Poselski projekt ustawy o Prezydencie Elekcie Rzeczypospolitej Polskiej, ochronie kandydatów na urząd Prezydenta oraz statusie Małżonka Prezydenta.

Druk nr 2034 · strona druku w Sejmie · 2034.pdf · 2034-ustawa.docx · 2034-uzasadnienie.docx

Pełny tekst

Tekst wyodrębniony automatycznie z dokumentu źródłowego; wiążący jest oficjalny druk.

Warszawa, 13 listopada 2025 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja

Pan Szymon Hołownia Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i na podstawie art. 32 ust. 2 regulaminu Sejmu niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy:

- o Prezydencie Elekcie Rzeczypospolitej Polskiej, ochronie kandydatów na urząd Prezydenta oraz statusie Małżonka Prezydenta. Do reprezentowania wnioskodawców w pracach nad projektem ustawy upoważniamy pana posła Marcina Ociepę.

(-) Andrzej Adamczyk; (-) Waldemar Andzel; (-) Iwona Ewa Arent; (-) Piotr Babinetz; (-) Barbara Bartuś; (-) Mariusz Błaszczak; (-) Rafał Bochenek; (-) Jacek Bogucki; (-) Joanna Borowiak; (-) Artur Chojecki; (-) Kazimierz Bogusław Choma; (-) Katarzyna Czochara; (-) Władysław Dajczak; (-) Przemysław Drabek; (-) Elżbieta Duda; (-) Jan Michał Dziedziczak; (-) Magdalena Filipek-Sobczak; (-) Radosław Fogiel; (-) Andrzej Gawron; (-) Anna Gembicka; (-) Jan Kanthak; (-) Henryk Kowalczyk; (-) Janusz Kowalski; (-) Michał Kowalski; (-) Marek Kuchciński; (-) Zbigniew Krzysztof Kuźmiuk; (-) Ewa Leniart; (-) Joanna Lichocka; (-) Grzegorz Lorek; (-) Ewa Malik; (-) Anna Milczanowska; (-) Marcin Ociepa; (-) Kacper Płażyński; (-) Zbigniew Rau; (-) Urszula Rusecka; (-) Anna Schmidt; (-) Sławomir Skwarek; (-) Kazimierz Smoliński; (-) Agnieszka Anna Soin; (-) Artur Szałabawka; (-) Krzysztof Szczucki; (-) Stanisław Szwed; (-) Jacek Świat; (-) Robert Telus; (-) Sylwester Tułajew; (-) Robert Warwas; (-) Marek Wesoły; (-) Patryk Wicher; (-) Agata Wojtyszek; (-) Michał Woś; (-) Wojciech Michał Zubowski. Projekt

USTAWA z dnia … o Prezydencie Elekcie Rzeczypospolitej Polskiej, ochronie kandydatów na urząd Prezydenta oraz statusie Małżonka Prezydenta

Art. 1. Ustawa określa:

1) zasady zapewnienia bezpieczeństwa państwa,

2) zasady wsparcia organizacyjnego dla Prezydenta Elekta Rzeczypospolitej Polskiej,

3) zasady dostępu Prezydenta Elekta Rzeczypospolitej Polskiej do informacji istotnych dla funkcjonowania państwa,

4) uprawnienia przysługujące Prezydentowi Elektowi Rzeczypospolitej Polskiej oraz Małżonkowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.

Art. 2. 1. Przez Prezydenta Elekta Rzeczypospolitej Polskiej rozumie się nowo wybranego Prezydenta Rzeczypospolitej, o którym mowa w art. 291 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy ( Dz. U. z 2025 r., poz. 365).

2. Status Prezydenta Elekta Rzeczypospolitej Polskiej trwa od dnia podania do publicznej wiadomości przez Państwową Komisję Wyborczą wyników głosowania i wyników wyborów albo w przypadku ponownego głosowania od dnia podania do publicznej wiadomości wyników ponownego głosowania i wyników wyborów do dnia objęcia urzędu przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.

Art. 3. 1. W strukturze Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na czas od dnia podania do publicznej wiadomości przez Państwową Komisję Wyborczą wyników głosowania i wyników wyborów albo w przypadku ponownego głosowania od dnia podania do publicznej wiadomości wyników ponownego głosowania i wyników wyborów do dnia objęcia urzędu przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej wydziela się komórkę organizacyjną służącą do obsługi merytorycznej, organizacyjnej i prawnej Prezydenta Elekta Rzeczypospolitej Polskiej.

2. Szef Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej określa w drodze zarządzenia, szczegółową strukturę, zakres działania i tryb pracy komórki organizacyjnej, o której mowa w ust. 1, mając na uwadze zapewnienie ciągłości funkcjonowania urzędu Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.

Art. 4. Prezydent Elekt Rzeczypospolitej Polskiej ma prawo uczestniczenia w posiedzeniach Rady Gabinetowej oraz Rady Bezpieczeństwa Narodowego z prawem zabierania głosu.

Art. 5. Prezydentowi Elektowi Rzeczypospolitej Polskiej w sprawach dotyczących bezpieczeństwa państwa i polityki zagranicznej przysługuje prawo do konsultacji z Prezydentem Rzeczypospolitej Polskiej, Prezesem Rady Ministrów oraz członkami Rady Ministrów.

Art. 6. 1. Prezydentowi Elektowi Rzeczypospolitej Polskiej udostępnia się informacje, w tym informacje niejawne, mające kluczowe znaczenie dla funkcjonowania państwa, w szczególności dotyczące:

1) zagrożeń mających wpływ na bezpieczeństwo wewnętrzne i zewnętrzne państwa,

2) kierunków polityki zagranicznej,

3) prac legislacyjnych o istotnym znaczeniu dla polityki państwa.

2. Udostępnianie informacji, o których mowa w ust. 1, odbywa się w trybie określonym w przepisach ustawy o ochronie informacji niejawnych.

Art. 7. Prezydentowi Elektowi Rzeczypospolitej Polskiej przysługuje prawo korzystania z bezpiecznych środków komunikacji elektronicznej oraz infrastruktury teleinformatycznej zapewniającej ochronę informacji oraz bezpieczeństwo systemu teleinformatycznego.

Art. 8. Prezydentowi Elektowi Rzeczypospolitej Polskiej przysługuje prawo do korzystania z pojazdów mechanicznych znajdujących się w dyspozycji Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.

Art. 9. 1. Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, na wniosek Szefa Kancelarii Prezydenta Polskiej niezwłocznie wszczyna postępowanie mające na celu wydanie poświadczenia bezpieczeństwa dla osób mających wejść w skład kierownictwa Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.

2. Postępowanie, o którym mowa w ust. 1, przeprowadza się bez zbędnej zwłoki.

Art. 10. 1. W skład Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej wchodzi komórka organizacyjna zapewniająca obsługę Małżonka Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności w działalności społecznej, kulturalnej i charytatywnej Małżonka Prezydenta.

2. Szef Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, za zgodą Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej określa w drodze zarządzenia, szczegółową strukturę, zakres zadań i tryb pracy komórki organizacyjnej, o której mowa w ust. 1.

Art. 11. W ustawie z dnia 8 grudnia 2017 r. o Służbie Ochrony Państwa (Dz. U. z 2025 r., poz. 34) wprowadza się następujące zmiany:

1) w art. 3 w pkt 1 po lit. c dodaje się lit. ca - cb w brzmieniu:

„ca) kandydata albo kandydatów na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej biorących udział w ponownym głosowaniu w wyborach na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,

cb) Prezydenta Elekta Rzeczypospolitej Polskiej,”;

2) po art. 3 dodaje się art. 3a w brzmieniu:

„Art. 3a. 1. Ochrona kandydata albo kandydatów, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. ca, trwa od dnia podania do publicznej wiadomości przez Państwową Komisję Wyborczą wyników głosowania i wyników wyborów, o których mowa w art. 318 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2025 r., poz. 365) do 30 dni od dnia podania do publicznej wiadomości przez Państwową Komisję Wyborczą wyników ponownego głosowania i wyników wyborów, o których mowa w art. 319 § 3 tej ustawy.

2. Ochrona Prezydenta Elekta Rzeczypospolitej Polskiej trwa od dnia podania do publicznej wiadomości przez Państwową Komisję Wyborczą wyników głosowania i wyników wyborów, o których mowa w art. 318 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy albo w przypadku ponownego głosowania od dnia podania do publicznej wiadomości wyników ponownego głosowania i wyników wyborów, o których mowa w art. 319 § 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy do dnia objęcia urzędu przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.

Art. 12. Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.

UZASADNI E NI E

Zapewnienie ciągłości funkcjonowania urzędu Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej jest kluczowe dla stabilności państwa, zwłaszcza w kontekście bezpieczeństwa i reprezentacji międzynarodowej.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej kładzie silny nacisk na to, by urząd Prezydenta nigdy nie pozostawał nieobsadzony, uznając Prezydenta RP za gwaranta ciągłości władzy państwowej. Koniec kadencji ustępującego Prezydenta synchronizuje się z objęciem urzędu przez nowo wybranego, co gwarantuje równoczesne przekazanie władzy. Polskie ustawodawstwo nie reguluje statusu kandydata, który zgodnie z wynikami podanymi przez Państwową Komisję Wyborczą wygrał wybory prezydenckie. Nowo wybrany Prezydent nabywa pełnię swoich konstytucyjnych uprawnień dopiero z chwilą złożenia przysięgi przed Zgromadzeniem Narodowym. Od tego momentu staje się pełnoprawną głową państwa, z szeregiem istotnych kompetencji.

Potrzeba przygotowania Prezydenta Elekta Rzeczypospolitej Polskiej, jak również jego gabinetu do przejęcia władzy pokazuje, że konieczne jest uregulowanie w polskim systemie prawnym czasu jakim jest moment pomiędzy ogłoszeniem wyników wyborów a zaprzysiężeniem. W obecnych uwarunkowaniach prawnych, w okresie pomiędzy stwierdzeniem uchwałą Państwowej Komisji Wyborczej wyników wyborów, a aktem zaprzysiężenia, osoba wybrana na urząd Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej funkcjonuje w swego rodzaju próżni prawnej i organizacyjnej. Projekt ustawy zakłada wydzielenie w strukturze Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na czas od dnia podania do publicznej wiadomości przez Państwową Komisję Wyborczą wyników głosowania i wyników wyborów albo w przypadku ponownego głosowania od dnia podania do publicznej wiadomości wyników ponownego głosowania i wyników wyborów do dnia objęcia urzędu przez Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej komórki organizacyjnej służącej do obsługi merytorycznej, organizacyjnej i prawnej Prezydenta Elekta Rzeczypospolitej Polskiej.

Ponadto projekt ustawy przewiduje, że Prezydent Elekt Rzeczypospolitej Polskiej ma prawo uczestniczenia w posiedzeniach Rady Gabinetowej oraz Rady Bezpieczeństwa Narodowego z prawem zabierania głosu. Przysługuje mu także prawo do konsultacji z Prezydentem Rzeczypospolitej Polskiej, Prezesem Rady Ministrów oraz członkami Rady Ministrów w sprawach dotyczących bezpieczeństwa państwa i polityki zagranicznej.

Projekt ustawy zakłada, że Prezydentowi Elektowi Rzeczypospolitej Polskiej w trybie określonym w przepisach ustawy o ochronie informacji niejawnych udostępniane będą informacje, w tym informacje niejawne, mające kluczowe znaczenie dla funkcjonowania państwa, w szczególności dotyczące zagrożeń mających wpływ na bezpieczeństwo wewnętrzne i zewnętrzne państwa, kierunków polityki zagranicznej oraz prac legislacyjnych o istotnym znaczeniu dla polityki państwa.

Proponowane zapisy przewidują także ułatwienie Prezydentowi Elektowi Rzeczypospolitej Polskiej dostępu do korzystania z bezpiecznych środków komunikacji elektronicznej oraz infrastruktury teleinformatycznej zapewniającej ochronę informacji oraz bezpieczeństwo systemu teleinformatycznego, a także korzystanie z pojazdów mechanicznych znajdujących się w dyspozycji Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej oraz zapewnienie ochrony przez Służbę Ochrony Państwa.

Proponowane w ustawie rozwiązania wzorowane są na najlepszych praktykach państw demokratycznych, m.in. USA, Francji oraz mają na celu zapewnienie płynnego przekazania władzy oraz ochronę ciągłości funkcjonowania państwa.

Przedłożony projekt ustawy reguluje także kwestię związaną z oficjalną działalnością Małżonka Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Pomimo trwających od lat dyskusji polskie ustawodawstwo w żaden sposób nie reguluje statusu prawnego Małżonka Prezydenta, którego rola jest kluczowa dla pełnego i efektywnego funkcjonowania Rzeczypospolitej. Projekt ustawy proponuje, aby w skład Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej wchodziła komórka organizacyjna zapewniająca obsługę Małżonka Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności w sferze działalności społecznej, kulturalnej i charytatywnej. To rozwiązanie pozwala na efektywne wykonywanie nieformalnych obowiązków bez konieczności tworzenia odrębnego, formalnego urzędu. Małżonek Prezydenta pełni ważną, lecz nieformalną funkcję wizerunkową i społeczną, stanowiąc wsparcie dla Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w jego

obowiązkach na rzecz kraju. Rola Małżonka Prezydenta sprowadza się zarówno do funkcji ceremonialnych i reprezentacyjnych, jak też społecznych, charytatywnych i kulturalnych. Działalność ta wynika zarówno z protokołu dyplomatycznego, rangi pozycji, jak też osobistej misji i woli godnego reprezentowania państwa w najważniejszych sferach jego funkcjonowania.

Proponuje się, aby przedłożona ustawa weszła w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.

Projekt ustawy nie wywołuje skutków gospodarczych i nie ma wpływu na mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców (MŚP). Projektowana ustawa nie dotyczy majątkowych praw i obowiązków przedsiębiorców lub praw i obowiązków przedsiębiorców wobec organów administracji publicznej. Projekt ustawy nie zawiera przepisów określających zasady podejmowania, wykonywania lub zakończenia działalności gospodarczej.

W związku z propozycją utworzenia w składzie Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej komórki organizacyjnej zapewniającej obsługę Małżonka Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej konieczne może być jej zaopatrzenie w dodatkowe składniki majątkowe niezbędne do je funkcjonowania oraz zwiększenie zatrudnienia w Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Wnioskodawcy szacują, że środki na utworzenie i funkcjonowania komórki zajmującej się obsługą Małżonka Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej może wygenerować dla budżetu państwa dodatkowe koszty w kwocie nie większej niż 800 tys. zł. Natomiast wejście w życie proponowanych zmian nie spowoduje kosztów po stronie budżetów jednostek samorządu terytorialnego.

Przedmiot projektowanej regulacji nie jest objęty prawem Unii Europejskiej.

DEKLAROWANE SKUTKI REGULACJI (DSR) projektu ustawy

Informacja o projekcie

a) Tytuł projektu:

Projekt ustawy o Prezydencie Elekcie Rzeczypospolitej Polskiej, ochronie kandydatów na urząd Prezydenta oraz statusie Małżonka Prezydenta

b) Przedstawiciel wnioskodawcy:

Marcin Ociepa

I. Część wstępna [1] Zwięzły opis zidentyfikowanego problemu i proponowanych rozwiązań. Zapewnienie ciągłości funkcjonowania urzędu Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej jest kluczowe dla stabilności państwa, zwłaszcza w kontekście bezpieczeństwa i reprezentacji międzynarodowej.

Chcąc uregulować pozycję nowo wybranego Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej proponowany projekt ustawy wprowadza do systemu prawnego pojęcie Prezydenta Elekta Rzeczypospolitej Polskiej rozumianego jako nowo wybranego Prezydenta Rzeczypospolitej, którego status trwa od dnia podania do publicznej wiadomości przez Państwową Komisję Wyborczą wyników głosowania i wyników wyborów albo w przypadku ponownego głosowania od dnia podania do publicznej wiadomości wyników ponownego głosowania i wyników wyborów do dnia objęcia urzędu przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Potrzeba przygotowania Prezydenta Elekta Rzeczypospolitej Polskiej, jak również jego gabinetu do przejęcia władzy pokazuje, że konieczne jest uregulowanie w polskim systemie prawnym czasu jakim jest moment pomiędzy ogłoszeniem wyników wyborów a zaprzysiężeniem. W obecnych uwarunkowaniach prawnych, w okresie pomiędzy stwierdzeniem uchwałą Państwowej Komisji Wyborczej wyników wyborów, a aktem zaprzysiężenia, osoba wybrana na urząd Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej funkcjonuje w swego rodzaju próżni prawnej i organizacyjnej. Projekt ustawy zakłada wydzielenie w strukturze Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na czas od dnia podania do publicznej wiadomości przez Państwową Komisję Wyborczą wyników głosowania i wyników wyborów albo w przypadku ponownego głosowania od dnia podania do publicznej wiadomości wyników ponownego głosowania i wyników wyborów do dnia objęcia urzędu przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej komórki organizacyjnej służącej do obsługi merytorycznej, organizacyjnej i prawnej Prezydenta Elekta Rzeczypospolitej Polskiej.

[2] Czy były rozważane rozwiązania alternatywne? ➢ Nie

Cel, który ma być osiągnięty za pomocą przedmiotowego projektu ustawy nie może być zrealizowany za pomocą innych środków niż zaproponowane w projekcie.

II. Wymogi określone w art. 34 ust. 2 pkt 3–5 regulaminu Sejmu [3] Jakie są przewidywane skutki prawne projektowanych rozwiązań?

a) Projekt jest spójny z dotychczasowymi regulacjami.

b) Projekt jest zgodny z Konstytucją RP.

c) Przedmiot projektowanej regulacji nie jest objęty prawem Unii Europejskiej

d) Projekt ustawy eliminuje lukę prawną, która nie regulowała statusu Prezydenta Elekta.

e) Projekt przewiduje wejście w życie ustawy po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia. Termin ten jest konieczny z uwagi na konieczność dostosowania struktur organizacyjnych i zapewnienia niezbędnych procedur technicznych.

[4] Jakie są przewidywane skutki społeczne projektowanych rozwiązań?

Projekt wzmacnia bezpieczeństwo państwa i zaufanie obywateli do procesu przekazywania władzy prezydenckiej. Zapewnia także przejrzystość i formalność w działaniach podejmowanych przez Prezydenta Elekta. Projekt ustawy ma na celu wzmocnienie roli państwa prawa poprzez zapewnienie skutecznych mechanizmów przekazania władzy prezydenckiej, transparentności procesu oraz bezpieczeństwa osób zaangażowanych w pełnienie najwyższych funkcji w państwie. Uregulowanie statusu Prezydenta Elekta i Małżonka Prezydenta RP przyczynia się do ugruntowania stabilności ustrojowej i organizacyjnej Rzeczypospolitej Polskiej. [5] Jakie są przewidywane skutki gospodarcze projektowanych rozwiązań?

[6] Jakie są przewidywane skutki finansowe projektowanych rozwiązań, w szczególności wpływ na sektor finansów publicznych, w tym na budżet państwa i budżety jednostek samorządu terytorialnego?

[7] Wykaz źródeł finansowania, jeśli projekt ustawy pociąga za sobą obciążenie budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego.

[8] Czy projekt ustawy podlega procedurze notyfikacyjnej? ➢ Nie III. Wymogi określone w art. 34 ust. 2a i 2b regulaminu Sejmu

[9] Czy projekt ustawy zawiera przepisy określające zasady podejmowania, wykonywania lub zakończenia działalności gospodarczej (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)? ➢ Nie [10] Czy wdrożenie projektowanych przepisów spowoduje obciążenia administracyjne mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)? ➢ Nie

[11] Czy projekt ustawy zawiera przepisy regulacyjne lub określa wymogi dotyczące świadczenia usług transgranicznych w rozumieniu ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej (art. 34 ust. 2b regulaminu Sejmu)? ➢ Nie