Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o broni i amunicji.

Warszawa, 19 września 2025 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja

Pan Szymon Hołownia Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i na podstawie art. 32 ust. 2 regulaminu Sejmu niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy:

- o zmianie ustawy o broni i amunicji. Do reprezentowania wnioskodawców w pracach nad projektem ustawy upoważniamy panią poseł Ewę Szymanowską.

(-) Agnieszka Buczyńska; (-) Elżbieta Burkiewicz; (-) Sławomir Ćwik; (-) Bożenna Hołownia; (-) Rafał Kasprzyk; (-) Rafał Komarewicz; (-) Aleksandra Leo; (-) Barbara Okuła; (-) Barbara Oliwiecka; (-) Łukasz Osmalak; (-) Norbert Pietrykowski; (-) Ewa Schädler; (-) Piotr Paweł Strach; (-) Ewa Szymanowska; (-) Paweł Śliz; (-) Wioleta Tomczak; (-) Kamil Wnuk. Projekt U S T AWA

z dnia … r.

o zmianie ustawy o broni i amunicji

Art. 1. W ustawie z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2024 r. poz. 485) w art. 15 w ust. 4 zdanie pierwsze otrzymuje brzmienie: "Do ukończenia 70. roku życia – raz na 5 lat, a po ukończeniu 70. roku życia – raz na 2 lata, osoba posiadająca pozwolenie na broń wydane w celu określonym w art. 10 ust. 2 pkt 1–4 i 8 obowiązana jest przedstawić właściwemu organowi Policji orzeczenia lekarskie i psychologiczne, o których mowa w ust. 3, wystawione nie wcześniej niż 3 miesiące przed upływem tego terminu.”.

Art. 2. 1. Osoba, o której mowa w art. 10 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy zmienianej w art. 1, która na podstawie przepisów dotychczasowych przedstawiła właściwemu organowi Policji orzeczenia lekarskie i psychologiczne, o których mowa w art. 15 ust. 3 ustawy zmienianej w art. 1, wydane przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, jest obowiązana przedstawić właściwemu organowi Policji następne orzeczenia w terminie określonym na podstawie przepisów dotychczasowych. Kolejne orzeczenia przedstawia w terminach określonych w art. 15 ust. 4 zdanie pierwsze ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

2. Osoba, o której mowa w art. 10 ust. 2 pkt 3, 4 i 8 ustawy zmienianej w art. 1, posiadająca w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy orzeczenia lekarskie i psychologiczne, o których mowa w art. 15 ust. 3 ustawy zmienianej w art. 1, wydane:

1) wcześniej niż 5 lat przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, w przypadku osoby, której wiek w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy nie przekroczył 70 lat,

2) wcześniej niż 2 lata przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, w przypadku osoby, której wiek w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy przekroczył 70 lat

– przedstawia właściwemu organowi Policji nowe orzeczenia w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.

3. Osoba, o której mowa w art. 10 ust. 2 pkt 3, 4 i 8 ustawy zmienianej w art. 1, posiadająca w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy orzeczenia lekarskie i psychologiczne, o których mowa w art. 15 ust. 3 ustawy zmienianej w art. 1, wydane:

1) nie później niż 5 lat przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, w przypadku osoby, której wiek w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy nie przekroczył 70 lat,

2) nie później niż 2 lata przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, w przypadku osoby, której wiek w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy przekroczył 70 lat

– przedstawia właściwemu organowi Policji nowe orzeczenia w terminie określonym w art. 15 ust. 4 zdanie pierwsze ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, liczonym od dnia przedstawienia orzeczeń przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, z tym, że jeżeli termin ten upływa przed upływem 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, ulega on przedłużeniu do 18 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy.

Art. 3. Ustawa wchodzi w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia. UZASADNIENIE

Wyjaśnienie potrzeby i celu wydania ustawy

Korzystanie z broni przez osoby cywilne to sfera, która podlega szczególnej reglamentacji. Zagrożenia i niebezpieczeństwa związane z jej używaniem dotyczą ochrony wartości najwyższych – zdrowia i życia ludzi. W tym zakresie Państwo ma obowiązek wprowadzać najwyższe standardy ochrony przed niekontrolowanym użyciem broni. Dotyczy to zwłaszcza zabezpieczenia społeczeństwa przed osobami, które mogą użyć broni w sposób niezgodny z pozwoleniem na jej posiadanie. Takie pozwolenie mogą uzyskiwać osoby, które spełniają szereg kryteriów zdrowotnych, w tym psychicznych. Niestety obecne regulacje nie gwarantują spełniania tego wymogu przez wszystkie osoby posiadające pozwolenie, a jednocześnie nie biorą pod uwagę uwarunkowań związanych z wiekiem posiadaczy broni.

Potrzeba ustawy wynika z konieczności zrównania wymogów i obowiązków jakie mają osoby, które uzyskały pozwolenie na broń z możliwością jej codziennego używania w celach: ochrony osobistej, ochrony osób i mienia, łowieckich, sportowych i szkoleniowych. W tych przypadkach używanie broni jest możliwe w każdym czasie przez jej posiadacza lub jest związane w wykonywaniem obowiązków zawodowych. Ze względu na zwiększone ryzyko niedopuszczalnego użycia broni należy tak określonej grupie ustalić jednolite zasady w zakresie kontynuowania pozwolenia na posiadanie broni, z uwzględnieniem minimalizacji zagrożeń wynikających ze stanu zdrowia posiadacza broni. Obecnie osoby uzyskujące pozwolenie na posiadanie w celach łowieckich, sportowych i szkoleniowych przechodzą badania lekarskie i psychologiczne wyłącznie przy uzyskiwaniu pozwolenia na posiadanie broni. Jedynie osoby uzyskujące pozwolenie ze względu na potrzeby ochrony osobistej i w celu ochrony osób i mienia muszą ponawiać takie badania co pięć lat. Nie ma uzasadnienia dla takiej różnicy, choćby z tego powodu, że to myśliwi, sportowcy szkoleniowcy używają broni częściej niż przedstawiciele pozostałych wymienionych grup i to w sytuacjach, gdy ryzyko postrzelenia osoby postronnej jest bardzo wysokie.

Obecne regulacje przewidują jednakową częstotliwość obowiązku przeprowadzania badań niezależnie od wieku, a jest przecież oczywiste, że z wiekiem, zwłaszcza zaawansowanym, sprawność fizyczna i psychiczna osoby używającej broni znacznie spada i wzrasta zagrożenie niecelowego lub celowego niedozwolonego jej użycia. Taki stan rzeczy prowadzi do wysokiego zagrożenia wypadkami w związku z użyciem broni i powoduje potencjalne zagrożenia dla całego społeczeństwa. Celem ustawy jest zwiększenie poczucia bezpieczeństwa związanego z posiadaniem broni i zapobieganie jej niedozwolonemu użyciu. Dlatego też należy zmienić obowiązujące przepisy ustawy z dnia z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji. Projekt nie zmienia zasad korzystania z broni przez funkcjonariuszy służb mundurowych i żołnierzy.

Przedstawienie rzeczywistego stanu w dziedzinie, która ma być unormowana

Obecnie pozwolenie na posiadanie broni w zakresie objętym proponowanymi zmianami posiada następująca liczba osób:

ochrona osobista 43 819

ochrona osób lub mienia 1 545

łowiecki 140 113

sportowy 84 638

szkoleniowy 1 451

Razem 271 5661

Pozwolenie wydawane jest w szczególności po uzyskaniu orzeczenia lekarskiego i orzeczenia psychologicznego potwierdzających, że posiadający broń nie należy do osób:

– z zaburzeniami psychicznymi, o których mowa w ustawie z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2123 oraz z 2023 r. poz. 1972), lub o znacznie ograniczonej sprawności psychofizycznej;

– wykazujących istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego;

– uzależnionych od alkoholu lub od substancji psychoaktywnych. Dane Policji https://statystyka.policja.pl/st/wybrane-statystyki/bron/186394,Bron-pozwolenia.html (dostęp 3 09 2025) Orzeczenia takie są wydawane jako warunek uzyskania pozwolenia, a osoby z pozwoleniami na broń w celach osobistych oraz ochrony osób i mienia muszą przedstawiać takie orzeczenia raz na 5 lat. Orzeczenia w związku z wydaniem pozwolenia na broń w pozostałych celach wymagane są jednorazowo, jedynie dla pozytywnego rozpatrzenia wniosku myśliwego.

Zgodnie z danymi Policji, w 2023 roku popełniono łącznie 603 przestępstwa z użyciem broni palnej, w tym 39 zabójstw (w tym także usiłowania) oraz 7 uszczerbków na zdrowiu.

W szczególności, minionych latach wyróżnić można liczne przypadki incydentów z bronią palną podczas polowań. Jako przykład można wymienić wypadek z listopada 2021 kiedy 57-letni Eugeniusz S., myśliwy z Nadarzyna, podczas polowania w gminie Rokitno przypadkowo postrzelił swojego kolegę, 64-letniego Wojciecha O., który dwa dni później zmarł wskutek poniesionych obrażeń. Innym przykładem jest sytuacja z 12 września 2021 roku. W Załakowie (powiat kartuski) 60-letni Piotr L., dyrektor lokalnej szkoły i podłowczy Koła Łowieckiego "Szarak", postrzelił 14-letniego ucznia swojej szkoły podczas polowania w skutek pomylenia go z dzikiem. W ciągu ostatnich pięciu lat podczas polowań doszło do co najmniej 13 wypadków śmiertelnych związanych z polowaniami. Ginęli myśliwi, naganiacze, a także zupełnie przypadkowe osoby. Ofiarami myśliwych padają również zwierzęta z gatunków objętych ochroną. 25 sierpnia 2024 roku w Borach Tucholskich został zastrzelony wilk Lego, objęty programem badawczym, którego myśliwy rzekomo pomylił z lisem. Myśliwi nie będący w stanie odróżnić gatunków na które polują z powodu słabej kondycji psychofizycznej stanowią poważne zagrożenie dla ochrony przyrody. Ostatnio doszło do kolejnej tragedii – myśliwy zastrzelił człowieka, bo wziął go za dzika. Wypadki z bronią i postrzelenia zdarzają się także systematycznie na strzelnicach, a ich ofiarami są szkolący się oraz instruktorzy.

Należy podkreślić, że rozciągnięcie obowiązku aktualizowania co 5 lat orzeczeń lekarskich i psychologicznych przez myśliwych było już wpisane do ustawy o broni i amunicji ustawą z dnia 22 marca 2018 r. o zmianie ustawy – Prawo łowieckie oraz niektórych innych ustaw. Zanim jednak przepisy te zaczęły działać w praktyce, obowiązek ten został zniesiony ustawą z dnia 26 stycznia 2023 r. o zmianie ustaw w celu likwidowania zbędnych barier administracyjnych i prawnych (Dz. U. poz. 803). Niezbędny jest powrót do tego rozwiązania z jednoczesnym rozszerzeniem na wszystkie przypadki, kiedy pozwolenie na broń jest związane z potencjalnie codziennym użytkowaniem broni. Jednocześnie w przypadku kolekcjonerów i rekonstruktorów takie rozszerzenie nie jest konieczne, gdyż co do zasady posługują się oni bronią lub amunicją, która nie stwarza bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia podczas jej wykorzystywania w celach rekonstrukcji historycznych, kolekcjonerskich lub pamiątkowych.

W tej sytuacji niezbędne są zmiany ustawowe, które zawiera proponowany projekt polegające na poszerzeniu kategorii osób, które muszą wykonywać badania co 5 lat, a także zwiększeniu częstotliwości badań lekarskich i psychologicznych po osiągnięciu wieku 70 lat.

Wejście w życie ustawy nie wymaga wydania aktów wykonawczych.

Projekt jest zgodny z prawem Unii Europejskiej.

W świetle art. 10 ust. 4 w zw. z art. 6 ust. 2 dyrektywy Parlamentu Europejskiego I Rady UE) 2021/555 z dnia 24 marca 2021 r. w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni (Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej, L rok 2021 nr 115 str. 1) pozwolenie na broń podlega przeglądowi w okresach pięcioletnich, a warunki udzielenia pozwolenia ustanowione w prawie krajowym powinny być spełniane przez cały okres obowiązywania pozwolenia zaś odpowiednie informacje medyczne i psychologiczne były poddawane ocenie.

Jeśli są utrzymane warunki posiadania pozwolenia na broń, pozwolenie to jest odnawiane lub przedłużane.

Tym samym projekt poselski wprowadzający obligatoryjne okresowe badania dla posiadaczy broni wypełnia warunki dyrektywy.

DEKLAROWANE SKUTKI REGULACJI (DSR) projektu ustawy

Informacja o projekcie

a) Tytuł projektu:

o zmianie ustawy o broni i amunicji

b) Przedstawiciel wnioskodawcy:

Pani posłanka Ewa Szymanowska

I. Część wstępna [1] Zwięzły opis zidentyfikowanego problemu i proponowanych rozwiązań. • Obecnie brak jest regulacji, które dostatecznie zabezpieczają społeczeństwo przed posiadaniem broni przez osoby, które ze względu na stan zdrowia nie spełniają warunków ustawowych. Dotyczy to zwłaszcza osób posiadających pozwolenie na broń, która może zostać użyta w sytuacji, w której zagrożone jest życie lub zdrowie osób postronnych. Posiadacze broni wykorzystywanej w celach ochrony osobistej, ochrony osób i mienia, łowieckich, sportowych i szkoleniowych powodują wypadki, w których sami stają się ofiarami lub naruszają zdrowie albo pozbawiają życia osoby postronne. Problemy te spowodowane są w szczególności przez: − zbyt rzadkie przeprowadzanie badań potwierdzających, że osoba może dysponować bronią w celach określonych w pozwoleniu, − brak zwiększonej częstotliwości badań po osiągnięciu wieku, w którym prawdopodobieństwo wystąpienia chorób lub dysfunkcji uniemożliwiających prawidłowe obchodzenie się z bronią.

• Projekt zakłada: − nałożenie na osoby w wieku do 70 lat, posiadające pozwolenia na posiadanie broni w celach łowieckich, sportowych i szkoleniowych, obowiązku okresowych badań lekarskich i psychologicznych potwierdzających co 5 lat spełnianie kryteriów zdrowotnych związanych z posiadaniem broni, − zwiększenie częstotliwości badań dla osób w wieku powyżej 70 lat poprzez wprowadzenie zasady powtarzania badań co 2 lata.

• Polska znajduje się w procesie starzenia się społeczeństwa. Dotyczy to w szczególności osób posiadających broń. Zwiększa się odsetek osób mających problemy psychiczne, które wpływają na prawidłowość korzystania z broni legalnie posiadanej. Brak regulacji zaostrzających zasady przedstawiania orzeczeń lekarskich i psychologicznych spowoduje zwiększoną liczbę wypadków z bronią lub jej niedozwolonego użycia.

[2] Czy były rozważane rozwiązania alternatywne? ➢ Nie Nie ma możliwości podjęcia działań alternatywnych. Przedmiot ustawy dotyczy wolności praw człowieka i obywatela. Osiągnięcie zakładanych celów jest możliwe wyłącznie poprzez zmianę przepisów ustawowych.

II. Wymogi określone w art. 34 ust. 2 pkt 3–5 regulaminu Sejmu [3] Jakie są przewidywane skutki prawne projektowanych rozwiązań? Zgodnie z art. 15 ust. 4 zdanie pierwsze ustawy o broni i amunicji obecnie osoby, które uzyskały pozwolenia na broń w celach ochrony osobistej oraz ochrony osób i mienia mają obowiązek przedstawiania raz na 5 lat orzeczeń lekarskich i psychologicznych potwierdzających, że mogą dysponować bronią. Obowiązek ten nie dotyczy pozwoleń na posiadanie broni w innych celach. Skutkiem proponowanej zmiany ww. przepisu będzie; − rozciągnięcie obowiązku okresowego przedstawiania orzeczeń także na myśliwych, sportowców i szkoleniowców, − wprowadzenie wymogu przedstawiania aktualnych orzeczeń co 2 lata po osiągnieciu wieku 70 lat.

Projekt spełnia konstytucyjne standardy ochrony praw i wolności człowieka i obywatela. Wprowadzone regulacje są proporcjonalne i uzasadnione ochroną zdrowia, życia i porządku publicznego. Ze względu na zmianę w dotychczasowych obowiązkach posiadaczy broni niezbędne są jednak przepisy przejściowe: − osoby, które do tej pory okresowo przedstawiały orzeczenia lekarskie i psychologiczne (posiadacze broni dla ochrony osobistej oraz ochrony osób i mienia) zostaną niezależnie od wieku objęte nowymi regulacjami po okresie ważności badań, które będą posiadali w dniu wejścia w życie nowelizacji; pozwoli to zachować ochronę praw nabytych w takim stopniu w jakim jest to uzasadnione przedmiotem regulacji (art. 2 ust. 1 projektu) − myśliwi, sportowcy i szkoleniowcy, którzy do tej pory nie musieli przedstawiać kolejnych orzeczeń, zostaną zobowiązani do przedstawienia aktualnego orzeczenia lekarskiego i psychologicznego, zależnie od wieku i okresu jaki upłynął od wydania im orzeczeń przy wydawaniu pozwolenia na posiadanie broni. Osoby które w dniu wejścia w życie nowelizacji posiadają orzeczenia wydane wcześniej niż wynika to z nowych regulacji, będą musiały przedstawić nowe zaświadczenia w ciągu roku, a osoby których orzeczenia zostały wydane później niż jest to określone w nowych przepisach, będą przedstawiały orzeczenie w terminach z nich wynikających, z tym że jeżeli termin ten upływa przed upływem 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, ulegnie on przedłużeniu do 18 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy (art. 2 ust. 2 i 3 projektu).

Przepis o wejściu w życie przewiduje 6-miesięczny okres vacatio legis, co pozwoli odpowiednio wdrożyć nowe regulacje, zwłaszcza w pierwszym roku ich obowiązywania, kiedy orzeczenia lekarskie i psychologiczne będzie musiała uzyskać znaczna część osób zobowiązanych do przeprowadzenia badań lekarskich i psychologicznych w związku z wejściem w życie ustawy.

Projekt jest spójny z przepisami prawa Unii Europejskiej, w tym dyrektywą 91/477/EWG z dnia 18 czerwca 1991 r. w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni (Dz. Urz. WE L 256 z 13.09.1991), którą w zakresie swojej regulacji wdraża ustawa o broni i amunicji. Zgodnie z art. 5 tej dyrektywy państwa członkowskie zezwalają na posiadania broni osobom, które nie stanowią zagrożenia dla samych siebie, dla porządku publicznego ani dla bezpieczeństwa publicznego.

[4] Jakie są przewidywane skutki społeczne projektowanych rozwiązań? Projekt wywoła niemierzalne pozytywne skutki w skali całego społeczeństwo. Wzrośnie poziom zaufania do osób posiadających broń. Zmniejszenie liczby wypadków z bronią pozytywnie wpłynie na odbiór społeczny myśliwych i innych osób „cywilnie” posiadających broń palną.

[5] Jakie są przewidywane skutki gospodarcze projektowanych rozwiązań? Projekt nie wywoła skutków gospodarczych.

[6] Jakie są przewidywane skutki finansowe projektowanych rozwiązań, w szczególności wpływ na sektor finansów publicznych, w tym na budżet państwa i budżety jednostek samorządu terytorialnego? Projekt nie wywoła skutków finansowych dla budżetu państwa i budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Zgodnie z art. 15 ust. 8 i art. 15h ust. 6 ustawy koszty związane z wydaniem orzeczeń lekarskich i psychologicznych i odwołaniami od nich ponosi osoba poddana badaniu. Projekt wywoła skutki finansowe wobec osób, na który zostanie nałożony obowiązek wykonywania badań okresowych. Dostępne w Internecie cenniki badań wskazują, że ich koszt należy obecne szacować na poziomie 550-600 zł. Zgodnie z art. 15a ust. 2 ustawy o broni i amunicji maksymalna opłata za badanie lekarskie lub maksymalna opłata za badanie psychologiczne nie może przekroczyć 15 % kwoty przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku kalendarzowym poprzedzającym przeprowadzenie badania, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” na podstawie art. 20 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

[7] Wykaz źródeł finansowania, jeśli projekt ustawy pociąga za sobą obciążenie budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Projekt nie pociąga za sobą obciążenia budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego.

[8] Czy projekt ustawy podlega procedurze notyfikacyjnej? ➢ Nie

III. Wymogi określone w art. 34 ust. 2a i 2b regulaminu Sejmu [9] Czy projekt ustawy zawiera przepisy określające zasady podejmowania, wykonywania lub zakończenia działalności gospodarczej (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)? ➢ Nie

[10] Czy wdrożenie projektowanych przepisów spowoduje obciążenia administracyjne mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)? ➢ Nie

[11] Czy projekt ustawy zawiera przepisy regulacyjne lub określa wymogi dotyczące świadczenia usług transgranicznych w rozumieniu ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej (art. 34 ust. 2b regulaminu Sejmu)? ➢ Nie