Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks wyborczy oraz ustawy o zmianie ustawy - Kodeks wyborczy.

Warszawa, 27 maja 2026 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja

Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i na podstawie art. 32 ust. 2 regulaminu Sejmu niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy:

- o zmianie ustawy - Kodeks wyborczy oraz ustawy o zmianie ustawy - Kodeks wyborczy.

Do reprezentowania wnioskodawców w pracach nad projektem ustawy upoważniamy pana posła Mariusza Witczaka.

(-) Piotr Adamowicz; (-) Sylwia Bielawska; (-) Mateusz Bochenek; (-) Krzysztof Bojarski; (-) Piotr Borys; (-) Alicja Chybicka; (-) Zofia Czernow; (-) Konrad Frysztak; (-) Krzysztof Gadowski; (-) Włodzisław Giziński; (-) Piotr Głowski; (-) Barbara Grygorcewicz; (-) Krzysztof Habura; (-) Maria Małgorzata Janyska; (-) Patryk Jaskulski; (-) Danuta Jazłowiecka; (-) Jacek Karnowski; (-) Iwona Karolewska; (-) Katarzyna Kierzek-Koperska; (-) Zbigniew Konwiński; (-) Iwona Małgorzata Krawczyk; (-) Robert Kropiwnicki; (-) Marek Krząkała; (-) Adam Krzemiński; (-) Henryka Krzywonos-Strycharska; (-) Alicja Łepkowska-Gołaś; (-) Dorota Łoboda; (-) Alicja Łuczak; (-) Paweł Masełko; (-) Tomasz Piotr Nowak; (-) Karolina Pawliczak; (-) Małgorzata Pępek; (-) Katarzyna Maria Piekarska; (-) Lucjan Marek Pietrzczyk; (-) Kazimierz Plocke; (-) Agnieszka Pomaska; (-) Mariusz Popielarz; (-) Renata Rak; (-) Krystyna Sibińska; (-) Paweł Suski; (-) Henryk Szopiński; (-) Krystyna Szumilas; (-) Łukasz Ściebiorowski; (-) Apoloniusz Tajner; (-) Robert Wardzała; (-) Adrian Witczak; (-) Mariusz Witczak; (-) Anna Wojciechowska; (-) Witold Zembaczyński. Projekt

U S T AWA

z dnia …

o zmianie ustawy – Kodeks wyborczy oraz ustawy o zmianie ustawy – Kodeks wyborczy

Art. 1. W ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2025 r. poz. 365 i 1792 oraz z 2026 r. poz. 178) wprowadza się następujące zmiany:

1) skreśla się użyty w art. 5 w pkt 10, w art. 18a w § 1 w pkt 3 i w § 3 w pkt 3, w art. 19 w § 5, w art. 19a w § 2, 4 i 7, w art. 26 w § 6 w pkt 3 i w § 7 w pkt 3, w art. 28 w § 5, w art. 29 w § 1, w art. 32 w § 5 w pkt 3, w art. 34 w § 2 i 3a, w art. 35 w § 2a, w art. 37e w § 6, w art. 53b w § 3, w art. 53g w § 2, w art. 56 w § 2, w art. 86 w

§ 3 w pkt 2 i 3, w art. 87 § 6 w pkt 2 i 3, w art. 88 w § 4 w pkt 2 i 3, w art. 89 w § 4 i w § 5 w pkt 2 i 3, w art. 90 w § 5 i w § 6 w pkt 2, w art. 103a w § 2a, w art. 103aa w § 8 w pkt 4, w art. 204 w § 5 w pkt 1 i w § 7 w pkt 3, w art. 209 w § 2, w art. 211 w § 4, w art. 212 w § 5 w pkt 2, w art. 248 w § 1, w art. 265 w § 3, w art. 280 w § 1, w art. 297 w § 4 i 6, w art. 299 w § 2 w pkt 2, w art. 303 w § 1 w pkt 3, w art. 401 w § 2 w pkt 1, w art. 403 w § 4 w pkt 3, w art. 426 w § 2, w art. 427 w § 3, w art. 428 w § 2 oraz w art. 479 w § 2 w pkt 1, w różnej liczbie i różnym przypadku, wyraz „ewidencyjny”;

2) w art. 100 w § 1 w pkt 3 wyraz „uwzględniającego” zastępuje się wyrazem „oddalającego”;

3) w art. 178:

a) § 2a otrzymuje brzmienie:

„§ 2a. Pełnomocnik wyborczy komitetu wyborczego albo upoważniona przez niego osoba mogą zgłosić jednego kandydata do każdej terytorialnej komisji wyborczej na obszarze działania tego komitetu wyborczego.”,

b) w § 3:

– we wprowadzeniu do wyliczenia wyraz „powołanych” zastępuje się wyrazem „zgłoszonych”,

– pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) miała być większa niż ustawowy skład liczbowy komisji – kandydatów do składu komisji wyłania się w drodze publicznego losowania spośród osób zgłoszonych zgodnie z § 2a.”;

4) w art. 182:

a) w § 1b wyrazy „rejestrze wyborców” zastępuje się wyrazami „stałym obwodzie głosowania właściwym dla adresu zameldowania na pobyt stały lub adresu stałego zamieszkania na obszarze tej gminy”,

b) § 2 otrzymuje brzmienie:

„§ 2. Pełnomocnik wyborczy komitetu wyborczego albo upoważniona przez niego osoba mogą zgłosić jednego kandydata do każdej obwodowej komisji wyborczej na obszarze okręgu wyborczego, w którym komitet ten zarejestrował listę kandydatów na posłów, posłów do Parlamentu Europejskiego lub radnych lub kandydata na Prezydenta Rzeczypospolitej, senatora lub wójta.”,

c) po § 3a dodaje się § 3b w brzmieniu:

„§ 3b. Do zgłaszania kandydatów do obwodowych komisji wyborczych w odrębnych obwodach głosowania stosuje się przepis § 2.”,

d) w § 7:

– we wprowadzeniu do wyliczenia wyraz „powołanych” zastępuje się wyrazem „zgłoszonych”,

– pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) miała być większa niż ustawowy skład liczbowy komisji albo skład liczbowy komisji ustalony w trybie, o którym mowa w § 1b – kandydatów do składu komisji wyłania się w drodze publicznego losowania spośród osób zgłoszonych zgodnie z § 2.”;

5) w art. 229 w zdaniu trzecim wyrazy „art. 69 § 3 i 3a” zastępuje się wyrazami „art. 69

§ 3a”;

6) w załączniku nr 1 do ustawy:

a) skreśla się wyraz „jeleniogórski,”,

b) po wyrazie „kamiennogórski,” dodaje się wyraz „karkonoski,”;

7) w załączniku nr 2 do ustawy:

a) skreśla się wyraz „jeleniogórski,”,

b) po wyrazie „kamiennogórski,” dodaje się wyraz „karkonoski,”.”.

Art. 2. W ustawie z dnia 23 stycznia 2026 r. o zmianie ustawy – Kodeks wyborczy (Dz. U. poz. 178) w art. 1 w pkt 1 skreśla się użyty w art. 103g w § 1 w pkt 1, w pkt 5 lit. b i w pkt 6 lit. b oraz w art. 103i w pkt 4, w różnej liczbie i różnym przypadku, wyraz „ewidencyjny”.

Art. 3. Przepisy art. 178 § 2a i 3 oraz art. 182 § 2, 3b i 7 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą mają zastosowanie po raz pierwszy do wyborów zarządzonych po upływie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.

Art. 4. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

UZASADNIENIE

Projektowana ustawa ma na celu zmianę zasad zgłaszania kandydatów do terytorialnych i obwodowych komisji wyborczych, a także dostosowanie przepisów Kodeksu wyborczego do aktualnego podziału administracyjnego kraju. Mają one na celu postulowany w doktrynie powrót do rozwiązań poprzedniego stanu prawnego z czasów obowiązywania Kodeksu wyborczego w latach 2011-2018, przyznających większe przywileje komitetom wyborczym, które zgłosiły w danych wyborach i w danym okręgu listy, bądź poszczególnych kandydatów. Rozwiązanie takie zminimalizuje ryzyko powstawania tzw. „komitetów-widm”.

Projekt przewiduje zmianę zasad zgłaszania kandydatów do terytorialnych i obwodowych komisji wyborczych poprzez jednoznaczne wskazanie, że pełnomocnik wyborczy albo osoba przez niego upoważniona może zgłosić:

- dla terytorialnej komisji wyborczej - jednego kandydata na obszarze działania tego komitetu wyborczego,

- dla obwodowej komisji wyborczej - jednego kandydata na obszarze okręgu, w którym komitet ten zarejestrował listę kandydatów na posłów, posłów do Parlamentu Europejskiego lub radnych lub kandydata na Prezydenta RP, senatora lub wójta. Jednocześnie doprecyzowano, że w przypadku zgłoszenia większej liczby kandydatów niż przewiduje ustawowy skład komisji, o składzie komisji rozstrzyga publiczne losowanie spośród kandydatów zgłoszonych zgodnie z ustawą.

Obecny stan prawny jest szeroko krytykowany w doktrynie, jak i w przestrzeni publicznej. „Zmiany wprowadzone przez ustawodawcę do art. 182 k.w. należy ocenić jednoznacznie negatywnie. Dotyczy to w szczególności przyznania pierwszeństwa do zgłaszania kandydatów do obwodowych komisji wyborczych pełnomocnikom wyborczym komitetów wyborczych utworzonych przez partie polityczne bądź koalicje partii politycznych, z których list w ostatnich wyborach wybrano radnych do sejmiku województwa albo posłów do Sejmu.”1.

W szczególności podnosi się problematyczną kwestię tworzenia swoistych „komitetów widm”. Niepokojące wydają się być sytuacje, w których komisje wyborcze obsadzane są w większości, czy nawet w całości członkami komitetów, które nie zarejestrowały swoich kandydatów w danym lub jakimkolwiek okręgu wyborczym. Projektowana ustawa zapobiec ma takim A. Rakowska-Trela [w:] K. Składowski, A. Rakowska-Trela, Kodeks wyborczy. Komentarz do zmian 2018, Warszawa 2018, art. 182.

sytuacjom, a w rezultacie przyczynić się do większej przejrzystości i uczciwości procesu wyborczego.

Projekt wprowadza również szereg zmian o charakterze porządkowym i legislacyjnym:

- w art. 1 pkt 1 i art. 2 projektu dostosowuje się terminologię Kodeksu wyborczego do przepisów ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2026 r. poz.

384) poprzez skreślenie wyrazu „ewidencyjny”,

- w art. 1 pkt 2 projektu zastępuje się wyraz „uwzględniającego” wyrazem „oddalającego”, co ma charakter porządkowy, wynikający z przekonania iż skutek o którym mowa w przepisie, powinien odnosić się do oddalenia skargi albo odwołania, a nie do ich uwzględnienia,

- w art. 1 pkt 4 projektu w zakresie § 1b zastępuje się wyrazy „rejestrze wyborców” wyrazami „stałym obwodzie głosowania właściwym dla adresu zameldowana na pobyt stały lub adresu stałego zamieszkania na obszarze tej gminy”, zmiana ma charakter porządkowy – wynika z wprowadzenia Centralnego Rejestru Wyborców, co wymaga dostosowania zmienianego przepisu do pozostałych regulacji Kodeksu wyborczego,

- w art. 1 pkt 5 projektu następuje usunięcie usterki legislacyjnej, polegającej na odesłaniu do art. 69 § 3 który został uchylony,

- w art. 1 pkt 6 i 7 projektu zmiany mają na celu uporządkowanie terminologii – w 2021 r. nazwę powiatu jeleniogórskiego zastąpiono nazwą powiat karkonoski.

Projektowana ustawa ma wejść w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem przepisów art. 178 § 2a i 3 oraz art. 182 § 2, 3b i 7 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2025 r. poz. 365 i 1792 oraz z 2026 r. poz. 178), które będą miały zastosowanie po raz pierwszy do wyborów zarządzonych po upływie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, co ma zapewnić organom wyborczym oraz komitetom wyborczym odpowiedni czas na przygotowanie się do stosowania nowych regulacji przed kolejnymi wyborami. Projekt nie przewiduje wydania aktów wykonawczych. Projekt ustawy nie jest sprzeczny z prawem Unii Europejskiej.

DEKLAROWANE SKUTKI REGULACJI (DSR) projektu ustawy

Informacja o projekcie

a) Tytuł projektu:

Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks wyborczy oraz ustawy o zmianie ustawy – Kodeks wyborczy

b) Przedstawiciel wnioskodawcy:

Mariusz Witczak

I. Część wstępna [1] Zwięzły opis zidentyfikowanego problemu i proponowanych rozwiązań. Projekt wprowadza zmiany w przepisach Kodeksu wyborczego dotyczących zasad zgłaszania kandydatów do terytorialnych i obwodowych komisji wyborczych, procedury wyłaniania składów komisji oraz dostosowania przepisów do aktualnego stanu administracyjnego. Zmiany mają charakter porządkowy i dostosowujący, jak również minimalizujący zjawisko zgłaszania do komisji wyborczych kandydatów tzw. „komitetów widm”. W ocenie projektodawców konieczne jest podjęcie działań legislacyjnych utrudniających wystąpienie sytuacji, w których komisje wyborcze obsadzane są w większości, czy nawet w całości członkami komitetów, które nie zarejestrowały swoich kandydatów w danym lub jakimkolwiek okręgu wyborczym.

[2] Czy były rozważane rozwiązania alternatywne? ➢ Nie Projektowane rozwiązania wymagają zmiany obowiązujących przepisów ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2025 r. poz. 365, 1792, z 2026 r. poz. 178) oraz ustawy z dnia 23 stycznia 2026 r. o zmianie ustawy – Kodeks wyborczy (Dz. U. poz. 178) II. Wymogi określone w art. 34 ust. 2 pkt 3–5 regulaminu Sejmu [3] Jakie są przewidywane skutki prawne projektowanych rozwiązań? Projektowana ustawa ma na celu modyfikację zasad zgłaszania kandydatów do terytorialnych i obwodowych komisji wyborczych, a także dostosowanie przepisów Kodeksu wyborczego do aktualnego podziału administracyjnego kraju. Mają one na celu postulowany w doktrynie powrót do rozwiązań poprzedniego stanu prawnego z czasów obowiązywania Kodeksu wyborczego w latach 2011-2018, przyznających większe przywileje komitetom wyborczym, które zgłosiły w danych wyborach i w danym okręgu listy, bądź poszczególnych kandydatów. Rozwiązanie takie zminimalizuje ryzyko powstawania tzw. „komitetów-widm”.

Nowelizacja ma wejść w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem przepisów art. 178

§ 2a i 3 oraz art. 182 § 2, 3b i 7 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2025 r. poz. 365 i 1792 oraz z 2026 r. poz. 178), które będą miały zastosowanie po raz pierwszy do wyborów zarządzonych po upływie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. Wprowadzenie sześciomiesięcznego vacatio legis dla części przepisów dotyczących komisji wyborczych ma zapewnić organom wyborczym oraz komitetom wyborczym odpowiedni czas na przygotowanie się do stosowania nowych regulacji przed kolejnymi wyborami.

Projektowane rozwiązania są zgodne z Konstytucją RP oraz spójne z dotychczasowymi regulacjami.

Projekt nie podlega obowiązkom notyfikacyjnym wynikającym z prawa UE.

Projektowane rozwiązania są zgodne z prawem międzynarodowym.

Projekt ustawy nie jest sprzeczny z prawem Unii Europejskiej.

[4] Jakie są przewidywane skutki społeczne projektowanych rozwiązań? Projektowane zmiany oddziaływać będą na ogół społeczeństwa polskiego, obejmując wszystkich obywateli Rzeczypospolitej Polskiej, niezależnie od wieku, płci czy wykonywanego zawodu. Liczebność wspomnianej populacji, według danych opublikowanych przez Główny Urząd Statystyczny, na miesiąc lipiec 2025 r. to ponad 37 milionów osób. Wpływ na tę grupę należy określić jako mający charakter niemierzalny, wyrażający się przede wszystkim we wzmocnieniu zaufania społecznego do instytucji wyborczych oraz całego procesu wyborczego.

[5] Jakie są przewidywane skutki gospodarcze projektowanych rozwiązań? Projektowana ustawa nie spowoduje skutków gospodarczych.

[6] Jakie są przewidywane skutki finansowe projektowanych rozwiązań, w szczególności wpływ na sektor finansów publicznych, w tym na budżet państwa i budżety jednostek samorządu terytorialnego? Projekt ustawy nie pociąga za sobą obciążenia budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego. [7] Wykaz źródeł finansowania, jeśli projekt ustawy pociąga za sobą obciążenie budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego. W związku z brakiem dodatkowych obciążeń dla budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego projekt nie wymaga wskazania nowych źródeł finansowania.

[8] Czy projekt ustawy podlega procedurze notyfikacyjnej? ➢ Nie

III. Wymogi określone w art. 34 ust. 2a i 2b regulaminu Sejmu

[9] Czy projekt ustawy zawiera przepisy określające zasady podejmowania, wykonywania lub zakończenia działalności gospodarczej (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)? ➢ Nie [10] Czy wdrożenie projektowanych przepisów spowoduje obciążenia administracyjne mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)? ➢ Nie [11] Czy projekt ustawy zawiera przepisy regulacyjne lub określa wymogi dotyczące świadczenia usług transgranicznych w rozumieniu ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej (art. 34 ust. 2b regulaminu Sejmu)? ➢ Nie