Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy.

Warszawa, 29 maja 2026 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja

Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i na podstawie art. 32 ust. 2 regulaminu Sejmu niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy:

- o zmianie ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Do reprezentowania wnioskodawców w pracach nad projektem ustawy upoważniamy pana posła Michała Wawera.

(-) Karina Anna Bosak; (-) Krzysztof Bosak; (-) Bronisław Foltyn; (-) Roman Fritz; (-) Janusz Kowalski; (-) Sławomir Mentzen; (-) Krzysztof Mulawa; (-) Bartłomiej Pejo; (-) Grzegorz Płaczek; (-) Michał Połuboczek; (-) Włodzimierz Skalik; (-) Krzysztof Szymański; (-) Krzysztof Tuduj; (-) Michał Wawer; (-) Andrzej Tomasz Zapałowski; (-) Sławomir Zawiślak. Projekt

U S T AWA

z dnia …

o zmianie ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Art. 1. W ustawie z dnia 25 lutego 1964 roku - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 1 1a 2023 r. poz. 2809, z 2025 r. poz. 897) po art. 114 dodaje się art. 114 w brzmieniu: 1a

„Art. 114

§ 1. Nie może przysposobić dziecka osoba, która:

1) pozostaje z osobą tej samej płci w związku zrównanym z małżeństwem zgodnie z prawem obcym;

2) pozostaje w innym zarejestrowanym związku z osobą tej samej płci, wywołującym skutki prawne porównywalne do małżeństwa w prawie obcym;

3) pozostaje we wspólnym pożyciu z osobą tej samej płci.

§ 2. Przepisy § 1 stosuje się odpowiednio do przysposobienia wspólnego oraz przysposobienia dziecka małżonka.”.

Art. 2. Ustawa wchodzi w życie w dniu jej ogłoszenia.

UZASADNIENIE

1. Potrzeba i cel wydania ustawy

Przedmiotem projektowanej nowelizacji jest wprowadzenie zabezpieczeń, mających na celu uniemożliwienie przysposobienia osób małoletnich przez osoby, które:

1. pozostają z osobą tej samej płci w związku zrównanym z małżeństwem zgodnie z prawem obcym;

2. pozostają w innym zarejestrowanym związku z osobą tej samej płci, wywołującym skutki prawne porównywalne do małżeństwa w państwie obcym;

3. pozostają we wspólnym pożyciu z osobą tej samej płci.

Proponowane rozwiązania obejmują zmiany w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym oraz mają na celu zwiększenie bezpieczeństwa dzieci, które potencjalnie mogą zostać przysposobione. Rozwiązania te służyć mają również zachowaniu spójności z Konstytucją RP przez przepisy stanowione przez akty prawne niższego szczebla, takie jak rozporządzenia.

Zmiana ta ma zapobiegać łamaniu art. 18 Konstytucji RP w aktach niższego rzędu oraz zapewnieniu zgodności innych przepisów z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym oraz Prawem o aktach prawa stanu cywilnego. Zgodnie z art. 1 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżeństwem jest związek zawarty przez kobietę i mężczyznę, którzy jednocześnie obecni złożą przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego oświadczenia, że wstępują ze sobą w związek małżeński. Natomiast art. 107 pkt 3 ustawy – Prawo o aktach stanu cywilnego stanowi, że Kierownik urzędu stanu cywilnego zobowiązany jest odmówić dokonania transkrypcji, jeżeli transkrypcja ta byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. Mimo tego oczywistego i opisanego wprost stanu prawnego, w ostatnich tygodniach kilku Kierowników urzędów stanu cywilnego w różnych miastach złamało powyższe przepisy i dokonało transkrypcji małżeństw zawartych poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez osoby tej samej płci. Wobec powyższego, projektodawcy proponują wprowadzenie do Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego przepisów, które chronią dzieci przed przysposobieniem

przez osoby tej samej płci, które zawarły za granicą związek traktowany przez owe państwa na równi z małżeństwem.

2. Przewidywane skutki prawne w tym różnica pomiędzy dotychczasowym, a projektowanym stanem prawnym

Dotychczas obowiązujące przepisy nie przewidywały zakazu przysposobienia dzieci przez osoby pozostające w związku z osobą tej samej płci, jednak w zw. z rozporządzeniem ministra do spraw informatyzacji, które umożliwiło uznanie małżeństwa osób tej samej płci zawartego poza granicami RP za donośne prawnie również w Polsce. Brak przepisów uszczegóławiających kwestię przysposabiania dzieci przez takie osoby mógłby prowadzić do sytuacji sprzecznych z polskim prawem, a więc do przysposabiania dzieci przez osoby pozostające w związku z osobą tej samej płci, których status został usankcjonowany zgodnie z prawem zagranicznym – a sprzecznym z prawem polskim. Proponowana zmiana jest zgodna z art. 107 Prawa o aktach stanu cywilnego, który stanowi, że należy odmówić transkrypcji sprzecznej z podstawowymi zasadami porządku prawnego RP. W razie nieprzyjęcia proponowanego projektu ustawy ww. przepis mógłby był łamany nie tylko podczas transkrypcji małżeństwa zawartego za granicą przez osoby tej samej płci, ale również podczas każdorazowego przysposobienia dziecka przez osobę pozostającą w takim związku.

3. Przewidywane skutki społeczne, gospodarcze, finansowe

Projekt ustawy wywoła pozytywne skutki społeczne. Wprowadzenie proponowanych zmian w temacie przysposabiania przez pozytywnie wpłynie na jakość postępowań w sądach rodzinnych. Proponowane rozwiązania odpowiadają na zgłaszane postulaty doktryny, praktyki i uczestników postępowań rodzinnych, którzy wskazują na konieczność zapewnienia obiektywnych mechanizmów kontroli nad procesem przysposabiania. W związku z powyższym proponowane zmiany są zasadne, spójne z zasadami polskiego prawa rodzinnego, odpowiadają realnym potrzebom praktyki i przyczyniają się do zwiększenia rzetelności oraz społecznego zaufania do procesu sądowego i do zwiększenia pewności co do prawa. Projekt nie wywoła skutków gospodarczych i finansowych.

4. Informacje dodatkowe

Projekt nie był poddawany formalnym konsultacjom społecznym.

Projekt nie zawiera przepisów określających zasady podejmowania, wykonywania lub zakończenia działalności gospodarczej. Wdrożenie projektowanych przepisów nie spowoduje wzrostu obciążeń administracyjnych mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców. Projekt ustawy nie ma wpływu na działalność mikroprzedsiębiorców oraz małych i średnich przedsiębiorców. Projekt ustawy jest zgodny z przepisami ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 236, 1222, 1871, z 2025 r. poz. 222, 621, 622, 769, 1168).

Przedmiot projektu ustawy nie jest sprzeczny z prawem Unii Europejskiej.

Projekt ustawy nie zakłada wydania aktów wykonawczych.

Osiągnięcie celu ustawy nie jest możliwe za pomocą innych środków.

Projekt nie zawiera przepisów regulacyjnych i nie określa wymogów dotyczących świadczenia usług transgranicznych w rozumieniu ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 334, z 2025 r. poz. 619).

Projektowana ustawa nie wymaga przedstawienia właściwym organom i instytucjom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji albo uzgodnienia.

Projektowana ustawa nie zawiera przepisów technicznych i nie podlega notyfikacji zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. poz. 2039 oraz z 2004 r. poz. 597).

DEKLAROWANE SKUTKI REGULACJI (DSR) projektu ustawy

Informacja o projekcie

a) Tytuł projektu:

Projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy

b) Przedstawiciel wnioskodawcy:

Michał Wawer

I. Część wstępna

[1] Zwięzły opis zidentyfikowanego problemu i proponowanych rozwiązań.

Przedmiotem projektowanej nowelizacji jest wprowadzenie zabezpieczeń, mających na celu uniemożliwienie przysposobienia osób małoletnich przez osoby, które:

1. pozostają z osobą tej samej płci w związku zrównanym z małżeństwem zgodnie z prawem obcym;

2. pozostają w innym zarejestrowanym związku z osobą tej samej płci, wywołującym skutki prawne porównywalne do małżeństwa w państwie obcym;

3. pozostają we wspólnym pożyciu z osobą tej samej płci.

Proponowane rozwiązania obejmują zmiany w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym i mają na celu zwiększenie bezpieczeństwa dzieci, które potencjalnie mogą zostać przysposobione. Rozwiązania te służyć mają również zachowaniu spójności z Konstytucją RP przez przepisy stanowione przez akty prawne niższego szczebla, takie jak rozporządzenia. Zmiana ta ma zapobiegać ewentualnemu łamaniu art. 18 Konstytucji RP w aktach niższego rzędu oraz zapewnieniu zgodności innych przepisów z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym oraz Prawem o aktach prawa stanu cywilnego.

[2] Czy były rozważane rozwiązania alternatywne?

⮚ Nie

Nie rozważano. Nie ma możliwości podjęcia alternatywnych, w stosunku do projektowanej ustawy, środków umożliwiających osiągnięcie zamierzonego celu.

II. Wymogi określone w art. 34 ust. 2 pkt 3–5 regulaminu Sejmu

[3] Jakie są przewidywane skutki prawne projektowanych rozwiązań?

Dotychczas obowiązujące przepisy nie przewidywały zakazu przysposobienia dzieci przez osoby pozostające w związku z osobą tej samej płci, jednak w zw. z rozporządzeniem ministra do spraw informatyzacji, które umożliwiło uznanie małżeństwa osób tej samej płci zawartego poza granicami RP za donośne prawnie również w Polsce. Brak przepisów uszczegóławiających kwestię przysposabiania dzieci przez takie osoby mógłby prowadzić do sytuacji sprzecznych z polskim prawem, a więc do przysposabiania dzieci przez osoby pozostające w związku z osobą tej samej płci, który został usankcjonowany zgodnie z prawem zagranicznym - a sprzecznym z prawem polskim. Proponowana zmiana jest zgodna z art. 107 Prawa o aktach stanu cywilnego, który stanowi, że należy odmówić transkrypcji sprzecznej z podstawowymi zasadami porządku prawnego RP. W razie nieprzyjęcia proponowanego projektu ustawy ww. przepis mógłby był łamany nie tylko podczas transkrypcji małżeństwa zawartego za granicą przez osoby tej samej płci, ale również podczas każdorazowego przysposobienia dziecka przez osobę pozostającą w takim związku.

[4] Jakie są przewidywane skutki społeczne projektowanych rozwiązań?

Projekt ustawy wywoła pozytywne skutki społeczne. Wprowadzenie proponowanych zmian w temacie przysposabiania przez pozytywnie wpłynie na jakość postępowań w sądach rodzinnych. Proponowane rozwiązania odpowiadają na zgłaszane postulaty doktryny, praktyki i uczestników postępowań rodzinnych, którzy wskazują na konieczność zapewnienia obiektywnych mechanizmów kontroli nad procesem przysposabiania.

W związku z powyższym proponowane zmiany są zasadne, spójne z zasadami polskiego prawa rodzinnego, odpowiadają realnym potrzebom praktyki i przyczyniają się do zwiększenia rzetelności oraz społecznego zaufania do procesu sądowego i do zwiększenia pewności co do prawa.

[5] Jakie są przewidywane skutki gospodarcze projektowanych rozwiązań?

Projekt nie pociąga za sobą skutków gospodarczych.

[6] Jakie są przewidywane skutki finansowe projektowanych rozwiązań, w szczególności wpływ na sektor finansów publicznych, w tym na budżet państwa i budżety jednostek samorządu terytorialnego?

Projekt nie pociąga za sobą skutków finansowych.

[7] Wykaz źródeł finansowania, jeśli projekt ustawy pociąga za sobą obciążenie budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego.

Projekt nie pociąga za sobą obciążenia budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego.

[8] Czy projekt ustawy podlega procedurze notyfikacyjnej?

⮚ Nie

III. Wymogi określone w art. 34 ust. 2a i 2b regulaminu Sejmu

[9] Czy projekt ustawy zawiera przepisy określające zasady podejmowania, wykonywania lub zakończenia działalności gospodarczej (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)?

⮚ Nie

[10] Czy wdrożenie projektowanych przepisów spowoduje obciążenia administracyjne mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)?

⮚ Nie

[11] Czy projekt ustawy zawiera przepisy regulacyjne lub określa wymogi dotyczące świadczenia usług transgranicznych w rozumieniu ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej (art. 34 ust. 2b regulaminu Sejmu)?

⮚ Nie