Rządowy projekt ustawy o ratyfikacji Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej o wygaśnięciu trwających skutków prawnych Artykułu 13 Umowy między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej w sprawie popierania i wzajemnej ochrony inwestycji, podpisanej w Londynie dnia 8 grudnia 1987 r.

Warszawa, 1 grudnia 2025 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja Prezes Rady Ministrów RM-0610-214-25 Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Szanowny Panie Marszałku, na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przedstawiam Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej projekt ustawy

- o ratyfikacji Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej o wygaśnięciu trwających skutków prawnych Artykułu 13 Umowy między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej w sprawie popierania i wzajemnej ochrony inwestycji, podpisanej w Londynie dnia 8 grudnia 1987 r. Do prezentowania stanowiska Rządu w tej sprawie w toku prac parlamentarnych zostali upoważnieni Minister Spraw Zagranicznych oraz Minister Finansów i Gospodarki. Z poważaniem Donald Tusk /podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/ Projekt U S T AWA

z dnia

o ratyfikacji Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej o wygaśnięciu trwających skutków prawnych Artykułu 13 Umowy między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej w sprawie popierania i wzajemnej ochrony inwestycji, podpisanej w Londynie dnia 8 grudnia 1987 r.

Art. 1. Wyraża się zgodę na dokonanie przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej ratyfikacji Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej o wygaśnięciu trwających skutków prawnych Artykułu 13 Umowy między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej w sprawie popierania i wzajemnej ochrony inwestycji, podpisanej w Londynie dnia 8 grudnia 1987 r.

Art. 2. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Projekt W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

PREZYDENT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

podaje do powszechnej wiadomości:

W drodze wymiany not dyplomatycznych z dnia 28 marca 2025 roku oraz z dnia 10 września 2025 roku została zawarta Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej o wygaśnięciu trwających skutków prawnych Artykułu 13 Umowy między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej w sprawie popierania i wzajemnej ochrony inwestycji, podpisanej w Londynie dnia 8 grudnia 1987 r., w następującym brzmieniu:

Po zaznajomieniu się z powyższą Umową, w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej oświadczam, że:

− została ona uznana za słuszną zarówno w całości, jak i każde z postanowień w niej zawartych, − jest przyjęta, ratyfikowana i potwierdzona, − będzie niezmiennie zachowywana.

Na dowód czego wydany został Akt niniejszy, opatrzony pieczęcią Rzeczypospolitej Polskiej.

Dano w Warszawie, dnia roku.

PREZYDENT

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Karol Nawrocki

PREZES RADY MINISTRÓW

Donald Tusk

UZASADNIENIE

1. Potrzeba i cel związania Rzeczypospolitej Polskiej umową międzynarodową

Traktaty inwestycyjne zapewniają inwestorowi i jego inwestycjom z państwa – Strony umowy na terytorium państwa – drugiej Strony umowy ochronę oraz możliwość dochodzenia roszczeń przed międzynarodowym trybunałem inwestycyjnym (arbitrażowym).

Obowiązywanie tych umów w relacjach między państwami członkowskimi UE (dalej jako „umowy intra-EU BIT”) było i jest kwestionowane przez Komisję Europejską z uwagi na ich niezgodność z prawem UE. Komisja Europejska zgłaszała poważne obawy, że umowy intra-EU BIT jako takie, a także ich poszczególne postanowienia pokrywają się z postanowieniami Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej lub mogą być z nimi sprzeczne. Wskazywała, w szczególności, na zasady swobody przepływu kapitału, swobody przedsiębiorczości i swobody świadczenia usług oraz na podstawowe zasady prawa UE, takie jak: zasada pierwszeństwa, jednolitości, bezpośredniej skuteczności i pewności prawa UE. Komisja Europejska podkreślała również sprzeczność z prawem UE postanowień umów intra-EU BIT odnoszących się do kwestii rozstrzygania sporów inwestycyjnych. Co istotne, Trybunał Sprawiedliwości UE (dalej jako „TSUE”) stwierdził w wyroku wydanym w dniu 6 marca 2018 r. w sprawie Achmea B.V. przeciwko Republice Słowacji (C-284/16, dalej jako „orzeczenie TSUE ws. Achmea”), że klauzule arbitrażowe inwestor – państwo zawarte w umowach intra-EU BIT są niezgodne z prawem UE, gdyż naruszają autonomię prawa UE (TSUE nie odnosił się do przepisów materialnych umów intra-EU BIT). Polska przystąpiła do ww. postępowania i przedstawiła w nim stanowisko wskazujące na sprzeczność umów intra-EU BIT z prawem unijnym. Stanowisko zbliżone do Polski zajęła Komisja Europejska oraz wiele państw z regionu i spoza niego.

Stanowisko Polski wobec umów intra-EU BIT zostało przyjęte przez Komitet do Spraw Europejskich w dniu 3 czerwca 2011 r. Zgodnie z nim umowy intra-EU BIT powinny zostać wypowiedziane przez wszystkie państwa członkowskie UE, a najlepszym rozwiązaniem dla Polski byłoby jednoczesne podjęcie przez wszystkie państwa członkowskie UE wspólnej decyzji o rozwiązaniu umów intra-EU BIT za obopólną zgodą na mocy Konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów, sporządzonej w Wiedniu dnia 23 maja 1969 r. (Dz. U. z 1990 r. poz. 439). Alternatywnie, w przypadku braku możliwości osiągnięcia wśród państw członkowskich UE takiej jednomyślności Polska, zgodnie z powyższym stanowiskiem, powinna rozwiązać umowy

intra-EU BIT albo przez ich wypowiedzenie na warunkach określonych w tych umowach, albo na podstawie porozumienia stron.

Z uwagi na brak konsensusu państw członkowskich UE co do celowości i sposobu rozwiązania umów intra-EU BIT, przed wydaniem orzeczenia TSUE w sprawie Achmea, Polska przystąpiła do realizacji opcji rozwiązania umów na podstawie porozumień dwustronnych przewidujących rezygnację z klauzul przedłużonego obowiązywania umowy lub też przez ich wypowiedzenie, w przypadku gdy dane państwo członkowskie UE nie było zainteresowane rozwiązaniem umowy przez zawarcie dwustronnego porozumienia.

W związku z tym, że Wielka Brytania nie była zainteresowana rozwiązaniem za porozumieniem stron Umowy między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej w sprawie popierania i wzajemnej ochrony inwestycji, podpisanej w Londynie dnia 8 grudnia 1987 r. (Dz. U. z 1988 r. poz. 93), dalej jako „Umowa”, Polska wypowiedziała Umowę ze skutkiem od dnia 22 listopada 2019 r.1)

Na podstawie zdania trzeciego Artykułu 13 Umowy inwestycje dokonane przed wejściem w życie wypowiedzenia Umowy są chronione na mocy tej Umowy przez piętnaście lat od czasu wygaśnięcia Umowy. Wypowiadając Umowę, Polska złożyła jednak deklarację, zgodnie z którą trybunały arbitrażowe ukonstytuowane na podstawie Umowy nie mają jurysdykcji do rozpatrywania sporów inwestor – państwo z uwagi na brak ważnej zgody na arbitraż Stron Umowy.

Jednocześnie Polska, zgodnie z deklaracją w uzasadnieniu do wypowiedzenia Umowy, kontynuowała konsultacje z Wielką Brytanią mające na celu doprowadzenie do rozwiązania Umowy, łącznie z klauzulą przedłużonego obowiązywania Umowy. Działania takie zostały podjęte na forum unijnym w związku z ówczesną gotowością wszystkich państw do rozwiązania umów intra-EU BIT na podstawie traktatu plurilateralnego. Prace nad traktatem trwały od listopada 2018 r. do października 2019 r. na forum specjalnie w tym celu powołanej Grupy eksperckiej do spraw rozwiązania umów intra-EU BIT oraz na poziomie stałych

1) Dokument wypowiedzenia przez Rzeczpospolitą Polską Umowy między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej w sprawie popierania i wzajemnej ochrony inwestycji, podpisanej w Londynie dnia 8 grudnia 1987 r. (Dz. U. z 2019 r. poz.

780); oświadczenie rządowe z dnia 22 marca 2019 r. w sprawie wypowiedzenia przez Rzeczpospolitą Polską Umowy między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej w sprawie popierania i wzajemnej ochrony inwestycji, podpisanej w Londynie dnia 8 grudnia 1987 r. (Dz. U. z 2019 r. poz. 781). przedstawicieli Polski przy UE w Brukseli (Komisja Europejska pełniła w nich rolę pomocniczą). Wynikiem tych prac jest Porozumienie o wygaśnięciu dwustronnych traktatów inwestycyjnych między państwami członkowskimi Unii Europejskiej, które zostało podpisane w dniu 5 maja 2020 r. w Brukseli (Dz. Urz. UE L 169 z 29.05.2020, str. 1) przez dwadzieścia trzy państwa członkowskie. Ostatecznie Austria, Finlandia, Irlandia, Szwecja i Wielka Brytania, które uczestniczyły w pracach nad ww. traktatem, nie zdecydowały się na jego podpisanie. W związku z tym Komisja Europejska wszczęła przeciwko tym państwom postępowania w sprawie naruszenia prawa.

Polska i Wielka Brytania kontynuowały dwustronne negocjacje w sprawie rozwiązania klauzuli przedłużonego obowiązywania Umowy. W ich wyniku Ambasada Brytyjska notą nr 029/2025 z dnia 28 marca 2025 r. zwróciła się do Ministerstwa Spraw Zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej z propozycją zawarcia Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej o wygaśnięciu trwających skutków prawnych Artykułu 13 Umowy między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej w sprawie popierania i wzajemnej ochrony inwestycji, podpisanej w Londynie dnia 8 grudnia 1987 roku („Umowa o wygaśnięciu trwających skutków prawnych”). Proponowana Umowa o wygaśnięciu trwających skutków prawnych stanowi, że niezależnie od zdania trzeciego Artykułu 13 Umowy, postanowienia Umowy przestają obowiązywać w odniesieniu do inwestycji dokonanych w czasie obowiązywania Umowy.

W konsekwencji, doszło do zawarcia Umowy przez wymianę not dyplomatycznych z dnia 28 marca 2025 r. (nota Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej) oraz z dnia 10 września 2025 r. (nota Rzeczypospolitej Polskiej).

2. Dotychczasowy a projektowany stan prawny

Wraz z wejściem w życie Umowy o wygaśnięciu trwających skutków prawnych traci moc zdanie trzecie Artykułu 13 Umowy, na podstawie którego inwestycje dokonane przed wejściem w życie wypowiedzenia Umowy są chronione na jej podstawie przez piętnaście lat od czasu wygaśnięcia Umowy. Stosownie do Umowy o wygaśnięciu trwających skutków prawnych ochrona ta skończy się wraz z jej wejściem w życie. Umowa o wygaśnięciu trwających skutków prawnych wchodzi w życie pierwszego dnia miesiąca następującego po tym miesiącu, w którym otrzymano późniejsze zawiadomienie między Stronami potwierdzające zakończenie przez nie odpowiednich procedur wewnętrznych.

3. Przewidywane skutki społeczne, gospodarcze, finansowe, polityczne i prawne

Wejście w życie Umowy o wygaśnięciu trwających skutków prawnych nie będzie miało konsekwencji politycznych.

Wejście w życie Umowy o wygaśnięciu trwających skutków prawnych nie będzie miało skutków społecznych.

Wejście w życie Umowy o wygaśnięciu trwających skutków prawnych nie powinno wpłynąć na stosunki gospodarcze między Polską a Wielką Brytanią. Według danych NBP skumulowane brytyjskie inwestycje bezpośrednie w Polsce na koniec 2023 r. wyniosły 16 806,4 mln EUR, co dało Wielkiej Brytanii 6. miejsce wśród inwestorów zagranicznych w Polsce. Według danych GUS w 2023 r. funkcjonowało w Polsce 1507 podmiotów, w którym kapitał zagraniczny wyniósł 20,7 mln PLN, co stanowiło 7,9 % udziału Wielkiej Brytanii w kapitale zagranicznym ogółem.

Do największych inwestycji brytyjskich w Polsce należą: Abf Overseas Ltd (artykuły spożywcze), Aerogistics Holding Ltd (statki powietrzne i związane z tym maszyny), AstraZeneca (farmacja), AVIVA Plc (finanse), Bates Ltd (transport, magazyny), Benckiser (produkcja chemii gospodarczej), BP Plc (produkty naftowe), British Oxygen Corporation (gazy techniczne), Cadbury’s Schweppes (artykuły spożywcze), Cussons Group Ltd (artykuły higieny osobistej), European Manufacturing Solutions (maszyny specjalnego przeznaczenia), Gates Polska (produkcja środków transportu), GKN Industries Limited (części i akcesoria do pojazdów silnikowych), GlaxoSmithKline (farmacja), Grupa Johnson Matthey (branża profesjonalnych urządzeń elektrycznych i elektronicznych oraz środków transportu), Imperial Tobacco Plc (wyroby tytoniowe), Kainos (SSC), Mc Bride Plc (AGD), Peak Packaging LTD (wyroby z tworzyw sztucznych), Reuters Group Limited (SSC), Robinson (wyroby z tworzyw sztucznych), Rolls Royce (przemysł samochodowy), RPC Group Plc (wyroby z tworzyw sztucznych), Shell Overseas Holdings Ltd (produkty naftowe), Smiths Group Aerospace (statki powietrzne), Summit Motors Investment U.K. (części i akcesoria do pojazdów silnikowych), Tata Steel International (produkcja wyrobów metalowych), Tesco Plc (sieć handlowa), The Royal Bank of Scotland Plc (bankowość), TJX European Distribution (dystrybycja), Xerox Ltd (urządzenia i usługi związane z drukiem). Według najnowszych danych NBP skumulowane polskie inwestycje bezpośrednie w Wielkiej Brytanii na koniec 2023 r. wyniosły 1 659,7 mln EUR, stanowiło to 4,9 % łącznej wartości kapitału zainwestowanego za granicą, co oznacza, że Wielka Brytania jest 5. największym odbiorcą naszych inwestycji.

Spośród polskich firm, które zainwestowały w Wielkiej Brytanii, znajdują się m.in.: Airly (czujniki jakości powietrza), Can-Pack (produkcja opakowań metalowych dla przemysłu spożywczego i chemicznego), Boryszew (motoryzacja), Polcom (hotele), Rec Global (inżynieria oprogramowania), Kulczyk Investment (konsulting), Comarch (IT), Integer (paczkomaty InPost), Promedica 24 (całodobowa opieka domowa); Triggo (pojazdy elektryczne), Impel (nieruchomości), Telefonika Kable (kable i przewody), Krosnoglass (szkło dekoracyjne), Press Glass (szyby), Wielton Group (naczepy), Black Red White, Forte, Nowy Styl (meble), Fakro (okna), Amica (AGD), Pelion (farmaceutyka), Inglot (kosmetyki), LPP (odzież) czy Colian (branża spożywcza). PGNiG otworzyło biuro handlu skroplonym gazem ziemnym LNG w Londynie (2017 r.), a swoje przedstawicielstwo w Londynie, w celu wsparcia polskich firm w ekspansji zagranicznej, otworzył w 2020 r. Bank Gospodarstwa Krajowego.

Z informacji posiadanych przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii wynika, że polscy inwestorzy nie kierowali na podstawie Umowy roszczeń do międzynarodowych trybunałów arbitrażowych przeciwko Wielkiej Brytanii, natomiast Polska była jeden raz pozwana przez inwestorów na podstawie Umowy. Umowa może więc potencjalnie jedynie zmniejszyć obciążenie państwa pod względem finansowym, ponieważ nie będzie zachodzić konieczność ponoszenia kosztów postępowań arbitrażowych.

Wejście w życie Umowy o wygaśnięciu trwających skutków prawnych nie naruszy polskiego porządku prawnego, a jedynie spowoduje wygaśnięcie trwających skutków prawnych Umowy, tj. wyłączy jej przedłużone obowiązywanie (sunset clause), jak opisano w punkcie 1 niniejszego uzasadnienia.

Wejście w życie Umowy o wygaśnięciu trwających skutków prawnych jest zgodne z prawem Unii Europejskiej.

4. Tryb związania Rzeczypospolitej Polskiej umową międzynarodową

Umowa o wygaśnięciu trwających skutków prawnych ma rangę umowy międzyrządowej. Umowa, której dotyczy zawierana Umowa o wygaśnięciu trwających skutków prawnych, jest traktowana w polskim porządku prawnym jako umowa ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie, stosownie do art. 241 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. poz. 483, z późn. zm.). Dlatego też związanie Rzeczypospolitej Polskiej Umową o wygaśnięciu trwających skutków prawnych nastąpi również za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie, tym bardziej że Umowa o wygaśnięciu trwających skutków prawnych dotyczy wolności, praw i obowiązków obywatelskich oraz spraw uregulowanych w ustawie lub w których Konstytucja wymaga ustawy (zasady prowadzenia działalności gospodarczej, ochrona prawa własności, kwestia wywłaszczenia oraz odszkodowania w tym zakresie), a więc spraw, o których mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 i 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. DPUE.950.176.2025 / 1 KR Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/ Dot.: DHM-VI.5301.2.2025

Pani Joanna Knapińska Sekretarz Rady Ministrów

Opinia o zgodności z prawem Unii Europejskiej Umowy między Rządem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej a Rządem Rzeczypospolitej Polskiej o wygaśnięciu trwających skutków prawnych Artykułu 13 Umowy między Rządem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej a Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w sprawie popierania i wzajemnej ochrony inwestycji, podpisanej w Londynie dnia 8 grudnia 1987 r. wyrażona przez ministra właściwego do spraw członkostwa Rzeczypospolitej Polskiej w Unii Europejskiej

Szanowna Pani Minister,

w związku z przedłożonym projektem wniosku o ratyfikację umowy pozwalam sobie wyrazić poniższą opinię.

Umowa jest zgodna z prawem Unii Europejskiej.

Z poważaniem

z up. Ignacy Niemczycki

Sekretarz Stanu

/podpisano elektronicznym podpisem kwalifikowanym/

Do wiadomości: Pan Andrzej Domański Minister Finansów i Gospodarki

www.gov.pl/dyplomacja al. J. Ch. Szucha 23 00-580 Warszawa Ministerstwo Spraw Zagranicznych