Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o bezpieczeństwie i ratownictwie w górach i na zorganizowanych terenach narciarskich.

Druk nr 2490 · strona druku w Sejmie · 2490.pdf · 2490-ustawa.docx · 2490-uzasadnienie.docx

Pełny tekst

Tekst wyodrębniony automatycznie z dokumentu źródłowego; wiążący jest oficjalny druk.

Warszawa, 12 marca 2026 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja

Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i na podstawie art. 32 ust. 2 regulaminu Sejmu niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy:

- o zmianie ustawy o bezpieczeństwie i ratownictwie w górach i na zorganizowanych terenach narciarskich. Do reprezentowania wnioskodawców w pracach nad projektem ustawy upoważniamy pana posła Bartosza Romowicza.

(-) Agnieszka Buczyńska; (-) Adam Gomoła; (-) Piotr Górnikiewicz; (-) Michał Gramatyka; (-) Bożenna Hołownia; (-) Szymon Hołownia; (-) Adam Luboński; (-) Maja Ewa Nowak; (-) Łukasz Osmalak; (-) Bartosz Romowicz; (-) Ewa Schädler; (-) Piotr Paweł Strach; (-) Paweł Śliz; (-) Wioleta Tomczak; (-) Kamil Wnuk. PROJEKT

U S T AWA

z dnia … 2026 r.

o zmianie ustawy o bezpieczeństwie i ratownictwie w górach i na zorganizowanych terenach narciarskich

Art. 1. W ustawie z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie i ratownictwie w górach i na zorganizowanych terenach narciarskich (Dz. U. z 2023 r. poz. 1154) wprowadza się następujące zmiany:

1) po art. 6 dodaje się art. 6a w brzmieniu:

„Art. 6a. 1. W celu prowadzenia działań poszukiwawczych osób zaginionych w górach, w sytuacjach bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia, podmioty uprawnione do wykonywania ratownictwa górskiego mają prawo do wykorzystywania mobilnych stacji bazowych (BTS), w tym montowanych na bezzałogowych statkach powietrznych.

2. Urządzenia, o których mowa w ust. 1, mogą być wykorzystywane wyłącznie do nawiązywania połączenia z telekomunikacyjnym urządzeniem końcowym osoby zaginionej w celu określenia jej geolokalizacji, w tym na obszarach pozbawionych zasięgu publicznych sieci telekomunikacyjnych.

3. Podmioty uprawnione do wykonywania ratownictwa górskiego są zwolnione z obowiązku uzyskania pozwoleń radiowych, o których mowa w ustawie z dnia 12 lipca 2024 r. - Prawo komunikacji elektronicznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1221, z 2025 r. poz. 820 i 637 oraz z 2026 r. poz. 252), na używanie częstotliwości w trakcie prowadzenia działań, o których mowa w ust. 1.

4. Dane pozyskane w wyniku użycia mobilnych stacji bazowych nie mogą obejmować treści przekazów telekomunikacyjnych.

5. Dane geolokalizacyjne osób innych niż osoba poszukiwana, pozyskane w wyniku użycia BTS, podlegają niezwłocznemu usunięciu.”;

2) w art. 17:

a) w ust. 3 skreśla się wyrazy „na finansowanie zadań w zakresie ratownictwa górskiego nieobjętych umową, o której mowa w ust. 1”,

b) ust. 4 otrzymuje brzmienie: „4. Opłaty za wstęp do parku narodowego lub na niektóre jego obszary oraz za udostępnianie parku narodowego lub niektórych jego obszarów w celach turystycznych, rekreacyjnych i sportowych, o których mowa w art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2026 r. poz. 13), przekazuje się w wysokości 15% wpływów pomniejszonych o należny podatek od towarów i usług za każdy kwartał podmiotom uprawnionym do wykonywania ratownictwa górskiego na obszarze, na którym znajduje się określony park narodowy.”,

c) w ust. 6 pkt 5 otrzymuje brzmienie:

„5) utrzymanie śmigłowców ratowniczych wraz z załogami lotniczo-technicznymi będącymi w dyspozycji podmiotów uprawnionych do wykonywania ratownictwa górskiego, przeznaczonych w szczególności do działań ratownictwa górskiego;”,

d) w ust. 8 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) zakup, budowę i utrzymanie nieruchomości, w tym nieruchomości gruntowych, obiektów oraz ich wyposażenia;”;

3) w art. 29 skreśla się wyrazy „ , do ukończenia 16 roku życia,”;

4) w art. 45:

a) w ust. 1 kropkę zastępuje się przecinkiem i dodaje się wyrazy „karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku”,

b) w ust. 2 kropkę zastępuje się przecinkiem i dodaje się wyrazy „albo karze ograniczenia wolności”;

5) art. 46 otrzymuje brzmienie:

„Art. 46. 1. Postępowanie w sprawach określonych w art. 45 ust. 1 prowadzi się na podstawie ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 46, z późn. zm.1)).

2. Postępowanie w sprawach określonych w art. 45 ust. 2 prowadzi się na podstawie ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z 2025 r. poz. 860, z późn. zm.2)).”

Art. 2. 1. Do czynów określonych w art. 45 ustawy zmienianej w art. 1, popełnionych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.

1) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2025 r. poz. 304, 1178, 1420 i 1872 oraz z 2026 r. poz. 187.

2) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2025 r. poz. 1178, 1661, 1814, 1818 i 1872.

2. Do postępowań w sprawach o czyny określone w art. 45 ustawy zmienianej w art. 1, wszczęte i niezakończone prawomocnym orzeczeniem przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzi się na podstawie przepisów dotychczasowych.

Art. 3. Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia.

UZASADNIENIE

1. Potrzeba i cel wprowadzenia zmian prawnych:

a) w zakresie objęcie opłaty za udostępnienie parku narodowego obowiązkowym odpisem na ratownictwo górskie

Zgodnie z aktualnym brzmieniem ustawy o bezpieczeństwie i ratownictwie w górach i na zorganizowanych terenach narciarskich podmioty uprawnione do wykonywania ratownictwa górskiego otrzymują 15% z opłat pobieranych za wstęp do parków narodowych. Jednakże zgodnie z art. 12 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody za wstęp do parku narodowego lub na niektóre jego obszary oraz za udostępnianie parku narodowego lub niektórych jego obszarów mogą być pobierane opłaty. Przepis ten zatem określa dwie formy pobierania opłat od osób wchodzących na teren parku narodowego: wstęp na teren parku [...] i udostępnienie parku [...].

Powyższe rozróżnienie powoduje, że podmioty ratownictwa górskiego otrzymują środki finansowe jedynie z opłat pobieranych za wstęp do parków narodowych. W przypadku pobierania przez parki opłat w trybie udostępnienia parku, przedmiotowe 15% z przeznaczeniem na ratownictwo nie jest już odprowadzane ze względu na brak podstawy prawnej w art. 17 ust. 4 ustawy o bezpieczeństwie i ratownictwie w górach i na zorganizowanych terenach narciarskich. Problem nie jest bagatelny, ponieważ dotyczy parków narodowych, w których koncentracja ruchu turystycznego jest na bardzo wysokim poziomie i na terenie których regularnie dochodzi do zdarzeń niebezpiecznych wymagających interwencji GOPR.

Tryb poboru opłat określany jest w drodze rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska w sprawie parków narodowych lub niektórych ich obszarów, gdzie za wstęp pobierane są opłaty. Zgodnie z obowiązującym rozporządzeniem występuje następujący podział w sposobie poboru opłat:

- za wstęp do parku narodowego (lub obszar parku) pobierana jest opłata w parkach narodowych: Bieszczadzki Park Narodowy, Karkonoski Park Narodowy, Magurski Park Narodowy, Babiogórski Park Narodowy oraz Gorczański Park Narodowy,

- za udostępnienie obszaru parku narodowego: Pieniński Park Narodowy, Park Narodowy Gór Stołowych, Ojcowski Park Narodowy oraz Karkonoski Park Narodowy (w zakresie opłaty za wjazd koleją linową). Należy zauważyć, że wola ustawodawcy wyrażona w pierwotnej wersji ustawy o bezpieczeństwie i ratownictwie w górach i na zorganizowanych terenach narciarskich, wskazywała konieczność odprowadzania 15% z opłat niezależnie od formy wstępu na teren parku. Art. 14 ust. 4 w brzmieniu obowiązującym do stycznia 2013 roku obejmował obie formy pobierania opłaty. Wejście w życie w styczniu 2013 roku ustawy o zmianie ustawy o bezpieczeństwie i ratownictwie w górach i na zorganizowanych terenach narciarskich oraz ustawy o ochronie przyrody, wprowadziło w obieg prawny obecnie obowiązujące brzmienie art.17 ust. 4. W tamtym czasie zmiana ta nie rodziła jeszcze istotnych komplikacji prawnych, ponieważ zgodnie z obowiązującym wówczas rozporządzeniem w sprawie parków narodowych lub niektórych ich obszarów, gdzie za wstęp pobierane są opłaty, parki narodowe na terenie, których działa GOPR (za wyjątkiem Ojcowskiego Parku Narodowego) wymienione były na liście parków gdzie za wstęp pobiera się opłaty. Problem zaistniał dopiero po nowelizacji rozporządzenia w sprawie parków narodowych lub niektórych ich obszarów, gdzie za wstęp pobierane są opłaty z marca 2013 r., zgodnie z którą zawężono listę parków z opłatą za wstęp.

b) w zakresie zniesienia limitu wieku dotyczącego obowiązku używania kasku ochronnego

Zgodnie z aktualnym brzmieniem ustawy o bezpieczeństwie i ratownictwie w górach i na zorganizowanych terenach narciarskich osoba uprawiająca narciarstwo zjazdowe lub snowboarding na zorganizowanym terenie narciarskim, do ukończenia 16 roku życia, obowiązana jest używać w czasie jazdy kasku ochronnego konstrukcyjnie do tego przeznaczonego. Przepis ten, z nie do końca jasnych powodów, ogranicza konieczność używania kasku tylko przez osoby do ukończenia 16 roku życia.

Brak używania kasku ochronnego podczas jazdy na nartach może prowadzić do bardzo poważnych konsekwencji zdrowotnych. W razie upadku lub zderzenia z innym narciarzem twarda, oblodzona powierzchnia stoku stanowi duże zagrożenie dla głowy. Urazy mogą obejmować wstrząśnienie mózgu, złamania kości czaszki, a nawet trwałe uszkodzenia neurologiczne. W skrajnych przypadkach wypadki bez kasku mogą zakończyć się śmiercią.

Kask znacząco zmniejsza ryzyko ciężkich urazów, ponieważ amortyzuje siłę uderzenia i chroni najbardziej wrażliwe części głowy. Rezygnacja z niego zwiększa nie tylko zagrożenie dla zdrowia i życia, ale także może prowadzić do długotrwałej rehabilitacji oraz problemów z pamięcią, koncentracją czy równowagą. Dlatego noszenie kasku podczas uprawiania narciarstwa jest jednym z podstawowych elementów dbania o bezpieczeństwo na stoku. Nie powinno się wprowadzać ograniczeń dotyczących używania kasku w zależności od wieku, ponieważ ryzyko urazu głowy podczas jazdy na nartach jest takie samo dla każdego — zarówno dla dziecka, jak i osoby dorosłej czy seniora. Wypadki na stoku nie zależą od metryki, lecz od prędkości, warunków pogodowych, tłoku czy nieprzewidzianych sytuacji, takich jak zderzenie z innym narciarzem.

Dorośli często jeżdżą szybciej i podejmują większe ryzyko, co może prowadzić do poważniejszych urazów. Z kolei osoby starsze są bardziej narażone na groźne konsekwencje upadków ze względu na mniejszą elastyczność ciała i wolniejszą regenerację. Brak obowiązku noszenia kasku przez określone grupy wiekowe może również utrwalać błędne przekonanie, że ochrona głowy jest potrzebna tylko dzieciom.

Zgodnie z aktualnym brzmieniem ustawy o bezpieczeństwie i ratownictwie w górach i zorganizowanych terenach narciarskich osoba uprawiająca narciarstwo lub snowboarding na zorganizowanym terenie narciarskim w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, podlega karze grzywny. Dodatkowo osoba która, mając obowiązek opieki lub nadzoru nad osobą do ukończenia 16 roku życia, dopuszcza do uprawiania narciarstwa zjazdowego lub snowboardingu przez tę osobę, na zorganizowanym terenie narciarskim, bez kasku konstrukcyjnie do tego przeznaczonego, podlega karze grzywny.

Uprawianie narciarstwa po spożyciu alkoholu lub środków odurzających jest bardzo niebezpieczne, ponieważ substancje te obniżają koncentrację, spowalniają czas reakcji i zaburzają ocenę sytuacji. Na stoku często trzeba podejmować szybkie decyzje - ominąć przeszkodę, zahamować, dostosować prędkość do warunków. Osoba pod wpływem alkoholu lub środków odurzających może zareagować zbyt późno lub niewłaściwie, co zwiększa ryzyko wypadku.

Alkohol i narkotyki pogarszają również koordynację ruchową oraz równowagę, które są kluczowe podczas jazdy na nartach. Nawet niewielka ilość alkoholu może sprawić, że narciarz będzie jechał mniej stabilnie i nieprzewidywalnie dla innych. To stwarza zagrożenie nie tylko dla niego samego, ale także dla pozostałych osób korzystających ze stoku. Dodatkowo środki odurzające mogą powodować nadmierną pewność siebie i skłonność do podejmowania ryzyka, na przykład jazdy zbyt dużą prędkością czy wykonywania niebezpiecznych manewrów. W konsekwencji może to prowadzić do poważnych urazów, trwałego uszczerbku na zdrowiu, a nawet śmierci.

Dlatego narciarstwo powinno być uprawiane wyłącznie w stanie pełnej trzeźwości i sprawności psychofizycznej - to podstawowy warunek bezpieczeństwa na stoku. Sankcja karna za niezastosowanie się do zakazu uprawiania narciarstwa pod wpływem alkoholu lub środków odurzających powinna być dolegliwa i odczuwalna, ponieważ ma przede wszystkim funkcję prewencyjną. Tylko realna i dotkliwa kara może skutecznie zniechęcić do lekceważenia przepisów, które mają chronić zdrowie i życie zarówno sprawcy, jak i innych osób na stoku. Dolegliwa kara wzmacnia również poczucie sprawiedliwości wśród innych uczestników ruchu na stoku i buduje kulturę odpowiedzialności. Przepisy mają sens tylko wtedy, gdy ich naruszenie wiąże się z realnymi konsekwencjami - w przeciwnym razie zakaz staje się martwy i nieskuteczny.

Surowa kara ma również charakter prewencyjny - pokazuje, że bezpieczeństwo dzieci na stoku nie jest kwestią wyboru czy wygody, lecz obowiązkiem. Dzięki temu wzmacnia się świadomość społeczna i standard odpowiedzialnej opieki, a przepisy dotyczące ochrony najmłodszych stają się realnym narzędziem zapobiegania wypadkom.

d) w zakresie ilości śmigłowców ratowniczych będących w dyspozycji podmiotów uprawnionych do wykonywania ratownictwa górskiego

Zgodnie z aktualnym brzmieniem ustawy o bezpieczeństwie i ratownictwie w górach i zorganizowanych terenach narciarskich zadania z zakresu ratownictwa górskiego obejmują utrzymanie śmigłowca ratowniczego wraz z załogą lotniczo-techniczną będącego w dyspozycji podmiotu uprawnionego do wykonywania ratownictwa górskiego, przeznaczonego w szczególności do działań ratownictwa górskiego w Tatrach oraz na terenie południowej Małopolski. Poprzez taką konstrukcję przepisu możliwe jest utrzymanie jednego śmigłowca ratowniczego, a jego obszar działania w szczególności skupia się na Tatrach oraz terenach południowej Małopolski. Tymczasem podmioty ratownictwa górskiego wykonują swoją działalność także poza tym obszarem i wskazane byłoby, aby także poza Tatrami i południowej Małopolski mogły używać śmigłowiec ratowniczego.

Mobilne stacje bazowe to urządzenia pozwalające na możliwie skuteczne i precyzyjne namierzenie telefonu osoby poszukiwanej. Zgodnie z aktualnym brzmieniem ustawy o bezpieczeństwie i ratownictwie w górach i zorganizowanych terenach narciarskich nie jest możliwe użytkowanie tego typu urządzeń przez podmioty uprawnione do ratownictwa górskiego.

f) w zakresie możliwości udzielania dotacji celowych przez JST

Zgodnie z aktualnym brzmieniem ustawy o bezpieczeństwie i ratownictwie w górach i zorganizowanych terenach narciarskich jednostki samorządu terytorialnego mogą udzielać dotacji celowych podmiotom uprawnionym do wykonywania ratownictwa górskiego na finansowanie zadań w zakresie ratownictwa górskiego nieobjętych umową. Podmioty ratownictwa górskiego corocznie podpisują umowę z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych na realizację zadania publicznego w zakresie dotyczącym ratownictwa górskiego. Nierzadko pojawiają się interpretacje ze strony JST, mówiące o braku możliwości objęcia dotacją zadań z zakresu ratownictwa górskiego, ze względu na fakt zawarcia umowy z ministrem. Oczywiście ewentualna dotacja z JST jest przeznaczona na odrębne zadania z zakresu ratownictwa górskiego nie uwzględnione w umowie z ministrem. Niemniej jednak argumentacja wskazująca różny zakres rzeczowy wydatków w ramach ratownictwa górskiego nie zawsze spotyka się z akceptacją ze względu na zbyt literalną wykładnię przedmiotowego przepisu.

g) w zakresie zmiany katalogu działań w celu realizacji zadań z zakresu ratownictwa górskiego

Zgodnie z aktualnym brzmieniem ustawy o bezpieczeństwie i ratownictwie w górach i zorganizowanych terenach narciarskich podmioty ratownictwa górskiego mogą podejmować działania poprzez zakup i utrzymanie obiektów oraz ich wyposażenia. Obecne wyliczenie uniemożliwia dokonanie przez te podmioty zakupu nieruchomości gruntowych w celu realizacji zadań z zakresu ratownictwa górskiego, a co za tym idzie uniemożliwia powstawanie nowych lokalizacji dla tych podmiotów w celu zapewnienia bezpieczeństwa korzystających z gór.

2. Projektowana ustawa:

a) w zakresie objęcia opłaty za udostępnienie parku narodowego obowiązkowym odpisem na ratownictwo górskie

Przedłożony projekt zakłada zmianę brzmienia art. 17 ust. 4 poprzez dodanie do katalogu opłat także opłat za udostępnianie parku narodowego lub niektórych jego obszarów, od których odpis 15% trafi do podmiotów ratownictwa górskiego.

W latach 2020-2024 wpływy z biletów wstępu oraz od opłat za udostępnienie obszaru Babiogórskiego, Bieszczadzkiego, Karkonoskiego, Magurskiego, Gorczańskiego, Pienińskiego Parku Narodowego oraz Parku Narodowego Gór Stołowych (ostatnie dwa parki tylko z opłat za udostępnienie) wyniosły ponad 120 milionów złotych, co po pomniejszeniu średniostatystycznie o należny podatek od towarów i usług, dałoby odpis 15% dla Górskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego w wysokości 16,58 miliona złotych.

Oznacza to, że ze względu na wspomniane wyżej przepisy GOPR utracił około 7,14 miliona złotych w latach 2020-2024, co średniorocznie daje kwotę około 1,4 miliona złotych.

b) w zakresie zniesienia limitu wieku dotyczącego obowiązku używania kasku ochronnego

Przedłożony projekt zakłada usunięcie górnego limitu wieku, przy którym wymagane jest użytkowanie kasku ochronnego i wprowadzenie obowiązku użytkowania kasku ochronnego przez wszystkich. Po zmianie przepisów każda osoba uprawiająca narciarstwo zjazdowe lub snowboarding na zorganizowanym terenie narciarskim obowiązana będzie używać w czasie jazdy kasku ochronnego konstrukcyjnie do tego przeznaczonego. Efektem zmian będzie zwiększenie bezpieczeństwa osób uprawiających narciarstwo zjazdowe lub snowboarding na zorganizowanych terenach narciarskich oraz zmniejszenie ewentualnych skutków wypadków w tych miejscach.

Przedłożony projekt zakłada zmianę kwalifikacji czynu z wykroczenia na przestępstwo oraz zwiększenia sankcji karnej za uprawianie narciarstwa w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego. Po zmianie uprawiający narciarstwo lub snowboarding na zorganizowanym terenie narciarskim w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, podlegać będzie karze grzywny, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Dodatkowo osoba, która mając obowiązek opieki lub nadzoru nad osobą do ukończenia 16 roku życia, dopuści do uprawiania narciarstwa zjazdowego lub snowboardingu przez tę osobę, na zorganizowanym terenie narciarskim, bez kasku konstrukcyjnie do tego przeznaczonego, podlegać będzie karze grzywny albo ograniczenia wolności.

d) w zakresie ilości śmigłowców ratowniczych będących w dyspozycji podmiotów uprawnionych do wykonywania ratownictwa górskiego

Przedłożony projekt zakłada zmianę, że zadaniem podmiotów ratownictwa górskiego będzie utrzymanie śmigłowców ratowniczych wraz z załogami lotniczo-technicznymi będącymi w dyspozycji podmiotów uprawnionych do wykonywania ratownictwa górskiego, przeznaczonych w szczególności do działań ratownictwa górskiego. Wskazanie „śmigłowców” w liczbie mnogiej nie będzie ograniczać tylko do jednego śmigłowca, zaś usunięcie obszaru geograficznego umożliwi korzystanie z takiego śmigłowca potencjalnie na obszarze całego kraju.

Przedłożony projekt nadaje prawo do wykorzystywania mobilnych stacji bazowych (BTS), w tym montowanych na bezzałogowych statkach powietrznych przez podmioty uprawnione do wykonywania ratownictwa górskiego w celu prowadzenia działań poszukiwawczych osób zaginionych w górach, w sytuacjach bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia. Urządzenia te będą mogły być wykorzystywane wyłącznie do nawiązywania połączenia z telekomunikacyjnym urządzeniem końcowym osoby zaginionej w celu określenia jej geolokalizacji, w tym na obszarach pozbawionych zasięgu publicznych sieci telekomunikacyjnych. Ponadto nowelizacja zakłada, że podmioty uprawnione do wykonywania ratownictwa górskiego są zwolnione z obowiązku uzyskania pozwoleń radiowych na używanie częstotliwości w trakcie prowadzenia działań ratowniczych, a dane pozyskane w wyniku użycia mobilnych stacji bazowych nie mogą obejmować treści przekazów telekomunikacyjnych. W przypadku uzyskania danych geolokalizacyjnych innych osób niż poszukiwane, podlegać będą niezwłocznemu usunięciu.

W opinii Ministerstwa Cyfryzacji wskazanie w niniejszej ustawie podstawy prawnej użytkowania systemu byłoby prawidłowym kierunkiem.

f) w zakresie możliwości udzielania dotacji celowych przez JST

Przedłożony projekt rozstrzyga wątpliwości interpretacyjne w zakresie uzyskania przez jeden podmiot ratownictwa górskiego dotacji od jednostki samorządu terytorialnego oraz ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Projekt jednoznacznie pozwala na otrzymanie dotacji od obu podmiotów, z zastrzeżeniem że nie będą mogły one finansować tego samego zadania.

g) w zakresie zmiany katalogu działań w celu realizacji zadań z zakresu ratownictwa górskiego

Przedłożony projekt zakłada uzupełnienie katalogu działań o zakup nieruchomości gruntowych w celu realizacji zadań z zakresu ratownictwa górskiego. W związku ze zmieniającą się struktura oraz rodzajem ruchu turystycznego konieczne jest powstawanie nowych punktów ratowniczych, a zatem konieczność zakupu nieruchomości i/ lub ich budowy.

W projekcie wprowadzono przepis przejściowy, iż do postępowań wszczętych i niezakończonych oraz do czynów popełnionych w zakresie uprawiania narciarstwa w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego oraz dopuszczenia do uprawiania narciarstwa z naruszeniem obowiązku używania kasku ochronnego - stosuje się przepisy dotychczasowe.

Projekt wejdzie w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia.

Przedkładany projekt ustawy jest zgodny z prawem Unii Europejskiej.

Projekt ustawy nie wymaga przedłożenia właściwym instytucjom i organom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji albo uzgodnienia.

Projekt nie podlega procedurze notyfikacji. DEKLAROWANE SKUTKI REGULACJI (DSR) projektu ustawy

Informacja o projekcie

a) Tytuł projektu:

Projekt ustawy o bezpieczeństwie i ratownictwie w górach i na zorganizowanych terenach narciarskich.

b) Przedstawiciel wnioskodawcy:

Pan poseł Bartosz Romowicz

I. Część wstępna [1] Zwięzły opis zidentyfikowanego problemu i proponowanych rozwiązań. Projekt rozwiązuje kilka problemów z zakresu bezpieczeństwa i ratownictwa w górach i na zorganizowanych terenach narciarskich, a także dostosowuje przepisy- w oparciu o które działalność prowadzą podmioty ratownictwa górskiego- do obecnych wymagań. W szczególności projekt proponuje zmiany: • w zakresie objęcia opłaty za udostępnienie parku narodowego obowiązkowym odpisem na ratownictwo górskie, • w zakresie zniesienia limitu wieku dotyczącego obowiązku używania kasku ochronnego, • w zakresie zaostrzenia kar za uprawianie narciarstwa w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego lub dopuszczanie do uprawiania narciarstwa z naruszeniem obowiązku używania kasku ochronnego, • w zakresie ilości śmigłowców ratowniczych będących w dyspozycji podmiotów uprawnionych do wykonywania ratownictwa górskiego oraz obszaru geograficznego ich działania, • w zakresie możliwości wykorzystywania mobilnych stacji bazowych (BTS) w celu prowadzenia działań poszukiwawczych osób zaginionych w górach, w sytuacjach bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia, • w zakresie możliwości udzielania dotacji celowych przez JST dla podmiotów ratownictwa górskiego, przy jednoczesnym otrzymywaniu dotacji celowej od ministra właściwego do spraw wewnętrznych, • w zakresie zmiany katalogu działań w celu realizacji zadań z zakresu ratownictwa górskiego.

Projekt dotyczy działalności podmiotów ratownictwa górskiego, w szczególności Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego oraz Górskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego, w szczególności siedmiu grup regionalnych:

• Bieszczadzkiej, • Krynickiej, • Podhalańskiej, • Jurajskiej, • Beskidzkiej, • Sudeckiej, • Karkonoskiej.

Ponadto projekt dotyczy głównie obszarów parków narodowych: • Babiogórskiego, • Bieszczadzkiego, • Karkonoskiego, • Magurskiego, • Gorczańskiego, • Pienińskiego, • Parku Narodowego Gór Stołowych. Dotyczy również obszarów gdzie poza tymi parkami narodowymi zorganizowane są tereny narciarskie, w szczególności na obszarach gmin turystycznych.

Do identyfikacji rozwiązywanych w projekcie problemów wykorzystano doświadczenie ratownictwa górskiego podmiotów ratownictwa górskiego, w szczególności raporty statystyczne GOPR i TOPR, analizy naukowe i raporty GUS dotyczące bezpieczeństwa w górach oraz raporty i kontrole NIK.

Proponowane przepisy dotyczą:

a) objęcia opłatą za udostępnienie parku narodowego obowiązkowym odpisem na ratownictwo górskie

b) zniesienia limitu wieku dotyczącego obowiązku używania kasku ochronnego

c) zaostrzenia kar za uprawianie narciarstwa w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego lub dopuszczanie do uprawiania narciarstwa z naruszeniem obowiązku używania kasku ochronnego

d) zmiany ilości śmigłowców ratowniczych będących w dyspozycji podmiotów uprawnionych do wykonywania ratownictwa górskiego

e) możliwości wykorzystywania mobilnych stacji bazowych (BTS) w celu prowadzenia działań poszukiwawczych osób zaginionych w górach, w sytuacjach bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia

f) możliwości udzielania dotacji celowych przez JST

g) zmiany katalogu działań w celu realizacji zadań z zakresu ratownictwa górskiego.

[2] Czy były rozważane rozwiązania alternatywne? ➢ Tak

Projektodawcy dokonali wstępnej analizy rozwiązań problemów rozwiązywanych w projekcie ustawy w niektórych krajach europejskich.

W zakresie zaostrzenia kar za uprawianie narciarstwa w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego we Włoszech, Austrii, Francji istnieją limity w zakresie dopuszczalnej ilości spożytego alkoholu, analogicznie jak w Polsce. W Austrii i Francji sankcja karna za złamanie zakazu jest tożsama do obecnie obowiązującej w Polsce, zaś we Włoszech po przekroczeniu dopuszczalnej normy grozi odpowiedzialność karna. W Szwajcarii, Niemczech czy Czechach nie ma ustawowego limitu dopuszczalnej zawartości alkoholu, zaś za niebezpieczne zachowania na stokach narciarskich grozi kara grzywny.

W zakresie obowiązku stosowania kasków ochronnych na zorganizowanych obszarach narciarskich obowiązek taki istnieje we Włoszech (do 18 roku życia), Austrii (do 15.), Słowenii (do 14.), Słowacji (do 15.). Za brak kasków opiekunowi grozi mandat/grzywna.

Kluczową różnicą dla państw europejskich, a w stosunku do Polski, jest fakt, że w znacznej części tych krajów turysta w górach jest zobowiązany do posiadania dodatkowego ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej, a w przypadku braku konieczności takiego posiadania to na turyście ciąży obowiązek pokrycia kosztów akcji ratowniczej w górach. Ubezpieczenie obowiązkowe istnieje we Włoszech, także objęci są narciarze i snowboardziści. Natomiast we Francji, Austrii, Szwajcarii, Słowacji oraz Czechach koszty ratownictwa górskiego pokrywa- co do zasady- poszkodowany. W związku z powyższym dobrowolnie, w celu uniknięcia ponoszenia kosztów tych akcji, turysta zawiera polisę odpowiedzialności cywilnej, zapewniającą pokrycie kosztów ewentualnej akcji.

W zakresie objęcie opłaty za udostępnienie parku narodowego obowiązkowym odpisem na ratownictwo górskie kluczowe znaczenie ma fakt, że w większości krajów europejskich wstęp do parków narodowych jest nieodpłatny. W konsekwencji nie ma możliwości wprowadzenia rozwiązań proponowanych tym projektem ustawy.

W zakresie możliwości wykorzystywania mobilnych stacji bazowych (BTS) w celu prowadzenia działań poszukiwawczych osób zaginionych w górach, w sytuacjach bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia w krajach europejskich w praktyce jest to standardem. Służby ratownictwa górskiego mogą korzystać ze stacji BTS w: Słowacji, Czechach, Austrii, Niemczech, Francji, Włoszech czy Szwajcarii. W niektórych wskazanych wyżej krajach dostęp ten służby ratownictwa górskiego mają bezpośredni, w niektórych zaś za pośrednictwem policji lub operatora telekomunikacyjnego.

II. Wymogi określone w art. 34 ust. 2 pkt 3-5 regulaminu Sejmu [3] Jakie są przewidywane skutki prawne projektowanych rozwiązań? Proponowane przepisy są zgodne z Konstytucją RP, w tym konstytucyjnym standardem ochrony wolności i praw. Ponadto są zgodne z prawem międzynarodowym i prawem Unii Europejskiej.

Proponowany okres vacatio legis 3 miesięcy jest adekwatny do wprowadzanych zmian i umożliwia dostosowanie działalności podmiotów, których przepisy dotyczą

W obecnym kształcie obowiązują następujące przepisy:

a) w zakresie objęcia opłaty za udostępnienie parku narodowego obowiązkowym odpisem na ratownictwo górskie Zgodnie z aktualnym brzmieniem ustawy o bezpieczeństwie i ratownictwie w górach i na zorganizowanych terenach narciarskich podmioty uprawnione do wykonywania ratownictwa górskiego otrzymują 15% z opłat pobieranych za wstęp do parków narodowych. Jednakże zgodnie z art. 12 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody za wstęp do parku narodowego lub na niektóre jego obszary oraz za udostępnianie parku narodowego lub niektórych jego obszarów mogą być pobierane opłaty. Przepis ten zatem określa dwie formy pobierania opłat od osób wchodzących na teren parku narodowego: wstęp na teren parku [...] i udostępnienie parku [...]. Powyższe rozróżnienie powoduje, że podmioty ratownictwa górskiego otrzymują środki finansowe jedynie z opłat pobieranych za wstęp do parków narodowych. W przypadku pobierania przez parki opłat w trybie udostępnienia parku, przedmiotowe 15% z przeznaczeniem na ratownictwo nie jest już odprowadzane ze względu na brak podstawy prawnej w art. 17 ust. 4 ustawy o bezpieczeństwie i ratownictwie w górach i na zorganizowanych terenach narciarskich. Problem nie jest bagatelny, ponieważ dotyczy parków narodowych, w których koncentracja ruchu turystycznego jest na bardzo wysokim poziomie i na terenie których regularnie dochodzi do zdarzeń niebezpiecznych wymagających interwencji GOPR. Tryb poboru opłat określany jest w drodze rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska w sprawie parków narodowych lub niektórych ich obszarów, gdzie za wstęp pobierane są opłaty. Zgodnie z obowiązującym rozporządzeniem występuje następujący podział w sposobie poboru opłat:

b) w zakresie zniesienia limitu wieku dotyczącego obowiązku używania kasku ochronnego Zgodnie z aktualnym brzmieniem ustawy o bezpieczeństwie i ratownictwie w górach i na zorganizowanych terenach narciarskich osoba uprawiająca narciarstwo zjazdowe lub snowboarding na zorganizowanym terenie narciarskim, do ukończenia 16 roku życia, obowiązana jest używać w czasie jazdy kasku ochronnego konstrukcyjnie do tego przeznaczonego. Przepis ten, z nie do końca jasnych powodów, ogranicza konieczność używania kasku tylko przez osoby do ukończenia 16 roku życia. Brak używania kasku ochronnego podczas jazdy na nartach może prowadzić do bardzo poważnych konsekwencji zdrowotnych. W razie upadku lub zderzenia z innym narciarzem twarda, oblodzona powierzchnia stoku stanowi duże zagrożenie dla głowy. Urazy mogą obejmować wstrząśnienie mózgu, złamania kości czaszki, a nawet trwałe uszkodzenia neurologiczne. W skrajnych przypadkach wypadki bez kasku mogą zakończyć się śmiercią. Kask znacząco zmniejsza ryzyko ciężkich urazów, ponieważ amortyzuje siłę uderzenia i chroni najbardziej wrażliwe części głowy. Rezygnacja z niego zwiększa nie tylko zagrożenie dla zdrowia i życia, ale także może prowadzić do długotrwałej rehabilitacji oraz problemów z pamięcią, koncentracją czy równowagą. Dlatego noszenie kasku podczas uprawiania narciarstwa jest jednym z podstawowych elementów dbania o bezpieczeństwo na stoku. Nie powinno się wprowadzać ograniczeń dotyczących używania kasku w zależności od wieku, ponieważ ryzyko urazu głowy podczas jazdy na nartach jest takie samo dla każdego - zarówno dla dziecka, jak i osoby dorosłej czy seniora. Wypadki na stoku nie zależą od metryki, lecz od prędkości, warunków pogodowych, tłoku czy nieprzewidzianych sytuacji, takich jak zderzenie z innym narciarzem. Dorośli często jeżdżą szybciej i podejmują większe ryzyko, co może prowadzić do poważniejszych urazów. Z kolei osoby starsze są bardziej narażone na groźne konsekwencje upadków ze względu na mniejszą elastyczność ciała i wolniejszą regenerację. Brak obowiązku noszenia kasku przez określone grupy wiekowe może również utrwalać błędne przekonanie, że ochrona głowy jest potrzebna tylko dzieciom.

c) w zakresie zaostrzenia kar za uprawianie narciarstwa w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego lub dopuszczanie do uprawiania narciarstwa z naruszeniem obowiązku używania kasku ochronnego Zgodnie z aktualnym brzmieniem ustawy o bezpieczeństwie i ratownictwie w górach i zorganizowanych terenach narciarskich osoba uprawiająca narciarstwo lub snowboarding na zorganizowanym terenie narciarskim w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, podlega karze grzywny. Dodatkowo osoba która, mając obowiązek opieki lub nadzoru nad osobą do ukończenia 16 roku życia, dopuszcza do uprawiania narciarstwa zjazdowego lub snowboardingu przez tę osobę, na zorganizowanym terenie narciarskim, bez kasku konstrukcyjnie do tego przeznaczonego, podlega karze grzywny. Uprawianie narciarstwa po spożyciu alkoholu lub środków odurzających jest bardzo niebezpieczne, ponieważ substancje te obniżają koncentrację, spowalniają czas reakcji i zaburzają ocenę sytuacji. Na stoku często trzeba podejmować szybkie decyzje - ominąć przeszkodę, zahamować, dostosować prędkość do warunków. Osoba pod wpływem alkoholu lub środków odurzających może zareagować zbyt późno lub niewłaściwie, co zwiększa ryzyko wypadku. Alkohol i narkotyki pogarszają również koordynację ruchową oraz równowagę, które są kluczowe podczas jazdy na nartach. Nawet niewielka ilość alkoholu może sprawić, że narciarz będzie jechał mniej stabilnie i nieprzewidywalnie dla innych. To stwarza zagrożenie nie tylko dla niego samego, ale także dla pozostałych osób korzystających ze stoku. Dodatkowo środki odurzające mogą powodować nadmierną pewność siebie i skłonność do podejmowania ryzyka, na przykład jazdy zbyt dużą prędkością czy wykonywania niebezpiecznych manewrów. W konsekwencji może to prowadzić do poważnych urazów, trwałego uszczerbku na zdrowiu, a nawet śmierci. Dlatego narciarstwo powinno być uprawiane wyłącznie w stanie pełnej trzeźwości i sprawności psychofizycznej - to podstawowy warunek bezpieczeństwa na stoku. Sankcja karna za niezastosowanie się do zakazu uprawiania narciarstwa pod wpływem alkoholu lub środków odurzających powinna być dotkliwa i odczuwalna, ponieważ ma przede wszystkim funkcję prewencyjną. Tylko realna i dotkliwa kara może skutecznie zniechęcić do lekceważenia przepisów, które mają chronić zdrowie i życie zarówno sprawcy, jak i innych osób na stoku. Dolegliwa kara wzmacnia również poczucie sprawiedliwości wśród innych uczestników ruchu na stoku i buduje kulturę odpowiedzialności. Przepisy mają sens tylko wtedy, gdy ich naruszenie wiąże się z realnymi konsekwencjami - w przeciwnym razie zakaz staje się martwy i nieskuteczny. Surowa kara ma również charakter prewencyjny - pokazuje, że bezpieczeństwo dzieci na stoku nie jest kwestią wyboru czy wygody, lecz obowiązkiem. Dzięki temu wzmacnia się świadomość społeczna i standard odpowiedzialnej opieki, a przepisy dotyczące ochrony najmłodszych stają się realnym narzędziem zapobiegania wypadkom.

d) w zakresie ilości śmigłowców ratowniczych będących w dyspozycji podmiotów uprawnionych do wykonywania ratownictwa górskiego Zgodnie z aktualnym brzmieniem ustawy o bezpieczeństwie i ratownictwie w górach i zorganizowanych terenach narciarskich zadania z zakresu ratownictwa górskiego obejmują utrzymanie śmigłowca ratowniczego wraz z załogą lotniczo-techniczną będącego w dyspozycji podmiotu uprawnionego do wykonywania ratownictwa górskiego, przeznaczonego w szczególności do działań ratownictwa górskiego w Tatrach oraz na terenie południowej Małopolski. Poprzez taką konstrukcję przepisu możliwe jest utrzymanie jednego śmigłowca ratowniczego, a jego obszar działania w szczególności skupia się na Tatrach oraz terenach południowej Małopolski. Tymczasem podmioty ratownictwa górskiego wykonują swoją działalność także poza tym obszarem i wskazane byłoby, aby także poza Tatrami i południowej Małopolski mogły używać śmigłowca ratowniczego.

e) w zakresie możliwości wykorzystywania mobilnych stacji bazowych (BTS) w celu prowadzenia działań poszukiwawczych osób zaginionych w górach, w sytuacjach bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia Mobilne stacje bazowe to urządzenia pozwalające na możliwie skuteczne i precyzyjne namierzenie telefonu osoby poszukiwanej. Zgodnie z aktualnym brzmieniem ustawy o bezpieczeństwie i ratownictwie w górach i zorganizowanych terenach narciarskich nie jest możliwe użytkowanie tego typu urządzeń przez podmioty uprawnione do ratownictwa górskiego.

f) w zakresie możliwości udzielania dotacji celowych przez JST Zgodnie z aktualnym brzmieniem ustawy o bezpieczeństwie i ratownictwie w górach i zorganizowanych terenach narciarskich jednostki samorządu terytorialnego mogą udzielać dotacji celowych podmiotom uprawnionym do wykonywania ratownictwa górskiego na finansowanie zadań w zakresie ratownictwa górskiego nieobjętych umową. Podmioty ratownictwa górskiego corocznie podpisują umowę z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych na realizację zadania publicznego w zakresie dotyczącym ratownictwa górskiego. Nierzadko pojawiają się interpretacje ze strony JST, mówiące o braku możliwości objęcia dotacją zadań z zakresu ratownictwa górskiego, ze względu na fakt zawarcia umowy z ministrem. Oczywiście ewentualna dotacja z JST jest przeznaczona na odrębne zadania z zakresu ratownictwa górskiego nie uwzględnione w umowie z ministrem. Niemniej jednak argumentacja wskazująca różny zakres rzeczowy wydatków w ramach ratownictwa górskiego nie zawsze spotyka się z akceptacją ze względu na zbyt literalną wykładnię przedmiotowego przepisu.

g) w zakresie zmiany katalogu działań w celu realizacji zadań z zakresu ratownictwa górskiego Zgodnie z aktualnym brzmieniem ustawy o bezpieczeństwie i ratownictwie w górach i zorganizowanych terenach narciarskich podmioty ratownictwa górskiego mogą podejmować działania poprzez zakup i utrzymanie obiektów oraz ich wyposażenia. Obecne wyliczenie uniemożliwia dokonanie przez te podmioty zakupu nieruchomości gruntowych w celu realizacji zadań z zakresu ratownictwa górskiego, a co za tym idzie uniemożliwia powstawanie nowych lokalizacji dla tych podmiotów w celu zapewnienia bezpieczeństwa korzystających z gór.

Proponowane rozwiązania zakładają:

a) w zakresie objęcia opłaty za udostępnienie parku narodowego obowiązkowym odpisem na ratownictwo górskie - zmianę brzmienia art. 17 ust. 4 poprzez dodanie do katalogu opłat także opłat za udostępnianie parku narodowego lub niektórych jego obszarów, od których odpis 15% trafi do podmiotów ratownictwa górskiego. W latach 2020-2024 wpływy Górskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego z tytułu opłat za wstęp do Babiogórskiego, Bieszczadzkiego, Karkonoskiego, Magurskiego i Gorczańskiego Parku Narodowego wyniosły: w 2020 r. – 1,48 mln zł, w 2021 r. – 1,95 mln zł, w 2022 r. – 2,17 mln zł, w 2023 r. – 1,66 mln zł, w 2024 r. – 2,18 mln zł. Łącznie w okresie 5 lat była to kwota 9,44 miliona złotych. W latach 2020-2024 wpływy z biletów wstępu oraz od opłat za udostępnienie obszaru Babiogórskiego, Bieszczadzkiego, Karkonoskiego, Magurskiego, Gorczańskiego, Pienińskiego Parku Narodowego oraz Parku Narodowego Gór Stołowych (ostatnie dwa parki tylko z opłat za udostępnienie) wyniosły ponad 120 milionów złotych, co po pomniejszeniu średniostatystycznie o należny podatek od towarów i usług, dałoby odpis 15% dla Górskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego w wysokości 16,58 miliona złotych. Oznacza to, że ze względu na wspomniane wyżej przepisy GOPR utracił około 7,14 miliona złotych w latach 2020-2024, co średniorocznie daje kwotę około 1,4 miliona złotych.

b) w zakresie zniesienia limitu wieku dotyczącego obowiązku używania kasku ochronnego-usunięcie górnego limitu wieku, przy którym wymagane jest użytkowanie kasku ochronnego i wprowadzenie obowiązku użytkowania kasku ochronnego przez wszystkich. Po zmianie przepisów każda osoba uprawiająca narciarstwo zjazdowe lub snowboarding na zorganizowanym terenie narciarskim obowiązana będzie używać w czasie jazdy kasku ochronnego konstrukcyjnie do tego przeznaczonego. Efektem zmian będzie zwiększenie bezpieczeństwa osób uprawiających narciarstwo zjazdowe lub snowboarding na zorganizowanych terenach narciarskich oraz zmniejszenie ewentualnych skutków wypadków w tych miejscach.

c) w zakresie zaostrzenia kar za uprawianie narciarstwa w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego lub dopuszczanie do uprawiania narciarstwa lub snowboardingu z naruszeniem obowiązku używania kasku ochronnego- zmianę kwalifikacji czynu z wykroczenia na przestępstwo oraz zwiększenia sankcji karnej za uprawianie narciarstwa w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego. Po zmianie uprawiający narciarstwo lub snowboarding na zorganizowanym terenie narciarskim w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, podlegać będzie karze grzywny, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Dodatkowo osoba, która mając obowiązek opieki lub nadzoru nad osobą do ukończenia 16 roku życia, dopuści do uprawiania narciarstwa zjazdowego lub snowboardingu przez tę osobę, na zorganizowanym terenie narciarskim, bez kasku konstrukcyjnie do tego przeznaczonego, podlegać będzie karze grzywny, albo karze ograniczenia wolności.

d) w zakresie ilości śmigłowców ratowniczych będących w dyspozycji podmiotów uprawnionych do wykonywania ratownictwa górskiego- zmianę, że zadaniem podmiotów ratownictwa górskiego będzie utrzymanie śmigłowców ratowniczych wraz z załogami lotniczo-technicznymi będącymi w dyspozycji podmiotów uprawnionych do wykonywania ratownictwa górskiego, przeznaczonych w szczególności do działań ratownictwa górskiego. Wskazanie „śmigłowców” w liczbie mnogiej nie będzie ograniczać tylko do jednego śmigłowca, zaś usunięcie obszaru geograficznego umożliwi korzystanie z takiego śmigłowca potencjalnie na obszarze całego kraju.

e) w zakresie możliwości wykorzystywania mobilnych stacji bazowych (BTS) w celu prowadzenia działań poszukiwawczych osób zaginionych w górach, w sytuacjach bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia- poprzez nadanie prawa do wykorzystywania mobilnych stacji bazowych (BTS), w tym montowanych na bezzałogowych statkach powietrznych przez podmioty uprawnione do wykonywania ratownictwa górskiego w celu prowadzenia działań poszukiwawczych osób zaginionych w górach, w sytuacjach bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia. Urządzenia te będą mogły być wykorzystywane wyłącznie do nawiązywania połączenia z telekomunikacyjnym urządzeniem końcowym osoby zaginionej w celu określenia jej geolokalizacji, w tym na obszarach pozbawionych zasięgu publicznych sieci telekomunikacyjnych. Ponadto nowelizacja zakłada, że podmioty uprawnione do wykonywania ratownictwa górskiego są zwolnione z obowiązku uzyskania pozwoleń radiowych na używanie częstotliwości w trakcie prowadzenia działań ratowniczych, a dane pozyskane w wyniku użycia mobilnych stacji bazowych nie mogą obejmować treści przekazów telekomunikacyjnych. W opinii Ministerstwa Cyfryzacji wskazanie w niniejszej ustawie podstawy prawnej użytkowania systemu byłoby prawidłowym kierunkiem.

f) w zakresie możliwości udzielania dotacji celowych przez JST – poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych w zakresie uzyskania przez jeden podmiot ratownictwa górskiego dotacji od jednostki samorządu terytorialnego oraz ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Projekt jednoznacznie pozwala na otrzymanie dotacji od obu podmiotów, z zastrzeżeniem że nie będą mogły one finansować tego samego zadania.

g) w zakresie zmiany katalogu działań w celu realizacji zadań z zakresu ratownictwa górskiego-poprzez uzupełnienie katalogu działań o zakup nieruchomości gruntowych w celu realizacji zadań z zakresu ratownictwa górskiego. W związku ze zmieniającą się strukturą oraz rodzajem ruchu turystycznego konieczne jest powstawanie nowych punktów ratowniczych, a zatem konieczność zakupu nieruchomości i/ lub ich budowy.

Brak zmian może w konsekwencji doprowadzić do braku poprawy w zakresie skuteczności ratownictwa świadczonego przez podmioty ratownictwa górskiego, a także na obszarach gdzie odbywa się narciarstwo w sposób zorganizowany.

[4] Jakie są przewidywane skutki społeczne projektowanych rozwiązań? Projekt dotyczy w szczególności dwóch grup:

1) osób uprawiających narciarstwo: Wyróżnić trzeba tutaj ponad 4 mln osób, które w Polsce jeździ na nartach rekreacyjnie, czyli ok. 10– 11% społeczeństwa. Ponadto ok. 22–30% Polaków deklaruje, że potrafi jeździć na nartach (czyli około 8-11 milionów Polaków), ale nie wszyscy robią to regularnie. Jednakże większość narciarzy jeździ sporadycznie – 1–3 razy w sezonie zimowym.

2) osób uprawiających wędrówki górskie: Nie ma jednej dokładnej liczby, ile Polaków chodzi po górach, bo nikt tego nie liczy wprost. Są jednak dane z parków narodowych i badań turystycznych, które pozwalają to oszacować. W Tatrach (najpopularniejsze góry w Polsce) jest ok. 5–5,2 mln wejść rocznie na szlaki. Wszystkie parki narodowe w Polsce to około 13–15 mln wizyt rocznie (dane Polskiej Organizacji Turystycznej).

Najważniejszym i kluczowym skutkiem społecznym projektu jest poprawa bezpieczeństwa wskazanych wyżej grup osób, których jest od minimalnie 21 do 26 milionów łącznie (założenia obliczenia powyżej). Poprawa bezpieczeństwa nastąpi poprzez:

1) zmniejszenie ilości użytkowników stoków narciarskich będących pod wpływem alkoholu lub środków odurzających

2) zwiększenie bezpieczeństwa użytkowników stoków narciarskich poprzez stosowanie kasków ochronnych, co w konsekwencji wpłynie na mniejsze skutki wypadków

3) zwiększenie bezpieczeństwa na szlakach pieszych i w trakcie wędrówek górskich w związku z:

a) potencjalną możliwością użycia śmigłowców na obszarze całej Polski (obecnie tylko jednego śmigłowca, tylko na obszarze Tatr i południowej Małopolski)

b) potencjalną możliwością zakupu nieruchomości gruntowych i budowy nowych posterunków podmiotów ratownictwa górskiego na obszarach górskich (obecnie nie ma takiej możliwości)

c) potencjalną możliwością zwiększenia zasobów kadrowych w trakcie dyżurów ratowników podmiotów ratownictwa górskiego dzięki możliwościom uzyskiwania dotacji z JST oraz odpisowi od biletów wstępu za udostępnienie obszaru parku narodowego

d) poprawą jakości i skuteczności działań ratowniczych dzięki użyciu stacji BTS w działaniach ratunkowych

Ponadto projekt dotyczy podmiotów ratownictwa górskiego:

1) Górskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego

2) Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego Łącznie w obu organizacjach jest 1100-1200 ratowników górskich, dzięki projektowanej ustawie dysponującymi większymi możliwościami ratowniczymi w stosunku do użytkowników gór. Ratownictwo górskie w Polsce opiera się w dużej mierze na pracy ratowników ochotników, wspieranych przez ratowników zawodowych, którzy zapewniają stałą gotowość do prowadzenia akcji ratunkowych.

[5] Jakie są przewidywane skutki gospodarcze projektowanych rozwiązań? Projekt nie zakłada skutków gospodarczych co do projektowanych rozwiązań i nie obejmuje analizy ich wpływu na mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców (MŚP). Projekt nie nakłada na mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców żadnych nowych obowiązków czy zobowiązań, a dotyczy głównie konsumentów (użytkowników zorganizowanych terenów narciarskich oraz parków narodowych) oraz podmiotów ratownictwa górskiego.

[6] Jakie są przewidywane skutki finansowe projektowanych rozwiązań, w szczególności wpływ na sektor finansów publicznych, w tym na budżet państwa i budżety jednostek samorządu terytorialnego? Projekt – z wyłączeniem parków narodowych – nie wpływa na podmioty sektora finansów publicznych, w tym także budżet państwa i budżety jednostek samorządu terytorialnego.

W latach 2020-2024 wpływy Górskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego z tytułu opłat za wstęp do Babiogórskiego, Bieszczadzkiego, Karkonoskiego, Magurskiego i Gorczańskiego Parku Narodowego wyniosły: w 2020 r. – 1,48 mln zł, w 2021 r. – 1,95 mln zł, w 2022 r. – 2,17 mln zł, w 2023 r. – 1,66 mln zł, w 2024 r. – 2,18 mln zł. Łącznie w okresie 5 lat była to kwota 9,44 miliona złotych. W latach 2020-2024 wpływy z biletów wstępu oraz od opłat za udostępnienie obszaru Babiogórskiego, Bieszczadzkiego, Karkonoskiego, Magurskiego, Gorczańskiego, Pienińskiego Parku Narodowego oraz Parku Narodowego Gór Stołowych (ostatnie dwa parki tylko z opłat za udostępnienie) wyniosły ponad 120 milionów złotych, co po pomniejszeniu średniostatystycznie o należny podatek od towarów i usług, dałoby odpis 15% dla Górskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego w wysokości 16,58 miliona złotych.

Oznacza to, że ze względu na wspomniane wyżej przepisy GOPR utracił około 7,14 miliona złotych w latach 2020-2024, co średniorocznie daje kwotę około 1,4 miliona złotych. Przyjmując założenie, że kwota ta pomniejszyła by dochody wspomnianych wcześniej 7 parków narodowych, oznacza to rocznie utratę dochodów jednego parku narodowego w kwocie 200 tysięcy złotych. Ponadto przyjmując założenie, że w 2024 roku z budżetu państwa na 23 parki narodowe przeznaczono około 180 milionów złotych to średniostatystycznie oznacza wydatki około 7,8 miliona złotych. Pomniejszenie dochodów parku narodowego o 200 tysięcy złotych stanowi mniej niż 3% budżetu parku narodowego.

Projektodawcy zakładają jednak, że utratę tego dochodu parki narodowe zrekompensują sobie poprzez podniesienie cen biletów za udostępnienie obszaru parku narodowego.

[7] Wykaz źródeł finansowania, jeśli projekt ustawy pociąga za sobą obciążenie budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Projekt nie pociąga za sobą obciążenia dla budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego, nie polega na zwiększeniu wydatków lub zmniejszeniu dochodów, w porównaniu do aktualnie obowiązujących wielkości, za wyjątkiem parków narodowych. W zakresie parków narodowych projekt powoduje zmniejszenie dochodów o 15% z biletów za udostępnienie obszaru parku. Projektodawca zakłada jednak, że parki narodowe przerzucą ten obowiązek na turystę odwiedzającego teren parku narodowego. Wzrost cen za bilety za udostępnienie obszaru parku narodowego nie spowoduje zmniejszenia zainteresowania wędrówkami górskimi po obszarze parków narodowych.

[8] Czy projekt ustawy podlega procedurze notyfikacyjnej? ➢ Nie

III. Wymogi określone w art. 34 ust. 2a i 2b regulaminu Sejmu

[9] Czy projekt ustawy zawiera przepisy określające zasady podejmowania, wykonywania lub zakończenia działalności gospodarczej (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)? ➢ Nie

[10] Czy wdrożenie projektowanych przepisów spowoduje obciążenia administracyjne mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)? ➢ Nie

[11] Czy projekt ustawy zawiera przepisy regulacyjne lub określa wymogi dotyczące świadczenia usług transgranicznych w rozumieniu ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej (art. 34 ust. 2b regulaminu Sejmu)? ➢ Nie