Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.

Warszawa, 19 maja 2026 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja

Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i na podstawie art. 32 ust. 2 regulaminu Sejmu niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy:

- o zmianie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Do reprezentowania wnioskodawców w pracach nad projektem ustawy upoważniamy panią poseł Katarzynę Marię Piekarską.

(-) Piotr Adamowicz; (-) Urszula Augustyn; (-) Sylwia Bielawska; (-) Paweł Bliźniuk; (-) Mateusz Bochenek; (-) Krzysztof Bojarski; (-) Piotr Borys; (-) Marek Jan Chmielewski; (-) Alicja Chybicka; (-) Zofia Czernow; (-) Andrzej Domański; (-) Magdalena Filiks; (-) Joanna Frydrych; (-) Konrad Frysztak; (-) Patryk Gabriel; (-) Krzysztof Gadowski; (-) Elżbieta Gapińska; (-) Elżbieta Gelert; (-) Włodzisław Giziński; (-) Marta Golbik; (-) Stanisław Gorczyca; (-) Krzysztof Grabczuk; (-) Małgorzata Gromadzka; (-) Barbara Grygorcewicz; (-) Krzysztof Habura; (-) Iwona Hartwich; (-) Marek Tomasz Hok; (-) Klaudia Jachira; (-) Patryk Jaskulski; (-) Dominik Jaśkowiec; (-) Danuta Jazłowiecka; (-) Piotr Kandyba; (-) Iwona Karolewska; (-) Ewa Kołodziej; (-) Magdalena Małgorzata Kołodziejczak; (-) Tomasz Kostuś; (-) Iwona Maria Kozłowska; (-) Iwona Małgorzata Krawczyk; (-) Michał Krawczyk; (-) Wojciech Król; (-) Katarzyna Królak; (-) Marek Krząkała; (-) Adam Krzemiński; (-) Henryka Krzywonos-Strycharska; (-) Piotr Lachowicz; (-) Maciej Lasek; (-) Izabela Leszczyna; (-) Bożena Lisowska; (-) Katarzyna Anna Lubnauer; (-) Artur Jarosław Łącki; (-) Alicja Łepkowska-Gołaś; (-) Dorota Łoboda; (-) Magdalena Łośko; (-) Alicja Łuczak; (-) Krystian Łuczak; (-) Dorota Marek; (-) Paweł Masełko; (-) Katarzyna Matusik-Lipiec; (-) Jerzy Meysztowicz; (-) Krzysztof Mieszkowski; (-) Dorota Niedziela; (-) Jacek Niedźwiedzki; (-) Małgorzata

Niemczyk; (-) Jolanta Niezgodzka; (-) Barbara Nowacka; (-) Tomasz Piotr Nowak; (-) Marzena Okła-Drewnowicz; (-) Paweł Papke; (-) Małgorzata Pępek; (- ) Katarzyna Maria Piekarska; (-) Lucjan Marek Pietrzczyk; (-) Kazimierz Plocke; (-) Elżbieta Anna Polak; (-) Mariusz Popielarz; (-) Monika Rosa; (-) Marek Rząsa; (-) Krystyna Sibińska; (-) Rafał Siemaszko; (-) Krystyna Skowrońska; (-) Waldemar Sługocki; (-) Weronika Smarduch; (-) Anna Sobolak; (-) Henryk Szopiński; (-) Krystyna Szumilas; (-) Łukasz Ściebiorowski; (-) Apoloniusz Tajner; (-) Małgorzata Tracz; (-) Jarosław Wałęsa; (-) Robert Wardzała; (-) Adrian Witczak; (-) Przemysław Witek; (-) Anna Wojciechowska; (-) Bartosz Zawieja; (-) Witold Zembaczyński. Projekt

U S T AWA

z dnia……… 2026 r.

o zmianie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta

Art. 1. W ustawie z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2024 r. poz. 581 oraz z 2026 r. poz. 26) wprowadza się następujące zmiany:

1) art. 5 otrzymuje brzmienie:

„Art. 5. Kierownik podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych lub upoważniony przez niego lekarz może ograniczyć korzystanie z praw pacjenta w przypadku wystąpienia zagrożenia epidemicznego lub ze względu na bezpieczeństwo zdrowotne pacjentów, a w przypadku praw, o których mowa w art. 33 ust. 1 i 3, także ze względu na możliwości organizacyjne podmiotu.”;

2) w art. 33 po ust. 2 dodaje się ust. 3 w brzmieniu:

„3. Pacjent przebywający w hospicjum stacjonarnym lub w oddziale medycyny paliatywnej ma prawo do kontaktu ze zwierzętami domowymi, o których mowa w art. 4 pkt 17 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2023 r. poz. 1580 oraz z 2025 r. poz. 1696, 1795 i 1844).”.

Art. 2. Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia.

Uzasadnienie

Prawo pacjenta do kontaktu ze zwierzętami domowymi to istotny element humanizacji opieki medycznej. Kontakt ten redukuje poziom stresu, obniża ciśnienie krwi, poprawia nastrój, a także zwiększa motywację do rehabilitacji. Efekty te obserwuje się wśród dzieci, seniorów, pacjentów onkologicznych, osób z zaburzeniami lękowymi i depresyjnymi oraz pacjentów w stanie terminalnym1.

Obecnie w polskim systemie prawnym brakuje uregulowania gwarantującego pacjentom kontakt ze zwierzętami domowymi. Wprowadzanie i przebywanie zwierząt na terenie oddziałów otwartych, takich jak oddziały medycyny paliatywnej, jest dozwolone za zgodą kierownika placówki medycznej. Nie istnieją też szczegółowe regulacje prawne dotyczące przebiegu takiej procedury, jednak zastosowanie mają regulacje ogólne dotyczące ochrony zwierząt i ich zdrowia oraz zapobiegania zagrożeniom epidemiologicznym2. Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2026 r. poz.

156) pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą odpowiadają wymaganiom odpowiednim do rodzaju wykonywanej działalności leczniczej oraz zakresu udzielanych świadczeń zdrowotnych. W związku z tym podmiot leczniczy ma obowiązek zapewnić odpowiednie warunki udzielania świadczeń zdrowotnych, w tym wymogi sanitarne i bezpieczeństwa. Sprawy dotyczące sposobu i warunków udzielania świadczeń zdrowotnych przez podmiot wykonujący działalność leczniczą, nieuregulowane w ustawie lub statucie, określa regulamin organizacyjny ustalony przez kierownika (art. 23-24 wyżej wymienionej ustawy). Z kolei, na podstawie art. 11 ust. 1 oraz art. 14-15 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2025 r. poz. 1675 oraz z 2026 r. poz. 26) kierownicy podmiotów leczniczych oraz inne osoby udzielające świadczeń zdrowotnych są obowiązani do podejmowania działań zapobiegających szerzeniu się zakażeń i chorób zakaźnych oraz są obowiązani do wdrożenia i zapewnienia funkcjonowania systemu zapobiegania i zwalczania zakażeń szpitalnych. A. Zając, W. Koziak, A. Bętkowska, T. Dzierżanowski , The role and significance of animals as a therapeutic element in palliative care. Palliat Med 2025; 17: 159-166. DOI: 10.5114/pm.2025.154139. Zob. A. Zając, W. Koziak, A. Bętkowska, T. Dzierżanowski, Znaczenie i rola zwierząt jako elementu terapeutycznego w opiece paliatywnej, PRACA POGLĄDOWA/WYTYCZNE Medycyna Paliatywna 2025; 17(3): 159–166 DOI: https://doi.org/10.5114/pm.2025.154139.

Celem projektowanej zmiany ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta3 jest przyznanie pacjentom przebywającym w hospicjach stacjonarnych lub w oddziałach medycyny paliatywnej uprawnienia do kontaktu ze zwierzętami domowymi. Zgodnie z definicją ustawową zawartą w art. 4 pkt 17 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt4 przez zwierzęta domowe rozumie się zwierzęta tradycyjnie przebywające wraz z człowiekiem w jego domu lub innym odpowiednim pomieszczeniu, utrzymywane przez człowieka w charakterze jego towarzysza. Wyżej wymienione uprawnienie, które ma zostać przyznane pacjentom będzie mogło być jednak ograniczone przez kierownika podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych lub upoważnionego przez niego lekarza w przypadku wystąpienia zagrożenia epidemicznego lub ze względu na bezpieczeństwo zdrowotne pacjentów, a także ze względu na możliwości organizacyjne podmiotu.

Należy podkreślić, iż w literaturze przedmiotu w ostatnich latach pojawiają się opinie świadczące o korzystnym oddziaływaniu zwierząt na pacjentów objętych opieką paliatywną, a wraz z nimi zwiększa się zainteresowanie tą formą wsparcia osób nieuleczalnie chorych. Kontakt ze zwierzęciem może pozytywnie wpływać na całokształt funkcjonowania człowieka znajdującego się u kresu życia, przynosząc ulgę w cierpieniu zarówno emocjonalnym, jak i cielesnym oraz ułatwiając poruszanie się w zmienionej roli społecznej. Mimo tych korzyści rola zwierząt w opiece paliatywnej pozostaje niedoceniana i stosunkowo rzadko jest uwzględniana w standardowych procedurach, co może być powodowane m.in. obawami dotyczącymi aspektów epidemiologicznych oraz niskiej świadomości na temat możliwości i sposobu aranżowania spotkań pacjentów ze zwierzętami w placówkach medycznych. Warto podkreślić, że więź człowieka z ukochanym zwierzęciem bywa szczególnie silna i zdarza się, że zwierzę jest jedyną bliską żywą istotą dla chorego.

Więź człowieka ze zwierzęciem, szczególnie w chorobie, osamotnieniu i podczas hospitalizacji, ma znaczenie terapeutyczne, emocjonalne i duchowe. Badania w zakresie leczenia z udziałem zwierząt (animal-assisted therapy – AAT) czy interwencji z udziałem zwierząt (animal-assisted interventions – AAI) jednoznacznie wskazują na pozytywny wpływ kontaktu człowieka ze zwierzęciem na zdrowie psychiczne i fizyczne. Przykładowo stwierdzono, że: Dz. U. z 2024 r. poz. 581 oraz z 2026 r. poz. 26. Dz. U. z 2023 r. poz. 1580 oraz z 2025 r. poz. 1696, 1795 i 1844.

1) zastosowanie aktywności z udziałem zwierząt (AAA, ang. animal-assisted activities) w trakcie chemioterapii zmniejsza poziom depresji u pacjentów oraz zwiększa wysycenie krwi tlenem5;

2) w wyniku badania grupy pacjentów (średni wiek = 12,9 roku) składającej się z 9 dziewcząt i 10 chłopców stwierdzono, iż po wizycie psa terapeutycznego pacjenci odczuwali mniejszy dystres oraz zaobserwowano istotne zmniejszenie poziomu zmartwienia, zmęczenia, lęku, smutku i bólu. Personel medyczny był ogólnie przychylny tej formie interwencji. U ośmiu pacjentów wystąpiły zakażenia w ciągu 14 dni po wizycie psa, jednak żadnego z nich nie można było jednoznacznie powiązać z kontaktem ze zwierzęciem6.

Ponadto, w uniwersyteckim szpitalu dziecięcym w Wielkiej Brytanii przeprowadzono internetowe badanie ankietowe wśród rodziców i personelu w celu oceny wpływu usługi interwencji z udziałem zwierząt (AAI, ang. animal-assisted intervention). Trzech wolontariuszy–opiekunów wraz z pięcioma psami rasy golden retriever prowadziło działania AAI na wszystkich ośmiu oddziałach pediatrycznych, w tym na oddziałach dziennych, internistycznych, chirurgicznych, onkologicznych oraz intensywnej terapii. Interwencje obejmowały zarówno krótkie spotkania typu „meet and greet", jak i wsparcie opieki pielęgniarskiej, fizjoterapii oraz terapii zajęciowej, a także odwracanie uwagi dzieci podczas pobierania krwi i innych badań, w tym badań radiologicznych. Zebrano 200 ankiet, a odpowiedzi były zdecydowanie pozytywne. Nie odnotowano żadnych obaw związanych z obecnością psów, ich czystością ani zachowaniem. W 100% przypadków rekomendowano wspieranie i rozwijanie podobnych usług na terenie całej Wielkiej Brytanii7.

Dziedzina AAI (AAI, ang. animal-assisted interventions) w onkologii znacząco rozwinęła się od momentu jej powstania i posiada duży potencjał pozytywnego wpływu na przyszłe wyniki leczenia pacjentów. Aby dalej rozwijać tę dziedzinę, przyszłe badania powinny konsekwentnie poprawiać metodologię, pełniej raportować dane oraz w większym stopniu Orlandi M, Trangeled K, Mambrini A, Tagliani M, Ferrarini A, Zanetti L, Tartarini R, Pacetti P, Cantore M. Pet therapy effects on oncological day hospital patients undergoing chemotherapy treatment. Anticancer Res. 2007 Nov-Dec;27(6C):4301-3. PMID: 18214035. Chubak J, Hawkes R, Dudzik C, Foose-Foster JM, Eaton L, Johnson RH, Macpherson CF. Pilot Study of Therapy Dog Visits for Inpatient Youth With Cancer. J Pediatr Oncol Nurs. 2017 Sep/Oct;34(5):331-341. doi: 10.1177/1043454217712983. Epub 2017 Jun 14. PMID: 28614971; PMCID: PMC6711573. Uglow LS. The benefits of an animal-assisted intervention service to patients and staff at a children's hospital. Br J Nurs. 2019 Apr 25;28(8):509-515. doi: 10.12968/bjon.2019.28.8.509. PMID: 31002549. - link: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31002549/. uwzględniać dobrostan zwierząt terapeutycznych8. Terapia z udziałem zwierząt, w tym wizyty certyfikowanych psów terapeutycznych, stanowi cenne i często niedostatecznie wykorzystywane narzędzie w odpowiadaniu na niezaspokojone potrzeby pacjentów onkologicznych. Prospektywne badania wykazały korzyści objawowe, takie jak zmniejszenie bólu, dystresu psychicznego oraz zmęczenia w różnych grupach pacjentów, w tym u chorych na nowotwory. Stosowanie spójnych procedur i zasad pozwala minimalizować ryzyko dla pacjentów oraz ograniczać obawy związane z kontrolą zakażeń podczas wizyt zwierząt9.

Projektowana ustawa ma wejść w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia. Projekt nie przewiduje wydania aktów wykonawczych. Projekt ustawy nie jest sprzeczny z prawem Unii Europejskiej. Holder TRN, Gruen ME, Roberts DL, Somers T, Bozkurt A. A Systematic Literature Review of Animal-Assisted Interventions in Oncology (Part I): Methods and Results. Integr Cancer Ther. 2020 Jan-Dec;19:1534735420943278. doi: 10.1177/1534735420943278. PMID: 32815410; PMCID: PMC7444110. Marcus DA. Complementary medicine in cancer care: adding a therapy dog to the team. Curr Pain Headache Rep. 2012 Aug;16(4):289-91. doi: 10.1007/s11916-012-0264-0. PMID: 22544640. DEKLAROWANE SKUTKI REGULACJI (DSR) projektu ustawy

Informacja o projekcie

a) Tytuł projektu: Projekt ustawy o zmianie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta

b) Przedstawiciel wnioskodawcy: Katarzyna Piekarska

I. Część wstępna [1] Zwięzły opis zidentyfikowanego problemu i proponowanych rozwiązań. Celem projektowanej zmiany ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta jest przyznanie pacjentom przebywającym w hospicjach stacjonarnych lub w oddziałach medycyny paliatywnej uprawnienia do kontaktu ze zwierzętami domowymi.

[2] Czy były rozważane rozwiązania alternatywne? ➢ Tak ➢ Nie Nie istnieją alternatywne środki w stosunku do uchwalenia projektowanej ustawy umożliwiające osiągnięcie zamierzonego celu.

II. Wymogi określone w art. 34 ust. 2 pkt 3–5 regulaminu Sejmu [3] Jakie są przewidywane skutki prawne projektowanych rozwiązań?

Obecnie w polskim systemie prawnym brakuje uregulowania gwarantującego pacjentom kontakt ze zwierzętami domowymi. Wprowadzanie i przebywanie zwierząt na terenie oddziałów otwartych, takich jak oddziały medycyny paliatywnej, jest dozwolone za zgodą kierownika placówki medycznej. Nie istnieją też szczegółowe regulacje prawne dotyczące przebiegu takiej procedury, jednak zastosowanie mają regulacje ogólne dotyczące ochrony zwierząt i ich zdrowia oraz zapobiegania zagrożeniom epidemiologicznym.

Niniejszy projekt przewiduje przyznanie pacjentom przebywający w hospicjum stacjonarnym lub w oddziale medycyny paliatywnej prawa do kontaktu ze zwierzętami domowymi, o których mowa w art. 4 pkt 17 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2023 r. poz. 1580 oraz z 2025 r. poz. 1696, 1795 i 1844). Jednakże kierownik podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych lub upoważniony przez niego lekarz będzie mógł ograniczyć korzystanie z ww. prawa przez pacjenta w przypadku wystąpienia zagrożenia epidemicznego lub ze względu na bezpieczeństwo zdrowotne pacjentów, a także ze względu na możliwości organizacyjne podmiotu. Projektowane rozwiązania są zgodne z Konstytucją RP oraz spójne z dotychczasowymi regulacjami.

Projekt nie podlega obowiązkom notyfikacyjnym wynikającym z prawa UE.

Projektowane rozwiązania są zgodne z prawem międzynarodowym.

Projekt ustawy nie jest sprzeczny z prawem Unii Europejskiej.

Projektowana ustawa ma wejść w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia, co pozwoli wymienionym w projekcie ustawy kierownikom podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych na przygotowanie się do realizacji przyznanego pacjentom uprawnienia.

[4] Jakie są przewidywane skutki społeczne projektowanych rozwiązań?

Projekt ustawy wywoła pozytywne skutki społeczne. Kontakt ze zwierzęciem może pozytywnie wpływać na całokształt funkcjonowania człowieka znajdującego się u kresu życia, przynosząc ulgę w cierpieniu zarówno emocjonalnym, jak i cielesnym, a w szczególności może: • zmniejszyć odczuwane przez pacjentów cierpienie • zredukować ich lęk, stres oraz objawy depresji • poprawić ich samopoczucie i dobrostan emocjonalny • ułatwić adaptację do środowiska szpitalnego • ułatwić skupienie na tym, co „tu i teraz” • wpłynąć na zachowanie poczucia normalności i sprawczości • zredukować poczucie osamotnienia • być katalizatorem rozważań i rozmów na trudne tematy • ułatwić poruszanie się w zmienionej roli społecznej • zmniejszyć poczucie zależności od innych • zwiększyć poczucie bycia potrzebnym • być źródłem nieocenionego wsparcia. .

[5] Jakie są przewidywane skutki gospodarcze projektowanych rozwiązań?

Projektowana ustawa nie będzie miała wpływu na mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców (MŚP).

[6] Jakie są przewidywane skutki finansowe projektowanych rozwiązań, w szczególności wpływ na sektor finansów publicznych, w tym na budżet państwa i budżety jednostek samorządu terytorialnego? Projekt ustawy nie pociąga za sobą obciążenia budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego.

[7] Wykaz źródeł finansowania, jeśli projekt ustawy pociąga za sobą obciążenie budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego.

W związku z brakiem dodatkowych obciążeń dla budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego projekt nie wymaga wskazania nowych źródeł finansowania.

[8] Czy projekt ustawy podlega procedurze notyfikacyjnej? ➢ Nie ➢ Tak

III. Wymogi określone w art. 34 ust. 2a i 2b regulaminu Sejmu [9] Czy projekt ustawy zawiera przepisy określające zasady podejmowania, wykonywania lub zakończenia działalności gospodarczej (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)? ➢ Nie ➢ Tak

[10] Czy wdrożenie projektowanych przepisów spowoduje obciążenia administracyjne mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)? ➢ Nie ➢ Tak

[11] Czy projekt ustawy zawiera przepisy regulacyjne lub określa wymogi dotyczące świadczenia usług transgranicznych w rozumieniu ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej (art. 34 ust. 2b regulaminu Sejmu)? ➢ Nie ➢ Tak