te potrzeby - w dokumencie „Polityka naukowa państwa” przyjętym w 2022 r. wskazano informatykę kwantową i zaawansowane obliczenia wysokiej mocy jako jedne z głównych priorytetów nauki polskiej na najbliższe lata. Już teraz polskie ośrodki badawcze uczestniczą w międzynarodowych przedsięwzięciach w tym zakresie (np. w projekcie EuroQCS-PL koordynowanym przez Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe, owocującym niedawnym uruchomieniem komputera kwantowego w technologii spułapkowanych jonów). Aby jednak tego rodzaju inicjatywy mogły się rozwijać i przynosić rezultaty, niezbędne jest zapewnienie im stabilnego finansowania oraz systemowego wsparcia, stąd propozycja ustanowienia Funduszu jako dedykowanego źródła finansowania technologii przyszłości. Co istotne, Fundusz będzie tam gdzie to możliwe opierał się o istniejące już dobre praktyki i wykorzystywał zasoby instytucjonalne istniejących podmiotów działających w obszarze wsparcia innowacyjności, zapewniając stabilne źródło finansowania dla inicjatyw będących w gestii tych instytucji. Reasumując, zarówno uwarunkowania wewnętrzne, jak i trendy globalne jednoznacznie wskazują na konieczność podjęcia skoordynowanego wysiłku państwa na rzecz technologii przełomowych. Ustawa o Funduszu Rozwoju Technologii Przełomowych jest odpowiedzią na tę konieczność i stanowi inwestycję w przyszłość kraju - tak jak niegdyś budowa portu w Gdyni czy Centralnego Okręgu Przemysłowego stanowiły impulsy modernizacyjne na miarę potrzeb swoich czasów. Eksperci zauważają, że inwestycje w nowe technologie, takie jak sztuczna inteligencja, zwracają się wielokrotnie, a analizy wskazują, że średnio każda złotówka zainwestowana w rozwiązania oparte o najnowocześniejsze technologie przynosi przedsiębiorstwom kilku, bądź nawet kilkunastokrotnie większe oszczędności lub przychody. Polska powinna wykorzystać te możliwości wzrostu produktywności i budowy nowych przewag konkurencyjnych, wymaga to jednak zasilenia systemu innowacji odpowiednim kapitałem oraz ukierunkowania go na najbardziej obiecujące obszary przy poszanowaniu roli istniejących instytucji o podobnych celach.

Streszczenie rozwiązań przyjętych w projekcie

Projekt ustawy precyzyjnie wskazuje cele Funduszu Rozwoju Technologii Przełomowych oraz zasady jego funkcjonowania. Zgodnie z art. 4 projektu, Celem Funduszu jest działanie na rzecz wzmocnienia bezpieczeństwa państwa, w szczególności w zakresie realizacji i wdrażania strategii bezpieczeństwa narodowego, o której mowa w art. 24 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2025 r. poz. 825, 1014 i 1080), poprzez wspieranie polskiej nauki, administracji, gospodarki i społeczeństwa w rozwijaniu technologii przełomowych, w tym:

a) biotechnologii i medycyny,

b) interfejsów człowiek-maszyna i technologii immersyjnych,

c) technologii materiałowych i produkcyjnych,

d) technologii komunikacyjnych,

e) sztucznej inteligencji i robotyki,

f) technologii energetycznych,

g) technologii kosmicznych i transportowych,

h) technologii środowiskowych, klimatycznych i rolniczych,

i) technologii cyfrowych i obliczeniowych, w tym technologii kwantowych i kryptografii,

j) neurotechnologii

- oraz tworzeniu, rozwijaniu, wdrażaniu i popularyzowaniu rozwiązań opartych na tych technologiach.

Co kluczowe, katalog ten ma charakter otwarty. Wymieniono w nim kluczowe dziedziny będące dziś w światowej czołówce przełomowych innowacji, przy czym dynamiczny postęp naukowy może powodować pojawienie się kolejnych obszarów o podobnym potencjale (które również będą mogły być wspierane w ramach Funduszu). Istotą jest ukierunkowanie wsparcia na technologie o charakterze horyzontalnym, których rozwój może przynieść radykalne zmiany społeczno-gospodarcze (ang. general purpose technologies), a tym samym zapewnić Polsce długofalowe korzyści rozwojowe. Fundusz będzie państwowym funduszem celowym, o którym mowa w art. 29 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1530 z późn. zm.), co oznacza wyodrębnienie jego środków z budżetu państwa i przeznaczenie na ściśle określone cele. Dysponentem Funduszu ma być minister właściwy do spraw informatyzacji (art. 5 ust. 2 projektu). Oznacza to, że minister będzie zarządzać środkami Funduszu i odpowiadać za ich rozdysponowanie zgodnie z ustawą. Taki wybór dysponenta jest uzasadniony zakresem zadań Funduszu, obejmujących w dużej mierze finansowanie technologii cyfrowych i informatyzacji, przy czym minister będzie współdziałał ściśle z innymi ministrami przy realizacji poszczególnych komponentów np. z ministrem właściwym ds. szkolnictwa wyższego i nauki przy projektach z zakresu badań naukowych, z ministrem ds. gospodarki przy wsparciu przedsiębiorstw etc. Projektowana ustawa określa przejrzyste zasady naboru i wyboru projektów do finansowania. W myśl art. 6 ust. 6 , minister przeprowadza konkursy w sposób „przejrzysty, rzetelny i bezstronny”, zapewniając wnioskodawcom równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie naboru oraz wyboru projektów. Ten zapis gwarantuje dochowanie zasad uczciwej konkurencji i transparentności. Każdy zainteresowany podmiot, spełniający kryteria określone w ustawie i ogłoszeniu konkursowym będzie miał jednakową szansę ubiegania się o środki Funduszu, zaś proces oceny wniosków będzie oparty na jawnych kryteriach merytorycznych. Takie unormowania sprzyjają profesjonalnemu i bezstronnemu wyborowi najlepszych projektów, co jest kluczowe dla powodzenia całego Funduszu. Jednocześnie, projekt przewiduje szczególny tryb postępowania w przypadku projektów strategicznym, dla których dopuszczony jest także tryb pozakonkursowy, jednak po spełnieniu rygorystycznych warunków:

1. Podmiotem realizującym projekt strategiczny jest:

a) jednostka sektora finansów publicznych, lub jednostka jej podległa lub przez nią nadzorowana;

b) instytucja rozwoju, o której mowa w ustawie z dnia 4 lipca 2019 r. o systemie instytucji rozwoju (Dz. U. z 2024 r. poz. 923);

c) jednostka systemu oświaty lub jej organ prowadzący będący jednostką samorządu terytorialnego lub ministrem;

d) podmiot systemu szkolnictwa wyższego i nauki;

e) publiczny podmiot prowadzący działalność leczniczą;

f) publiczny podmiot o szczególnym znaczeniu dla bezpieczeństwa państwa;

2. Projekt nie dotyczy wsparcia działalności gospodarczej podmiotu realizującego ten projekt;

3. Projekt ma szczególnie istotne znaczenie dla celu Funduszu;

4. Projekt charakteryzuje się wysokim stopniem pilności w zakresie realizacji celów Funduszu;

5. Podmiot realizujący projekt strategiczny jest jedynym posiadającym zdolności, w szczególności techniczne, organizacyjne, kadrowe czy wynikające z jego formy prawnej lub zawartych umów, do racjonalnej ekonomicznie realizacji danego projektu. W praktyce oznacza to, że nabór pozakonkursowy ograniczony będzie jedynie do projektów realizowanych przez podmioty publiczne, dzięki czemu projekty strategiczne nie będą powodować zakłóceń konkurencyjności ani budzić podejrzeń o nierówny dostęp do środków publicznych. Fundusz będzie funkcjonował w oparciu o programy inwestycyjne, ustanawiane przez w drodze uchwały przez Radę Ministrów na wniosek ministra właściwego do spraw informatyzacji pozytywnie zaopiniowany przez Radę Funduszu i określające w sposób ogólny charakter interwencji dokonywanych ze środków Funduszu. Programy inwestycyjne mają mieć co najmniej roczny okres obowiązywania i służą temu by nadawać ramy konkursom ogłaszanym przez ministra. Wsparcie finansowe ze środków Funduszu może być udzielane w formie dotacji celowej lub w innych formach zapewnienia finansowania, w tym finansowania bezpośredniego. Projektowana ustawa ma być samodzielną podstawą prawną do przyznawania wsparcia finansowego. W strukturze Funduszu wyodrębnionych zostanie pięć subfunduszy celowych (art. 5 ust. 3), odpowiadających głównym obszarom wsparcia:

1. Subfundusz naukowo-badawczy - przeznaczony na finansowanie prac badawczo-rozwojowych z obszaru technologii przełomowych, realizowanych głównie przez jednostki naukowe, konsorcja B+R i wybitnych naukowców.

2. Subfundusz wsparcia innowacyjnej gospodarki - przeznaczony na zapewnienie wsparcia przedsiębiorcom (w tym startupom, innowacyjnym MŚP) wdrażającym przełomowe technologie, w tym ich ekspansji zagranicznej i skalowania działalności.

3. Subfundusz nowoczesnej administracji - przeznaczony na wsparcie projektów transformacji cyfrowej sektora publicznego, wdrażanie nowatorskich rozwiązań technologicznych w administracji rządowej i samorządowej celem zwiększenia efektywności i dostępności usług publicznych.

4. Subfundusz bezpieczeństwa cyberprzestrzeni - przeznaczony poprawie bezpieczeństwa państwa w cyberprzestrzeni, poprzez finansowanie projektów z zakresu cyberbezpieczeństwa, kryptografii, ochrony infrastruktury krytycznej i rozwijania rodzimych narzędzi zabezpieczających przed cyberzagrożeniami.

5. Subfundusz edukacyjno-popularyzatorski - przeznaczony na rozwój kompetencji przyszłości poprzez np. dofinansowanie projektów edukacyjnych, szkoleń, stypendiów oraz inicjatyw popularyzujących naukę i innowacje w społeczeństwie. Takie rozdzielenie strumieni finansowania pozwoli na lepsze dostosowanie kryteriów i mechanizmów wsparcia do specyfiki beneficjentów każdego z obszarów. W założeniu projektu, głównymi beneficjentami subfunduszu naukowo-badawczego będą uczelnie, instytuty badawcze, wybitni naukowcy prowadzący przełomowe projekty B+R oraz podmioty realizujące zadania publiczne. Subfundusz ten umożliwi finansowanie projektów strategicznych o wysokim ryzyku i potencjalnie wysokim zysku poznawczym. Subfundusz wsparcia innowacyjnej gospodarki skierowany będzie przede wszystkim do startupów i MŚP rozwijających nowatorskie rozwiązania technologiczne. W ramach tego subfunduszu możliwe będzie udzielanie wsparcia finansowego np. na prace rozwojowe nad prototypem przełomowego produktu, na wdrożenie nowej technologii do działalności firmy czy na ekspansję na rynki zagraniczne. Fundusz umożliwi współfinansowanie projektów rozwojowych tak, by mogły one rosnąć na rodzimym rynku i stawać się globalnymi czempionami wywodzącymi się z Polski. Subfundusz wsparcia innowacyjnej gospodarki umożliwi zwiększenie tych wskaźników przez stymulowanie inwestycji prywatnych w innowacje (poprzez efekt mnożnikowy wsparcia finansowego) oraz poprawi struktury finansowania startupów. Co więcej, brak silnego wsparcia skutkuje często przejmowaniem polskich innowacji przez kapitał zewnętrzny. Nowy Fundusz pozwoli temu przeciwdziałać, finansując rodzime firmy na krytycznym etapie wzrostu. Co istotne, intencją projektu zgodnie z art. 6 ust. 3 jest możliwość stworzenia pośredniego systemu wsparcia, wykorzystującego istniejące zasoby instytucjonalne podmiotów zajmujących się bezpośrednim udzielaniem wsparcia. Subfundusz nowoczesnej administracji przewidziany jest jako wsparcie dla projektów informatyzacji i cyfryzacji sektora publicznego. Głównymi beneficjentami będą tu instytucje publiczne (rządowe i samorządowe), które planują wdrożenia nowoczesnych technologii usprawniających realizację zadań publicznych. Przykładowo, środki z tego subfunduszu mogą zostać wykorzystane na sfinansowanie systemów wykorzystujących sztuczną inteligencję do obsługi obywatela (chatboty w urzędach, automatyczna analiza wniosków), na zastosowanie Internetu Rzeczy i analiz big data w zarządzaniu infrastrukturą miejską (smart city), na cyfryzację procesów administracyjnych (e-government) czy zwiększenie interoperacyjności rejestrów państwowych. Transformacja cyfrowa administracji publicznej jest priorytetem ogólnonarodowym - poprawia dostępność usług dla obywateli i przedsiębiorców, obniża koszty funkcjonowania urzędów oraz podnosi efektywność przyspieszając załatwianie spraw i eliminując biurokratyczne bariery. Art. 8 pkt 2 projektu ustawy wprost wskazuje, iż Fundusz finansuje „transformację cyfrową zadań wykonywanych przez jednostki sektora finansów publicznych”. Subfundusz nowoczesnej administracji pomoże nadrobić te zaległości, finansując m.in. tworzenie nowych cyfrowych usług publicznych, rozwój rozwiązań typu GovTech (technologie dla sektora rządowego) czy szkolenia urzędników z obsługi zaawansowanych systemów. Długofalowym efektem będzie bardziej dostępna i efektywna administracja, co ma znaczenie zarówno dla obywateli, jak i dla klimatu inwestycyjnego. Subfundusz bezpieczeństwa cyberprzestrzeni jest odpowiedzią na rosnące zagrożenia w sferze cyfrowej. Polska, tak jak inne kraje, doświadcza coraz bardziej złożonych ataków cybernetycznych wymierzonych w systemy państwowe, infrastrukturę krytyczną (energetyka, finanse, transport) czy przedsiębiorstwa. W 2022 r. odnotowano tysiące incydentów cyberbezpieczeństwa, a skala ataków typu ransomware, phishing czy APT (Advanced Persistent Threat - szczególnie poważne zagrożenia) stale rośnie. W tej sytuacji inwestycje w rozwój krajowych zdolności cyberbezpieczeństwa są nieodzowne. Subfundusz bezpieczeństwa cyberprzestrzeni pozwoli finansować m.in.: rozwój nowych narzędzi i oprogramowania zabezpieczającego, wsparcie dla sektora publicznego w podnoszeniu poziomu zabezpieczeń, tworzenie centrów operacji bezpieczeństwa (SOC) czy specjalistyczne szkolenia kadr. Beneficjentami będą tu zarówno instytucje państwowe odpowiedzialne za cyberbezpieczeństwo (np. zespoły reagowania na incydenty CERT, jednostki administracji zobowiązane ustawą o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa), jak i podmioty rozwijające strategiczne technologie bezpieczeństwa (startupy produkujące rozwiązania kryptograficzne, firmy tworzące oprogramowanie ochronne itp.). Inwestycje z tego subfunduszu wpisują się w założenia Krajowej Strategii Cyberbezpieczeństwa RP na lata 2019-2024 (oraz projektowanej Strategii Cyberbezpieczeństwa RP na lata 2025-2029), która przewiduje budowę silnego ekosystemu krajowego w tym obszarze. Należy podkreślić, że środki na cyberbezpieczeństwo to nie tylko wydatek, ale i inwestycja chroniąca przed potencjalnie ogromnymi stratami. Według szacunków, skuteczny system cyberochrony może uchronić gospodarkę przed szkodami rzędu wielu miliardów złotych rocznie, wynikającymi z udanych ataków. Wzmocnienie własnego potencjału w dziedzinie cyberbezpieczeństwa zabezpieczy również autonomię decyzyjną państwa ograniczy konieczność polegania na zagranicznych dostawcach technologii bezpieczeństwa. Subfundusz edukacyjno-popularyzatorski ma z kolei za zadanie zbudować trwałe fundamenty kapitału ludzkiego dla gospodarki opartej na wiedzy oraz zwiększyć świadomość społeczeństwa w zakresie korzyści i wyzwań związanych z nowymi technologami. Główni planowani beneficjenci to szkoły, uczelnie, jednostki samorządu terytorialnego i organizacje pozarządowe prowadzące projekty z obszaru edukacji i popularyzacji nauki. Środki tego subfunduszu mogą posłużyć m.in. do: finansowania programów stypendialnych i konkursów dla uczniów i studentów wybitnie uzdolnionych w dziedzinach nowych technologii, wspierania tworzenia nowych kierunków studiów i specjalizacji związanych ze sztuczną inteligencją, inżynierią danych, mechatroniką, kwantowymi technologiami, szkolenia nauczycieli i kadry akademickiej, aby potrafili kształcić uczniów/studentów w najnowszych technologiach, dofinansowania inicjatyw popularyzatorskich, czy rozwoju otwartych platform e- learningowych z zakresu nowych technologii dostępnych dla szerokiego grona odbiorców. Inwestycja w edukację technologiczną jest krytycznie istotna, ponieważ już obecnie polski rynek odczuwa niedobór wykwalifikowanych specjalistów. W Polsce branża nowych technologii sygnalizuje deficyt tysięcy programistów, inżynierów oprogramowania, czy analityków danych. Fundusz poprzez subfundusz edukacyjno-popularyzatorski będzie przeciwdziałał zjawisku drenażu mózgów, stwarzając lepsze warunki do rozwoju dla młodych talentów w kraju. Ponadto wzrośnie ogólny poziom kompetencji cyfrowych społeczeństwa, co ułatwi adaptację do zachodzących zmian technologicznych i zapewni bardziej włączający charakter transformacji (zmniejszając ryzyko wykluczenia cyfrowego części obywateli). Każdy z subfunduszy będzie funkcjonował w ramach ogólnej struktury Funduszu, pod nadzorem ministra - dysponenta oraz Rady Funduszu. W art. 5 ust. 4 przewidziano, że podziału środków Funduszu na poszczególne zadania dokonywać będzie minister właściwy ds. informatyzacji po uzyskaniu pozytywnej opinii Rady Funduszu. Dodatkowo, art. 5 ust. 5 zakłada utworzenie rezerwy ogólnej Funduszu w wysokości 10% środków rocznych, co jest mechanizmem elastyczności pozwalającym reagować na nieprzewidziane okoliczności lub uzupełniać finansowanie tam, gdzie będzie szczególnie potrzebne w danym roku (np. dofinansowanie wyjątkowo licznych projektów wysokiej jakości lub interwencja w sytuacji kryzysowej). Koszty obsługi Funduszu zostały ograniczone do maksymalnie 1% wszystkich środków i również pokrywane będą z Funduszu, co zapewni że przynajmniej 99% środków trafi bezpośrednio na cele merytoryczne, a wydatki administracyjne będą minimalizowane. Wydatkowanie środków w ramach kosztów obsługowych odbywać się będzie na podstawie planu wydatków obsługowych, pozytywnie zaopiniowanego przez Radę Funduszu. W celu realizacji działań koordynacyjno-doradczych w zakresie właściwości Funduszu, projekt przewiduje powołanie Rady Funduszu - organu o charakterze opiniodawczo-doradczym, działającego przy ministrze właściwym do spraw informatyzacji (art. 10 ust. 1). Rada Funduszu ma być forum eksperckim i koordynacyjnym, które zapewni ponadresortowe podejście i ciągłość strategiczną funkcjonowania Funduszu. Do zadań Rady należeć będzie m.in.: doradztwo w zakresie kierunków działań Funduszu, opiniowanie kluczowych decyzji, coroczna analiza i ocena skuteczności finansowania programów inwestycyjnych wraz z rekomendacjami na przyszłość, a także sporządzanie opinii na temat działalności Funduszu oraz zgłaszanie propozycji dotyczących jego funkcjonowania. Taki zakres kompetencji zapewni stały nadzór merytoryczny nad pracami Funduszu i umożliwi szybkie identyfikowanie ewentualnych problemów czy potrzeb korekt w działaniu instrumentu. Rada będzie także wyposażona w szereg kompetencji opiniodawczych – jej wyrażona w uchwale pozytywna opinia jest wymagana np. do ustalenia regulaminu konkursu, ustanowienia programu inwestycyjnego, zatwierdzenia przebiegu konkursu czy podziału środków na obsługę Funduszu. Takie podejście jest konieczne dla zapewnienia, że istnieje ciało koordynujące działania w ramach Funduszu oraz, że działania podejmowane w ramach konkursów mają szerokie poparcie wszystkich środowisk.

Skład Rady został zaprojektowany tak, by łączyć przedstawicieli administracji rządowej, świata nauki, przedsiębiorców oraz Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 11 ust. 1, w skład Rady wejdą przedstawiciele pięciu właściwych przedmiotowo ministrów, przedstawiciel Prezesa Rady Ministrów, trzech przedstawicieli ogólnokrajowych organizacji przedsiębiorców (statutowo zajmujących się tematyką Funduszu), trzech przedstawicieli podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki oraz czterech przedstawicieli Prezydenta w tym jeden przedstawiciel Biura Bezpieczeństwa Narodowego. Łącznie Rada liczyć będzie 16 członków. Tak ukształtowany skład gwarantuje z jednej strony udział kluczowych resortów rządowych, zapewniając powiązanie Funduszu z politykami publicznymi rządu, a z drugiej strony silną reprezentację interesariuszy spoza rządu (środowisko przedsiębiorców oraz środowisko naukowe). Reprezentanci przedsiębiorców i nauki wniosą do prac Rady perspektywę praktyczną i ekspercką, co zwiększy jakość decyzji i rekomendacji. Warto zauważyć, że członków Rady powołuje i odwołuje Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej (art. 11 ust. 3) - w tym przedstawicieli rządowych na wniosek odpowiednich podmiotów, zaś przedstawicieli przedsiębiorców spośród wyłonionych w otwartych konkursach kandydatów zgłoszonych przez organizacje pracodawców oraz podmioty sytemu szkolnictwa wyższego i nauki. Obsługę techniczno-organizacyjną Rady zapewniać będzie urząd obsługujący ministra właściwego do spraw informatyzacji (art. 10 ust.

3), a koszty funkcjonowania Rady pokrywane będą z budżetu Funduszu (mieszcząc się w limicie 1% kosztów obsługi). Członkom Rady - którzy będą pełnić funkcje społecznie - przysługiwać ma zwrot kosztów przejazdu, zakwaterowania oraz dieta za udział w posiedzeniach, według zasad analogicznych jak dla pracowników sfery budżetowej odbywających podróże służbowe.

Powołanie Rady Funduszu ma istotne znaczenie ustrojowe i praktyczne. Po pierwsze, zapewnia ponadpolityczność i ciągłość - niezależnie od ewentualnych zmian na poszczególnych stanowiskach. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, sprawujący patronat honorowy nad działalnością Funduszu, wraz ze środowiskiem naukowym i biznesowym czuwać będą nad utrzymaniem strategicznego kierunku inwestycji. Jest to szczególnie ważne w obszarze, którego horyzont czasowy wykracza poza jedną kadencję parlamentu - badania naukowe i budowa innowacji wymagają stabilności finansowania w perspektywie wielu lat. Oprócz tego, Rada integruje różne środowiska - staje się platformą współpracy rządu z biznesem i nauką. Pozwoli to uniknąć dublowania inicjatyw oraz zapewnić komplementarność działań na styku nauka-gospodarka-administracja. Po trzecie, Rada poprzez swoje analizy skuteczności będzie narzędziem monitoringu i ewaluacji. Sprawozdanie z działalności Funduszu przekazywane będzie co roku Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej, Sejmowi i Senatowi. Takie podejście wpisuje się w zasadę zarządzania opartego na dowodach i pozwoli udoskonalać politykę Funduszu w toku jego działania. Utworzenie Rady Funduszu zapewni więc, że realizacja ustawy będzie odbywać się z udziałem szerokiego grona interesariuszy i ekspertów, co zwiększy przejrzystość, efektywność i akceptację społeczną podejmowanych decyzji. Przewiduje się, że członkowie Rady Funduszu będzie pełnić swoją funkcję przez czas nieokreślony (tj. do odwołania), co pozwoli zapewnić jej reprezentatywność oraz lepszą współpracę między Radą Funduszu a innymi podmiotami zaangażowanymi w wykonywanie zadań wynikających z projektowanej ustawy.

Projektowana ustawa wejdzie w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia. Maksymalny limit finansowania z budżetu państwa Funduszu, według założeń do ustawy, w okresie 2026-2035 wyniesie 47 500 000 000 zł. Środki na realizację zadań w ramach Funduszu będą pochodzić m.in. z budżetu państwa. Projekt ustawy wskazuje przychody Funduszu:

1) środki finansowe z tytułu odsetek lub udziału w zyskach przedsięwzięć finansowanych przez Fundusz, o ile program inwestycyjny w ramach którego przyznano wsparcie finansowe przewidywał takie rozwiązania;

2) wpłaty z budżetu państwa przekazywane przez ministra właściwego do spraw informatyzacji, w wysokości określonej corocznie w ustawie budżetowej na dany rok budżetowy, nie niższej niż 5 mld zł;

3) wpływy z kar pieniężnych, o których mowa w art. 46, 47a oraz 47b ustawy z dnia 5 września 2016 r. o usługach zaufania oraz identyfikacji elektronicznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1725);

4) wpływy z kar pieniężnych, o których mowa w art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 848);

5) odsetki od zgromadzonych środków;

6) dobrowolne wpłaty, darowizny i zapisy.

Oprócz tego, w zakresie przychodów Funduszu przewidziano dwa dodatkowe rozwiązania:

1. Dyrektor Naukowej i Akademickiej Sieci Komputerowej – Państwowego Instytutu Badawczego może, w drodze porozumienia z ministrem właściwym do spraw informatyzacji, przekazać część środków z planu finansowego tego instytutu, w tym z wypracowanego przez Naukową i Akademicką Sieć Komputerową – Państwowy Instytut Badawczy zysku netto za poprzedni rok obrotowy, do Funduszu.

2. Minister właściwy do spraw informatyzacji może przekazać, w drodze decyzji, część środków z Funduszu Szerokopasmowego, o którym mowa w art. 16a ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 604, 834 i 1222), do Funduszu, informując o tym ministra właściwego do spraw finansów publicznych.

Dla zapewnienia, że Fundusz będzie w stanie realizować swoje zadania, projekt ustawy przewiduje, że wpłaty do Funduszu z budżetu państwa będą powiększane, począwszy od drugiego roku od powołania Funduszu, o wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem w poprzednim roku kalendarzowym, ogłoszony przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 94 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W przypadku, gdy wskaźnik ten przyjmuje wartość ujemną, projekt przewiduje przyjmowanie wartości celu inflacyjnego publikowanego przez Narodowy Bank Polski na 1 stycznia roku, którego dotyczy. Zgodnie z najbardziej aktualnymi Wieloletnimi Założeniami Makroekonomicznymi na lata 2025-2029, przyjętymi przez Radę Ministrów 29 kwietnia 2025 roku, wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ma wynieść:

1) w 2026 roku: 103,0 (przy bazie za rok poprzedni = 100)

2) w 2027 roku: 102,6 (przy bazie za rok poprzedni = 100)

3) w 2028 roku: 102,5 (przy bazie za rok poprzedni = 100)

4) w 2029 roku: 102,4 (przy bazie za rok poprzedni = 100)

Przyjmując, że w kolejnych latach wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych miałby wynieść wartość średnią z ww. czterech, tj. 102,625, wysokość wpłat z budżetu państwa przedstawiałaby się następująco:

1) w 2026 roku: 2,5 miliarda złotych

2) w 2027 roku: 5,15 miliarda złotych

3) w 2028 roku: 5,284 miliarda złotych

4) w 2029 roku: 5,416 miliarda złotych

5) w 2030 roku: 5,546 miliarda złotych

6) w 2031 roku: 5,692 miliarda złotych

7) w 2032 roku: 5,840 miliarda złotych

8) w 2033 roku: 5,994 miliarda złotych

9) w 2034 roku: 6,152 miliarda złotych

10) w 2035 roku: 6,313 miliarda złotych.

Należy jednak podkreślić, że powyższe dane mają jedynie charakter szacunkowy, a wysokość wpłat do Funduszu z budżetu państwa byłaby uzależniona od obiektywnego wskaźnika gospodarczego, jakim jest wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem. Waloryzacja ta ma na celu zachowanie siły nabywczej środków zgromadzonych w Funduszu i uniknięcie erozji jego zdolności do efektywnego wsparcia strategicznych sektorów technologicznych w Polsce.

W zakresie zasilenia budżetu państwa, przewiduje się że działania Funduszu będą miały pozytywny wpływ na sytuację fiskalną budżetu państwa. Zgodnie z raportem przygotowanym w 2023 roku na zlecenie Konferencji Rektorów Uczelni Ekonomicznych: „Każdy wzrost udziału wydatków w PKB o 0,1 punkt procentowy oznacza wyższy wzrost PKB między ok. 0,8 punktu procentowego do ok. 1,3 punktu procentowego. Innymi słowy, każda zainwestowana złotówka daje efekt między ok. 8 a 13 złotych wyższego PKB”. Będzie się to przekładać bezpośrednio na wpływy z tytułu podatków i innych opłat, co będzie sprzyjać sytuacji budżetowej.

Przewidywany jest jednoznacznie korzystny skutek społeczny projektowanej ustawy, w szczególności z uwagi na wzrost poziomu kompetencji cyfrowych w społeczeństwie, pozytywne skutki prowadzonych badań finansowanych ze środków Funduszu. Na dowód tych słów można przytoczyć raport końcowy z badania ewaluacyjnego prowadzonego przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju w odniesieniu do Programu Innowacje Społeczne (2023), który na podstawie metodologii ilościowej SROI, służącej analizie mechanizmów powstawania i trwania wpływu organizacji na społeczeństwo, środowisko i gospodarkę, mierzeniu wartości tego wpływu i raportowaniu go, stwierdza że złotówka zainwestowana w program przyniosła zwrot społeczny od 15,55 zł do 250,26 zł w zależności od projektu i scenariusza. W przypadku Funduszu duży nacisk położono na działania edukacyjne i popularyzatorskie (w tym poprzez przeznaczenie na ten cel jednego z pięciu subfunduszy), co stanowi dodatkową korzyść społeczną.

Wpływ projektowanej ustawy na działalność mikro-, małych, średnich i dużych przedsiębiorstw jest jednoznacznie pozytywny, z uwagi na fakt że jeden z pięciu subfunduszy dotyczy bezpośrednio wsparcia innowacyjnej gospodarki, a pozostałe zakładają finansowanie zadań związanych z rozwojem technologicznym, w tym infrastrukturą badawczą. W praktyce oznacza to, że przedsiębiorcy zyskają na bezpośrednim finansowaniu ze środków Funduszu oraz na poprawie ogólnego stanu gospodarki, wywołanej zwiększeniem nakładów na badania i rozwój. Z uwagi na przeznaczenie dodatkowych środków finansowych na realizację działań inwestycyjnych, przewidywany jest pozytywny wpływ na działalność mikro-, małych, średnich i dużych przedsiębiorstw, w szczególności zajmujących się produkcją lub sprzedażą sprzętu cyfrowego i elektronicznego oraz przedsiębiorstwa z sektora budowlanego. Projektowane przepisy są zgodne z zasadami proporcjonalności, uzasadnionego i niedyskryminującego charakteru. Przepisy projektu ustawy są uzasadnione nadrzędnymi względami interesu ogólnego i tym samym nie wykraczają poza to, co niezbędne.

Projekt nie zawiera przepisów regulacyjnych lub przepisów określających wymogi dotyczące świadczenia usług transgranicznych w rozumieniu ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej (Dz. U. z 2023 r. poz. 334). Nie ma możliwości podjęcia alternatywnych w stosunku do projektowanej ustawy środków umożliwiających osiągnięcie zamierzonego celu. Projektowana ustawa nie wymaga przedstawienia właściwym organom i instytucjom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji lub uzgodnienia.

Projekt ustawy nie zawiera przepisów technicznych w rozumieniu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. poz. 2039 oraz z 2004 r. poz. 597), w związku z tym nie podlega notyfikacji. Projekt ustawy nie dotyczy praw i obowiązków przedsiębiorców lub ich praw i obowiązków wobec organów administracji publicznej. Projektowana ustawa nie jest sprzeczna z prawem Unii Europejskiej.