Sprawozdanie Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej o poselskim projekcie uchwały w sprawie 25. rocznicy uchwalenia pierwszej ustawy regulującej funkcjonowanie młodzieżowych rad samorządowych w Polsce.

SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIE J X kadencja

SPRAWOZDANIE KOMISJI SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO I POLITYKI REGIONALNEJ

o poselskim projekcie uchwały w sprawie 25. rocznicy uchwalenia pierwszej ustawy regulującej funkcjonowanie młodzieżowych rad samorządowych w Polsce (druk nr 2469)

Marszałek Sejmu, zgodnie z art. 37 ust. 1 i art. 40 ust. 1 regulaminu Sejmu – po zasięgnięciu opinii Prezydium Sejmu – skierował w dniu 28 kwietnia 2026 r. powyższy projekt uchwały do Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej do pierwszego czytania.

Komisja Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej po przeprowadzeniu pierwszego czytania oraz rozpatrzeniu tego projektu uchwały na posiedzeniu w dniu 14 maja 2026 r.

wnosi:

Wysoki Sejm uchwalić raczy załączony projekt uchwały.

Warszawa, dnia 14 maja 2026 r.

Sprawozdawca Przewodniczący Komisji

(-) Adam Krzemiński (-) Michał Krawczyk U C H WA Ł A

SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

z dnia … 2026 r.

w sprawie 25. rocznicy uchwalenia pierwszej ustawy regulującej funkcjonowanie młodzieżowych rad samorządowych w Polsce

Uchwałą z dnia 19 września 1990 r. Rada Miasta Częstochowy uznała za celowe powołanie Dziecięcej i Młodzieżowej Rady Miasta Częstochowy, aby włączyć młode pokolenie w budowę samorządności, rozwijać poczucie odpowiedzialności za wspólnotę lokalną oraz umożliwić dzieciom i młodzieży udział w decyzjach wpływających na ich życie. Celem tego gremium było również kształtowanie postaw demokratycznych i umiejętności podejmowania decyzji. Była to pierwsza taka rada w Polsce. Z biegiem lat powstawały kolejne, dlatego 25 lat temu uchwalono pierwszą w historii Polski ustawę określającą zasady tworzenia i działania młodzieżowych rad gmin – ustawę z dnia 11 kwietnia 2001 r. o zmianie ustaw: o samorządzie gminnym, o samorządzie powiatowym, o samorządzie województwa, o administracji rządowej w województwie oraz o zmianie niektórych innych ustaw.

Uchwała Rady Miasta Częstochowy i wskazana ustawa zapoczątkowały nową i trwałą formę partycypacji dzieci i młodzieży w samorządzie terytorialnym w Polsce. Młodzieżowe rady i sejmiki, działające na poziomie gmin, miast, jednostek pomocniczych, powiatów i województw, rozwijają świadomość obywatelską młodego pokolenia oraz uczą współodpowiedzialności za sprawy lokalne. Obecnie funkcjonuje ponad 430 takich gremiów, będących szkołą samorządności, demokracji i zaangażowania społecznego.

Sejm Rzeczypospolitej Polskiej odegrał istotną rolę w umacnianiu podstaw prawnych działalności młodzieżowych rad i sejmików. W 2001 r. ustawowe umocowanie uzyskały młodzieżowe rady gmin, a nowelizacja z 2021 r. doprecyzowała ich rolę oraz po raz pierwszy uregulowała działalność rad młodzieżowych na poziomie powiatów i województw. Następnie ustawą z 2025 r. umożliwiono tworzenie młodzieżowych rad jednostek pomocniczych gmin, w szczególności w sołectwach.

W 25. rocznicę uchwalenia pierwszej ustawy dotyczącej młodzieżowych rad samorządowych Sejm Rzeczypospolitej Polskiej podkreśla fundamentalne znaczenie ich działalności dla trwałego rozwoju samorządności lokalnej w Polsce i wyraża uznanie dla

wszystkich dawnych i obecnych radnych młodzieżowych za ich zaangażowanie, ambicję i troskę o dobro wspólne.

Sejm Rzeczypospolitej Polskiej docenia również wkład władz centralnych i samorządowych, urzędników, opiekunów rad młodzieżowych oraz organizacji pozarządowych działających na rzecz młodzieży, w tym Polskiej Rady Organizacji Młodzieżowych i działającego przy niej od 13 lat Zespołu Stałego ds. Młodzieżowych Rad.

Sejm Rzeczypospolitej Polskiej z uznaniem odnosi się do rosnącej aktywności dzieci i młodzieży w procesach decyzyjnych na wszystkich poziomach życia publicznego i uważa ich udział w tych procesach za jeden z filarów społeczeństwa obywatelskiego.