Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

Warszawa, 27 marca 2026 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja

Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i na podstawie art. 32 ust. 2 regulaminu Sejmu niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy:

- o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Do reprezentowania wnioskodawców w pracach nad projektem ustawy upoważniamy panią posłankę Ewę Szymanowską i pana posła Ryszarda Petru.

(-) Izabela Bodnar; (-) Elżbieta Burkiewicz; (-) Żaneta Cwalina-Śliwowska; (-) Sławomir Ćwik; (-) Paulina Hennig-Kloska; (-) Klaudia Jachira; (-) Marcin Józefaciuk; (-) Rafał Kasprzyk; (-) Rafał Komarewicz; (-) Aleksandra Leo; (-) Barbara Okuła; (-) Barbara Oliwiecka; (- ) Ryszard Petru; (-) Norbert Pietrykowski; (-) Marcin Skonieczka; (-) Mirosław Suchoń; (-) Ewa Szymanowska. Projekt U S T AWA

z dnia…………….

o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii

Art. 1. W ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 1939)) wprowadza się następujące zmiany:

1) po art. 62a dodaje się art. 62ab w brzmieniu: „Nie popełnia przestępstwa określonego w art. 62 ust. 1-3, jeżeli przedmiotem czynu zabronionego są środki odurzające w postaci ziela konopi innych niż włókniste, w jednorazowej ilości nieprzekraczającej 15 gramów, przeznaczone wyłącznie na własny użytek.”

2) po art. 63 dodaje się art. 63a w brzmieniu: „1. Nie popełnia przestępstwa, kto uprawia jedną roślinę konopi innych niż włókniste, przeznaczoną wyłącznie na własny użytek.

2. Przepis ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli uprawa prowadzona jest w miejscu publicznym lub w warunkach, w których osoby trzecie mogą mieć swobodny dostęp do uprawy.”

Art. 2. Do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

Art. 3. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

UZASADNIENIE

Celem projektu ustawy jest depenalizacja posiadania niewielkich ilości ziela konopi innych niż włókniste oraz uprawy jednej rośliny tych konopi na własny użytek. Zamiast traktować konsumentów marihuany jak przestępców, proponuje się podejście oparte na zdrowym rozsądku, wiedzy naukowej i szacunku do wolności osobistej.

Zgodnie z art. 62 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, posiadanie nawet śladowych ilości marihuany zagrożone jest karą pozbawienia wolności do 3 lat. Przepis ten ostatni raz został znowelizowany pod koniec 2011 r., kiedy to zaostrzono zagrożenie karne za posiadanie środków odurzających lub substancji psychotropowych w jego typie kwalifikowanym.

W doktrynie prawniczej wskazuje się, jest to przejaw dominacji wciąż obowiązującego w polskim prawie modelu restrykcyjno-represyjnego, w którym karze podlegają nie tylko zachowania tworzące podaż, ale także posiadanie narkotyków na własny użytek, czyli zachowania konsumenckie. Penalizacja posiadania środków odurzających – wbrew pierwotnym założeniom staje się zatem narzędziem kryminalizacji używania, a nie przeciwdziałania narkomanii. Karalność posiadania marihuany na własny użytek nie doprowadziła dotąd do ograniczenia jej konsumpcji. Prohibicja przyczynia się natomiast do wzrostu jej czarnorynkowych cen, co czyni handel marihuaną atrakcyjnym i zachęca do podejmowania tego procederu przy wykorzystaniu coraz doskonalszych środków utrudniających dekonspirację.

Olbrzymia większość spraw o przestępstwa z art. 62 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii dotyczy posiadania marihuany, przy czym znaczna ich część to sprawy drobne, a nawet niezwykle drobne, dotyczące posiadania bardzo niewielkich ilości przeznaczonych ewidentnie na cele własnej konsumpcji. Te sprawy pochłaniają zasoby policji, prokuratury, sądów oraz systemu penitencjarnego, pozwalając przy okazji na osiągnięcie dobrych wyników statystycznych stosunkowo niewielkim kosztem. Siły oraz środki finansowe przeznaczone na penalizację posiadania marihuany mogłyby zostać przeznaczone na zwalczanie poważniejszych przestępstw – dotyczących ofiarami przemocy domowej, handlu ludźmi czy korupcji.

Penalizacja posiadania marihuany na własny użytek godzi w zasadę proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji), zasadę ochrony życia prywatnego (art. 47 Konstytucji) oraz współczesnym rozumieniem praw człowieka. Nie powinno się bowiem przez wydanie wyroku skazującego stygmatyzować społecznie (poprzez wpis do rejestru karnego, ze wszystkimi tego konsekwencjami), osoby dorosłej za korzystanie z marihuany – zdecydowanie mniej szkodliwej używki dla zdrowia człowieka niż alkohol czy tytoń. Nie powinno się także ingerować w życie prywatne jednostki i decydowanie przez nią o swoim stylu życia.

Funkcjonujący na gruncie ustawy art. 62a nie rozwiązuje problemu posiadania nieznacznych ilości marihuany, albowiem pozostawia umorzenie postępowania dyskrecjonalnej decyzji organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze i to pod warunkiem, że orzeczenie kary wobec sprawcy byłoby niecelowe ze względu na okoliczności popełnienia czynu, a także stopień jego społecznej szkodliwości. Ustawodawca nie określił precyzyjnie, jaka konkretnie ilość uzasadnia umorzenie postępowania, posługując się nieostrym sformułowaniem "ilość nieznaczna" (właśnie z tego względu prokuratorzy bardzo rzadko korzystają z rozwiązania w postaci umorzenia postępowania).

W kontekście art. 62a ustawy należy także zwrócić uwagę na niejednolite orzecznictwo sądów karnych. Przykładem skrajnie radykalnego orzecznictwa może być wyrok Sądu Apelacyjny w Katowicach z dnia 24 maja 2021 r. (sygn. II AKa 364/20), w którym wskazano, że skoro oskarżony nie jest osobą uzależnioną od środków psychoaktywnych, nie traktował używania marihuany w kategoriach leczniczych, bo na żadne schorzenia uzasadniające taką motywację nie cierpi, przyjąć należy, iż używanie marihuany w jego przypadku stanowiło formę rozrywki. Taka zaś hedonistyczna motywacja pozostaje w sprzeczności z ratio legis omawianego przepisu. Niecelowość karania osób posiadających nieznaczne ilości środków odurzających musi być bowiem wynikiem uznania, iż naruszanie przez nie porządku prawnego miało w danym przypadku uzasadnienie w minimalnym stopniu społecznie akceptowalne. W przypadku oskarżonego okoliczności takie nie występują, co sprzeciwiałoby się umorzeniu postępowania, nawet jeśli oskarżony posiadał marihuanę wyłącznie na własne potrzeby.

Co również istotne, kryminalizacja posiadania środków odurzających i substancji psychotropowych utrudnia osobom używającym narkotyków, w tym marihuany, wyjście z nałogu. Oprócz problemów zdrowotnych osoby te ponoszą bowiem dodatkowe negatywne konsekwencje, takie jak konieczność udziału w procedurach związanych z zatrzymaniem czy przeszukaniem, napiętnowanie poprzez wyrok skazujący, dolegliwość związana z wykonaniem kary, nawet jeśli nie jest to kara bezwzględnego pozbawienia wolności, czy też daleko idące skutki karalności w sferze społecznej, zwłaszcza na rynku pracy, jako że w wielu zawodach wymagane jest legitymowanie się zaświadczeniem o niekaralności. Obawa przed odpowiedzialnością karną za posiadanie marihuany nie ułatwia takiej osobie podjęcia decyzji o ujawnieniu problemu uzależnienia nawet osobom bliskim czy placówce pomocowej, a następnie utrudnia nawiązanie właściwej relacji terapeutycznej z terapeutą uzależnień i pełne

zaangażowanie się w skuteczny proces leczenia, który nie od razu przynosi przecież oczekiwany skutek w postaci pełnej abstynencji.

Nie bez znaczenia z perspektywy wprowadzonych przepisów, pozostaje fakt, że zgodnie z badaniami CBOS i Kantar, już w 2024 roku aż 73% Polaków opowiadało się za zaprzestaniem karania za posiadanie marihuany, co pokazuje wyraźny kierunek zmian społecznych. Polityka karna powinna zatem odpowiadać na realne potrzeby obywateli, a nie utrwalać nieefektywne dogmaty.

Wiele Państw Unii Europejskiej liberalizuje prawo dotyczące konopi. Rozwiązania prawne prowadzące do dekryminalizacji posiadanie lub uprawę marihuany na własny użytek zostały wprowadzone m.in. w Austrii, Belgii, Estonii, Finlandii, Hiszpanii. Przykładowo, w Niemczech można posiadać do 50g suszu w domu oraz 25g w przestrzeni publicznej; dozwolona jest także uprawa do 3 roślin. Na Malcie można posiadać 7g suszu na użytek własny oraz uprawiać maksymalnie 4 rośliny. W Czechach dozwolone będzie posiadania 100g suszu w domu i 25g w przestrzeni publicznej oraz uprawa 3 roślin na użytek własny. W Portugalii natomiast dozwolone jest posiadanie 25g suszu.

W kontekście powyższego, depenalizacja posiadania marihuany na użytek własny jawi się jako całkowicie zasadna. Proponuje się przy tym, aby ilość posiadanego ziela konopi niepodlegająca penalizacji wynosiła maksymalnie 15g. Jest to bowiem ilość odpowiadająca przeciętnemu użytkowi osobistemu, a jednocześnie na tyle niska, że wyklucza regularny handel. Wprowadzenie sztywnego limitu jaki można posiadać przyczyni się przy tym do zwiększenia pewności prawa – wykluczy problemy interpretacyjne jakie napotykają sądy i organy ścigania przy interpretacji pojęcia „nieznaczna ilość”. Próg 15g będzie też swoistym gestem liberalizacji polskiego ustawodawcy, jednak nie tak radykalnym jak pełna legalizacja czy wyższe limity (obowiązujące w innych państwach europejskich).

Proponuje się także umożliwienie konsumentom uprawy jednej rośliny konopi innych niż włókniste na użytek prywatny. Pojedyncza roślina nie stanowi zagrożenia dla porządku publicznego ani zdrowia publicznego w ujęciu zbiorowym. Uprawa taka ograniczy natomiast nielegalny handel marihuaną przez grupy przestępcze oraz wyeliminuje ryzyko skażenia suszu nabywanego z nielegalnego źródła niebezpiecznymi domieszkami (syntetykami, chemikaliami), zapewniając świadomość źródła i składu substancji.