Uchwała Senatu w sprawie ustawy o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych.

UCHWAŁA

SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

z dnia 29 października 2025 r.

w sprawie ustawy o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych

Senat, po rozpatrzeniu uchwalonej przez Sejm na posiedzeniu w dniu 15 października 2025 r. ustawy o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych, wprowadza do jej tekstu następujące poprawki:

1) w art. 2:

a)przed pkt 1 dodaje się pkt … w brzmieniu:

„…)osobie wykonującej pracę zarobkową – należy przez to rozumieć osobę wykonującą pracę zarobkową w rozumieniu art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. z 2025 r. poz. 440);”,

b)w pkt 1 skreśla się wyrazy „(Dz. U. z 2025 r. poz. 440)”;

2) w art. 9 w ust. 5 w pkt 3 po wyrazie „rencistów” dodaje się przecinek;

3) w art. 10 w ust. 6 w pkt 3 przed wyrazem „jeżeli” dodaje się wyrazy „w celu przedłużenia obowiązywania układu albo zawarcia nowego układu,”;

4) w art. 16:

a)w ust. 3 po wyrazie „korzystniejsze” dodaje się wyrazy „dla osób nim objętych”,

b)w ust. 4 wyrazy „Korzystniejsze postanowienia układu zbiorowego pracy” zastępuje się wyrazami „Postanowienia układu zbiorowego pracy, korzystniejsze dla osób nim objętych,”,

c)w ust. 6 w zdaniu pierwszym po wyrazie „korzystne” dodaje się wyrazy „dla tych osób”;

5) w art. 17 wyrazy „dla osób wykonujących pracę zarobkową” zastępuje się wyrazami „dla osób nim objętych”;

6) w art. 22 w ust. 1 w zdaniu pierwszym po wyrazach „inna niż pracownik osoba wykonująca pracę zarobkową,” dodaje się wyrazy „emeryt, rencista,”;

7) w art. 22 w ust. 1 w zdaniu pierwszym po wyrazie „pracodawca” dodaje się przecinek;

8) w art. 22 w ust. 2 w pkt 2 wyrazy „Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Okręgowego w Warszawie” zastępuje się wyrazami „wydziału pracy lub wydziału pracy i ubezpieczeń społecznych Sądu Okręgowego w Warszawie”;

9) w art. 38 w ust. 1 w pkt 1 wyrazy „nad zawarciem lub zmianą układu zbiorowego pracy” zastępuje się wyrazami „w celu zawarcia lub zmiany układu zbiorowego pracy, przedłużenia obowiązywania albo zawarcia nowego układu zbiorowego pracy”;

10) w art. 38 w ust. 2 w pkt 2–4 wyraz „nakazowi” zastępuje się wyrazem „obowiązkowi”;

11) w art. 39:

a)w poleceniu nowelizacyjnym wyrazy „w art. 476 w § 1” zastępuje się wyrazami „wprowadza się następujące zmiany”,

b)pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1)w art. 47 w § 2 w pkt 1 w lit. a, w art. 631, w art. 461 w § 11 oraz w art. 476 w § 1 w pkt 11 po wyrazie „istnienia” dodaje się wyrazy „lub treści”;”,

c)w pkt 2 w poleceniu nowelizacyjnym wyrazy „w pkt 3” zastępuje się wyrazami „w art. 476 w § 1 w pkt 3”.

MARSZAŁEK SENATU

Małgorzata KIDAWA-BŁOŃSKA

UZASADNIENIE

Senat, po rozpatrzeniu uchwalonej przez Sejm na posiedzeniu w dniu 15 października 2025 r. ustawy o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych, postanowił wprowadzić do jej tekstu 11 poprawek.

Poprawką nr 1 Senat dodał do ustawy definicję określenia „osoba wykonująca inną pracę zarobkową”. Została ona sformułowana w art. 11 pkt 1 ustawy o związkach zawodowych.

Nie jest to pojęcie powszechnie znane, a w systemie prawa istnieją już określenia bliskoznaczne, np. „inna praca zarobkowa” z ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia. Zamieszczenie definicji określenia „osoba wykonująca inną pracę zarobkową”, poprzez odesłanie do przepisu ją zawierającego, będzie miało istotny walor informacyjny i pozwoli uniknąć wątpliwości interpretacyjnych.

Uchwalając poprawki nr 3 i 9 Senat zapewnił spójność przepisowi materialnemu oraz przepisowi karnemu, który zabezpiecza sankcją jego przestrzeganie.

Przyjmując poprawkę nr 5 Senat zrównał sytuację prawną wszystkich osób objętych układem zbiorowym pracy. W myśl art. 17 ustawy, postanowienia zakładowego układu zbiorowego pracy nie mogą być mniej korzystne dla osób wykonujących pracę zarobkową niż postanowienia obejmującego ich ponadzakładowego układu zbiorowego pracy. W przepisie tym pominięci zostali emeryci i renciści, których także może obejmować układ zbiorowy pracy.

Poprawka nr 6 zmierza do tego, aby każdy podmiot objęty postanowieniami układu zbiorowego mógł wystąpić do sądu pracy z wnioskiem o ustalenie, czy układ jest zgodny z przepisami prawa. Na podstawie art. 22 ustawy pracownik, inna niż pracownik osoba wykonująca pracę zarobkową, organizacja związkowa lub pracodawca objęci postanowieniami układu zbiorowego pracy, inspektor pracy lub prokurator mogą wystąpić do sądu pracy z wnioskiem o ustalenie, czy treść układu zbiorowego pracy jest zgodna z przepisami prawa pracy lub czy układ został zawarty zgodnie z przepisami o jego zawieraniu. W tym przepisie również pominięto emerytów i rencistów objętych układem.

Uchwalając poprawkę nr 8 Senat wziął pod rozwagę hierarchię źródeł prawa i wynikającą z niej dyrektywę, w świetle której w ustawie nie należy posługiwać się terminologią z aktów prawa wewnętrznego.

W art. 22 w ust. 2 w pkt 2 użyto określenia „Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Okręgowego w Warszawie”. Jest to nazwa własna wynikająca z zarządzenia Ministra Sprawiedliwości, które nie ma rangi prawa powszechnie obowiązującego. Ponadto każda zmiana zarządzenia będzie skutkowała koniecznością nowelizacji ustawy.

Należy w tym zakresie korzystać z pojęć wynikających z ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych. Zgodnie z art. 16 § 1 pkt 3 tej ustawy, w sądzie okręgowym można tworzyć wydziały pracy, ubezpieczeń społecznych albo pracy i ubezpieczeń społecznych – do spraw odpowiednio z zakresu prawa pracy lub z zakresu ubezpieczeń społecznych.

Poprawka nr 10 zapewnia ustawie spójność terminologiczną. W art. 38 w ust. 2 w pkt 2–4 penalizuje się zachowania sprzeczne z nakazami, o których mowa w art. 18 w ust. 1, 2 i 3, podczas gdy w przepisach tych przewidziano obowiązki, a nie nakazy.

Poprawka nr 11 jest konsekwencją zmian wprowadzonych w Sejmie do Kodeksu postępowania cywilnego. Dotychczas przez sprawy z zakresu prawa pracy rozumie się sprawy o ustalenie istnienia stosunku pracy, po zmianie będą to sprawy również o ustalenie treści tego stosunku. Niezmienione pozostały przepisy określające skład sądu, właściwość sądów oraz uprawnienia inspektorów pracy, wciąż dotyczące tylko spraw o ustalenie istnienia stosunku pracy.

Poprawki nr 2, 4 i 7 mają charakter doprecyzowujący.