Dodatkowe sprawozdanie Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych oraz Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej o rządowym projekcie ustawy o związku metropolitalnym w województwie pomorskim.

SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIE J X kadencja

DODATKOWE SPRAWOZDANIE KOMISJI ADMINISTRACJI I SPRAW WEWNĘTRZNYCH ORAZ KOMISJI SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO I POLITYKI REGIONALNEJ

o rządowym projekcie ustawy o związku metropolitalnym w województwie pomorskim (druk nr 2446)

Sejm na 58. posiedzeniu w dniu 28 maja br., zgodnie z art. 47 ust. 1 regulaminu Sejmu, skierował ponownie projekt ustawy zawarty w druku nr 2560 do Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych oraz Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej w celu rozpatrzenia poprawek zgłoszonych w drugim czytaniu.

Komisje: Administracji i Spraw Wewnętrznych oraz Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej po rozpatrzeniu poprawek na posiedzeniu w dniu 28 maja 2026 r.

wnoszą:

Wysoki Sejm raczy następujące poprawki:

1) w art. 5:

a) w ust. 1 pkt 2 nadać brzmienie:

„2) włączyć do związku gminy lub powiaty lub wyłączyć je z niego oraz zmienić nazwę związku metropolitalnego i siedzibę jego władz.”,

b) po ust. 1 dodać ust. 1a w brzmieniu: „1a. W przypadku włączenia do związku metropolitalnego gmin lub powiatów lub wyłączenia ich z niego w rozporządzeniu, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, Rada Ministrów ustala obszar i granice związku metropolitalnego przez wskazanie gmin, które wchodzą w skład związku.”;

– KP KO

– przyjąć

Uwaga: poprawkę nr 1 należy rozpatrywać łącznie z poprawkami nr 3, 4, 6, 22–24.

2) w art. 8 w ust. 1 wyrazy „może złożyć” zastąpić wyrazem „składa”;

– KP KO

– przyjąć

3) użyte w art. 8 w ust. 1–3 w różnym przypadku wyrazy „wniosek o zmianę obszaru i granic związku metropolitalnego” zastąpić użytymi w różnym przypadku wyrazami „wniosek o włączenie do związku metropolitalnego gminy lub powiatu lub wyłączenie ich z niego”;

– KP KO

– przyjąć

4) w art. 8 w ust. 4 wprowadzeniu do wyliczenia nadać brzmienie: „W przypadku wyłączenia ze związku metropolitalnego gminy lub powiatu:”;

– KP KO

– przyjąć

5) w art. 9 w ust. 4 zdaniu drugiemu nadać brzmienie: „W przypadku niewydania opinii w tym terminie uznaje się, że wydanie rozporządzenia, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 albo 2, zostało zaopiniowane pozytywnie.”;

– KP KO

– przyjąć

6) w art. 10 ust. 2 nadać brzmienie: „2. Włączenie do związku metropolitalnego gminy lub powiatu lub wyłączenie ich z niego, zmiana nazwy związku metropolitalnego lub siedziby jego władz następują z dniem 1 stycznia.”;

– KP KO

– przyjąć

7) w art. 11 skreślić ust. 5;

– KP KO

– przyjąć

Uwaga: poprawkę nr 7 należy rozpatrywać łącznie z poprawką nr 29.

8) w art. 13 ust. 1 i 2 nadać brzmienie:

„1. Związek metropolitalny wykonuje zadania publiczne w zakresie:

1) kształtowania ładu przestrzennego;

2) metropolitalnych przewozów pasażerskich przez ich planowanie, organizowanie i zarządzanie nimi;

3) planowania rozwoju, integracji i zarządzania mobilnością miejską;

4) rozwoju i integrowania publicznego transportu zbiorowego organizowanego przez jednostki samorządu terytorialnego oraz związki komunalne działające w całości lub w części na obszarze związku metropolitalnego;

5) opiniowania inwestycji celu publicznego w zakresie budowy lub rozbiórki obiektów i urządzeń infrastruktury transportowej, w szczególności dróg kolejowych oraz dróg krajowych, wojewódzkich i powiatowych na obszarze związku.

2. Związek metropolitalny może wykonywać, o ile tak stanowi statut, zadania publiczne w zakresie:

1) ochrony dziedzictwa narodowego na obszarze związku metropolitalnego;

2) realizacji lub wspierania inwestycji celu publicznego w zakresie gospodarki komunalnej;

3) zapewnienia budowy, rozbudowy, modernizacji, utrzymania i eksploatacji instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych, w tym instalacji komunalnych, o których mowa w art. 38b ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1587, z późn. zm.)”;

– KP Konfederacja

– odrzucić

Uwaga: poprawkę nr 8 należy rozpatrywać łącznie z poprawkami nr 20 i 25.

Uwaga: przyjęcie poprawek oznaczać będzie bezprzedmiotowość poprawki nr 9.

9) w:

a) art. 13 w ust. 2 skreślić pkt 1–6 i 10–11,

b) art. 80 w pkt 7, w art. 12 w ust. 2 skreślić pkt 1–6 i 10–11;

– KP PiS

– odrzucić

10) w art. 14 w ust. 3 skreślić wyrazy „w kwocie wynikającej z zawartego porozumienia”;

– KP KO

– przyjąć

11) w:

a) art. 27 w ust. 2 wyrazy „w tym protokołów posiedzeń organów związku metropolitalnego” zastąpić wyrazami „w tym protokołów posiedzeń i sesji organów związku metropolitalnego i komisji zgromadzenia”,

b) art. 80 po pkt 15 dodać pkt 15a w brzmieniu:

„15a) w art. 19 w ust. 2 po wyrazie „posiedzeń” dodać wyrazy „ i sesji”;”;

– KP KO

– przyjąć

12) w art. 31 w pkt 8, w ust. 2 wyrazy „odwoływanie jego członków” zastąpić wyrazami „odwoływanie zarządu”;

– KP KO

– przyjąć

13) art. 33 nadać brzmienie:

„Art. 33. 1. Uchwały zgromadzenia są podejmowane podwójną większością głosów, chyba że ustawa stanowi inaczej.

2. Warunek uzyskania podwójnej większości głosów jest spełniony, jeżeli za przyjęciem uchwały głosuje:

1) większość ustawowego składu zgromadzenia;

2) taka liczba delegatów reprezentujących gminy, że mieszkańcy tych gmin stanowią większość ludności zamieszkałej na obszarze związku metropolitalnego.

3. Liczbę ludności, o której mowa w ust. 2 pkt 2, ustala się na podstawie danych publikowanych przez Główny Urząd Statystyczny według stanu na dzień 30 czerwca roku poprzedzającego rok, w którym odbywa się głosowanie.”;

– KP PiS

– odrzucić

14) w:

a) art. 35 ust. 1 nadać brzmienie: „1. Zarząd jest organem wykonawczym związku metropolitalnego, wybieranym na 5 letnią kadencję.”,

b) art. 80 pkt 19 nadać brzmienie:

„19) w art. 27:

a) ust. 1 otrzymuje brzmienie: „1. Zarząd jest organem wykonawczym związku metropolitalnego, wybieranym na 5 letnią kadencję.”,

b) ust. 2 otrzymuje brzmienie: „2. W skład zarządu wchodzi od 3 do 5 członków, w tym przewodniczący zarządu.”;”;

– KP PiS

– odrzucić

15) w art. 39 wyrazy „zapadają bezwzględną większością głosów” zastąpić wyrazami „podejmowane są większością, o której mowa w art. 33 ust. 1”;

– KP KO

– przyjąć

16) w art. 48 w ust. 2 wyrazy „podjęcia czynności prawnych” zastąpić wyrazami „dokonania czynności prawnych”;

– KP KO

– przyjąć

17) w art. 49 ust. 4 nadać brzmienie: „4. Skarbnik, który odmówił kontrasygnaty, ma obowiązek jej dokonania na pisemne polecenie przewodniczącego zarządu oraz powiadomienia o tym zgromadzenia i regionalnej izby obrachunkowej.”;

– KP KO

– przyjąć

18) po art. 56 dodać art. 56a w brzmieniu:

„Art. 56a. Wydatki na zapewnienie funkcjonowania związku metropolitalnego oraz jednostek organizacyjnych związku metropolitalnego, w tym wynagrodzenia, obsługę organów, koszty biurowe, promocję, kampanie informacyjne, obsługę prawną, doradztwo, ekspertyzy oraz najem oraz utrzymanie urzędu, nie mogą przekroczyć 5% dochodów wykonanych związku metropolitalnego za rok poprzedni.”,

– KP PiS

– odrzucić

Uwaga: poprawkę nr 18 należy rozpatrywać łącznie z poprawką nr 30.

19) po art. 56 dodać art. 56b w brzmieniu:

„Art. 56b. 1. Nie mniej niż 50% wydatków majątkowych związku metropolitalnego przeznacza się na realizację zadań wykonywanych na obszarze gmin niebędących miastami na prawach powiatu.

2. Nie mniej niż 30% wydatków związku metropolitalnego przeznacza się na wydatki majątkowe.”;

– KP PiS

– odrzucić

Uwaga: poprawkę nr 19 należy rozpatrywać łącznie z poprawkami nr 27 i 31.

20) skreślić art. 65;

– KP Konfederacja

– odrzucić

21) w art. 80:

a) w pkt 1 po lit. a dodać lit. aa w brzmieniu:

„aa) po ust. 2 dodaje się ust. 2a w brzmieniu: „2a. Powiat może wchodzić w skład związku metropolitalnego pod warunkiem, że w skład tego związku wchodzi co najmniej jedna gmina położona na obszarze tego powiatu.”,”;

b) w pkt 8 po wyrazach „art. 12a” dodać dwukropek, pozostałą treść oznaczyć jako lit. a i dodać lit. b w brzmieniu:

„b) w ust. 7 po wyrazie „gmin” dodać wyrazy „lub powiatów”;”;

c) w pkt 10 w lit. a po tiret pierwszym dodać tiret drugie w brzmieniu: „– pkt 3 otrzymuje brzmienie:

„3) związek jednostek samorządu terytorialnego, za zgodą związku metropolitalnego wyrażoną w drodze uchwały zgromadzenia, może postanowić, w drodze uchwały zgromadzenia związku jednostek samorządu terytorialnego, o przeniesieniu na związek metropolitalny wszelkich praw i obowiązków tego związku jednostek samorządu terytorialnego, o ile przedmiot jego działalności jest związany z realizacją zadań związku metropolitalnego;”;

d) po pkt 11 dodać pkt 11a w brzmieniu:

„11a) w art. 15 ust. 3 otrzymuje brzmienie: „3. Związek metropolitalny może nawiązywać współpracę z krajowymi podmiotami o charakterze metropolitalnym oraz podmiotami o charakterze metropolitalnym z innych państw.”;”;

e) w pkt 12, w art. 16 w ust. 2 na końcu dodać wyrazy „na wykonywanie zadań publicznych związku metropolitalnego”;

f) w pkt 18 po wyrazach „art. 24” dodać dwukropek, pozostałą treść oznaczyć jako lit. b i dodać lit. a w brzmieniu:

„a) w ust. 2 zdanie drugie otrzymuje brzmienie: „Członkostwa w komisji rewizyjnej nie można łączyć z funkcją członka zarządu oraz przewodniczącego lub wiceprzewodniczącego zgromadzenia.”,

g) po pkt 19 dodać pkt 19a w brzmieniu:

„19a) w art. 41 w ust. 1 w pkt 1 po wyrazie „gminami” dodaje się wyrazy „lub powiatami”;”,

h) w pkt 23:

– przed lit. a dodać lit. … w brzmieniu: „…) w ust. 1 wyraz „Gminy” zastępuje się wyrazami „Jednostki samorządu terytorialnego”,”,

– po lit. a dodać lit. aa w brzmieniu:

„aa) w ust. 5 wyrazy „przekazywanych przez gminy” zastępuje się wyrazami „powierzonych przez jednostki samorządu terytorialnego”, a wyrazy „ponoszonym przez gminy” zastępuje się wyrazami „ponoszonym przez te jednostki”,”,

i) w pkt 23 w lit. b, w ust. 6 wyrazy „zadania powierzanego przez gminę” zastąpić wyrazami „zadania powierzonego przez jednostkę samorządu terytorialnego”;

– KP KO

– przyjąć

22) w art. 80 pkt 3 nadać brzmienie:

„3) w art. 4:

a) w ust. 1 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) włączyć do związku gminy lub powiaty lub wyłączyć je z niego oraz zmienić nazwę związku metropolitalnego i siedzibę jego władz”,

b) ust. 2 otrzymuje brzmienie: „2. W przypadku włączenia do związku metropolitalnego gmin lub powiatów lub wyłączenia ich z niego w rozporządzeniu, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, Rada Ministrów ustala obszar i granice związku metropolitalnego przez wskazanie gmin, które wchodzą w skład związku.”;”;

– KP KO

– przyjąć

23) w art. 80 w pkt 4:

a) lit. a–c nadać brzmienie:

„a) w ust. 1 wyrazy „wniosek o zmianę obszaru i granic związku metropolitalnego” zastępuje się wyrazami „wniosek o włączenie do związku metropolitalnego gminy lub powiatu lub wyłączenie ich z niego” oraz skreśla się wyrazy „związku metropolitalnego, zwane dalej „zgromadzeniem””,

b) w ust. 2:

– wprowadzenie do wyliczenia otrzymuje brzmienie: „Wniosek o włączenie do związku metropolitalnego gminy lub powiatu lub wyłączenie ich z niego zawiera:”,

– pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) uzasadnienie zawierające w szczególności wskazanie form współpracy jednostek samorządu terytorialnego, które mają zostać włączone w skład związku metropolitalnego lub z niego wyłączone, zaawansowania procesów urbanizacyjnych i powiązań funkcjonalnych oraz opis struktury osadniczej i przestrzennej uwzględniający więzi społeczne, gospodarcze i kulturowe na tym obszarze;”

c) ust. 3 otrzymuje brzmienie: „3. Do wniosku o włączenie do związku metropolitalnego gminy lub powiatu lub wyłączenie ich z niego dołącza się:

1) uchwałę organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego w sprawie przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami;

2) uchwałę organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego oraz uchwałę zgromadzenia zawierające opinie, o których mowa w art. 7 ust. 2.”,”,

b) w lit. d, w ust. 4 wprowadzeniu do wyliczenia nadać brzmienie: „W przypadku wyłączenia ze związku metropolitalnego gminy lub powiatu:”

– KP KO

– przyjąć

24) w art. 80 po pkt 5 dodać pkt 5a w brzmieniu:

„5a) w art. 8 ust. 3 otrzymuje brzmienie: „3. Włączenie do związku metropolitalnego gminy lub powiatu lub wyłączenie ich z niego, zmiana nazwy związku metropolitalnego lub siedziby jego władz następują z dniem 1 stycznia.”;”;

– KP KO

– przyjąć

25) w art. 80 pkt 7 nadać brzmienie:

„7) art. 12 otrzymuje brzmienie:

„Art. 12. 1. Związek metropolitalny wykonuje zadania publiczne w zakresie:

1) kształtowania ładu przestrzennego;

2) metropolitalnych przewozów pasażerskich przez ich planowanie, organizowanie i zarządzanie nimi;

3) planowania rozwoju, integracji i zarządzania mobilnością miejską;

4) rozwoju i integrowania publicznego transportu zbiorowego organizowanego przez jednostki samorządu terytorialnego oraz związki komunalne działające w całości lub w części na obszarze związku metropolitalnego;

5) opiniowania inwestycji celu publicznego w zakresie budowy lub rozbiórki obiektów i urządzeń infrastruktury transportowej, w szczególności dróg kolejowych oraz dróg krajowych, wojewódzkich i powiatowych na obszarze związku.

2. Związek metropolitalny może wykonywać, o ile tak stanowi statut, zadania publiczne w zakresie:

1) ochrony dziedzictwa narodowego na obszarze związku metropolitalnego;

2) realizacji lub wspierania inwestycji celu publicznego w zakresie gospodarki komunalnej;

3) zapewnienia budowy, rozbudowy, modernizacji, utrzymania i eksploatacji instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych, w tym instalacji komunalnych, o których mowa w art. 38b ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1587, z późn. zm.)”;

3. Zadania związku metropolitalnego nie mogą naruszać zakresu działania gmin i powiatów wchodzących w skład związku oraz zakresu działania samorządu województwa.

4. Na podstawie porozumienia zawartego z jednostką samorządu terytorialnego lub związkiem tych jednostek związek metropolitalny może realizować zadania publiczne należące do zakresu działania gminy, powiatu lub samorządu województwa lub koordynować realizację tych zadań.

5. Na podstawie porozumienia zawartego z organem administracji rządowej związek metropolitalny może realizować zadania publiczne należące do zakresu działania administracji rządowej.

6. Związek metropolitalny wykonujący zadania publiczne objęte porozumieniami, o których mowa w ust. 4 i 5, otrzymuje odpowiednio od jednostek samorządu terytorialnego, związków tych jednostek albo organów administracji rządowej dotacje celowe, a w przypadku jednostek samorządu terytorialnego wchodzących w skład związku metropolitalnego – część zmienną składki rocznej, o której mowa w art. 53.

7. Na podstawie porozumienia zawartego ze związkiem metropolitalnym jednostka samorządu terytorialnego lub związek tych jednostek może realizować zadania publiczne należące do zakresu działania związku

metropolitalnego ze skutkiem prawnym dla wszystkich jednostek samorządu terytorialnego wchodzących w skład związku. Stosuje się odpowiednio ust. 6.

8. Do porozumień, o których mowa w ust. 4, 5 i 7, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1153 i 1436 oraz z 2026 r. poz. 252).

9. W zakresie zadań powierzonych przez jednostki samorządu terytorialnego lub związku tych jednostek związkowi metropolitalnemu, zgromadzenie wykonuje kompetencje przysługujące organowi stanowiącemu tej jednostki samorządu terytorialnego lub związkowi tych jednostek.”;”;

– KP Konfederacja

– odrzucić

26) w art. 80 w pkt 10 w lit. b, w ust. 9 zdaniu drugiemu nadać brzmienie: „Zgromadzenie, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wydłużyć ten okres.”;

– KP KO

– przyjąć

27) w art. 80 po pkt 19 dodać pkt 19a w brzmieniu:

„19a) po art. 50 dodaje się art. 50a w brzmieniu:

„Art. 50a. 1. Nie mniej niż 50% wydatków majątkowych związku metropolitalnego przeznacza się na realizację zadań wykonywanych na obszarze gmin niebędących miastami na prawach powiatu.

2. Nie mniej niż 30% wydatków związku metropolitalnego przeznacza się na wydatki majątkowe.”;”;

– KP PiS

– odrzucić

28) po art. 83 dodać art. 83a w brzmieniu:

„Art. 83a. W ustawie z dnia 24 lutego 2022 r. o ochronie dziedzictwa narodowego związanego z nazwami obiektów przestrzeni publicznej oraz pomnikami (Dz. U. poz. 857) w art. 5 ust. 2 otrzymuje brzmienie:

„2. Przepisy art. 91 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2026 r. poz. 662), art. 79 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1684 oraz z 2026 r. poz.

252) oraz art. 82 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2025 r. poz. 581 i 1535 oraz z 2026 r. poz. 252 i

451) stosuje się odpowiednio.”.”;

– KP KO

– przyjąć

29) po art. 94 dodać art. 94a w brzmieniu:

„Art. 94a. 1. Pełnomocnik zwołuje pierwszą sesję zgromadzenia na dzień przypadający w ciągu 2 miesięcy od dnia utworzenia związku metropolitalnego.

2. Pierwszą sesję zgromadzenia, do czasu wyboru przewodniczącego, prowadzi najstarszy wiekiem delegat obecny na sesji.”;

– KP KO

– przyjąć

30) w art. 95 po wyrazach „31 lipca 2026 r.” dodać przecinek i wyrazy „z wyjątkiem art. 56a, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2030 r.”;

– KP PiS

– odrzucić

31) w art. 95 po wyrazach „31 lipca 2026 r.” dodać przecinek i wyrazy „z wyjątkiem art. 56b i art. 80 pkt 19a, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2030 r.”.

– KP PiS

– odrzucić

Warszawa, dnia 28 maja 2026 r.

Przewodniczący Komisji Samorządu Przewodnicząca Komisji Administracji Terytorialnego i Polityki Regionalnej i Spraw Wewnętrznych i Sprawozdawca

(-) Michał Krawczyk (-) Maria Małgorzata Janyska