Senacki projekt ustawy o zmianie ustawy o fundacjach oraz ustawy - Prawo o stowarzyszeniach.

Warszawa, 25 września 2025 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja Marszałek Senatu BPS.DPS.030.16.2025

Pan Szymon Hołownia Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Szanowny Panie Marszałku,

zgodnie z art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. mam zaszczyt przekazać Panu Marszałkowi podjętą przez Senat na

42. posiedzeniu w dniu 24 września 2025 r. uchwałę w sprawie wniesienia do Sejmu projektu ustawy

- o zmianie ustawy o fundacjach oraz ustawy

- Prawo o stowarzyszeniach wraz z projektem tej ustawy.

Jednocześnie pragnę poinformować, że Senat upoważnił senatora Marka Borowskiego do reprezentowania Senatu w dalszych pracach nad tym projektem.

Z poważaniem (-) Małgorzata Kidawa-Błońska projekt U S T AWA

z dnia

o zmianie ustawy o fundacjach oraz ustawy – Prawo o stowarzyszeniach

Art. 1. W ustawie z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (Dz. U. z 2023 r. poz. 166) w art. 5 uchyla się ust. 1b.

Art. 2. W ustawie z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2020 r. poz. 2261) w art. 10 uchyla się ust. 1e.

Art. 3. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

UZASADNIENIE

1. Cel projektowanej ustawy

Celem projektu ustawy jest realizacja postulatu zawartego w petycji indywidualnej P11-97/24 wniesionej do Senatu w dniu 18 lipca 2024 r.

Autor petycji postuluje uchylenie art. 10 ust. 1e ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach. Przepisy ust. 1a–1e zostały dodane do art. 10 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach na mocy ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2. Regulacje te wprowadziły możliwość głosowania nad uchwałami z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej bez organizowania posiedzeń władz stowarzyszenia, a także możliwość organizowania posiedzeń władz stowarzyszenia z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej, podczas których mogą odbywać się obrady oraz głosowanie nad uchwałami. Powyższe rozwiązania, zgodnie z art. 10 ust. 1e ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach, znajdują zastosowanie w przypadku wprowadzenia stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, o których mowa w ustawie z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.

Autor petycji wskazuje, że w aktualnej sytuacji nie jest możliwe korzystanie przez stowarzyszenia z regulacji wprowadzonej w okresie epidemii wirusa SARS-CoV-2, co utrudnia im bieżące funkcjonowanie i ma negatywny wpływ na aktywny udział w posiedzeniach w szczególności tych członków stowarzyszeń, którzy mają ograniczoną możliwość przemieszczania się. W ocenie autora petycji przyjęcie propozycji uchylenia art. 10 ust. 1e ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach ułatwi członkom stowarzyszeń wykonywanie ich uprawnień, przyczyni się do zwiększenia reprezentatywności organów stowarzyszeń oraz obniży koszty ich funkcjonowania.

Uwzględniając wskazaną wyżej argumentację, podjęto decyzję o przygotowaniu projektu ustawy zmierzającego do uchylenia przepisu art. 10 ust. 1e ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r.

– Prawo o stowarzyszeniach. Jednocześnie, biorąc pod uwagę fakt, że podobna regulacja została sformułowana w ustawie z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach, przesądzono o dokonaniu stosownej korekty również w tej ustawie.

2. Różnice między obowiązującym a projektowanym stanem prawnym

W myśl aktualnie obowiązujących przepisów art. 10 ust. 1a–1d ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach w przypadku, gdy członkowie władzy stowarzyszenia wyrazili na to zgodę w formie dokumentowej, głosowanie poza posiedzeniami władz stowarzyszenia może odbywać się z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej (ust. 1a). Możliwość udziału w posiedzeniu władz stowarzyszenia przy wykorzystaniu środków komunikacji elektronicznej wskazuje się w zawiadomieniu o zebraniu, zawierającym dokładny opis sposobu uczestnictwa i wykonywania prawa głosu (ust. 1b).

Zgodnie z art. 10 ust. 1c wykorzystanie środków komunikacji elektronicznej w głosowaniach na posiedzeniach władzy stowarzyszenia odbywa się przy zapewnieniu co najmniej:

1) transmisji obrad posiedzenia w czasie rzeczywistym;

2) dwustronnej komunikacji w czasie rzeczywistym, w ramach której członek władzy stowarzyszenia może wypowiadać się w toku obrad;

3) wykonywania osobiście lub przez pełnomocnika prawa głosu przed lub w toku posiedzenia.

Wykorzystanie środków komunikacji elektronicznej w głosowaniach na posiedzeniach oraz poza posiedzeniami władz stowarzyszenia może podlegać odmiennym uregulowaniom, w tym ograniczeniom, określonym w statucie stowarzyszenia. Statut stowarzyszenia może również wprost wyłączyć możliwość stosowania powyższych przepisów w stowarzyszeniu (ust. 1d).

Zgodnie z art. 10 ust. 1e ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach wymienione wyżej regulacje stosuje się w przypadku wprowadzenia stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, o których mowa w ustawie z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.

Z kolei przepis art. 5 ust. 1a ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach przewiduje, że do korzystania ze środków komunikacji elektronicznej w głosowaniu władz fundacji stosuje się odpowiednio przepisy art. 10 ust. 1a–1d ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach. W myśl art. 5 ust. 1b ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach rozwiązania, o których mowa w ust. 1a, stosuje się w przypadku wprowadzenia stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, o których mowa w ustawie z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. W następstwie zaproponowanej nowelizacji zostaną uchylone przepisy art. 5 ust. 1b ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach oraz art. 10 ust. 1e ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach. W konsekwencji przestaną obowiązywać regulacje uzależniające możliwość korzystania ze środków komunikacji elektronicznej podczas posiedzeń i poza posiedzeniami władz fundacji i stowarzyszeń, w tym do przeprowadzania głosowań, od obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii.

Należy przy tym mieć na względzie, że wykorzystywanie środków komunikacji elektronicznej w głosowaniach na oraz poza posiedzeniami władz fundacji i stowarzyszeń będzie mogło podlegać odmiennym uregulowaniom, w tym ograniczeniom, określonym w statucie. Statut będzie również mógł wprost wyłączyć możliwość wykorzystywania środków komunikacji elektronicznej (por. art. 10 ust. 1d ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach).

W projekcie ustawy przewidziano standardowy 14-dniowy okres vacatio legis.

3. Skutki i wyniki konsultacji

Oczekiwane skutki społeczne, gospodarcze i finansowe oraz wyniki konsultacji są przedstawione w ocenie skutków regulacji. Nadesłane w ramach konsultacji opinie i uwagi są zamieszczone na senackiej stronie internetowej.

4. Oświadczenie o zgodności z prawem Unii Europejskiej

Przedmiot projektowanej ustawy nie jest objęty prawem Unii Europejskiej.

Tytuł projektu: ustawa o zmianie ustawy o fundacjach oraz ustawy – Data sporządzenia: 25 września 2025 r. Prawo o stowarzyszeniach

Przedstawiciel wnioskodawcy: Źródło: petycja senator Monika Jadwiga Piątkowska

Osoby odpowiedzialne za projekt w Biurze Legislacyjnym: Nr druku: 398, 398 S Iwona Kozera-Rytel, główny legislator, tel. 22 694 93 38 w zakresie OSR: Katarzyna Majewska, główny ekspert, tel. 22 694 92 59 OCENA SKUTKÓW REGULACJI

1. Jaki problem jest rozwiązywany? Do Senatu wpłynęła petycja (P11-97/24) zawierająca postulat podjęcia inicjatywy ustawodawczej zmierzającej do uchylenia art. 10 ust. 1e ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach. Powyższy przepis dopuszcza stosowanie w przypadku wprowadzenia stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii rozwiązań przewidzianych w art. 10 ust. 1a–1e ww. ustawy, tj. możliwość głosowania nad uchwałami z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej bez organizowania posiedzeń władz stowarzyszenia, a także możliwość organizowania posiedzeń władz stowarzyszenia z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej, podczas których mogą odbywać się obrady oraz głosowanie nad uchwałami. W innych sytuacjach niż stan zagrożenia epidemicznego lub stan epidemii stosowanie środków komunikacji elektronicznej podczas posiedzeń i poza posiedzeniami władz stowarzyszeń możliwe jest wyłącznie, gdy taką możliwość dopuszcza statut stowarzyszenia. Opisane powyżej regulacje mają również zastosowanie w odniesieniu do fundacji. Autor petycji postuluje, aby powyższe rozwiązania można było stosować (bez konieczności zmiany statutu stowarzyszenia) bez ograniczeń, tj. niezależnie od wystąpienia stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii. W opinii autora petycji taka zmiana usprawni bieżące funkcjonowanie stowarzyszeń, ułatwi członkom stowarzyszeń wykonywanie ich uprawnień, przyczyni się do zwiększenia reprezentatywności organów stowarzyszeń oraz obniży koszty ich funkcjonowania.

2. Rekomendowane rozwiązanie, w tym planowane narzędzia interwencji, i oczekiwany efekt. Rekomendowanym rozwiązaniem jest uchylenie przepisów art. 5 ust. 1b ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach oraz art. 10 ust. 1e ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach. W konsekwencji przestaną obowiązywać regulacje uzależniające możliwość korzystania ze środków komunikacji elektronicznej podczas posiedzeń i poza posiedzeniami władz fundacji i stowarzyszeń, w tym do przeprowadzania głosowań, od obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii. Przy czym wykorzystywanie środków komunikacji elektronicznej w głosowaniach na oraz poza posiedzeniami władz fundacji i stowarzyszeń będzie mogło podlegać odmiennym uregulowaniom, w tym ograniczeniom, określonym w statucie. Statut będzie również mógł wprost wyłączyć możliwość wykorzystywania środków komunikacji elektronicznej. Oczekiwanym efektem regulacji będzie usprawnienie bieżącego funkcjonowanie stowarzyszeń, ułatwienie członkom stowarzyszeń wykonywania ich uprawnień, zwiększenie reprezentatywności organów stowarzyszeń oraz obniżenie kosztów ich funkcjonowania.

3. Jak problem został rozwiązany w innych krajach, w szczególności krajach członkowskich OECD/UE? Z uwagi na specyfikę omawianego problemu odstąpiono od dokonania przeglądu regulacji dotyczących analogicznego problemu, obowiązujących w krajach członkowskich OECD/UE.

4. Podmioty, na które oddziałuje projekt. Grupa Wielkość Źródło danych Oddziaływanie Stowarzyszenia W 2022 r. w Polsce działało GUS, Sektor non-profit Możliwość korzystania ze środków i fundacje 68,9 tys. stowarzyszeń w 2022 r., Warszawa, komunikacji elektronicznej podczas i podobnych organizacji Kraków 2024 r. posiedzeń i poza posiedzeniami władz społecznych oraz 19,3 tys. fundacji i stowarzyszeń, w tym do fundacji. przeprowadzania głosowań,

niezależnie od obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii – bez konieczności zmiany statutu organizacji.

5. Informacje na temat zakresu, czasu trwania i podsumowanie wyników konsultacji. Projekt ustawy w dniu 7 sierpnia 2025 r. został przesłany do zaopiniowania Ministrowi Cyfryzacji, Ministrowi Finansów i Gospodarki, Ministrowi Sprawiedliwości, Krajowej Radzie Sądownictwa, Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, Rzecznikowi Praw Obywatelskich, Sądowi Najwyższemu, Krajowej Radzie Radców Prawnych, Naczelnej Radzie Adwokackiej, Fundacji im. Stefana Batorego, Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka. Termin nadsyłania opinii ustalono na dzień 29 sierpnia 2025 r. Minister Sprawiedliwości w pełni popiera przedłożony projekt ustawy oraz nie zgłasza do niego uwag. Minister Finansów i Gospodarki nie zgłasza uwag do proponowanego rozwiązania. W opinii Krajowej Rady Radców Prawnych projekt zasługuje na pozytywną ocenę. Krajowa Rada Sądownictwa (KRS) nie zajęła stanowiska w przedmiocie projektu ustawy, gdyż nie dotyczy on zakresu spraw podlegających opiniowaniu przez KRS. Naczelny Sąd Administracyjny nie zgłasza uwag do projektu. Sąd Najwyższy nie zgłasza uwag do projektu ustawy. Na wspólnym posiedzeniu w dniu 18 września 2025 r. Komisja Ustawodawcza oraz Komisja Praw Człowieka i Praworządności rozpatrzyły projekt i przyjęły go bez wprowadzania poprawek.

6. Wpływ na sektor finansów publicznych. (ceny stałe z 2025 r.) Skutki w okresie 10 lat od wejścia w życie zmian [mln zł] 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Łą cz ni e (0-) Dochody ogółem 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

Budżet państwa 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

Wydatki ogółem 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

Budżet państwa 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

Saldo ogółem 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

Budżet państwa 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

Źródła finansowania: Dodatkowe Projektowana regulacja nie będzie miała wpływu na sektor finansów publicznych. informacje, w tym wskazanie źródeł danych i przyjętych do obliczeń założeń

7. Wpływ na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym funkcjonowanie przedsiębiorców oraz na rodzinę, obywateli i gospodarstwa domowe. Skutki Czas w latach od wejścia w życie zmian 0 1 2 3 5 10 Łącznie (0-10) W ujęciu rodzina, obywatele oraz 0 0 0 0 0 0 0 gospodarstwa domowe pieniężnym (w mln zł, duże przedsiębiorstwa 0 0 0 0 0 0 0 ceny stałe sektor mikro-, małych i z 2025 r.) 0 0 0 0 0 0 0 średnich przedsiębiorstw Dodatkowe informacje, Projektowana regulacja nie będzie miała wpływu na funkcjonowanie w tym wskazanie źródeł przedsiębiorstw, danych i przyjętych do w tym klasyfikowanych w sektorze mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw, a także obliczeń założeń sektor gospodarstw domowych. Projektowana regulacja będzie miała pozytywny wpływ na funkcjonowanie stowarzyszeń i fundacji, umożliwiając im stosowanie środków komunikacji elektronicznej podczas posiedzeń i poza posiedzeniami władz fundacji i stowarzyszeń, w tym do przeprowadzania głosowań, niezależnie od obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii – bez konieczności zmiany statutu organizacji. Takie rozwiązanie przyczyni się do usprawnienia bieżącego funkcjonowania stowarzyszeń, ułatwienia członkom stowarzyszeń wykonywania ich uprawnień, zwiększenia reprezentatywności organów stowarzyszeń oraz obniżenia kosztów ich funkcjonowania. Stowarzyszenia i fundacje, które będą chciały przyjąć odmienny sposób uregulowania tej kwestii (np. całkowicie wyłączyć możliwość stosowania środków komunikacji elektronicznej), będą mogły to zrobić poprzez odpowiednią zmianę swojego statutu.

8. Zmiana obciążeń regulacyjnych (w tym obowiązków informacyjnych) wynikających z projektu

nie dotyczy

9. Wpływ na rynek pracy.

Brak wpływu.

10. Wpływ na pozostałe obszary. środowisko naturalne demografia informatyzacja sytuacja i rozwój regionalny mienie państwowe zdrowie inne:

Omówienie wpływu Brak wpływu.

11. Planowane wykonanie przepisów aktu prawnego Projektowana ustawa wejdzie w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

12. W jaki sposób i kiedy nastąpi ewaluacja efektów projektu oraz jakie mierniki zostaną zastosowane?

Nie przewidziano.

13. Załączniki (istotne dokumenty źródłowe, badania, analizy itp.). Brak.