Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli oraz ustawy - Kodeks wyborczy.

Warszawa, 1 kwietnia 2026 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja

Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i na podstawie art. 32 ust. 2 regulaminu Sejmu niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy:

- o zmianie ustawy o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli oraz ustawy - Kodeks wyborczy.

Do reprezentowania wnioskodawców w pracach nad projektem ustawy upoważniamy panią posłankę Paulinę Matysiak.

(-) Jan Krzysztof Ardanowski; (-) Karina Anna Bosak; (-) Krzysztof Bosak; (-) Janusz Cieszyński; (-) Radosław Fogiel; (-) Piotr Górnikiewicz; (-) Michał Gramatyka; (-) Marcin Horała; (-) Paweł Jabłoński; (-) Marcin Józefaciuk; (-) Maciej Konieczny; (-) Paweł Kukiz; (-) Paulina Matysiak; (-) Krzysztof Mulawa; (-) Bartłomiej Pejo; (-) Grzegorz Puda; (-) Bartosz Romowicz; (-) Tomasz Rzymkowski; (-) Jarosław Sachajko; (-) Ewa Schädler; (-) Łukasz Schreiber; (-) Marta Stożek; (-) Piotr Paweł Strach; (-) Krzysztof Szczucki; (-) Krzysztof Szymański; (-) Szymon Szynkowski vel Sęk; (-) Agnieszka Ścigaj; (-) Paweł Śliz; (-) Wioleta Tomczak; (-) Krzysztof Tuduj; (-) Witold Tumanowicz; (-) Michał Wawer; (-) Ryszard Wilk; (-) Przemysław Wipler; (-) Kamil Wnuk; (-) Adrian Zandberg; (-) Andrzej Tomasz Zapałowski; (-) Marcelina Zawisza. Projekt U S T AWA

z dnia … 2026 r.

o zmianie ustawy o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli oraz ustawy – Kodeks wyborczy

Art. 1. W Art. 1 W ustawie z dnia 24 czerwca 1999 r. o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli (Dz.U. z 2018 r. poz. 2120) wprowadza się następujące zmiany:

1) w art. 2 dotychczasową treść oznacza się jako ust. 1 i dodaje się ust. 2 w brzmieniu: “2. Ilekroć w niniejszej ustawie jest mowa o obywatelu, rozumie się przez to obywatela polskiego mającego prawo wybierania do Sejmu.”;

2) po art. 9 dodaje się art. 9a-9d w brzmieniu: “Art. 9a. 1. Obywatelom udostępnia się usługę prowadzoną w systemie teleinformatycznym, która służy do:

1) weryfikacji tożsamości i prawa do wykonywania uprawnień, o których mowa w przepisach niniejszej ustawy,

2) udzielenia poparcia projektowi ustawy, o którym mowa w art. 9 ust. 2,

3) wniesienia przez pełnomocnika komitetu do Marszałka Sejmu projektu ustawy,

4) złożenia przez pełnomocnika komitetu sprawozdania finansowego o źródłach pozyskanych funduszy na cele inicjatywy ustawodawczej.

2. Usługa, o której mowa w ust. 1, umożliwia, bez logowania i uwierzytelnienia, o których mowa w art. 9c ust. 1, uzyskanie informacji o:

1) komitetach, co do których Marszałek Sejmu wydał postanowienie o przyjęciu zawiadomienia o utworzeniu komitetu, wraz projektem ustawy załączonym do zawiadomienia, oraz o liczbie osób, które dotychczas udzieliły poparcia projektowi ustawy za pomocą portalu poparcia,

2) komitetach, w przypadku których Sąd Najwyższy uwzględnił skargę, o której mowa w art. 6 ust. 5, wraz projektem ustawy załączonym do zawiadomienia, oraz o liczbie osób, które dotychczas udzieliły poparcia projektowi ustawy za pomocą portalu poparcia.

Art. 9b. 1. Usługę, o której mowa w art. 9a, udostępnia się w portalu poparcia, o którym mowa w art. 103d § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2025 r. poz. 365 i 1792), zwanym dalej “portalem poparcia”.

2. W portalu poparcia, w związku z usługą, o której mowa w art. 9a, przetwarza się:

1) imię (imiona), nazwisko, adres zameldowania na pobyt stały lub adres stałego zamieszkania, o którym mowa w art. 18a § 1 pkt 6 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r.

– Kodeks wyborczy, oraz numer ewidencyjny PESEL pełnomocnika komitetu;

2) imię (imiona), nazwisko, adres zameldowania na pobyt stały lub adres stałego zamieszkania, o którym mowa w art. 18a § 1 pkt 6 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r.

– Kodeks wyborczy, oraz numer ewidencyjny PESEL zastępcy pełnomocnika komitetu;

3) nazwę komitetu oraz adres jego siedziby;

4) dane obywateli udzielających poparcia projektowi ustawy za pośrednictwem portalu poparcia w zakresie:

a) imienia (imion) i nazwiska,

b) numeru ewidencyjnego PESEL,

c) adresu zameldowania na pobyt stały lub adresu stałego zamieszkania, o którym mowa w art. 18a § 1 pkt 6 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy,

d) informacje o dacie, godzinie i minucie udzielenia poparcia oraz złożonym podpisie;

5) dane zawarte w sprawozdaniach finansowych o źródłach pozyskanych funduszy na cele inicjatywy ustawodawczej, złożonych w trybie art. 17 ust. 2a, informacje o dacie, godzinie i minucie ich złożenia oraz złożonym podpisie.

3. Do portalu poparcia:

1) są przekazywane z Centralnego Rejestru Wyborców dane, o których mowa w art. 9b ust. 2 pkt 4, w zakresie niezbędnym do funkcjonowania tego portalu;

2) mogą być przekazywane z rejestru PESEL dane, o których mowa w ust. 2 pkt 4 lit. c, w zakresie adresu zameldowania na pobyt stały.

Art. 9c. 1. Wykonywanie uprawnień obywateli, o których mowa w ust. 3-6, jest możliwe po zalogowaniu się do portalu poparcia oraz po uwierzytelnieniu się w sposób określony w art. 20a ust. 1 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. z 2025 r. poz. 1703 i 1301 oraz z 2026 r. poz. 160).

2. Po zalogowaniu się do portalu poparcia oraz uwierzytelnieniu w sposób określony w ust. 1 obywatel uzyskuje informacje o:

1) komitetach, których jest członkiem, oraz pełnomocniku i zastępcy pełnomocnika tego komitetu,

2) projektach ustaw, którym może udzielić poparcia.

3. Osobie, której dane są przetwarzane w portalu poparcia w związku z udzieleniem przez nią poparcia projektu ustawy, umożliwia się nieodpłatne pobranie informacji o dacie, godzinie i minucie udzielenia przez nią poparcia, nazwie komitetu oraz treści projektu ustawy, któremu udzielono poparcia.

4. Wykonanie uprawnień wskazanych w art. 9a ust. 1 pkt 2 za pośrednictwem portalu poparcia polega na wyborze komitetu i projektu ustawy oraz złożeniu kwalifikowanego podpisu elektronicznego, podpisu zaufanego albo podpisu osobistego.

5. Wykonanie uprawnień wskazanych w art. 9a ust. 1 pkt 3 za pośrednictwem portalu poparcia polega na złożeniu przez pełnomocnika komitetu oświadczenia o przekazaniu do Marszałka Sejmu projektu ustawy opatrzonego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym.

6. Wykonanie uprawnień wskazanych w art. 9a ust. 1 pkt 4 za pośrednictwem portalu poparcia polega na umieszczeniu przez pełnomocnika komitetu w portalu poparcia sprawozdania finansowego o źródłach pozyskanych funduszy na cele inicjatywy ustawodawczej, opatrzonego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym oraz na złożeniu oświadczenia o złożeniu sprawozdania finansowego o źródłach pozyskanych funduszy na cele inicjatywy ustawodawczej opatrzonego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym.

Art. 9d. 1. Do usługi, o której mowa w art. 9a, stosuje się przepisy:

1) art. 103d § 3,

2) art. 103d § 4 w zakresie dotyczącym zapewnienia funkcjonowania wydzielonej sieci umożliwiającej dostęp do portalu poparcia Państwowej Komisji Wyborczej,

3) art. 103e,

4) art. 103f, ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy.

2. Zapisy w dziennikach systemów (logach) portalu poparcia w zakresie związanym z usługą, o której mowa w art. 9a, przechowywane są przez 5 lat od dnia ich utworzenia.

3. Dane, o których mowa w art. 9b ust. 2 pkt 1, 2 i 4, przechowywane są w portalu poparcia przez okres 12 miesięcy od dnia rozwiązania komitetu. Niezwłocznie po upływie terminu wskazanego w zdaniu pierwszym, Szef Krajowego Biura Wyborczego usuwa dane wskazane w art. 9b ust. 2 pkt 1, 2 i 4.

4. Dostęp do danych zgromadzonych w portalu poparcia w zakresie związanym z usługą, o której mowa w art. 9a, posiadają:

1) Państwowa Komisja Wyborcza oraz Szef Krajowego Biura Wyborczego - w zakresie wskazanym w art. 9b ust. 2, art. 9d ust. 2 oraz w zakresie informacji o liczbie obywateli, którzy udzielili projektowi poparcia za pomocą portalu poparcia,

2) Marszałek Sejmu - w zakresie wskazanym w art. 9b ust. 2, art. 9d ust. 2 oraz w zakresie informacji o liczbie obywateli, którzy udzielili projektowi poparcia za pomocą portalu poparcia,

3) pełnomocnik komitetu oraz zastępca pełnomocnika komitetu - w zakresie wskazanym w art. 9b ust. 2 pkt 1-3 oraz oraz w zakresie informacji o liczbie obywateli, którzy udzielili projektowi poparcia za pomocą portalu poparcia,

4) minister właściwy do spraw informatyzacji - w zakresie, o którym mowa w art. 9d ust. 2,

5) minister właściwy do spraw finansów publicznych - w zakresie, o którym mowa w art. 9b ust. 2 pkt 5.

5. Szef Krajowego Biura Wyborczego udostępnia dane przetwarzane w portalu poparcia w związku z usługą, o której mowa w art. 9a, na żądanie:

1) właściwego sądu w związku z postępowaniami przewidzianymi w niniejszej ustawie,

2) sądów, prokuratury lub Policji, prowadzących postępowanie karne”;

3) w art. 6 po ust. 5 dodaje się ust. 6i7w brzmieniu: “6. W terminie 3 dni od dnia:

1) wydania przez Marszałka Sejmu postanowienia przyjęciu zawiadomienia o utworzeniu komitetu,

2) doręczenia Marszałkowi Sejmu postanowienia Sądu Najwyższego uwzględniającego skargę, o której mowa w ust. 5, Marszałek Sejmu zapewnia obywatelom możliwość udzielenia poparcia projektowi ustawy załączonemu do zawiadomienia o utworzeniu komitetu.

7. W terminie wskazanym w ust. 6, Marszałek Sejmu zamieszcza w portalu poparcia informację o przystąpieniu obywatela do komitetu. Informacja ta jest dostępna w portalu poparcia dla osoby, której ona dotyczy, pełnomocnika komitetu, zastępcy pełnomocnika komitetu oraz dla organów wskazanych w art. 9d ust. 4 pkt 1, 2 i 4”;

4) art. 10 otrzymuje brzmienie: “Art. 10. 1. Pełnomocnik komitetu wnosi do Marszałka Sejmu projekt ustawy:

1) z załączonym wykazem podpisów obywateli popierających projekt, albo

2) poprzez portal poparcia w sposób wskazany w art. 9c ust. 5.

2. W przypadku wskazanym w ust. 1 pkt 1, Marszałek Sejmu dołącza do wykazu podpisów obywateli popierających projekt informację o liczbie obywateli, którzy udzielili projektowi poparcia za pomocą portalu poparcia do momentu wniesienia projektu ustawy, z uwzględnieniem daty, godziny oraz minuty jego wniesienia.

3. W przypadku wskazanym w ust. 1 pkt 2, jeśli liczba osób, które udzieliły poparcia projektowi ustawy za pomocą portalu poparcia jest mniejsza od ustawowo wymaganej, to pełnomocnik komitetu wnosi do Marszałka Sejmu wykaz podpisów obywateli popierających projekt w dniu wniesienia projektu ustawy.

4. Projekt ustawy nie może zostać wniesiony później niż 3 miesiące od daty postanowienia Marszałka Sejmu o przyjęciu zawiadomienia o utworzeniu komitetu lub postanowienia Sądu Najwyższego, o którym mowa w art. 7 ust. 1.

5. Przy ustalaniu czy projekt ustawy uzyskał poparcie wymaganej liczby obywateli, uwzględnia się wykaz podpisów obywateli popierających projekt dołączony do projektu oraz podpisy złożone w sposób wskazany w art. 9c ust. 4 do momentu wniesienia projektu ustawy, z uwzględnieniem daty, godziny oraz minuty jego wniesienia.

6. Jeżeli projekt ustawy został wniesiony zgodnie z postanowieniami art. 7 ust. 2, art. 9 ust. 2 oraz art. 10 ust. 1-5, Marszałek Sejmu kieruje projekt ustawy do pierwszego czytania w Sejmie i zawiadamia o tym pełnomocnika komitetu.”;

5) w art. 12:

a) ust. 1 otrzymuje brzmienie: “1. W wypadku uzasadnionych wątpliwości co do uzyskania przez projekt ustawy wymaganej liczby podpisów obywateli złożonych zgodnie z niniejszą ustawą, w szczególności prawidłowości:

1) złożenia podpisów obywateli w sposób, o którym mowa w art. 9 ust. 2, lub

2) ustalenia liczby podpisów obywateli, który udzielili poparcia projektowi ustawy, zgodnie z art. 10 ust. 5, Marszałek Sejmu, nie później niż w terminie 14 dni od dnia wniesienia projektu, zwraca się do Państwowej Komisji Wyborczej o stwierdzenie, czy projekt ustawy uzyskał wymaganą liczbę podpisów obywateli złożonych zgodnie z niniejszą ustawą. Państwowa Komisja Wyborcza dokonuje czynności sprawdzających w terminie 21 dni. W postępowaniu przed Państwową Komisją Wyborczą jako obserwator może uczestniczyć pełnomocnik komitetu.”,

b) po ust. 1 dodaje się ust. 1a w brzmieniu: “1a. Jeżeli za pośrednictwem portalu poparcia udzielono projektowi ustawy poparcia w wymaganej liczbie, podpisów złożonych w sposób, o którym mowa w art. 9 ust. 2, nie weryfikuje się pod kątem spełnienia przez nie wymagań określonych przepisami ustawy.”,

c) ust. 2 otrzymuje brzmienie: “2. Jeżeli po przeprowadzeniu postępowania, o którym mowa w ust. 1, liczba podpisów obywateli złożonych zgodnie z niniejszą ustawą okaże się mniejsza niż ustawowo wymagana, Marszałek Sejmu odmawia nadania biegu projektowi ustawy. Postanowienie Marszałka Sejmu w tej sprawie wraz z uzasadnieniem doręcza się niezwłocznie pełnomocnikowi komitetu.”;

6) w art. 17 po ust. 2 dodaje się ust. 2a w brzmieniu: “2a. Termin, o którym mowa w ust. 2, uważa się za zachowany, jeśli przed jego upływem pełnomocnik komitetu:

1) zamieścił w portalu poparcia sprawozdanie finansowe o źródłach pozyskanych funduszy na cele inicjatywy ustawodawczej, opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, oraz

2) złożył w portalu poparcia oświadczenie o złożeniu sprawozdania finansowego o źródłach pozyskanych funduszy na cele inicjatywy ustawodawczej, opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym.”.

Art. 2. W ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy w art. 160 § 3a w pkt 2 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 3 w brzmieniu: “3) wykonywanie obowiązków wynikających z ustawy z dnia 24 czerwca 1999 r. o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli (Dz.U. z 2018 r. poz.

2120).”.

Art. 3. Minister właściwy do spraw informatyzacji, w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszego przepisu:

1) przygotuje, w uzgodnieniu z Państwową Komisją Wyborczą, system teleinformatyczny, który umożliwi działanie usługi, o której mowa w art. 9a,

2) udostępni do wglądu Państwowej Komisji Wyborczej kod źródłowy portalu poparcia, w zakresie dotyczącym usługi, o której mowa w art. 9a.

Art. 4. Ustawa wchodzi w życie po upływie 12 miesięcy od dnia jej ogłoszenia, z wyjątkiem art. 3, który wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

UZASADNIENIE

Projekt ustawy o zmianie ustawy z dnia 24 czerwca 1999 r. o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli przewiduje utworzenie usługi, która będzie ułatwiała wykonywanie przez obywateli uprawnień związanych z inicjatywą ustawodawczą oraz wykonywanie niektórych uprawnień i obowiązków przez pełnomocnika komitetu, dzięki wykorzystaniu rozwiązań elektronicznych.

Założeniem projektu ustawy jest, aby usługa udostępniania w portalu poparcia poszerzała możliwości działania obywateli oraz pełnomocnika komitetu i nie zastępowała możliwości dotychczasowych. Przepisy projektu ustawy nie ograniczają zatem możliwości wykonywania czynności przewidzianych w ustawie w postaci papierowej, ale umożliwiają wykonywanie niektórych z nich elektronicznie.

Usługa będzie udostępniana za pomocą portalu poparcia, o którym mowa w art. 103d § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2025 r. poz. 365 i 1792), obok usługi służącej do udzielenia poparcia w postaci elektronicznej liście kandydatów na posłów, liście kandydatów na posłów do Parlamentu Europejskiego, kandydatowi na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej oraz kandydatowi na senatora, i będzie umożliwiać obywatelowi udzielenia poparcia projektowi ustawy, oraz umożliwiać pełnomocnikowi komitetu wniesienie do Marszałka Sejmu projektu ustawy oraz złożenie sprawozdania finansowego o źródłach pozyskanych funduszy.

W każdym z tych przypadków, wykonanie tych czynności będzie wymagało zalogowania się do portalu poparcia, uwierzytelnienia w sposób określony w art. 20a ust. 1 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. z 2025 r. poz. 1703 i 1301 oraz z 2026 r. poz. 160) oraz złożenia kwalifikowanego podpisu elektronicznego, podpisu zaufanego albo podpisu osobistego. Dodatkowo, po zalogowaniu się do portalu poparcia oraz uwierzytelnieniu, obywatel będzie mógł uzyskać informację o tym, do jakich komitetów przystąpił oraz o dacie udzielenia przez nią poparcia, nazwie komitetu oraz treści projektu ustawy, której udzielił poparcia.

Usługa nie będzie umożliwiać utworzenia komitetu inicjatywy ustawodawczej poprzez złożenie oświadczeń o jego przystąpieniu, ani złożenia oświadczeń o wskazaniu pełnomocnika komitetu ani jego zastępcy. Takie oświadczenia będą składane, jak dotychczas, w postaci papierowej. Nie przewiduje się możliwości dokonania za pośrednictwem usług dokonania zawiadomienia o utworzeniu komitetu. Zawiadomienie takie pełnomocnik komitetu będzie składać Marszałkowi Sejmu zgodnie z art. 6 ust. 1-3 ustawy.

Projekt ustawy został bowiem przygotowany z uwzględnieniem faktu, że – w dobie powszechnej komunikacji elektronicznej – rozwiązania przewidziane w ustawie, bazujące na łatwości udzielenia poparcia, niskich kosztach i niewielkim nakładzie pracy po stronie komitetu dla uzyskania wymaganego poparcia, mogłyby zostać wykorzystane w sposób sprzeczny z jej celem, na przykład dla tworzenia znacznej liczby projektów ustawy tylko w celu utrudnienia pracy Marszałka Sejmu lub innych organów władzy, bez realnego poparcia dla danego projektu ustawy. Z tego powodu, projekt zakłada utrzymanie wymogu zebrania 1000 własnoręcznych podpisów obywateli popierających projekt, niezbędnych do złożenia Marszałkowi Sejmu zawiadomienia o utworzeniu komitetu inicjatywy ustawodawczej.

Po wydaniu przez Marszałka Sejmu postanowienia o przyjęciu zawiadomienia o utworzeniu komitetu lub po doręczeniu Marszałkowi Sejmu postanowienia Sądu Najwyższego uwzględniającego skargę na postanowienie o odmowie odmowę przyjęcia zawiadomienia o utworzeniu komitetu, w terminie 3 dni, w portalu poparcia umożliwia się obywatelom udzielenie poparcia projektowi ustawy. W tym samym terminie, Marszałek Sejmu zamieszcza w portalu poparcia informację o tym, że dany obywatel przystąpił do komitetu – przy czym informacja o tym będzie dostępna w portalu poparcia dla osoby, której ona dotyczy.

Usługa będzie umożliwiać powszechny dostęp do informacji o utworzonych komitetach oraz liczbie osób, które udzieliły poparcia projektowi ustawy za pomocą portalu poparcia. Informacje takie nie zawierają danych wrażliwych ani nie identyfikuje się ryzyka ich wykorzystania w sposób bezprawny, zatem będą one dostępne bez konieczności logowania i uwierzytelnienia.

Pełnomocnik komitetu będzie mógł, za pośrednictwem usługi, wnieść do Marszałka Sejmu projekt ustawy. Jeśli projekt ustawy uzyskał w portalu poparcia wymaganą liczbę podpisów, to nie ma konieczności przedkładania Marszałkowi Sejmu wykazów poparcia projektu w postaci papierowej. Jeśli jednak projektowi ustawy nie udzielono poparcia za pomocą portalu poparcia w wymaganej liczbie, to pełnomocnik komitetu wnosi do Marszałka Sejmu wykaz podpisów obywateli popierających projekt.

Pełnomocnik komitetu może też wnieść do Marszałka Sejmu projekt ustawy z załączonym wykazem podpisów obywateli popierających projekt, zatem w postaci papierowej. W takim przypadku, Marszałek Sejmu dołącza informację o liczbie obywateli, którzy udzielili projektowi poparcia za pomocą portalu poparcia, do momentu wniesienia projektu ustawy do Marszałka Sejmu.

Sposób wniesienia projektu ustawy nie ma wpływu na bieg terminu 3-miesięcznego, w którym pełnomocnik komitetu powinien wnieść projekt z podpisami świadczącymi o poparciu projektu. Dla ustalenia spełnienia wymogu poparcia projektu przez 100 000 obywateli decydująca jest data, godzina i minuta wniesienia projektu ustawy do Marszałka Sejmu.

Usługa nie będzie umożliwiała doręczenia pełnomocnikowi komitetu postanowień wydawanych przez Marszałka Sejmu ani przez Sąd Najwyższy, który rozpoznaje skargi na postanowienia Marszałka Sejmu w zakresie wskazanym w ustawie. Nie będzie ona również umożliwiała wnoszenia skarg przez pełnomocnika komitetu na postanowienia Marszałka Sejmu wskazane w ustawie o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli.

W art. 9b ust. 1 zawarto regulacje odnoszące się do przepisów ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy, wprowadzonych ustawą z dnia 23 stycznia 2026 r. o zmianie ustawy – Kodeks wyborczy (Dz.U. z 2026 r. poz. 178). Natomiast przepisy art. 9b ust. 2-5 regulują przechowywanie wskazanych tam danych w portalu poparcia w związku z usługą, dostęp do tych danych, oraz obowiązki ich udostępniania dla potrzeb sądów, prokuratury lub Policji.

DEKLAROWANE SKUTKI REGULACJI (DSR) projektu ustawy

Informacja o projekcie

a) Tytuł projektu: Projekt ustawy o zmianie ustawy o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli oraz ustawy – Kodeks wyborczy

b) Przedstawiciel wnioskodawcy:

Paulina Matysiak

I. Część wstępna [1] Zwięzły opis zidentyfikowanego problemu i proponowanych rozwiązań. Projekt ma celu umożliwienie wykonywania części uprawnień, wynikających z przepisów ustawy dnia 24 czerwca 1999 r. o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli (Dz.U. z 2018 r. poz. 2120) za pomocą rozwiązań elektronicznych, co ma zwiększyć możliwość wykonywania obywatelskiej inicjatywy ustawodawczej, stosownie do art. 118 ust. 2 Konstytucji RP.

Aktualnie, przepisy ustawy dnia 24 czerwca 1999 r. o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli przewidują możliwość udzielenia poparcia projektu ustawy jedynie z wykorzystaniem podpisów własnoręcznych. Projekt ma umożliwić wykorzystanie w tym celu kwalifikowanego podpisu elektronicznego, podpisu zaufanego albo podpisu osobistego. W opisanym celu ma zostać wykorzystany portal poparcia, o którym mowa w przepisach ustawy z dnia 23 stycznia 2026 r. o zmianie ustawy – Kodeks wyborczy (Dz.U. z 2026 r., poz. 178), a który ma zostać przygotowany przez ministra właściwego do spraw informatyzacji.

Portal poparcia ma również umożliwiać wniesienie przez pełnomocnika komitetu do Marszałka Sejmu projektu ustawy, a także umożliwiać wykonywania obowiązków sprawozdawczych, o których mowa w art. 17 ustawy dnia 24 czerwca 1999 r. o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli, za pośrednictwem portalu poparcia.

Projekt nie zakłada zniesienia możliwości wykonywania uprawnień i obowiązków, wskazanych powyżej, w sposób przyjęty w dotychczasowych przepisach.

Brak wprowadzenia rozwiązań umożliwiających udzielenie elektronicznie poparcia projektowi ustawy będzie skutkował utrzymaniem stanu dotychczasowego, w którym obywatelska inicjatywa ustawodawcza bardzo ograniczony wpływ na prace ustawodawcze.

Według stanu na 23 marca 2026 r., w wykazie obywatelskich inicjatyw ustawodawczych znajdujących się w Sejmie (dostępnym pod adresem):

https://orka.sejm.gov.pl/proc10.nsf/0/9EF8611913AABE99C1258A74004C8016?Open) znajdowało się 7 projektów, spośród których 2 wpłynęły w 2021 r., 1 wpłynął w 2023 r., 3 wpłynęły w 2024 r. i 1 wpłynął w 2025 r.

[2] Czy były rozważane rozwiązania alternatywne? • Tak • Nie Rozwiązania dotyczące możliwości udzielenia poparcia elektronicznie względem europejskiej inicjatywy obywatelskiej przewiduje rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/788 z dnia 17 kwietnia 2019 r. w sprawie europejskiej inicjatywy obywatelskiej (Dz.Urz.UE.L Nr 130, str. 55). Rozwiązania takie są przewidziane również w państwach UE (np. Portugalia - art. 6.3 ustawy 17/2003 z 4 czerwca 2003 r.; Włochy – portal https://firmereferendum.giustizia.it/referendum).

W ramach rozwiązań alternatywnych rozważano wprowadzenie możliwości wykonywania całości uprawnień, przewidzianych w przepisach ustawy dnia 24 czerwca 1999 r. o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli, za pomocą rozwiązań elektronicznych.

Tego rodzaju rozwiązania nie zostały jednak ujęte w projekcie - w szczególności, projekt nie przewiduje możliwości zastosowania rozwiązań elektronicznych do utworzenia komitetu inicjatywy ustawodawczej poprzez złożenie oświadczeń o jego przystąpieniu, ani nie przewiduje złożenia oświadczeń o wskazaniu pełnomocnika komitetu ani jego zastępcy. W sytuacji, gdy komunikacja elektroniczna ma charakter powszechny, wprowadzenie takich rozwiązań mogłoby umożliwiać wykorzystanie obywatelskiej inicjatywy ustawodawczej do celów nieakceptowalnych, na przykład do tworzenia znacznej liczby projektów ustawy tylko w celu utrudnienia pracy Marszałka Sejmu lub innych organów władzy, bez realnego poparcia społecznego dla danego projektu ustawy. Z tego powodu, projekt zakłada utrzymanie wymogu zebrania 1000 własnoręcznych podpisów obywateli popierających projekt, niezbędnych do złożenia Marszałkowi Sejmu zawiadomienia o utworzeniu komitetu inicjatywy ustawodawczej.

Nie rozważano natomiast wykorzystania innego rodzaju rozwiązań elektronicznych niż portal poparcia, bowiem jego wykorzystanie - biorąc pod uwagę fakt, że będzie on tworzony dla potrzeb usług wprowadzonych mocą przepisów ustawy z dnia 23 stycznia 2026 r. o zmianie ustawy – Kodeks wyborczy - jest uzasadnione ekonomicznie (pozwoli na stworzenie usługi, przewidzianej w projekcie, niższym kosztem niż miałoby to miejsce w przypadku tworzenia nowego systemu) i będzie czytelne dla obywateli, którzy powinni identyfikować możliwość udziału za pomocą rozwiązań elektronicznych w tych aspektach życia publicznego z funkcjonowaniem portalu poparcia.

II. Wymogi określone w art. 34 ust. 2 pkt 3–5 regulaminu Sejmu [3] Jakie są przewidywane skutki prawne projektowanych rozwiązań? Projekt ułatwia możliwość wykonywania obywatelskiej inicjatywy ustawodawczej – w tym zakresie poszerza on możliwość wykonywania uprawnień przewidzianych w art. 118 ust. 2 Konstytucji RP dzięki wykorzystaniu rozwiązań elektronicznych.

Bazuje on na wykorzystaniu kwalifikowanych podpisów elektronicznych, podpisów zaufanych albo podpisów osobistych, które są używane w relacjach między obywatelem a organami państwa (przykładowo – art. 14 ust. 1a w związku z art. 14 ust. 1a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego czy art. 46 ust. 2a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a które zyskują coraz większą popularność w społeczeństwie (por. pkt IV i VII Oceny skutków regulacji zawartej w poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy Kodeks wyborczy z 16 lipca 2024 r., BEOS-WP/WOSR-1520/24), a także na wykorzystaniu rozwiązań już funkcjonujących, jak rejestr PESEL, Centralny Rejestr Wyborców oraz Krajowy Węzeł Identyfikacji Elektronicznej.

Projekt nie podlega obowiązkom notyfikacyjnym wynikającym z prawa UE i nie stanowi projektu ustawy wykonującej prawo Unii Europejskiej w rozumieniu art. 95a i nast. Regulaminu Sejmu.

W projekcie wskazano, że ustawa ma wejść w życie po upływie 12 miesięcy od dnia jej ogłoszenia, z wyjątkiem art. 3, dotyczącego utworzenia usługi przewidzianej w projekcie, który ma wejść w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Czas ten powinien pozwolić ministrowi właściwemu do spraw informatyzacji na przygotowanie usługi, równolegle z pracami prowadzonymi nad utworzeniem portalu poparcia, przewidzianego w ustawie z dnia 23 stycznia 2026 r. o zmianie ustawy – Kodeks wyborczy.

[4] Jakie są przewidywane skutki społeczne projektowanych rozwiązań? Projekt będzie miał pozytywny wpływ na aktywność obywateli polskich mających prawo wybierania do Sejmu, w zakresie obywatelskiej inicjatywy ustawodawczej. Według danych odnoszących się do wyborów parlamentarnych z 2023 r., jest to grupa ponad 29 milionów osób (w obwieszczeniu Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 17 października 2023 r. o wynikach wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych w dniu 15 października 2023 r. wskazano 29 532 595 uprawnionych do głosowania).

Możliwość elektronicznego udzielenia poparcia projektowi ustawy i wniesienia projektu do Marszałka Sejmu ułatwi i przyspieszy czynności wymagane w przepisach ustawy dnia 24 czerwca 1999 r. o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli oraz zmniejszy związane z tym nakłady, zwłaszcza generowane przy zbieraniu podpisów poparcia projektu ustawy. Wymiar oszczędności z tym związanych nie jest jednak możliwy do obliczenia na etapie wnoszenia projektu.

Projekt nie będzie miał wpływu na poszczególne grupy czy zbiorowości ani na rynek pracy.

[5] Jakie są przewidywane skutki gospodarcze projektowanych rozwiązań? Projekt nie będzie miał wpływu na sferę gospodarki, w szczególności nie będzie miał wpływu na mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców (MŚP).

[6] Jakie są przewidywane skutki finansowe projektowanych rozwiązań, w szczególności wpływ na sektor finansów publicznych, w tym na budżet państwa i budżety jednostek samorządu terytorialnego?

Projekt pociąga za sobą obciążenie budżetu państwa. Wielkość tego obciążenia nie jest precyzyjnie znana, jednak należy uwzględnić fakt, że utworzenie usługi, o której mowa w art. 9a ust. 1 projektu ustawy, ma zostać zrealizowane w portalu poparcia przewidzianym w przepisach ustawy z dnia 23 stycznia 2026 r. o zmianie ustawy – Kodeks wyborczy, przez ministra właściwego do spraw informatyzacji. Wnioskodawcy przewidują, że koszty dodatkowe względem tych, które wynikają z wykonania przepisów ustawy z dnia 23 stycznia 2026 r. o zmianie ustawy – Kodeks wyborczy, nie przekroczą 3 mln złotych w roku utworzenia usługi przewidzianej w projekcie oraz 0,3 mln zł w kolejnych latach funkcjonowania usługi.

Projekt nie pociąga za sobą obciążenia budżetów jednostek samorządu terytorialnego.

[7] Wykaz źródeł finansowania, jeśli projekt ustawy pociąga za sobą obciążenie budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Finansowanie realizacji zadań przewidzianych w projekcie zostanie zapewnione w ramach środków pozostających w dyspozycji ministra właściwego do spraw informatyzacji (część 27 budżetu państwa), w szczególności poprzez przesunięcia w planie finansowym tej części budżetowej oraz wykorzystanie środków przewidzianych na rozwój systemów teleinformatycznych administracji publicznej.

[8] Czy projekt ustawy podlega procedurze notyfikacyjnej? • Nie Tak, ponieważ: • określa plan przyznania lub zmiany pomocy państwa (art. 108 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej); • zawiera przepisy techniczne (dyrektywa (UE) 1535/2015); • dotyczy dziedziny podlegającej kompetencji Europejskiego Banku Centralnego (art. 127 ust. 4 tiret drugie TfUE); • ma zastosowanie do usług świadczonych przez usługodawców (dyrektywa 2006/123/WE); • dotyczy innych niż wymienione wyżej dziedzin objętych procedurą notyfikacyjną.

Projekt nie podlega obowiązkom notyfikacyjnym wynikającym z prawa UE.

III. Wymogi określone w art. 34 ust. 2a i 2b regulaminu Sejmu [9] Czy projekt ustawy zawiera przepisy określające zasady podejmowania, wykonywania lub zakończenia działalności gospodarczej (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)? • Nie • Tak Projekt nie zawiera przepisów określających zasady podejmowania, wykonywania lub zakończenia działalności gospodarczej.

[10] Czy wdrożenie projektowanych przepisów spowoduje obciążenia administracyjne mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)? • Nie • Tak Projekt nie zawiera przepisów powodujących obciążenia administracyjne mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców.

[11] Czy projekt ustawy zawiera przepisy regulacyjne lub określa wymogi dotyczące świadczenia usług transgranicznych w rozumieniu ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej (art. 34 ust. 2b regulaminu Sejmu)? • Nie • Tak Projekt nie zawiera przepisów regulacyjnych ani nie określa wymogów dotyczących świadczenia usług transgranicznych w rozumieniu ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej.