Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo pocztowe oraz ustawy o zmianie ustawy - Prawo pocztowe.

Warszawa, 9 lutego 2024 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja

Pan Szymon Hołownia Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i na podstawie art. 32 ust. 2 regulaminu Sejmu niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy:

- o zmianie ustawy - Prawo pocztowe oraz ustawy o zmianie ustawy - Prawo pocztowe.

Do reprezentowania wnioskodawców w pracach nad projektem ustawy upoważniamy panią poseł Karolinę Pawliczak.

(-) Mateusz Bochenek; (-) Marek Jan Chmielewski; (-) Zofia Czernow; (-) Barbara Dolniak; (-) Robert Dowhan; (-) Joanna Frydrych; (-) Konrad Frysztak; (-) Patryk Gabriel; (-) Krzysztof Gadowski; (-) Elżbieta Gapińska; (-) Kamila Gasiuk-Pihowicz; (-) Zdzisław Gawlik; (-) Artur Daniel Gierada; (-) Tomasz Głogowski; (-) Marta Golbik; (-) Krzysztof Grabczuk; (-) Krzysztof Habura; (-) Agnieszka Hanajczyk; (-) Maria Małgorzata Janyska; (-) Michał Jaros; (-) Marcin Józefaciuk; (-) Katarzyna Kierzek-Koperska; (-) Joanna Kluzik-Rostkowska; (-) Ewa Kołodziej; (-) Magdalena Małgorzata Kołodziejczak; (-) Zbigniew Konwiński; (-) Tomasz Kostuś; (-) Iwona Maria Kozłowska; (-) Robert Kropiwnicki; (-) Wojciech Król; (-) Marek Krząkała; (-) Adam Krzemiński; (-) Henryka Krzywonos-Strycharska; (-) Piotr Lachowicz; (-) Katarzyna Anna Lubnauer; (-) Alicja Łepkowska-Gołaś; (-) Magdalena Łośko; (-) Jagna Marczułajtis-Walczak; (-) Czesław Mroczek; (-) Izabela Katarzyna Mrzygłocka; (-) Grzegorz Bernard Napieralski; (-) Małgorzata Niemczyk; (-) Jolanta Niezgodzka; (-) Tomasz Piotr Nowak; (-) Paweł Papke; (-) Karolina Pawliczak; (-) Małgorzata Pępek; (-) Katarzyna Maria Piekarska; (-) Kazimierz Plocke; (-) Agnieszka Pomaska; (-) Renata Rak; (-) Monika Rosa; (-) Jakub Rutnicki; (-) Marek Rząsa; (-) Wojciech Saługa; (-) Krystyna Sibińska; (-) Rafał

Siemaszko; (-) Waldemar Sługocki; (-) Anna Sobolak; (-) Marek Sowa; (-) Paweł Suski; (-) Michał Szczerba; (-) Henryk Szopiński; (-) Tomasz Szymański; (-) Łukasz Ściebiorowski; (-) Apoloniusz Tajner; (-) Jarosław Wałęsa; (-) Marta Wcisło; (-) Monika Wielichowska; (-) Mariusz Witczak; (-) Przemysław Witek; (-) Anna Wojciechowska; (-) Maciej Wróbel; (-) Bartosz Zawieja; (-) Bogdan Andrzej Zdrojewski; (-) Witold Zembaczyński. Projekt z dnia 9 lutego 2024 r.

Ustawa

z dnia……………………2024 r. o zmianie ustawy – Prawo pocztowe oraz ustawy o zmianie ustawy

– Prawo pocztowe

Art. 1. W ustawie z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 1640) po art. 109 dodaje się art. 109a w brzmieniu:

„Art. 109a. 1. Wstępna płatność na poczet finansowania kosztu netto świadczenia usług powszechnych może zostać uruchomiona przed wydaniem decyzji Komisji Europejskiej, o której mowa w art. 109 ust. 4.

2. Minister właściwy do spraw łączności może uruchomić wstępną płatność, o której mowa w ust. 1, po uzyskaniu informacji o kwocie kosztu netto oraz straty, o której mowa w art. 109 ust. 2, zweryfikowanych przez niezależnego biegłego rewidenta zgodnie z art. 112 ust. 3, przekazanych przez Prezesa UKE na wniosek ministra właściwego do spraw łączności.

3. Prezes UKE przekazuje informacje, o których mowa w ust. 2, w terminie 7 dni od otrzymania wniosku ministra właściwego do spraw łączności.

4. Maksymalna wstępna płatność, o której mowa w ust. 1, nie może przekroczyć określonej w wyniku weryfikacji przeprowadzonej zgodnie z art. 112 ust. 3 kwoty kosztu netto, a w przypadku gdy kwota ta jest wyższa od kwoty straty, o której mowa w art. 109 ust. 2 – kwoty tej straty.

5. Wstępna płatność, o której mowa w ust. 1, jest finansowana z budżetu państwa w formie dotacji celowej, na zasadach określonych w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.

7. Kwota wstępnej płatności, o której mowa w ust. 1, pomniejsza kwotę finansowania kosztu netto udzielanego operatorowi wyznaczonemu.

8. W terminie 30 dni od dnia ogłoszenia decyzji Komisji Europejskiej, o której mowa w art. 109 ust. 4, minister właściwy do spraw łączności weryfikuje zgodność finansowania, o którym mowa w ust. 1, z jej postanowieniami.

9. W przypadku stwierdzenia niezgodności finansowania, o którym mowa w ust. 1, z postanowieniami decyzji Komisji Europejskiej, o której mowa w art. 109 ust. 4, finansowanie podlega zwrotowi na zasadach określonych w art. 169 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.”.

Art. 2. W ustawie z dnia 15 września 2022 r. o zmianie ustawy – Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 2042) w art. 5 w ust. 1 pkt 3 i 4 otrzymują brzmienie:

„3) 2024 r. – 750 mln zł;

4) 2025 r. – 1 244 mln zł;”.

Art. 3. Do finansowania kosztu świadczenia usług powszechnych za lata 2021 i 2022 stosuje się przepis art. 109a ustawy zmienianej w art. 1 dodany niniejszą ustawą.

Art. 4. Ustawa wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia. Uzasadnienie

Cel ustawy

Celem projektowanej ustawy jest wprowadzenie do ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 1640), dalej: Prawo pocztowe, przepisów umożliwiających udzielenie Poczcie Polskiej S.A., dalej także: Spółka, jako operatorowi wyznaczonemu, o którym mowa w art. 3 pkt 13 Prawa pocztowego, wstępnej płatności na poczet finansowania kosztu netto obowiązku świadczenia usług powszechnych.

Uzasadnienie konieczności wprowadzenia zmiany W ustawie z dnia 15 września 2022 r. o zmianie ustawy – Prawo pocztowe (Dz. U. poz.

2042), dalej: ustawa zmieniająca Prawo pocztowe (2022) dokonana została zmiana mechanizmu finansowania kosztu netto, spełniającego warunki określone w Dyrektywie 97/67/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wspólnych zasad rozwoju rynku wewnętrznego usług pocztowych Wspólnoty oraz poprawy jakości usług (Dz. U. UE L/15 z 21.01.1998, str. 14) oraz Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/6/WE z dnia 20 lutego 2008 r. zmieniającej dyrektywę 97/67/WE w odniesieniu do pełnego urzeczywistnienia rynku wewnętrznego usług pocztowych Wspólnoty (Dz. U. UE L 52 z 27.2.2008, str. 3). Zmiana ta, upraszczająca procedurę udzielenia finansowania kosztu netto, polegała na likwidacji funduszu kompensacyjnego (pochodzącego z wpłat operatorów pocztowych, świadczących usługi powszechne lub usługi wchodzące w zakres usług powszechnych, których przychód z tych usług w roku obrotowym, za który jest ustalana dopłata, przekroczył 1 mln zł – w tym od samego operatora wyznaczonego) oraz wprowadzeniu finansowania kosztu netto w formie dotacji celowej. Wprowadzono przy tym zastrzeżenie, że finansowanie kosztu netto stanowi pomoc publiczną, która może być udzielona zgodnie z postanowieniami zawartymi w decyzji Komisji Europejskiej, dalej: KE, wydanej w wyniku notyfikacji, w okresie obowiązywania tej decyzji.

Zgodnie z art. 109 ust. 4 Prawa pocztowego, finansowanie kosztu netto obowiązku świadczenia usług powszechnych stanowi pomoc publiczną, która może być udzielona zgodnie z postanowieniami zawartymi w decyzji KE, wydanej w wyniku notyfikacji, w okresie obowiązywania tej decyzji. Jednocześnie, zgodnie z art. 112 ust. 5 Prawa pocztowego, Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej, dalej: UKE, w terminie 4 miesięcy od dnia otrzymania wniosku o uruchomienie finansowania kosztu netto wydaje – po weryfikacji wniosku i załączonych dokumentów, o których mowa w art. 112 ust. 1 Prawa pocztowego przez niezależnego biegłego rewidenta – decyzję, w której określa kwotę zweryfikowanego kosztu netto i straty na usługach powszechnych, o której mowa w art. 109 ust. 2 Prawa pocztowego, oraz ustala kwotę należnego finansowania kosztu netto. W dniu 2 grudnia 2022 r. Polska notyfikowała KE program pomocowy, przewidujący udzielenie Poczcie Polskiej S.A. pomocy publicznej polegającej na finansowaniu kosztu netto za lata 2021–2025 w łącznej kwocie 3 243 mln zł. Planowane kwoty za poszczególne lata wynikają wprost z art. 5 ust. 1 ustawy zmieniającej Prawo pocztowe (2022).

Prezes UKE ocenił, że nie może wydać powyższej decyzji w oparciu o przekazany stronie polskiej w dniu 22 listopada 2023 r. tzw. comfort letter. W dokumencie tym KE potwierdziła wstępną, nieformalną ocenę pomocy publicznej polegającą na finansowaniu kosztu netto w latach 2021–2025 jako zgodną z prawem Unii Europejskiej, dalej: UE, oraz wskazała, że ewentualna wypłata kosztu netto za 2021 i 2022 r. przed wydaniem decyzji KE może zostać uznana za wstępną (tymczasową) płatność częściową. Zgodnie z intencją KE, dokument ten miał pozwolić na udzielenie Poczcie Polskiej finansowania kosztu netto za 2021 i 2022 r. Zdaniem Prezesa UKE status comfort letter nie został uregulowany w przepisach prawa unijnego o randze traktatowej ani w przepisach prawa pochodnego, a przedstawiony Polsce dokument nie zawiera ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy. Jednocześnie Prezes UKE wskazał, że w jego ocenie literalne brzmienie art. 109 ust. 4 Prawa pocztowego uzależnia wydanie przez niego decyzji określającej kwotę zweryfikowanego kosztu netto i straty na usłudze powszechnej oraz ustalającej kwotę należnego finansowania kosztu netto od uprzedniego wydania przez KE decyzji potwierdzającej zgodność planowanej pomocy publicznej z prawem UE. Mając na uwadze przedłużające się postępowanie notyfikacyjne przed KE dotyczące finansowania kosztu netto za lata 2021–2025 oraz stanowisko Prezesa UKE, według którego nie jest możliwe wydanie decyzji, o której mowa w art. 112 ust. 5 Prawa pocztowego, bez wydanej uprzednio decyzji KE, konieczne jest wprowadzenie mechanizmu wstępnej płatności na poczet finansowania kosztu netto obowiązku świadczenia usług powszechnych, która może zostać uruchomiona przed wydaniem decyzji KE, o której mowa w art. 109 ust. 4. Mechanizm ten będzie zapobiegał występowaniu opóźnień płatności w związku z następnymi notyfikacjami finansowania kosztu netto (z których pierwsza powinna nastąpić już w 2025 r., w związku powierzeniem operatorowi wyznaczonemu wybranemu przez Prezesa UKE w drodze konkursu, o którym mowa w art. 71 Prawa pocztowego, obowiązku świadczenia usług powszechnych w latach 2026–2035). Mechanizm wstępnej płatności został już przewidziany w aktualnie prowadzonym postępowaniu notyfikacyjnym przez KE w ww. comfort letter. Dotyczy on jednak okresu za lata 2021 i 2022 r. Biorąc pod uwagę przedłużające się postępowania prowadzone przez KE oraz przez Prezesa UKE, zasadne jest wprowadzenie w niniejszej ustawie możliwości udzielenia operatorowi wyznaczonemu wstępnej płatności na poczet finansowania kosztu netto za w formie dotacji celowej, o której mowa w art. 127 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1270 z późn. zm.). Projektowana regulacja pozwoli na zapewnienie płatności z tytułu finansowania kosztu netto każdemu operatorowi wyznaczonemu w racjonalnym terminie, tak aby zapobiec ewentualnemu pogorszeniu się jego sytuacji finansowej, w wyniku realizacji obowiązku świadczenia usługi powszechnej. Opis proponowanych zmian Zgodnie z projektowaną ustawą, minister właściwy do spraw łączności może uruchomić wstępną płatność na poczet finansowania kosztu netto świadczenia usług powszechnych przed wydaniem decyzji KE, o której mowa w art. 109 ust. 4. Wstępna płatność na poczet finansowania kosztu netto świadczenia usług powszechnych jest finansowana z budżetu państwa w formie dotacji celowej, na zasadach określonych w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1270, z późn. zm.), dalej: ustawa o finansach publicznych.

Uruchomienie przez ministra właściwego do spraw łączności wstępnej płatności może nastąpić po uzyskaniu informacji o kwocie kosztu netto oraz straty, o której mowa w art. 109 ust. 2 , zweryfikowanych przez niezależnego biegłego rewidenta, przekazanych przez Prezesa UKE na wniosek ministra właściwego do spraw łączności. W projekcie ustawy wprowadzono także obowiązek Prezesa UKE przekazania informacji, o których mowa w art. 109 ust. 2 Prawa pocztowego, w terminie 7 dni od otrzymania wniosku ministra właściwego do spraw łączności. Maksymalna wstępna płatność nie może przekroczyć określonej w wyniku weryfikacji przeprowadzonej zgodnie z art. 112 ust. 3 Prawa pocztowego kwoty kosztu netto, a w przypadku gdy kwota ta jest wyższa od kwoty straty, o której mowa w art. 109 ust. 2 – kwoty tej straty. Wstępna płatność na poczet finansowania kosztu netto świadczenia usług powszechnych zostanie udzielona przez ministra właściwego do spraw łączności ze środków budżetu państwa zaplanowanych na poszczególne lata.

Jednocześnie, mając na uwadze konieczność zapewnienia zgodności wydatkowania środków z budżetu państwa z decyzją KE, w projekcie ustawy zobowiązano ministra właściwego do spraw łączności do zweryfikowania zgodności dokonanego finansowania z decyzją KE, o której mowa w art. 109 ust. 4 Prawa pocztowego. W przypadku stwierdzenia niezgodności finansowania z postanowieniami tej decyzji, finansowanie będzie podlegało zwrotowi na zasadach określonych w art. 169 ustawy o finansach publicznych.

Art. 2 projektu ustawy wprowadza zmianę w art. 5 w ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o zmianie ustawy – Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 2042) przez zmianę maksymalnego limitu wydatków budżetu państwa przeznaczonego na finansowanie kosztu netto obowiązku świadczenia usług powszechnych w poszczególnych latach:

1) 2024 r. – 750 mln zł;

2) 2025 r. – 1 244 mln zł.

W zakresie skutków finansowych, projektowana zmiana maksymalnego limitu wydatków budżetu państwa przeznaczonego na finansowanie kosztu netto obowiązku świadczenia usług powszechnych jest niezbędna do udzielenia operatorowi wyznaczonemu należnego finansowania kosztu netto ze środków budżetu państwa na 2024 i 2025 r. Ponieważ zabezpieczone w budżecie państwa na 2023 r. środki na finansowanie kosztu netto za 2021 i 2022 r. nie zostały wypłacone ze względu na brak decyzji KE oraz decyzji Prezesa UKE, konieczne jest zabezpieczenie odpowiednich środków w budżecie państwa na 2024 i 2025 r. W 2024 r. planowane jest wypłacenie środków za 2021 i 2022 r., natomiast w 2025 r. – za 2023 r. (I kwartał) oraz 2024 r. (IV kwartał). Rzeczywisty wzrost limitu wydatków budżetu państwa w latach 2022–2025, wynikający z przesunięcia terminu dokonania wypłat za poszczególne lata, w stosunku do limitu określonego w ustawie zmieniającej Prawo pocztowe (2022) wynosi łącznie 53 mln zł:

2022 r. 2023 r. 2024 r. 2025 r. Łącznie (2022–2025) Maksymalny 0 697 593 651 1 941 limit przewidziany w ustawie zmieniającej (w mln zł) Maksymalny 0 01 750 1 244 1 994 limit przewidziany Środki na 2023 r. nie zostały wydatkowane. w projekcie Zmiana (w 0 -697 157 593 53 mln zł)

Projekt zawiera przepis przejściowy (art. 3), zgodnie z którym do finansowania kosztu świadczenia usług powszechnych za lata 2021 i 2022 będzie się stosowało przepis art. 109a Prawa pocztowego dodawany projektowaną ustawą. Poczta Polska S.A. nie otrzymała dotychczas żadnych środków z budżetu państwa przeznaczonych na finansowanie kosztu netto obowiązku świadczenia usług powszechnych. Projekt ustawy nie ma wpływu na jednostki samorządu terytorialnego. Projekt ma pozytywne skutki społeczne i gospodarcze gdyż zapewnia uruchamiane w racjonalnym czasie finansowanie usług powszechnych, a tym samym jest niezbędny do zapewnienia efektywnego świadczenia tych usług w Polsce, co ma szczególne znaczenie dla obywateli i przedsiębiorców (w tym zwłaszcza mikro, małych i średnich przedsiębiorców) funkcjonujących na tzw. obszarach oddalonych (w tym obszarach wiejskich). Przedmiot projektu ustawy jest objęty prawem UE.