Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o ochotniczych strażach pożarnych.

Warszawa, 14 maja 2026 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja

Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i na podstawie art. 32 ust. 2 regulaminu Sejmu niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy:

- o zmianie ustawy o ochotniczych strażach pożarnych. Do reprezentowania wnioskodawców w pracach nad projektem ustawy upoważniamy pana posła Bartosza Romowicza.

(-) Agnieszka Buczyńska; (-) Adam Gomoła; (-) Piotr Górnikiewicz; (-) Michał Gramatyka; (-) Bożenna Hołownia; (-) Szymon Hołownia; (-) Adam Luboński; (-) Maja Ewa Nowak; (-) Łukasz Osmalak; (-) Bartosz Romowicz; (-) Ewa Schädler; (-) Piotr Paweł Strach; (-) Paweł Śliz; (-) Wioleta Tomczak; (-) Kamil Wnuk. Projekt

U S T AWA

z dnia … 2026 r.

o zmianie ustawy o ochotniczych strażach pożarnych

Art. 1. W ustawie z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 244 i 900 oraz z 2026 r. poz. 180 i 426) wprowadza się następujące zmiany:

1) w art. 1 po ust. 5 dodaje się ust. 6-9 w brzmieniu: „6. Ochotnicze straże pożarne mogą używać psów ratowniczych, zwanych dalej „psami ratowniczymi OSP”.

7. Psy ratownicze OSP mogą być używane po odbyciu szkolenia i zdaniu egzaminu, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 124z ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1312 i 1366 oraz z 2026 r. poz. 252).

8. Psy ratownicze OSP mogą być używane przez Państwową Straż Pożarną na podstawie art. 124o ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej.

9. Psy ratownicze OSP mogą być używane do udziału w działaniach prowadzonych przez inne służby, inspekcje i straże.”;

2) w art. 3 w pkt 1 średnik zastępuje się przecinkiem i dodaje się wyrazy „w tym z wykorzystaniem psów ratowniczych OSP;”.

Art. 2. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

UZASADNIENIE

1. Potrzeba i cel wprowadzenia zmian prawnych:

Od 31 lat psy ratownicze Ochotniczych Straży Pożarnych stanowią istotny i sprawdzony element zintegrowanego mechanizmu bezpieczeństwa. OSP dysponuje potencjałem kilkuset wyszkolonych psów ratowniczych, które każdego roku uczestniczą w setkach działań na rzecz ochrony życia i zdrowia ludzi. Skala tego zasobu oraz jego znaczenie dla bezpieczeństwa publicznego wciąż pozostają niedostatecznie dostrzeżone w obowiązujących regulacjach.

Na przestrzeni trzech dekad wypracowano nowoczesny i sformalizowany system szkolenia i egzaminowania psów ratowniczych. Od 1994 roku, we współpracy z Państwową Strażą Pożarną, ochotnicy szkolą psy do działań w terenie otwartym oraz na gruzowisku, tworząc wyspecjalizowane i profesjonalne zasoby ratownicze.

Obecnie ustawa o OSP nie zapewnia stabilnych podstaw prawnych dla funkcjonowania, a nawet istnienia, psów ratowniczych OSP. Przedłożony projekt wprost przewiduje, że ochotnicze straże pożarne mogą używać psów ratowniczych. Psy ratownicze znajdujące się w ochotniczych strażach pożarnych będą szkolone i egzaminowane tak jak psy wykorzystywane w Państwowej Straży Pożarnej. Dodatkowo w projekcie wprowadzono przepis mówiący, że psy ratownicze OSP będą mogły być używane do udziału w działaniach prowadzonych przez inne służby, inspekcje i straże a nie tylko w działaniach ratowniczych. Konsekwencją tego jest także zmiana art. 3 pkt 1, który doprecyzuje, że do zadań ochotniczych straży pożarnych należy w szczególności podejmowanie działań w celu ochrony życia, zdrowia, mienia lub środowiska przez prowadzenie działań ratowniczych, udział w działaniach ratowniczych oraz akcjach ratowniczych, a także udział w działaniach prowadzonych przez inne służby, inspekcje i straże, w tym z wykorzystaniem psów ratowniczych OSP.

Po wejściu w życie przepisów tej ustawy nastąpi formalne umocowanie w ustawie dotychczasowych praktyk oraz umożliwienie efektywnego wykorzystania psów ratowniczych jako elementu działań prowadzonych przez OSP. Projekt ustawy odpowiada na realne potrzeby organizacyjne i operacyjne Ochotniczych Straży Pożarnych, wprowadzając brakujące dotąd regulacje dotyczące psów ratowniczych OSP.

2. Projektowana ustawa:

Po wejściu w życie przepisów ustawy status prawny psów ratowniczych OSP zostanie jednoznacznie uregulowany, co zapewni stabilność ich funkcjonowania w systemie ratowniczym. Psy ratownicze OSP uzyskają pełne umocowanie prawne, a ich rola będzie formalnie uznana jako integralny element mechanizmu bezpieczeństwa, a nie jedynie wynik dotychczasowej praktyki i dobrej woli. Wprowadzone regulacje stworzą bardziej przejrzyste zasady współdziałania pomiędzy podmiotami systemu, wzmacniając rozwiązania o charakterze systemowym.

Projekt nie pociąga za sobą skutków finansowych dla budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego.

Projekt nie zawiera upoważnienia do wydania aktów wykonawczych. Wymogi w zakresie szkolenia i egzaminowania psów ratowniczych OSP zostały określone przez odesłanie do przepisów wydanych na podstawie art. 124z ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1312 z późn. zm.), regulujących szkolenie i egzaminowanie psów wykorzystywanych w Państwowej Straży Pożarnej.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Vacatio legis jest zgodne z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1461). Z uwagi na fakt, że projektowane przepisy sankcjonują istniejący stan faktyczny i nie nakładają nowych obowiązków na adresatów, dłuższe vacatio legis nie jest uzasadnione.

Projekt nie określa zasad podejmowania, wykonywania lub zakończenia działalności gospodarczej. Zawarte w projekcie regulacje nie będą miały wpływ na mikro, małych i średnich przedsiębiorców, zgodnie z ustawą z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2025 r. poz. 1480 z późn. zm.). Projekt nie wywołuje skutków gospodarczych. Nie wpływa na rynek pracy, konkurencyjność gospodarki oraz przedsiębiorczość.

Przedkładany projekt ustawy jest zgodny z prawem Unii Europejskiej.

Projekt ustawy nie wymaga przedłożenia właściwym instytucjom i organom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji albo uzgodnienia.

Projekt nie podlega procedurze notyfikacji.

DEKLAROWANE SKUTKI REGULACJI (DSR) projektu ustawy

Informacja o projekcie

a) Tytuł projektu:

Projekt ustawy o zmianie ustawy o ochotniczych strażach pożarnych

b) Przedstawiciel wnioskodawcy:

Pan poseł Bartosz Romowicz

I. Część wstępna [1] Zwięzły opis zidentyfikowanego problemu i proponowanych rozwiązań.

a) Identyfikacja problemu i jego skala

Zidentyfikowanym problemem jest brak ustawowego umocowania funkcjonowania psów ratowniczych w ochotniczych strażach pożarnych, mimo że są one wykorzystywane w działaniach ratowniczych od 31 lat. Stan ten powoduje, że istotny element zintegrowanego systemu bezpieczeństwa funkcjonuje wyłącznie w oparciu o praktykę, bez wyraźnej podstawy ustawowej.

Skala problemu:

- psy ratownicze OSP każdego roku uczestniczą w setkach działań na rzecz ochrony życia i zdrowia ludzi, w szczególności w poszukiwaniach osób zaginionych w terenie otwartym oraz w działaniach ratowniczych na gruzowiskach; -wypracowany od 1994 r., we współpracy z Państwową Strażą Pożarną, system szkolenia i egzaminowania psów ratowniczych nie ma odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach ustawy o Ochotniczej Straży Pożarnej.

b) Opis proponowanych rozwiązań

Projekt wprowadza w art. 1 ustawy nowe ust. 6–9, które:

1) wprost stanowią, że ochotnicze straże pożarne mogą używać psów ratowniczych OSP;

2) określają, że psy ratownicze OSP mogą być używane po odbyciu szkolenia i zdaniu egzaminu na zasadach analogicznych jak psy wykorzystywane w Państwowej Straży Pożarnej (odesłanie do przepisów wydanych na podstawie art. 124z ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (dalej: ustawy PSP);

3) ustanawiają podstawę prawną do wykorzystywania psów ratowniczych OSP przez Państwową Straż Pożarną (przez odesłanie do art. 124o ust. 2 pkt 3 ustawy PSP);

4) ustanawiają podstawę prawną do wykorzystywania psów ratowniczych OSP w działaniach prowadzonych przez inne służby, inspekcje i straże.

Korespondująca zmiana art. 3 pkt 1 ustawy o OSP doprecyzowuje katalog zadań OSP przez wyraźne wskazanie udziału w działaniach prowadzonych przez inne służby, inspekcje i straże, w tym z wykorzystaniem psów ratowniczych OSP.

c) Skutki braku zmiany stanu obecnego

Pozostawienie obowiązującego stanu prawnego oznaczałoby utrzymanie sytuacji, w której:

1) istotny element systemu ratowniczego funkcjonuje bez wyraźnej podstawy ustawowej;

2) utrzymywałyby się wątpliwości co do dopuszczalności wykorzystywania psów ratowniczych OSP we współdziałaniu z Państwową Strażą Pożarną oraz innymi służbami, inspekcjami i strażami;

3) brak byłoby jednoznacznych standardów szkolenia i egzaminowania psów ratowniczych OSP w randze ustawowej.

[2] Czy były rozważane rozwiązania alternatywne? ➢ Nie Cel, który ma być osiągnięty za pomocą przedmiotowego projektu ustawy nie może być zrealizowany za pomocą innych środków niż zaproponowane w projekcie.

Projektowana regulacja jest bezkosztowa dla budżetu państwa, gdyż nie wprowadza dodatkowych obciążeń finansowych, organizacyjnych ani kadrowych, a jedynie nadaje istniejącej i od lat funkcjonującej praktyce właściwe umocowanie prawne.

Zmiana ustawy stanowi przede wszystkim formalne uznanie roli, jaką od 31 lat pełnią zespoły z psami ratowniczymi OSP w systemie ochrony życia i zdrowia ludzi, realizując swoje zadania w ramach wolontariatu i służby społecznej. W tym sensie projekt ma charakter systemowego uporządkowania i uhonorowania dotychczasowej pracy ochotników, a nie alternatywnej reformy wymagającej rozważania innych wariantów.

Proponowane rozwiązanie jest również wyrazem szacunku i uznania dla strażaków ochotników w całym kraju, którzy dobrowolnie angażują się w działania ratownicze, w tym w wyspecjalizowane działania z psami ratowniczymi, bez potrzeby tworzenia równoległych lub zastępczych mechanizmów regulacyjnych.

II. Wymogi określone w art. 34 ust. 2 pkt 3-5 regulaminu Sejmu [3] Jakie są przewidywane skutki prawne projektowanych rozwiązań? W obowiązującym stanie prawnym: ustawa o OSP nie zawiera regulacji odnoszących się do psów ratowniczych OSP. Brak jest podstawy prawnej dla używania tych psów przez OSP, dla ich szkolenia i egzaminowania, dla ich wykorzystywania przez PSP, a także dla ich udziału w działaniach prowadzonych przez inne służby, inspekcje i straże. Katalog zadań OSP zawarty w art. 3 pkt 1 ustawy nie odnosi się również do działań wspierających inne służby, inspekcje i straże. Projektowany stan prawny: wyraźną podstawę prawną do używania psów ratowniczych OSP wprowadzi art. 1 ust. 6 ustawy o OSP. Standardy szkolenia i egzaminowania zostaną określone przez odesłanie do przepisów wydanych na podstawie art. 124z ustawy o PSP. Wykorzystywanie psów ratowniczych OSP przez Państwową Straż Pożarną uzyska podstawę przez odesłanie do art. 124o ust. 2 pkt 3 ustawy PSP, a ich udział w działaniach innych służb, inspekcji i straży (podstawę w projektowanym art. 1 ust. 9). Doprecyzowany zostanie również katalog zadań OSP w art. 3 pkt 1 ustawy. Projektowane przepisy są spójne systemowo i terminologicznie z ustawą o PSP. Odesłanie do art. 124o ust. 2 pkt 3 oraz do przepisów wydanych na podstawie art. 124z ustawy o PSP zapewnia jednolitość standardów ratowniczych w PSP i OSP. Projekt nie wprowadza sprzecznych kompetencji ani równoległych struktur, lecz precyzuje miejsce już funkcjonujących zespołów OSP w istniejącym systemie.

Ustawa wejdzie w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, co jest zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych. Z uwagi na fakt, że projektowane przepisy sankcjonują istniejący stan faktyczny i nie nakładają nowych obowiązków na adresatów, dłuższe vacatio legis nie jest uzasadnione.

Projekt nie wymaga wprowadzenia przepisów przejściowych ani dostosowujących.

[4] Jakie są przewidywane skutki społeczne projektowanych rozwiązań?

a) Podmioty, na które oddziałuje projekt: Projekt oddziałuje na:

- ochotnicze straże pożarne,

- przewodników psów ratowniczych OSP i ich zespoły kynologiczne- kilkaset aktywnych przewodników psów ratowniczych OSP (szacunkowo 300–600 osób, w zależności od okresu i aktywności zespołów).

- Państwową Straż Pożarną,

- inne służby, inspekcje i straże (w szczególności Policja, Straż Graniczna),

- organizacje społeczne i ratownicze współpracujące z OSP (NGO, stowarzyszenia ratownicze)- kilkadziesiąt organizacji współpracujących w obszarze poszukiwań i ratownictwa

- obywateli (beneficjenci działań ratowniczych).

b) Wpływ projektu na wskazane podmioty: Projekt przynosi istotne korzyści społeczne:

- wzmocnienie bezpieczeństwa publicznego, w szczególności w obszarze poszukiwania osób zaginionych oraz ratowania osób poszkodowanych w katastrofach budowlanych i klęskach żywiołowych;

- podniesienie skuteczności działań ratowniczych dzięki wyraźnej podstawie prawnej współdziałania OSP z PSP oraz innymi służbami, inspekcjami i strażami;

- wzrost zaufania społecznego do działań OSP i przejrzystości zasad współdziałania w systemie ratowniczym;

- wzmocnienie spójności społecznej poprzez docenienie pracy ochotników;

- utrwalenie pozytywnego wizerunku OSP jako formacji służącej dobru wspólnemu;

- większa stabilność i profesjonalizacja działań ratowniczych.

Do identyfikacji problemu oraz oceny skutków społecznych wykorzystano następujące źródła danych:

1. Statystyki egzaminów zespołów kynologicznych PSP z lat 2020–2024 Źródło: Wydział Szkoleń Specjalistycznych SA PSP / dokumentacja egzaminacyjna. Kluczowa dane: 71% egzaminowanych zespołów (przewodnik + pies) stanowili ochotnicy OSP.

2. Dane operacyjne OSP i PSP dotyczące udziału psów ratowniczych w akcjach Źródło: raporty i zestawienia operacyjne OSP/PSP (dane zbiorcze).

[5] Jakie są przewidywane skutki gospodarcze projektowanych rozwiązań? Podmioty, na które wpływa projekt – brak. Projekt nie wywołuje skutków gospodarczych. Nie wpływa na konkurencyjność gospodarki, rynek pracy, produktywność, inflację, inwestycje zagraniczne, innowacyjność ani na inne procesy ekonomiczne

[6] Jakie są przewidywane skutki finansowe projektowanych rozwiązań, w szczególności wpływ na sektor finansów publicznych, w tym na budżet państwa i budżety jednostek samorządu terytorialnego? Projekt nie wywiera wpływu na podmioty sektora finansów publicznych. Sankcjonuje stan faktyczny istniejący od 1994 r. Psy ratownicze OSP są szkolone, utrzymywane i wykorzystywane w ramach dotychczasowej działalności OSP, w oparciu o dotychczasowe źródła finansowania.

Projekt nie wprowadza nowych zadań publicznych, nie tworzy nowych organów ani struktur, nie nakłada nowych obowiązków finansowych na podmioty sektora finansów publicznych.

Projekt nie ustanawia nowych mechanizmów finansowania ani nie modyfikuje istniejących źródeł finansowania. W konsekwencji projekt nie powoduje konieczności tworzenia nowych instytucji, zatrudniania dodatkowych kadr, zakupu sprzętu ani uruchamiania nowych programów wydatkowych.

[7] Wykaz źródeł finansowania, jeśli projekt ustawy pociąga za sobą obciążenie budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Projekt nie pociąga za sobą obciążenia budżetu państwa ani budżetów jednostek samorządu terytorialnego.

[8] Czy projekt ustawy podlega procedurze notyfikacyjnej? ➢ Nie III. Wymogi określone w art. 34 ust. 2a i 2b regulaminu Sejmu

[9] Czy projekt ustawy zawiera przepisy określające zasady podejmowania, wykonywania lub zakończenia działalności gospodarczej (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)? ➢ Nie Projekt nie zawiera przepisów określających zasady podejmowania, wykonywania lub zakończenia działalności gospodarczej. [10] Czy wdrożenie projektowanych przepisów spowoduje obciążenia administracyjne mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)? ➢ Nie [11] Czy projekt ustawy zawiera przepisy regulacyjne lub określa wymogi dotyczące świadczenia usług transgranicznych w rozumieniu ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej (art. 34 ust. 2b regulaminu Sejmu)? ➢ Nie