Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks karny.

Warszawa, 29 stycznia 2026 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja

Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i na podstawie art. 32 ust. 2 regulaminu Sejmu niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy:

- o zmianie ustawy - Kodeks karny. Do reprezentowania wnioskodawców w pracach nad projektem ustawy upoważniamy panią posłankę Monikę Rosę.

(-) Piotr Adamowicz; (-) Urszula Augustyn; (-) Sylwia Bielawska; (-) Paweł Bliźniuk; (-) Krzysztof Bojarski; (-) Piotr Borys; (-) Marek Jan Chmielewski; (-) Alicja Chybicka; (-) Zofia Czernow; (-) Joanna Frydrych; (-) Krzysztof Gadowski; (-) Marta Golbik; (-) Stanisław Gorczyca; (-) Krzysztof Grabczuk; (-) Marek Tomasz Hok; (-) Łukasz Horbatowski; (-) Patryk Jaskulski; (-) Dominik Jaśkowiec; (-) Piotr Kandyba; (-) Jacek Karnowski; (-) Iwona Karolewska; (-) Katarzyna Kierzek-Koperska; (-) Ewa Kołodziej; (-) Magdalena Małgorzata Kołodziejczak; (-) Urszula Koszutska; (-) Iwona Maria Kozłowska; (-) Maria Joanna Koźlakiewicz; (-) Iwona Małgorzata Krawczyk; (-) Katarzyna Królak; (-) Marek Krząkała; (-) Adam Krzemiński; (-) Henryka Krzywonos-Strycharska; (-) Bożena Lisowska; (-) Katarzyna Anna Lubnauer; (-) Artur Jarosław Łącki; (-) Alicja Łepkowska-Gołaś; (-) Dorota Łoboda; (-) Alicja Łuczak; (-) Dorota Marek; (-) Paweł Masełko; (-) Jolanta Niezgodzka; (-) Paweł Papke; (-) Karolina Pawliczak; (-) Krzysztof Piątkowski; (-) Lucjan Marek Pietrzczyk; (-) Kazimierz Plocke; (-) Elżbieta Anna Polak; (-) Mariusz Popielarz; (-) Renata Rak; (-) Monika Rosa; (-) Marek Rząsa; (-) Krystyna Skowrońska; (-) Weronika Smarduch; (-) Anna Sobolak; (-) Katarzyna Stachowicz; (-) Paweł Suski; (-) Andrzej Szewiński; (-) Henryk Szopiński; (-) Krystyna Szumilas; (-) Łukasz Ściebiorowski; (-) Anna Wojciechowska; (-) Witold Zembaczyński. projekt

U S T AWA

z dnia …

o zmianie ustawy – Kodeks karny

Art. 1. W ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2025 r. poz. 383 i 1818) po art. 255a dodaje się art. 255b w brzmieniu:

„Art. 255b. § 1. Kto za pośrednictwem sieci teleinformatycznej publicznie rozpowszechnia w postaci obrazu lub dźwięku treści przedstawiające popełnienie czynu zabronionego:

1) zagrożonego karą pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 5 jako umyślne przestępstwo przeciwko życiu lub zdrowiu, wolności, wolności seksualnej, obyczajności, rodzinie i opiece lub popełnione z użyciem przemocy;

2) polegającego na znęcaniu się nad zwierzęciem lub zabiciu zwierzęcia, określonych w art. 35 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt lub na znęcaniu się nad głowonogami lub ich zabijaniu;

3) stanowiącego naruszenie nietykalności cielesnej, w sposób prowadzący do poniżenia lub upokorzenia innej osoby;

4) polegającego na realizacji ustawowych znamion czynów zabronionych określonych w art. 107-111 ustawy z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy; podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

§ 2. Tej samej karze podlega, kto w sposób określony w § 1 rozpowszechnia treści przedstawiające, jako autentyczne, pozorowane popełnienie czynu zabronionego wskazanego w § 1.

§ 3. Nie popełnia przestępstwa sprawca czynu zabronionego określonego w § 1 pkt 1 i 3 oraz § 2, jeżeli dopuścił się tego czynu w ramach działalności artystycznej, edukacyjnej, kolekcjonerskiej lub naukowej.”.

Art. 2. Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.

UZASADNIENIE

Niniejszy projekt ustawy dotyczy kryminalizacji tzw. patostreamingu. Pojęcie patostreamu bądź patostreamingu pochodzi z połączenia słów „patologia” oraz stream (ang.) „strumień”, używanego na określenie transmisji, cyfrowego przekazu (strumień informacji). Patostreamy zatem to filmy nagrywane na żywo (bez scenariusza czy cech filmu fabularnego), emituje je patostreamer – ich wytwórca1. Rozwój technologiczny, który obserwujemy w minionych dekadach, upowszechnienie się nowych technologii informacyjnych i twórcza inwencja w ich wykorzystaniu sprawiły, że wraz z nim nastąpiły zmiany zachowań, tak komunikacyjnych, jak i społecznych2. Warto również zaznaczyć, że „wiedzą notoryjną jest stwierdzenie, że patostreamy stanowią zjawisko szkodliwe, potencjalnie świadczące o demoralizacji i mające skrajnie niskie walory estetyczne3”. Należy wskazać, że 37% nastolatków w wieku 13-15 lat przyznaje, iż oglądało patotreści w Internecie; 43% ma z nimi kontakt co najmniej raz w tygodniu (dokonują tego najczęściej z ciekawości); dla zdecydowanej większości było to niepokojące doświadczenie

- 82% uważa, że tego typu treści powinny być zakazane4. Według opisanych w raporcie Państwowego Instytutu Badawczego Naukowej i Akademickiej Sieci Komputerowej "Nastolatki 3.0" z roku 20235 badań, na pytanie „Czy według Pana/Pani wiedzy Pana/Pani dziecko/dzieci ogląda (ją) tzw. patostreamy (wulgarne, obsceniczne i nacechowane przemocą widowiska lub transmisje internetowe nadawane na żywo w serwisach streamingowych np. na You Tube, Twich), twierdząco odpowiedziało 12,9% rodziców. Oznacza to, iż dzieci oglądają tzw. patostreamy dwa razy częściej, niż przypuszczają ich rodzice. Szczególną uwagę wnioskodawców zwraca, wzrastająca wśród nastolatków, tendencja braku umiejętności jednoznacznego określenia, czy treści, jakie oglądają, to tzw. patostreamy. W 2020 roku 10,2% ankietowanych nastolatków nie potrafiło określić czy spotykają się z patotreściami, a dwa lata później było to już 16,1% ankietowanych6.

1 E. Figas, W. Rokowski, Patostream: przejaw kryzysu moralnego czy oznaka nowych wartości? [w:] E.W. Pływaczewski,

D. Dajnowicz-Piesiecka, E. Jurgielewicz-Delegacz (red.), Prawo karne i kryminologia wobec kryzysów XXI wieku, Warszawa 2022, s. 397. 2 P. Siedlanowski, Homo crudelis? Patostream – kolejna patologia w sieci, „Biuletyn Edukacji Medialnej”, 2/2018, s. 44. 3 A. Ziobroń, Ocena poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny dotyczącej kryminalizacji zjawiska

patostreamingu, «Palestra» 10/2023, s. 59. 4 Bezpieczeństwo dzieci w Internecie; https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/panel/sesja-27KPO-bezpieczenstwo-dzieci-w-

internecie [dostęp: 10 grudnia 2025 r.]. 5 https://www.nask.pl/media/2024/10/Thinkstat_RAPORT_nastolatki-3_0_ONLINE-2.pdf [dostęp: 28 stycznia 2026 r.]. Ibidem. Co warte zauważenia, patostreaming stanowił jedną z patologii społecznych szczególnie uwidocznionych w okresie pandemii COVID-197. Warto nadmienić, że patostreaming (niekiedy określany mianem patoinfluencingu) stanowi ekstremalną odmianę influencingu - polegającego na prezentowaniu w mediach społecznościowych podczas transmisji na żywo różnych patologii, np. scen przemocy, połączonych niekiedy z zachęcaniem odbiorców do powtarzania we własnym otoczeniu tego typu zachowań8. Biorąc pod uwagę powyższe wyróżnia się kilka rodzajów patostreamingu:

- alko-streaming (w dyskursie występuje także nazwa drunk-streaming);

- spożywanie alkoholu podczas streamu;

- violence-streaming - streaming różnego rodzaju aktów przemocy; przemoc fizyczna (w tym także pobicia i bójki relacjonowane na żywo) i słowna, treści podżegające do przemocy, groźby, obelgi itp.;

- sex-streaming - rejestrowanie różnych dewiacji seksualnych, w tym aktów noszących znamiona pedofilii, np. zachęcania nieletnich do rozbierania się przed kamerą;

- daily-patostreaming - streamowanie codziennego życia, ze szczególnym naciskiem na transmitowanie tzw. „dymów”, czyli najbardziej spektakularnych wydarzeń podczas streamów, często reżyserowanych lub prowokowanych - zwykle są to bójki, picie alkoholu czy zażywanie narkotyków, prowokowane awantury itp.9. Zarówno w doktrynie prawnokarnej (np. Ł. Rosiak, Patostreaming – istota projektowanego art. 255b k.k., Prokuratura i Prawo, nr 3/2024 10) jak i w publicystyce prawniczej (K. Sobczak, Patostreaming wciąż czeka na kary, jak za pornografię, Prawo.pl, 11 stycznia 2025 r.11; A. Witała, (Nie)karalność patostreamerów, Rzeczpospolita, 12 lutego 2025 r.12, T. Kowalski, Patostreaming bez kary? Ekspert alarmuje: to luka w prawie, Wawanews, 29 kwietnia 2025 r.13) podnosi się zasadność wprowadzenia tego przepisu do k.k.

7 I. Firek, K. Kobierski, W. Licha, Zjawisko patostreamingu w pandemii: rozważania wokół regulacji prawnych oraz jego

wpływ na młodzież, s. 59 [w:] A. Kilińska-Pękacz (red.), Przestępczość w Polsce i na świecie w dobie pandemii COVID-19 w ujęciu prawnym i kryminologicznym, Warszawa 2021. 8 A. Wilk, Toksyczny wpływ. Odpowiedzialność odszkodowawcza influencera, «Prawo nowych technologii» 2/2023, Legalis/el. 9 D. Bek, M. Popiołek, Patostreaming - charakterystyka i prawne konteksty zjawiska, «Zarządzanie mediami» 4/2019, s. 252. 10 Numer 3 - Prokuratura Krajowa - Portal Gov.pl [dostęp: 10 grudnia 2025 r.]. 11 Patostreaming wciąż czeka na kary, jak za pornografię, Penalizacja patostreamingu a kary za pornografię [dostęp:

10 grudnia 2025 r.]. 12(Nie)karalność patostreamerów, https://pro.rp.pl/sady-i-prokuratura/art41785651-nie-karalnosc-patostreamow [dostęp:

10 grudnia 2025 r.]. 13 Patostreaming bez kary? Ekspert alarmuje: to luka w prawie https://wawanews.pl/wiadomosci-warszawa/patostreaming-

bez-kary-ekspert-alarmuje-to-luka-w-prawie/uEU4s3eohJ10NSBAzFsF [dostęp: 10 grudnia 2025 r.]. Jednocześnie w doktrynie prawnokarnej14 zaznacza się, że dodatkowo „poza sferą przepisów w zakresie unormowania zjawiska patostreamingu ważna byłaby również społeczna odpowiedzialność osób nazywanych influencerami (czyli osób wpływowych w świecie mediów społecznościowych, mogących poprzez swoje społecznościowe zasięgi oddziaływać na postawy innych ludzi)”. Interwencja ustawodawcy w zakresie prawnokarnym istotnie jest zasadna. Ponadto wskazać należy, że w Ministerstwie Cyfryzacji prowadzone są prace legislacyjne nad projektem ustawy o ochronie małoletnich przed dostępem do treści szkodliwych w Internecie (UD179). Nowa wersja projektu ustawy przygotowanej przez Ministerstwo Cyfryzacji (UD179) koncentruje się jednak wyłącznie na ograniczeniu dostępu małoletnich do treści pornograficznych. Zrezygnowano z pojęcia „treści szkodliwych”, które budziło pewne wątpliwości interpretacyjne i mogło obciążać obowiązkami szeroką grupę podmiotów świadczących usługi on-line15. W projektowanym art. 255b § 1 pkt 2 k.k. kryminalizowaną formą patostreamingu będzie publicznie rozpowszechnianie w postaci obrazu lub dźwięku treści przedstawiających popełnienie czynu zabronionego znęcania się nad zwierzęciem lub zabiciu zwierzęcia, określonego w art. 35 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt lub na znęcaniu się nad głowonogami albo zabijanie ich. Głowonogi, zwłaszcza ośmiornice, stanowią coraz popularniejsze zwierzęta trzymane w domach, zaś aktualny stan wiedzy na temat ich zdolności do odczuwania bólu i cierpienia przemawia za objęciem ich analogiczną ochroną, jak kręgowce16. Przepis art. 255b § 1 pkt 2 k.k. będzie wyłączony spod dyspozycji art. 255b § 3 k.k., który zakłada, że „nie popełnia przestępstwa sprawca czynu zabronionego określonego w § 1 pkt 1 i 3 oraz § 2, jeżeli dopuścił się tego czynu w ramach działalności artystycznej, edukacyjnej, kolekcjonerskiej lub naukowej” (brak bowiem wyłączenia bezprawności tej kategorii zachowań, poprzez wprowadzenie odpowiednika art. 256 § 3 k.k. byłby mankamentem proponowanej regulacji). Warto jednocześnie podnieść, że z raportu CBOS „Nastolatki w sieci hazardu” z 2017 r. wynika, że „już 14-16–letnie osoby wykazują zainteresowanie hazardem. Jak wynika z doświadczenia i obserwacji specjalistów, wczesny kontakt z hazardem istotnie zwiększa

14 Ł. Rosiak, Patostreaming – istota projektowanego art. 255b kodeksu karnego, Prokuratura i Prawo, 3/2024, s. 61. 15 Ochrona małoletnich przed pornografią bez „treści szkodliwych” - Legalis [dostęp: 10 grudnia 2025 r.]. 16 Seminarium naukowe nt. ochrony praw zwierząt, Ministerstwo Sprawiedliwości 21.01.2025 r., https://www.youtube.com/watch?v=peF8t03U77w (t: 2:10:35 i dalej). ryzyko uzależnienia w wieku dorosłym”17. Należy bowiem uszczegółowić, że „wiekiem podwyższonego ryzyka, jeśli chodzi o zainteresowanie nastolatków grą w wirtualnym kasynie (zarówno w przypadku gry darmowej, jak i za prawdziwe pieniądze), jest 16 lat; przeciętny wiek rozpoczynania gry za pieniądze to 15 lat 8 miesięcy i 19 dni, jednak więcej niż co dziesiąty grający nastolatek zaczął grać za pieniądze nie mając jeszcze ukończonych 14 lat. Zarówno w przypadku gier darmowych, jak i za prawdziwe pieniądze obserwujemy proces stopniowego obniżania się wieku inicjacji hazardowej: obecni 18-latkowie przeciętnie rozpoczynali grę za pieniądze tuż przed swoimi 17. urodzinami, a każdy kolejny młodszy rocznik robił to wcześniej: najmłodsi w próbie, 15-latkowie, zagrali po raz pierwszy w wirtualnym kasynie za pieniądze mając (przeciętnie) 13 lat18”. Jednocześnie należy podnieść, że również w mass mediach problematyka hazardu wśród dzieci i młodzieży również pozostaje zauważalna. Przykładowo TVP3 Wrocław w dniu 30 czerwca 2025 r. alarmowała na swojej antenie: „Na Dolnym Śląsku, podobnie jak w całej Polsce, problem hazardu wśród nastolatków narasta. Coraz więcej młodych osób korzysta z urządzeń mobilnych i komputerów, by obstawiać zakłady czy grać na stronach hazardowych. Często robią to, wykorzystując fałszywe dane lub konta dorosłych. Skrzynki w grach, które zawierają elementy losowości i wymagają wydawania prawdziwych pieniędzy, są jedną z najczęściej wykorzystywanych przez młodzież form hazardu. Zagrożeniem są także kasyna online i zakłady bukmacherskie, które poprzez reklamy oraz influencerów zachęcają do udziału nawet niepełnoletnich graczy. Tempo rozpowszechniania się hazardu wśród młodzieży jest alarmujące, co stawia przed rodzicami, szkołami i instytucjami wiele wyzwań związanych z profilaktyką hazardu i edukacją na temat ryzyka uzależnienia19”. Biorąc pod uwagę powyższe alarmujące treści trudno pozostawać obojętnym na tego typu zjawiska i ignorować patologie, które mogą skutkować uzależnieniem coraz młodszych osób. Publiczne rozpowszechnianie, w postaci obrazu lub dźwięku, treści przedstawiających popełnienie czynu zabronionego za pośrednictwem sieci teleinformatycznej jest zachowaniem wysoce szkodliwym społecznie, które zasługuje na odpowiednią reakcję prawnokarną. W ramach art. 107-111 k.k.s. natomiast w rozdziale dziewiątym – „przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe przeciwko organizacji gier hazardowych” ustawodawca umieścił

17 Nastolatki w sieci hazardu. Problem, który narasta ; https://brpd.gov.pl/2025/02/21/nastolatki-w-sieci-hazardu-problem-

ktory-narasta/ [dostęp: 12 grudnia 2025 r.]. 18 CBOS, „Nastolatki w sieci hazardu. Pogłębiona analiza zjawiska hazardu online z perspektywy grających nastolatków jako

grupy szczególnie narażonej na zagrożenia będące jego skutkiem”, Warszawa 2017, s. 7. 19 https://wroclaw.tvp.pl/87565406/nastolatkowie-w-sidlach-hazardu-klikasz-placisz-wygrywasz-nim-nadejdzie-przegrana [dostęp: 12 grudnia 2025 r.]. szereg czynów zabronionych, których popełnienie godzi zarówno w interesy fiskalne Skarbu Państwa, jak i sprzyja popadnięciu w negatywne uzależnienie od różnego rodzaju gier hazardowych. projektowany art. 255b § 1 k.k. będzie stanowił, że: „Kto za pośrednictwem sieci teleinformatycznej publicznie rozpowszechnia w postaci obrazu lub dźwięku treści przedstawiające popełnienie czynu zabronionego:

1) zagrożonego karą pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 5 jako umyślne przestępstwo przeciwko życiu lub zdrowiu, wolności, wolności seksualnej, obyczajności, rodzinie i opiece lub popełnione z użyciem przemocy;

2) polegającego na znęcaniu się nad zwierzęciem lub zabiciu zwierzęcia, określonych w art. 35 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt lub na znęcaniu się nad głowonogami lub ich zabijaniu;

3) stanowiącego naruszenie nietykalności cielesnej, w sposób prowadzący do poniżenia lub upokorzenia innej osoby;

4) polegającego na realizacji ustawowych znamion przestępstw określonych w art. 107-111 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy; podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat”. Tego typu ujęcie przestępstwa patostreamingu obejmować będzie zasadniczo cztery formy popełnienia przedmiotowego występku. Z jednej strony przestępstwa szczególnie wysoko przez ustawodawcę karane; z drugiej strony przestępstwo patostreamingu obejmie również kategorię prawno-zwierzęcą, akcentując fakt, iż dojrzałe społeczeństwo winno potępiać wszelkie postacie krzywdzenia zwierząt; ponadto patostreaming to w końcu zachowania, gdzie dochodzi do naruszenia nietykalności cielesnej w sposób prowadzący do poniżenia lub upokorzenia innej osoby. Dodatkowo proponuje się włączenie do kategorii patostreamingu również problematyki przestępstw skarbowych i wykroczeń skarbowych przeciwko organizacji gier hazardowych, tj. art. 107-111 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowych (Dz. U. z 2025 r. poz. 633; dalej jako: „k.k.s.”). W ten sposób kryminalizowane byłoby również publicznie rozpowszechnienie w postaci obrazu lub dźwięku treści przedstawiających popełnienie czynów zabronionych wskazanych w ww. przepisach k.k.s., z uwagi na szczególną konieczność przeciwdziałania jego rozlicznym społecznie negatywnym skutkom20. W demokratycznym państwie prawa urzeczywistniającym

20 L. Wilk, Rozdział 9. Przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe przeciwko organizacji gier hazardowych, Nb. 1, [w:]

L. Wilk, J. Zagrodnik Kodeks karny skarbowy. Komentarz, 2021, Legalis/el. zasady sprawiedliwości społecznej nie może być miejsca na powyższe zachowania, gdyż brak ich karalności mógłby tworzyć mylne przekonanie o tym, że ustawodawca albo w ogóle nie dostrzega problemu albo pozostaje mu on obojętny. W dalszej kolejności w ramach art. 255b § 2 k.k. proponuje się następujące brzmienie przepisu: „Tej samej karze podlega, kto w sposób określony w § 1 rozpowszechnia treści przedstawiające jako autentyczne, pozorowane popełnienie czynu zabronionego wskazanego w § 1”. Przedmiotowy przepis uwzględnia fakt, że nawet pozorowane popełnienie czynu zabronionego wskazanego w art. 255b § 1 k.k., co istotne – przedstawiane jako prawdziwe – jest wysoce społecznie szkodliwe – gdyż propaguje negatywne wzorce zachowań wśród odbiorców (w tym bardzo często u dzieci i młodzieży, wobec których nie został jeszcze zakończony proces wychowawczy). W ramach art. 255b § 3 k.k. zawarto wyłączenie (wzorowane na art. 256 § 3 k.k.), zgodnie z którym „Nie popełnia przestępstwa sprawca czynu zabronionego określonego w § 1 pkt 1 i 3 oraz § 2, jeżeli dopuścił się tego czynu w ramach działalności artystycznej, edukacyjnej, kolekcjonerskiej lub naukowej”. Tym samym jest to kontratyp, którego wystąpienie wyłącza bezprawność zachowań opisanych w art. 255 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 2 k.k. Nie ma możliwości podjęcia alternatywnych, w stosunku do projektowanych rozwiązań, działań umożliwiających osiągnięcie zamierzonego celu. Projektowana ustawa ma wejść w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, co powinno zapewnić możliwość zapoznania się z nowym stanem prawnym wszystkim adresatom. Zgodnie z dyspozycją art. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1461) standardowy termin wejścia w życie ustawy to 14-dni; niemniej, wydaje się, że część z adresatów ustawy (przykładowo: dostawcy Internetu, łączności telefonicznej etc.) powinni mieć dodatkowy czas na ewentualne usunięcie tej części oferty, której dotyczy projektowana regulacja – stąd propozycja przyjęcia 30-dniowego vacatio legis.

Projekt nie przewiduje wydania aktów wykonawczych. Projektowana regulacja nie jest sprzeczna z zakresem prawa Unii Europejskiej.