Uchwała Senatu w sprawie ustawy o szczególnych środkach ochrony w postępowaniu cywilnym osób uczestniczących w debacie publicznej.

UCHWAŁA

SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

z dnia 21 maja 2026 r.

w sprawie ustawy o szczególnych środkach ochrony w postępowaniu cywilnym osób uczestniczących w debacie publicznej

Senat, po rozpatrzeniu uchwalonej przez Sejm na posiedzeniu w dniu 15 maja 2026 r. ustawy o szczególnych środkach ochrony w postępowaniu cywilnym osób uczestniczących w debacie publicznej, wprowadza do jej tekstu następujące poprawki:

1) w art. 6 po wyrazach „art. 191[1]” dodaje się wyrazy „§ 2–4”;

2) w art. 7 ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1. Jeżeli pozwany złoży wniosek o oddalenie powództwa jako oczywiście bezzasadnego, powód obowiązany jest wskazać okoliczności uzasadniające powództwo, pozwalające sądowi na ocenę, czy nie jest ono oczywiście bezzasadne. Jeżeli wniosek został złożony poza rozprawą, przewodniczący wyznaczy powodowi termin do złożenia pisma przygotowawczego w celu przedstawienia stanowiska co do tego wniosku. Sąd może ponadto wysłuchać strony, także na posiedzeniu niejawnym.”;

3) w art. 10 w ust. 1 po wyrazie „wyznaczając” dodaje się wyraz „im”;

4) w art. 19 ust. 2 otrzymuje brzmienie:

„2. W postępowaniach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy przepis art. 4[1] ustawy zmienianej w art. 18, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do czynności procesowych podjętych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy.”.

MARSZAŁEK SENATU

Małgorzata KIDAWA-BŁOŃSKA

uzasadnienie

Senat, po rozpatrzeniu uchwalonej przez Sejm na posiedzeniu w dniu 15 maja 2026 r. ustawy o szczególnych środkach ochrony w postępowaniu cywilnym osób uczestniczących w debacie publicznej, proponuje wprowadzenie do jej tekstu 4 poprawek.

Poprawka nr 1 koryguje zakres odesłania do przepisu Kodeksu postępowania cywilnego zawarty w art. 6 procedowanej ustawy, uwzględniając, że odesłanie do § 1 w art. 191[1] jest zbędne (przesłanki zawarte w art. 191[1] § 1 Kodeksu postępowania cywilnego zostały powtórzone w treści art. 6).

Senat odniósł się również do treści w art. 7 ust. 1 procedowanej ustawy, regulującego postępowanie w przypadku złożenia przez pozwanego wniosku o oddalenie powództwa jako oczywiście bezzasadnego w sprawach cywilnych zmierzających wyłącznie lub głównie do stłumienia, ograniczenia, zakłócenia debaty publicznej lub szykanowania za udział w niej. Izba proponuje doprecyzowanie tego przepisu w sposób, który pozwoli na pełniejszą implementację art. 12 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1069 z dnia 11 kwietnia 2024 r. w sprawie ochrony osób, które angażują się w debatę publiczną, przed oczywiście bezzasadnymi roszczeniami lub stanowiącymi nadużycie postępowaniami sądowymi („strategiczne powództwa zmierzające do stłumienia debaty publicznej”). Proponuje się, aby w przypadku złożenia wniosku o uznanie powództwa jako oczywiście bezzasadnego powód był obowiązany do wskazania okoliczności pozwalających sądowi na ocenę, czy powództwo nie jest oczywiście bezzasadne. Obowiązek powstanie niezależnie od tego, czy wniosek został złożony na rozprawie czy poza nią. W przypadku wniosku złożonego poza rozprawą, sąd dysponuje możliwością odebrania od powoda stanowiska na piśmie lub wysłuchania stron na posiedzeniu niejawnym (poprawka nr 2).

Poprawka nr 3 zmierza do przesądzenia, że obowiązek złożenia pisma przygotowawczego przed wydaniem przez sąd postanowienia o odrzuceniu pozwu dotyczy obu stron postępowania.

Poprawka nr 4 usuwa ewentualne wątpliwości interpretacyjne doprecyzowując, że znowelizowany przepis art. 4[1] Kodeksu postępowania cywilnego będzie miał zastosowanie do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie procedowanej ustawy, lecz jedynie w odniesieniu do czynności procesowych podjętych po dniu jej wejścia w życie.