Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o Trybunale Stanu.

Warszawa, 18 stycznia 2024 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja

Pan Szymon Hołownia Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i na podstawie art. 32 ust. 2 regulaminu Sejmu niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy:

- o zmianie ustawy o Trybunale Stanu.

Do reprezentowania wnioskodawców w pracach nad projektem ustawy upoważniamy pana posła Krzysztofa Szczuckiego.

(-) Waldemar Andzel; (-) Dorota Arciszewska-Mielewczyk; (-) Barbara Bartuś; (-) Mariusz Błaszczak; (-) Jacek Bogucki; (-) Joanna Borowiak; (-) Lidia Burzyńska; (-) Witold Wojciech Czarnecki; (-) Przemysław Drabek; (-) Elżbieta Duda; (-) Magdalena Filipek-Sobczak; (-) Andrzej Gawron; (-) Anna Gembicka; (-) Szymon Giżyński; (-) Małgorzata Gosiewska; (-) Paweł Jabłoński; (-) Fryderyk Sylwester Kapinos; (-) Maria Koc; (-) Henryk Kowalczyk; (-) Leonard Krasulski; (-) Anna Krupka; (-) Andrzej Kryj; (-) Anna Kwiecień; (-) Ewa Leniart; (-) Krzysztof Lipiec; (-) Grzegorz Lorek; (-) Marzena Anna Machałek; (-) Ewa Malik; (-) Jerzy Materna; (-) Anna Milczanowska; (-) Jan Mosiński; (-) Michał Moskal; (-) Teresa Pamuła; (-) Marcin Porzucek; (-) Marcin Przydacz; (-) Olga Ewa Semeniuk-Patkowska; (-) Agnieszka Anna Soin; (-) Krzysztof Szczucki; (-) Józefa Szczurek-Żelazko; (-) Paweł Szrot; (-) Robert Telus; (-) Ryszard Terlecki; (-) Jan Warzecha; (-) Patryk Wicher. Projekt USTAWA

z dnia

o zmianie ustawy o Trybunale Stanu

Art. 1. W ustawie z dnia 26 marca 1982 r. o Trybunale Stanu (Dz. U. z 2022 r. poz. 762) wprowadza się następujące zmiany:

1) w art. 11 ust. 1a otrzymuje brzmienie: „1a. Przepisu ust. 1 zdanie drugie nie stosuje się do mandatu poselskiego oraz do Prezesa Narodowego Banku Polskiego.”;

2) w art. 13

a) w ust. 1a wyraz „3” zastępuje się wyrazem „4”,

b) w ust. 1b po wyrazach „pkt 2” dodaje się wyrazy „i 3”.

Art. 2. Ustawa wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.

UZASADNIENIE

Uchwalenie przedłożonego projektu ustawy ma na celu wykonanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 stycznia 2024 r., w którym Trybunał orzekł, że:

1. Art. 11 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 13 ust. 1a ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o Trybunale Stanu (Dz. U. z 2022 r. poz. 762) w zakresie, w jakim umożliwia zawieszenie w czynnościach Prezesa Narodowego Banku Polskiego wskutek podjęcia przez Sejm, bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów, uchwały o pociągnięciu Prezesa Narodowego Banku Polskiego do odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu, jest niezgodny z art. 227 ust. 1 w związku z art. 227 ust. 2 w związku z art. 227 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

2. Art. 13 ust. 1a ustawy powołanej w punkcie 1 w części, w jakiej odsyła do art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy powołanej w punkcie 1, jest niezgodny z art. 227 ust. 1 w związku z art. 227 ust. 2 w związku z art. 227 ust. 3 Konstytucji.

3. Art. 13 ust. 1b ustawy powołanej w punkcie 1, wskutek pominięcia odesłania do art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy powołanej w punkcie 1, jest niezgodny z art. 227 ust. 1 w związku z art. 227 ust. 2 w związku z art. 227 ust. 3 Konstytucji. W obecnym brzmieniu ustawy o Trybunale Stanu w art. 11 ust. 1 przesądza się, że wraz z postawieniem w stan oskarżenia przed Trybunałem Stanu przesądza się o zawieszeniu w czynnościach Prezesa Narodowego Banku Polskiego. Jednocześnie w art. 13 ust. 1a ustalono, że Prezesa Narodowego Banku Polskiego pociąga się do odpowiedzialności konstytucyjnej bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów. Należy zauważyć, że przywołany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego uniemożliwia już od momentu jego wydania pociągnięcie Prezesa Narodowego Banku Polskiego do odpowiedzialności konstytucyjnej większością bezwzględną w obecności połowy ustawowej liczby posłów lub większością niższą. Jednocześnie Trybunał przesądził, że niezgodne z Konstytucją jest pominięcie Prezesa Narodowego Banku Polskiego w art. 13 ust. 1b ustawy o Trybunale Stanu, a więc tym samym wskazał, że postawienie Prezesa Narodowego Banku Polskiego w stan oskarżenia przed Trybunałem Stanu winno wymagać większości 3/5 ustawowej liczby posłów. W niniejszym projekcie ustawy proponuje się, aby postawienie Prezesa Narodowego Banku Polskiego w stan oskarżenia nie wywoływało skutku w postaci zawieszenia go w czynnościach. Narodowy Bank Polski i jego organy powinny działać w warunkach umożliwiających realizację ich wyłącznych kompetencji konstytucyjnych (tj. prowadzenia

polityki pieniężnej). Narodowy Bank Polski ani żaden z jego organów nie podlega instytucjom państwowym, ani nie odpowiada przed nimi za decyzje merytoryczne. Nie może być mowy o „kontroli” czy też „nadzorze” nad nimi ze strony rządu lub parlamentu. Niezależność banku centralnego to nie tylko standard konstytucyjny, ale także element prawa pierwotnego UE. W obecnym reżimie ustawowym do postawienia w stan oskarżenia Prezesa NBP potrzebna jest w Sejmie tylko większość bezwzględna (ponad połowa głosów „za”). Powoduje to, że większość sejmowa, dla której niezależność NBP i jej organów może być przeszkodą w realizacji własnych celów politycznych, może niemal dowolnie zawieszać Prezesa NBP. Mechanizm ten może posłużyć „ukaraniu” Prezesa NBP za prowadzoną przez Bank politykę pieniężną, niezgodną z wolą rządu i sejmowej większości. Może służyć także wymuszeniu na Prezesie NBP postępowania w sposób zależny od legislatywy i egzekutywy. Stan ten może utrzymywać się przez nieokreślony czas (nawet do końca kadencji Prezesa NBP), co uniemożliwiałoby lub utrudniałoby realizację jego konstytucyjnych kompetencji oraz uczestnictwo w ramach ESBC (zgodnie z Protokołem nr 4 pełniący obowiązki prezesa banku centralnego nie mogą brać udziału w pracach ESBC). Przywołana norma ustawowa w zastosowaniu do Prezesa NBP umożliwia nie tylko wywieranie nacisku przez organ polityczny, lecz także (w skrajnym przypadku) efektywne „złożenie” Prezesa z urzędu przez przewlekłość działań Trybunału Stanu. Decyzja Sejmu nie podlega w prawie krajowym najmniejszej kontroli, co wyposaża legislatywę (i związaną z nią egzekutywę) w środki pozwalające na uniemożliwienie realizacji konstytucyjnych kompetencji Prezesa NBP wbrew instytucjonalnym i personalnym gwarancjom niezależności wynikającym z prawa konstytucyjnego i unijnego. W projekcie przesądzono, zgodnie z ww. orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, że postawienie Prezesa Narodowego Banku Polskiego w stan oskarżenia wymaga większości 3/5 ustawowej liczby posłów. Projektowana ustawa nie dotyczy majątkowych praw i obowiązków przedsiębiorców lub praw i obowiązków przedsiębiorców wobec organów administracji publicznej. Projektowana ustawa nie wpływa na działalność mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców. Projekt ustawy nie pociąga za sobą obciążenia budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Projekt ustawy wywołuje pozytywne skutki społeczne, gospodarcze, finansowe i prawne. Projektowana ustawa nie jest sprzeczna z prawem Unii Europejskiej.