Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt.

Warszawa, 27 maja 2026 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja

Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i na podstawie art. 32 ust. 2 regulaminu Sejmu niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy:

- o zmianie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt. Do reprezentowania wnioskodawców w pracach nad projektem ustawy upoważniamy posłankę Barbarę Oliwiecką.

(-) Izabela Bodnar; (-) Elżbieta Burkiewicz; (-) Żaneta Cwalina-Śliwowska; (-) Sławomir Ćwik; (-) Paulina Hennig-Kloska; (-) Rafał Kasprzyk; (-) Rafał Komarewicz; (-) Aleksandra Leo; (-) Barbara Okuła; (-) Barbara Oliwiecka; (-) Ryszard Petru; (-) Norbert Pietrykowski; (-) Marcin Skonieczka; (-) Mirosław Suchoń; (-) Ewa Szymanowska. Projekt ustawy z dnia ….

Ustawa z dnia ….2026 r.

o zmianie Ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt

Art. 1. W ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2023 r. poz. 1580, z późn. zm.) wprowadza się następujące zmiany:

1. w art. 11a ust. 2 po pkt 8 dodaje się pkt 9 w brzmieniu: „9) zapewnienie dostępu wolontariuszy do schroniska dla zwierząt na ich wniosek, bez względu na organ prowadzący schronisko;”.

Art. 2. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

UZASADNIENIE

1. Potrzeba i cel wprowadzenia proponowanych rozwiązań

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt nakłada na gminy obowiązek zapewnienia opieki bezdomnym zwierzętom jako zadanie własne. W ramach realizacji tego obowiązku rada gminy uchwala corocznie program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt. Program ten zawiera obecnie zamknięty katalog ośmiu obligatoryjnych elementów.

Proponowana zmiana ma na celu uzupełnienie tego katalogu o dziewiąty element – obowiązek zapewnienia wolontariuszom dostępu do schroniska dla zwierząt na ich wniosek, niezależnie od tego, kto prowadzi schronisko (gmina, związek gmin, organizacja społeczna czy inny podmiot).

2. Stan prawny oraz skutki proponowanej regulacji

Obecnie dostęp wolontariuszy do schronisk zależy wyłącznie od decyzji podmiotu prowadzącego schronisko. W praktyce może to prowadzić to do sytuacji arbitralnego odmawiania dostępu, co oznacza ograniczanie udziału społeczeństwa obywatelskiego w ochronie zwierząt, zmniejsza transparencję działania schronisk oraz utrudnia realizację dodatkowych działań na rzecz zwierząt (spacery, socjalizacja, promocja adopcji).

Wprowadzenie proponowanego obowiązku do gminnego programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi zapewni dostęp wolontariuszy we wszystkich schroniskach biorących udział w realizacji zadania publicznego gmin. Zmiana nie wprowadza nowych obciążeń finansowych ani administracyjnych, a jedynie precyzuje jeden z elementów programu, który i tak musi być uchwalany corocznie. Organ prowadzący schroniska będzie zobowiązany do przygotowania regulaminu wolontariatu.

3. Skutki regulacji

Proponowana zmiana ma charakter porządkujący i usprawniający. Nie generuje skutków finansowych dla budżetu państwa ani budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Skutki społeczne są wyłącznie pozytywne i polegają na zwiększeniu zaangażowania obywateli w ochronę zwierząt oraz poprawie warunków bytowania zwierząt w schroniskach.

4. Termin wejścia w życie

Proponuje się wejście w życie ustawy po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, co jest wystarczające dla gmin do uwzględnienia nowego elementu w uchwale programowej na kolejny rok.

Załącznik do uchwały nr 51 Prezydium Sejmu z dnia 26 sierpnia 2024 r.

DEKLAROWANE SKUTKI REGULACJI (DSR) projektu ustawy

Informacja o projekcie

a) Tytuł projektu:

Poselski projekt Ustawa z dnia….. 2026 r. o zmianie Ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt

b) Przedstawiciel wnioskodawcy:

BARBARA OLIWIECKA

I. Część wstępna [1] Zwięzły opis zidentyfikowanego problemu i proponowanych rozwiązań.

W obowiązującym stanie prawnym dostęp wolontariuszy do schronisk dla zwierząt zależy wyłącznie od uznaniowej decyzji podmiotu prowadzącego schronisko (gmina, związek gmin, organizacja społeczna lub inny podmiot). Prowadzi to do arbitralnych odmów dostępu, co ogranicza udział społeczeństwa obywatelskiego w realizacji zadania publicznego gmin w zakresie opieki nad zwierzętami bezdomnymi, zmniejsza transparencję działania schronisk oraz utrudnia prowadzenie dodatkowych działań na rzecz zwierząt (m.in. spacery, socjalizacja, promocja adopcji).

Skalę problemu ilustrują dane Głównego Lekarza Weterynarii: w 2024 r. funkcjonowało 222 schroniska dla zwierząt, w których przebywało łącznie ponad 111 tys. zwierząt (76 410 psów i 35 290 kotów). Wolontariusze odgrywają kluczową rolę w codziennej opiece, socjalizacji i promocji adopcji. Brak ustawowej gwarancji dostępu pogłębia nierówności w standardach opieki oraz ogranicza możliwości kontroli społecznej nad realizacją gminnego obowiązku zapewnienia opieki bezdomnym zwierzętom.

Projekt ustawy wprowadza wyraźną podstawę prawną poprzez dodanie do zamkniętego katalogu obligatoryjnych elementów gminnego programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi (art. 11a ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt) nowego pkt 9. Nowy przepis nakłada na organ prowadzący schronisko obowiązek zapewnienia wolontariuszom dostępu do schroniska na ich wniosek, niezależnie od formy prawnej podmiotu prowadzącego schronisko.

Rozwiązanie ma charakter porządkujący i integruje się bezpośrednio z istniejącym mechanizmem programowania zadań własnych gminy.

Utrzymanie obecnego stanu prawnego będzie skutkowało dalszym utrwalaniem arbitralnych decyzji podmiotów prowadzących schroniska, ograniczeniem transparencji realizacji zadania publicznego oraz zmniejszeniem zaangażowania obywateli w ochronę zwierząt. W konsekwencji pogłębi się rozdźwięk pomiędzy formalnym obowiązkiem gmin a rzeczywistą jakością opieki nad bezdomnymi zwierzętami, co negatywnie wpływa na dobrostan zwierząt i zaufanie społeczne do instytucji publicznych.

[2] Czy były rozważane rozwiązania alternatywne? Ø Nie

Rozwiązania alternatywne nie były rozważane, ponieważ proponowana zmiana jest najprostszym, najskuteczniejszym i najbardziej spójnym systemowo sposobem osiągnięcia celu. Integracja nowego obowiązku bezpośrednio w istniejącym, obligatoryjnym katalogu elementów programu gminnego (art. 11a ust. 2) zapewnia jednolitość stosowania na terenie całego kraju bez konieczności tworzenia nowych procedur, instytucji ani dodatkowych mechanizmów kontrolnych.

II.Wymogi określone w art. 34 ust. 2 pkt 3–5 regulaminu Sejmu [3] Jakie są przewidywane skutki prawne projektowanych rozwiązań?

Projektowana regulacja wprowadza jedną nową pozycję do katalogu obligatoryjnych elementów programu, o którym mowa w art. 11a ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt. Różnica pomiędzy stanem dotychczasowym a projektowanym polega wyłącznie na poszerzeniu tego katalogu o pkt 9.

Proponowane rozwiązanie jest w pełni spójne systemowo i terminologicznie z dotychczasowymi przepisami ustawy (art. 11 i art. 11a). Nie budzi wątpliwości co do zgodności z Konstytucją RP, w szczególności z art. 5 (ochrona zwierząt jako dobro publiczne), art. 16 (samorząd terytorialny) oraz art. 61 (prawo do informacji publicznej). Nie koliduje z prawem międzynarodowym ani prawem Unii Europejskiej.

Proponowany termin wejścia w życie ustawy – po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia – jest w pełni uzasadniony i pozwala gminom na uwzględnienie nowego elementu w uchwale programowej na kolejny rok bez konieczności rozwiązań przejściowych.

Projekt nie podlega procedurze notyfikacyjnej.

[4] Jakie są przewidywane skutki społeczne projektowanych rozwiązań?

Projektowana regulacja będzie oddziaływać przede wszystkim na:

• gminy jako autorów programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi, • podmioty prowadzące schroniska dla zwierząt (bez względu na formę prawną),

• wolontariuszy zaangażowanych w opiekę nad zwierzętami,

• bezdomne zwierzęta przebywające w schroniskach.

Liczebność podmiotów: ok. 213 zarejestrowanych schronisk dla zwierząt (dane za Główny Inspektorat Weterynryjny), 2 479 gmin oraz kilkanaście tysięcy wolontariuszy aktywnie zaangażowanych w działalność schronisk.

Wpływ projektu ma charakter wyłącznie pozytywny i niepieniężny. W szczególności regulacja:

• zwiększa transparencję działania schronisk realizujących zadanie publiczne,

• ułatwia udział społeczeństwa obywatelskiego w ochronie zwierząt,

• poprawia dobrostan zwierząt poprzez dodatkową opiekę, spacery, socjalizację i promocję adopcji, • wzmacnia poczucie odpowiedzialności społecznej i zaufanie do instytucji publicznych.

Projekt nie generuje skutków negatywnych w sferze społecznej. Skutki finansowe w ujęciu społecznym są neutralne – nie powstają nowe obciążenia dla gospodarstw domowych ani jednostek samorządu terytorialnego.

[5] Jakie są przewidywane skutki gospodarcze projektowanych rozwiązań?

Projektowana regulacja nie oddziałuje na sferę gospodarczą. Nie dotyczy przedsiębiorców, konsumentów ani rynku pracy. Nie wpływa na mikroprzedsiębiorców, małych ani średnich przedsiębiorców. Skutki gospodarcze – zerowe.

[6] Jakie są przewidywane skutki finansowe projektowanych rozwiązań, w szczególności wpływ na sektor finansów publicznych, w tym na budżet państwa i budżety jednostek samorządu terytorialnego?

Projekt nie pociąga za sobą obciążenia budżetu państwa ani budżetów JST. Nie jest wymagane pozyskanie dodatkowych środków.

Projekt nie generuje skutków finansowych dla sektora finansów publicznych, budżetu państwa ani budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Nie zwiększa wydatków ani nie zmniejsza dochodów. Nie wymaga pozyskania dodatkowych środków. Zmiana ma jedynie charakter porządkujący.

[7] Wykaz źródeł finansowania, jeśli projekt ustawy pociąga za sobą obciążenie budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego.

[8] Czy projekt ustawy podlega procedurze notyfikacyjnej? Ø Nie III. Wymogi określone w art. 34 ust. 2a i 2b regulaminu Sejmu

[9] Czy projekt ustawy zawiera przepisy określające zasady podejmowania, wykonywania lub zakończenia działalności gospodarczej (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)?

Ø Nie [10] Czy wdrożenie projektowanych przepisów spowoduje obciążenia administracyjne mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)?

Ø Nie [11] Czy projekt ustawy zawiera przepisy regulacyjne lub określa wymogi dotyczące świadczenia usług transgranicznych w rozumieniu ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej (art. 34 ust. 2b regulaminu Sejmu)?

Ø Nie