Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska.

Warszawa, 3 lipca 2026 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja Prezes Rady Ministrów RM-0610-2-26

Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Szanowny Panie Marszałku, na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przedstawiam Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej projekt ustawy

- o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska. Projekt ma na celu wykonanie prawa Unii Europejskiej. Jedocześnie, z uwagi na konieczność dostosowania przepisów do prawa UE i fakt wniesienia skargi do TSUE, przedstawiam wniosek o skrócenie postępowania z projektem ustawy. Do prezentowania stanowiska Rządu w tej sprawie w toku prac parlamentarnych został upoważniony Minister Klimatu i Środowiska.

Z poważaniem Donald Tusk /podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/ Projekt U S T AWA

z dnia

o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska

Art. 1. W ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2025 r. poz. 647, z późn. zm. 1) ) po art. 96a dodaje się art. 96b i art. 96c w brzmieniu:

„Art. 96b. Poza podmiotami, o których mowa w art. 90 ust. 1 i art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2025 r. poz. 581 i 1535 oraz z 2026 r. poz. 252 i 451), skargę do sądu administracyjnego na uchwałę w sprawie programu ochrony powietrza albo uchwałę w sprawie aktualizacji programu ochrony powietrza, o których mowa w art. 91, albo uchwałę w sprawie planu działań krótkoterminowych, o której mowa w art. 92, albo na niepodjęcie tych uchwał może wnieść także:

1) osoba fizyczna posiadająca miejsce zamieszkania w strefie, dla której został przyjęty albo powinien być przyjęty program ochrony powietrza, jego aktualizacja lub plan działań krótkoterminowych;

2) osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej prowadząca udokumentowaną działalność gospodarczą albo statutową w strefie, dla której został przyjęty albo powinien być przyjęty program ochrony powietrza, jego aktualizacja lub plan działań krótkoterminowych, przez co najmniej 24 miesiące przed dniem ogłoszenia uchwały albo przed dniem, w którym upłynął termin na podjęcie uchwały;

3) organizacja społeczna powołująca się na swoje cele statutowe, prowadząca udokumentowaną działalność statutową w zakresie ochrony powietrza lub ochrony zdrowia ludzi przez co najmniej 24 miesiące przed dniem ogłoszenia uchwały albo przed dniem, w którym upłynął termin na podjęcie uchwały.

Art. 96c. Skargę do sądu administracyjnego na uchwałę w sprawie programu ochrony powietrza albo uchwałę w sprawie aktualizacji programu ochrony powietrza,

1) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2025 r. poz. 1080, 1812 i 1863 oraz z 2026 r. poz. 176, 426, 605, 607 i 635. o których mowa w art. 91, albo uchwałę w sprawie planu działań krótkoterminowych, o której mowa w art. 92, podmioty, o których mowa w art. 96b pkt 1–3, mogą wnieść w terminie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia uchwały.”.

Art. 2. 1. Dla stref, o których mowa w art. 87 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1, w których, zgodnie z wynikami oceny poziomów substancji w powietrzu, o której mowa w art. 89 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, za rok 2024 lub 2025 są przekroczone poziomy dopuszczalne lub poziomy docelowe lub pułap stężenia ekspozycji, właściwe organy opracowują i przyjmują, w terminie do dnia 30 listopada 2026 r., aktualizację programów ochrony powietrza, o której mowa w art. 91 ustawy zmienianej w art. 1.

2. Aktualizacja programów ochrony powietrza, o której mowa w ust. 1:

1) obejmuje co najmniej elementy, o których mowa w art. 91 ust. 7a pkt 4 lit. a oraz pkt 5, 6 i 8 ustawy zmienianej w art. 1;

2) uwzględnia działania naprawcze, tak aby okres, w którym nie są dotrzymane poziomy dopuszczalne lub docelowe lub pułap stężenia ekspozycji, był jak najkrótszy.

3. Przepisy art. 91 ust. 2, 2a, 2c, 2d, 3a, 4, 6–7, 8, 9, 9ac i 9b ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się odpowiednio do aktualizacji, o której mowa w ust. 1.

Art. 3. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

UZASADNIENIE

Potrzeba dodania przepisów art. 96b i art. 96c do ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2025 r. poz. 647, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą POŚ”, wynikała początkowo z faktu zapowiedzi Komisji Europejskiej z dnia 18 czerwca 2025 r. odnośnie planowanego złożenia do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) skargi przeciwko Polsce, a aktualnie skargi złożonej w dniu 5 grudnia 2025 r., dotyczącej braku możliwości zaskarżenia przez zainteresowaną społeczność (w szczególności ekologiczne organizacje pozarządowe) programów ochrony powietrza (podtrzymania przez Komisję Europejską stanowiska przedstawionego w postępowaniu naruszeniowym nr 2020/2105). Komisja zarzuca Polsce, że nie zapewnia ona skutecznej ochrony sądowej uprawnień wywodzonych z przepisów dyrektywy 2008/50/WE z dnia 21 maja 2008 r. w sprawie jakości powietrza i czystszego powietrza dla Europy, zwanej dalej „dyrektywą 2008/50/WE”, i tym samym narusza art. 4 ust. 3, art. 19 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych w związku z art. 23 ust. 1 dyrektywy 2008/50/WE oraz art. 9 ust. 3 Konwencji sporządzonej w Aarhus w dniu 25 czerwca 1998 r. o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska, zwanej dalej „Konwencją z Aarhus”. Komisja wskazuje, że polskie sądy administracyjne interpretują wymóg wykazania interesu prawnego w sposób restrykcyjny, odrzucając jako niedopuszczalne skargi wnoszone przez mieszkańców obszaru, którego sprawa dotyczy, oraz przez organizacje ekologiczne, ze względu na brak wykazania interesu prawnego.

Projektowane przepisy zapewniają możliwość złożenia skargi do sądu administracyjnego na uchwałę w sprawie programu ochrony powietrza i uchwałę w sprawie aktualizacji programu ochrony powietrza, o których mowa w art. 91 ustawy POŚ, oraz uchwałę w sprawie planu działań krótkoterminowych, o której mowa w art. 92 ustawy POŚ, jak również na niepodjęcie tych uchwał, także innym podmiotom niż te określone w art. 90 ust. 1 i art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2025 r. poz. 581, z późn. zm.). Uprawnienie określone w przywołanej ustawie ogranicza bowiem krąg podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi do podmiotów, których interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone przepisem aktu prawa miejscowego, wydanym w sprawie z zakresu administracji publicznej, albo bezczynnością organu samorządu województwa w zakresie czynności nakazanych prawem, albo przez podejmowane przez organy samorządu województwa czynności prawne lub faktyczne.

Zgodnie z projektowanym przepisem art. 96b możliwość złożenia skargi do sądu administracyjnego na ww. uchwały lub bezczynność organu w tym zakresie bez konieczności wykazania naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia, o którym mowa w art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa, będzie przysługiwała:

1) osobie fizycznej posiadającej miejsce zamieszkania w strefie, dla której został przyjęty albo powinien być przyjęty program ochrony powietrza, jego aktualizacja lub plan działań krótkoterminowych;

2) osobie prawnej albo jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prowadzącej udokumentowaną działalność gospodarczą albo statutową w strefie, dla której został przyjęty albo powinien być przyjęty program ochrony powietrza, jego aktualizacja lub plan działań krótkoterminowych, przez co najmniej 24 miesiące przed dniem ogłoszenia uchwały sejmiku województwa w sprawie programu ochrony powietrza, jego aktualizacji lub też planu działań krótkoterminowych albo przed dniem, w którym upłynął termin na podjęcie takiej uchwały;

3) organizacji społecznej powołującej się na swoje cele statutowe, prowadzącej udokumentowaną działalność statutową w zakresie ochrony powietrza lub ochrony zdrowia ludzkiego przez co najmniej 24 miesiące przed dniem ogłoszenia ww. uchwały albo przed dniem, w którym upłynął termin na podjęcie ww. uchwały.

Wymogi odnoszące się do konieczności wykazania (faktycznego) interesu w zaskarżeniu, związane odpowiednio z miejscem zamieszkania lub miejscem prowadzenia działalności gospodarczej, wynikają z potrzeby wykazania, że skargę składa „członek zainteresowanej społeczności”. Art. 9 ust. 3 Konwencji z Aarhus jest bowiem interpretowany przez TSUE oraz organy Konwencji z Aarhus w ten sposób, że krajowe wymogi proceduralne muszą zapewniać zainteresowanym jednostkom dostęp do środków odwoławczych w celu zaskarżenia działań lub zaniechań w dziedzinie środowiska. Zamieszkanie lub miejsce prowadzenia działalności gospodarczej w danej strefie pozwala w ocenie projektodawcy w odpowiedni sposób wykazać, że dana osoba lub jednostka jest członkiem zainteresowanej społeczności tej strefy. Wiążąc się z daną strefą przez swoje decyzje życiowe, zawodowe lub organizacyjne, dana osoba lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej powinna uzyskiwać prawo do większego poziomu ingerencji w obowiązujące w tej strefie zasady i wymogi oraz prawo do egzekwowania od uprawnionych organów wykonywania przez nie określonych prawem obowiązków. W innym przypadku można by było przyjąć, że dana uchwała lub jej brak bezpośrednio nie dotyczy tego skarżącego i nie wpływa na jego warunki życia, zdrowia lub uwarunkowania prowadzenia działalności.

Sytuacja osób fizycznych, osób prawnych lub jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej nie jest jednak taka sama. Należy mieć na uwadze, że celem programów ochrony powietrza i planów działań krótkoterminowych jest zaplanowanie i realizacja działań, których bezpośrednim skutkiem ma być dotrzymanie odpowiednich wartości dopuszczalnych lub wartości docelowych, a zatem poprawa jakości powietrza w danej strefie. Obowiązek uchwalenia tych dokumentów jest bowiem skutkiem przekroczenia poziomów dopuszczalnych substancji w powietrzu oraz pułapu stężenia ekspozycji stwierdzonego przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w ramach oceny poziomów substancji w powietrzu. Nie ulega wątpliwości, że jakość powietrza ma istotny wpływ przede wszystkim na zdrowie i jakość życia osób fizycznych w danej strefie. Zatem to właśnie osoby fizyczne zamieszkujące daną strefę powinny móc w sposób nieograniczony korzystać z prawa zaskarżenia stosownej uchwały albo jej braku.

Natomiast w przypadku osób prawnych czy jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwestia ochrony zdrowia i warunków życia nie znajduje zastosowania. Dlatego też jest uzasadnione ustalenie bardziej rygorystycznych wymogów uzasadniających prawo do wniesienia skargi przez takie podmioty, które oddawałyby istotę pojęcia „zainteresowanej społeczności”. W ocenie projektodawcy uznanie danego podmiotu za członka zainteresowanej społeczności powinno być oparte na jego faktycznym związaniu z danym obszarem, o którym można mówić dopiero w przypadku prowadzenia tam działalności przez dłuższy czas. Próg czasowy prowadzenia działalności uprawniających do wniesienia skargi określono na 24 miesiące. Wskazany okres wydaje się odpowiedni z punktu widzenia wykazania trwałości związania podmiotu z daną strefą i pozwala na uniknięcie ryzyka tymczasowego zakładania działalności w danej strefie tylko w celu wniesienia skargi.

Z kolei w przypadku organizacji społecznych analogiczny warunek wykazania (faktycznego) interesu w zaskarżeniu znajduje uzasadnienie w świetle definicji takich organizacji zawartej w Konwencji z Aarhus, gdzie „działające” interpretuje się jako „faktycznie działające”, czyli posiadające już jakiś staż w tej działalności. Również w przypadku tych organizacji wskazany okres 24 miesięcy prowadzenia działalności pozwala na uniknięcie ryzyka tworzenia organizacji ad hoc tylko w celu wniesienia skargi.

Projektowany przepis art. 96c wprowadza ograniczenie możliwości wniesienia skargi na uchwałę w sprawie programu ochrony powietrza i uchwałę w sprawie aktualizacji programu ochrony powietrza, o których mowa w art. 91 ustawy POŚ, oraz uchwałę w sprawie planu działań krótkoterminowych, o której mowa w art. 92 ustawy POŚ. Taką skargę podmioty, o których mowa w art. 96b pkt 1–3, będą mogły wnieść tylko w terminie do 6 miesięcy od dnia ogłoszenia uchwały sejmiku województwa w sprawie programu ochrony powietrza, jego aktualizacji lub planu działań krótkoterminowych.

6-miesięczy termin zapewni możliwość zaskarżania przez podmioty, o których mowa w art. 96b pkt 1–3, ww. dokumentów przy jednoczesnym zapewnieniu realizacji działań naprawczych określonych w tych dokumentach. Okres ten pozwoli zrównoważyć prawo do wniesienia skargi z potrzebą zapewnienia trwałości programu ochrony powietrza, jego aktualizacji oraz planu działań krótkoterminowych, jak również zabezpieczenia podstaw do realizowania określonych w tych dokumentach działań naprawczych, które są niezbędne z uwagi na przekroczenia w zakresie jakości powietrza w danej strefie. Natomiast termin ten nie będzie miał zastosowania do podmiotów, które skorzystają ze środka zaskarżenia przy wykazaniu naruszenia ich interesu prawnego, gdyż w ocenie projektodawcy wartość trwałości programu ochrony powietrza, jego aktualizacji oraz planu działań krótkoterminowych nie przeważa nad wartością ochrony praw jednostki, która wykaże interes prawny, który uległ naruszeniu przez program ochrony powietrza, jego aktualizację albo plan działań krótkoterminowych. Tym samym ograniczenie czasowe nie będzie dotyczyć prawa do wniesienia skargi przez każdego, czyj interes prawny został naruszony, projektowana ustawa nie modyfikuje bowiem przepisów ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa, które stanowią podstawę do wnoszenia skarg w takim przypadku.

Termin na przyjęcie w drodze uchwały programu ochrony powietrza oraz jego aktualizacji określa art. 91 ust. 1 ustawy POŚ, natomiast termin na określenie w drodze uchwały planu działań krótkoterminowych określa art. 92 ust. 2 ustawy POŚ. W przypadku niepodjęcia tych uchwał przez organy samorządu województwa, w terminach określonych ww. przepisami ustawy POŚ, osoby i podmioty, o których mowa w art. 96b pkt 1–3, mają możliwość złożenia skargi na bezczynność organu, zgodnie z art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa. Skarga ta może zostać wniesiona w dowolnym terminie i nie posiada ograniczenia czasowego. W ocenie projektodawcy ograniczenie terminu w przypadku braku uchwał jest niezasadne – jeśli organy publiczne nie realizują swoich obowiązków, to obywatele powinni mieć możliwość interweniowania w trybie skargowym w każdym czasie.

Należy podkreślić, że istotą art. 1 projektu jest rozszerzenie katalogu podmiotowego uprawnionych do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na uchwałę w sprawie programu ochrony powietrza, uchwałę w sprawie aktualizacji programu ochrony powietrza oraz uchwałę w sprawie planu działań krótkoterminowych albo na brak takiej uchwały. Projekt w żadnym stopniu nie ingeruje w tryb wnoszenia i sposób rozpatrywania skarg. W tym zakresie sądy administracyjne będą postępowały zgodnie z dotychczasową praktyką właściwą w sprawach, o których mowa w art. 90 ust. 1 i art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa.

W ocenie projektodawcy jest niezasadne wprowadzenie do projektu ustawy możliwości zaskarżenia przez podmioty, o których mowa w art. 96b pkt 1–3, uchwały w sprawie programu ochrony powietrza, uchwały w sprawie aktualizacji programu ochrony powietrza albo uchwały w sprawie planu działań krótkoterminowych, które zostały ogłoszone wcześniej niż 6 miesięcy przed dniem wejścia w życie ustawy. Wynika to z potrzeby realizacji działań na rzecz poprawy jakości powietrza realizowanych na podstawie ww. uchwał i zapewnienia stabilności ich statusu prawnego. Konsekwencje usunięcia z obrotu prawnego uchwały, w oparciu o którą są już prowadzone zaawansowane działania naprawcze, mogą być zdecydowanie poważniejsze z punktu widzenia zobowiązań Polski do poprawy jakości powietrza oraz z punktu widzenia ochrony zdrowia mieszkańców strefy objętej daną uchwałą.

Właściwą podstawą prawną dla ustalenia wysokości wpisu od skargi wnoszonej na podstawie projektowanego art. 96b ustawy jest:

1) § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 535), który przewiduje wpis stały w wysokości 300 zł w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;

2) § 2 ust. 1 pkt 6 ww. rozporządzenia, który przewiduje wpis stały w wysokości 100 zł w sprawach skarg na bezczynność organów administracji publicznej.

Natomiast potrzeba wprowadzenia przepisu przejściowego w art. 2 wynika z faktu wejścia w życie w dniu 11 grudnia 2024 r. dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/2881 z dnia 23 października 2024 r. w sprawie jakości powietrza i czystszego powietrza dla Europy (wersja przekształcona), która wprowadza obowiązek przygotowania do końca 2028 r. planów działania na rzecz poprawy jakości powietrza dla stref, w których w wyniku oceny jakości powietrza za 2026 r. stwierdzone zostaną przekroczenia nowych standardów jakości powietrza. Aktualnie, zgodnie z przepisami ustawy POŚ, w wyniku oceny jakości powietrza za rok 2024 lub 2025, powstaje obowiązek opracowania nowych programów ochrony powietrza do końca 2026 r. Wprowadzenie regulacji, określającej minimalny zakres aktualizowanych programów ochrony powietrza, uchwalanych na okres 2 lat pozwoli na zapewnienie ciągłości realizowanych dotychczas działań naprawczych mających na celu poprawę jakości powietrza, do czasu wejścia w życie nowych przepisów. Aktualizacje programów ochrony powietrza powinny stanowić zmianę obowiązujących uchwał sejmików województw w sprawie programów ochrony powietrza. Właściwe organy opracowują i przyjmują aktualizacje programów ochrony powietrza w terminie do dnia 30 listopada 2026 r., dzięki czemu aktualizacje obejmą wyniki oceny jakości powietrza za rok 2024 oraz 2025, zapewniając tym organom odpowiednią ilość czasu na przygotowanie, zaopiniowanie i uchwalenie aktualizacji.

Projektowana ustawa nie zawiera przepisów technicznych, w związku z tym nie podlega notyfikacji w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. poz. 2039, z późn. zm.).

Projekt został podany do publicznej wiadomości przez zamieszczenie, zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2025 r. poz. 677, z późn. zm.). Projekt został opublikowany na stronach Rządowego Centrum Legislacji oraz skonsultowany z organizacjami branżowymi i zainteresowanymi podmiotami. Wyniki przeprowadzonych konsultacji publicznych i opiniowania zostały omówione w raporcie z konsultacji publicznych.

Projektowana regulacja jest zgodna z prawem UE.

Projektowana ustawa będzie miała korzystny finansowy wpływ na sektor finansów publicznych ze względu na zminimalizowany zakres aktualizowanych programów ochrony powietrza (tzw. Programów przejściowych), co pozwoli na zredukowanie kosztów ich opracowania.

Projekt nie wymaga przedstawienia właściwym organom i instytucjom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji albo uzgodnienia.

Projekt przewiduje wejście w życie ustawy 14 dni od dnia ogłoszenia. Nazwa projektu Data sporządzenia Ustawa o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska 27.04.2026 r.

Ministerstwo wiodące i ministerstwa współpracujące Źródło: Ministerstwo Klimatu i Środowiska • Dyrektywa 2008/50/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 maja Osoba odpowiedzialna za projekt w randze Ministra, Sekretarza 2008 r. w sprawie jakości powietrza i Stanu lub Podsekretarza Stanu czystszego powietrza dla Europy Krzysztof Bolesta – Sekretarz Stanu w Ministerstwie Klimatu i (Dz. Urz. UE L 152 z 11.06.2008, Środowiska str. 1, z późn. zm.), • Dyrektywa Parlamentu Europejskiego Kontakt do opiekuna merytorycznego projektu i Rady (UE) 2024/2881 z dnia Emilia Konopka-Górna – naczelnik Wydziału ds. jakości powietrza w 23 października 2024 r. w sprawie Departamencie Ochrony Powietrza i Negocjacji Klimatycznych, e-mail: jakości powietrza i czystszego emilia.konopka-gorna@klimat.gov.pl, tel. 783941072 powietrza dla Europy (Dz. Urz. UE. L Marzena Zawalich – radca w wydziale ds. jakości powietrza w 2024/2881 z 20.11.2024), Departamencie Ochrony Powietrza i Negocjacji Klimatycznych, e-mail: • Konwencja sporządzona w Aarhus marzena.zawalich@klimat.gov.pl, tel. 880355369 dnia 25 czerwca 1998 r. o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska (Dz. U. z 2003 r. poz. 706), • skarga z 5 grudnia 2025 r. Komisji Europejskiej do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) przeciwko Polsce dotycząca braku możliwości zaskarżenia przez zainteresowaną społeczność (w szczególności ekologiczne organizacje pozarządowe) programów ochrony powietrza (C-771/25).

Nr w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów: UC112 OCENA SKUTKÓW REGULACJI

1. Jaki problem jest rozwiązywany? I. Wątpliwości interpretacyjne dotyczące zapewnienia dostępu do wymiaru sprawiedliwości w zakresie programów ochrony powietrza W skardze z dnia 5 grudnia 2025 r. (C-771/25) Komisja Europejska zarzuca Polsce uchybienie przez nią zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy art. 23 ust. 1 dyrektywy 2008/50/WE z dnia 21 maja 2008 r. w sprawie jakości powietrza i czystszego powietrza dla Europy (zwanej dalej „dyrektywą 2008/50/WE”), z związku z art. 4 ust. 3, art. 19 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych w zw. z art. 23 ust. 1 dyrektywy 2008/50/WE oraz art. 9 ust. 3 Konwencji sporządzonej w Aarhus 25 czerwca 1998 r. o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska, zwanej dalej „Konwencją z Aarhus”.

Art. 23 ust. 1 dyrektywy 2008/50/WE wymaga, aby w przypadku, gdy w określonej strefie lub aglomeracji poziomy zanieczyszczeń w powietrzu przekraczają poziomy dopuszczalne lub poziomy docelowe, zostały opracowane programy ochrony powietrza dla przedmiotowych stref i aglomeracji w celu określenia działań, które zapewnią w możliwie najkrótszym terminie zgodność z określonymi normami dla tych zanieczyszczeń powietrza.

Art. 9 ust. 3 Konwencji z Aarhus wymaga, aby każdy członek społeczeństwa, który spełnia wymagania określone w prawie krajowym, miał zapewniony dostęp do administracyjnej lub sądowej procedury umożliwiającej kwestionowanie działań lub zaniechań władz publicznych naruszających postanowienia prawa krajowego w dziedzinie środowiska. Programy ochrony powietrza, ich aktualizacje oraz plany działań krótkoterminowych są przyjmowane aktem prawa miejscowego w ramach uchwał sejmików województw. Dotychczasowe stanowisko Polski wskazywało, że zaskarżalność programów jest zapewniona przez art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2025 r. poz. 581 i 1535 oraz z 2026 r. poz. 451), zwanej dalej „ustawą o samorządzie województwa”, który stanowi:

„Każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone przepisem aktu prawa miejscowego, wydanym w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć przepis do sądu administracyjnego.”. Komisja Europejska odrzuciła jednak to stanowisko i wskazała, że polskie sądy administracyjne interpretują wymóg wykazania interesu prawnego w sposób restrykcyjny, odrzucając jako niedopuszczalne skargi wnoszone czy to przez mieszkańców obszaru, którego sprawa dotyczy, czy to przez organizacje ekologiczne, ze względu na brak wykazania interesu prawnego. Sprawa była podniesiona podczas spotkania z Komisją Europejską w czerwcu 2024 r. (tzw. Package Meeting). Polska podtrzymała swoje wcześniejsze stanowisko, że sądowa kontrola planów jest możliwa na podstawie art. 90 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa. Jednocześnie Polska zadeklarowała możliwość wprowadzenia zmian zapewniających szerszy dostęp do wymiaru sprawiedliwości przy okazji wdrażania nowej dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady UE) 2024/2881 z dnia 23 października 2024 r. w sprawie jakości powietrza i czystszego powietrza dla Europy (zwanej dalej „dyrektywą (UE) 2024/2881”) – art. 27 tej dyrektywy wprost zobowiązuje państwa członkowskie do zapewnienia członkom zainteresowanej społeczności dostępu do środków odwoławczych w odniesieniu do decyzji, działań lub zaniechań, w tym w odniesieniu do planów ochrony powietrza). Komisja zauważyła, że nowa dyrektywa będzie miała zastosowanie dopiero w przyszłości (termin transpozycji: 11 grudnia 2026 r.). Jednak dostęp do wymiaru sprawiedliwości dla planów ochrony powietrza jest wymagany przez obecną dyrektywę zgodnie z interpretacją TSUE, a zatem Polska musi jak najszybciej spełnić ten obowiązek, nie czekając na transpozycję dyrektywy (UE) 2024/2881. Prawo UE wymaga zapewnienia ochrony sądowej uprawnień wywodzonych przez jednostki z przepisów dyrektywy 2008/50/WE, niezależnie od tego, że ta dyrektywa nie zawiera przepisu, który wprost wymagałby zapewnienia przez państwa członkowskie zainteresowanej społeczności dostępu do środków odwoławczych. W opinii Komisji Europejskiej tak ustanowione zasady dostępu do środków odwoławczych w Polsce są niezgodne z art. 9 ust. 3 Konwencji z Aarhus, interpretowanym przez TSUE oraz organy Konwencji z Aarhus w ten sposób, że krajowe wymogi proceduralne muszą zapewniać zainteresowanym jednostkom szeroki dostęp do środków odwoławczych w celu zaskarżenia działań lub zaniechań w dziedzinie środowiska. Zapewnienie zgodności z prawem UE wymaga doprecyzowania obowiązujących przepisów prawa krajowego. Aby uwzględnić zarzuty Komisji Europejskiej, należałoby, w zakresie dotyczącym programów ochrony powietrza, wprowadzić (niezależnie od generalnych przesłanek wnoszenia skarg określonych w art. 90 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa) możliwość wnoszenia skarg dla osób mających interes związany z przyjmowaniem tych dokumentów (interes faktyczny, a nie tylko prawny – tj. osób, które zamieszkują strefę lub aglomerację, w odniesieniu do której powinien zostać przyjęty program ochrony powietrza i które mogą być dotknięte naruszeniem prawa w tym zakresie) oraz dla organizacji społecznych, a także na niepodjęcie uchwał w zakresie tych dokumentów. Nie były dotychczas prowadzone sprawy sądowe dotyczące zaskarżenia przez organizacje pozarządowe lub osoby fizyczne programów ochrony powietrza lub planów działań krótkoterminowych przyjętych przez sejmik województwa: lubuskiego, warmińsko-mazurskiego, łódzkiego, opolskiego, podkarpackiego, kujawsko-pomorskiego, lubelskiego, śląskiego, podlaskiego, świętokrzyskiego, wielkopolskiego, pomorskiego, zachodnio-pomorskiego i dolnośląskiego. Wykazane postępowania – zaskarżenia przez osoby fizyczne lub organizacje pozarządowe:

1. MAZOWIECKIE • Postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego, w związku ze skargami kasacyjnymi wniesionymi na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który odrzucił skargi wniesione na uchwałę nr 115/20 Sejmiku Województwa Mazowieckiego z dnia 8 września 2020 r. w sprawie programu ochrony powietrza dla stref w województwie mazowieckim, w których zostały przekroczone poziomy dopuszczalne i docelowe substancji w powietrzu (Dz. Urz. Woj. Maz. poz. 9595), zmienioną uchwałą nr 204/23 z dnia 21 listopada 2023 r. (Dz. Urz. Woj. Maz. poz. 13001): ✓ III OSK 1510/22, ✓ III OSK 1511/22, ✓ III OSK 1512/22, ✓ III OSK 1513/22. • Aktualnie w Naczelnym Sądzie Administracyjnym toczy się postępowanie sądowe w związku ze skargą kasacyjną Sejmiku Województwa Mazowieckiego na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (sygn. akt. IV SA/Wa 771/23). Sprawa o sygn. akt. III OSK 3207/23.

2. MAŁOPOLSKIE • w 2016 r. Pani J. S-W. złożyła skargę na uchwałę Nr XLII/662/13 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 30 września 2013 r. sprawie zmiany uchwały nr XXXIX/612/09 z dnia 21 grudnia 2009 r. w sprawie Programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego. Skarga została odrzucona, a skarga kasacyjna oddalona (II SA/Kr 573/16 – Postanowienie WSA w Krakowie z 2016-07-06, II OSK 2671/16

– Postanowienie NSA z 2016-11-29). INNE POSTĘPOWANIA – SKARGI JST

1. MAŁOPOLSKIE • Gmina Miasto Tarnów złożyła skargę na Program z 2017 r. Skarga została odrzucona (II SA/Kr 253/24 – Wyrok WSA w Krakowie z 2024-04-18).

2. PODKARPACKIE • W 2021 r. do Kancelarii Sejmiku woj. podkarpackiego wpłynęła skarga Gminy i Miasta Nisko, reprezentowanej przez Burmistrza Miasta i Gminy Nisko na uchwałę nr XXVII/463/20 Sejmiku Województwa Podkarpackiego z dnia 28 września 2020 r. w sprawie określenia „Programu ochrony powietrza dla strefy podkarpackiej – z uwagi na stwierdzone przekroczenie poziomu dopuszczalnego pyłu zwieszonego PM10, poziomu dopuszczalnego pyłu zawieszonego PM2,5 oraz poziomu docelowego benzo(a)pirenu wraz z planem Działań Krótkoterminowych”. Gmina Miasto Nisko wniosła o wstrzymanie wykonania przedmiotowej uchwały w części zapisów, które jej dotyczą. Postanowieniem WSA w Rzeszowie z dnia 29 kwietnia 2021 r. Sygn. akt II SA/Rz 360/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej w części uchwały, a w wyroku z dnia 1 czerwca 2021 r. Sygn. akt II SA/Rz 360/21 oddalił skargę.

3. DOLNOŚLĄSKIE • 10 sierpnia 2024 r. wpłynęła skarga Prezydenta Wrocławia na uchwałę Sejmiku Województwa Dolnośląskiego z dnia 13 lipca 2023 r. Nr LVII/1201/23 w sprawie aktualizacji programu ochrony powietrza dla stref w województwie dolnośląskim, w których w 2018 r. zostały przekroczone poziomy dopuszczalne i docelowe substancji w powietrzu (Dz. Woj. Doln. poz. 4378). Zarzuty podniesione w skardze dotyczyły zobowiązania Prezydenta Wrocławia do realizacji działania naprawczego, polegającego na wprowadzeniu w mieście strefy czystego transportu. Skarga została przez skarżącego wycofana i postanowieniem z dnia 27 listopada 2024 r., sygn. akt II SA/Wr 815/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu umorzył postępowanie.

II. Określenie zakresu i terminu obowiązywania aktualizacji programów ochrony powietrza, które będą miały charakter przejściowy Przepisy art. 91 ust. 7a pkt 4 lit. c ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2025 r. poz. 647, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą Poś”, stanowią, że zarząd województwa ma obowiązek opracowania projektu programu ochrony powietrza, w których harmonogram realizacji działań naprawczych określa się na okres nie dłuższy niż 6 lat. Programy te są przyjmowane uchwałami sejmików województw. Aktualnie w kraju są realizowane programy ochrony powietrza oraz ich aktualizacje, które zostały przygotowane na podstawie wyników oceny jakości powietrza, odpowiednio za 2018 r. oraz 2022 r. Zgodnie z przepisami ustawy Poś, w 15 z 16 województw obowiązujące programy ochrony powietrza będą realizowane do końca 2026 r. Zgodnie z wymaganiami dyrektywy (UE) 2024/2881 obowiązek opracowania nowych dokumentów strategicznych, określających politykę poprawy jakości powietrza, to jest planów działania na rzecz jakości powietrza (stanowiące pewnego rodzaju programy ochrony powietrza) po raz pierwszy będzie wynikał z przeprowadzonej przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska oceny jakości powietrza za 2026 r. Plany te zaczną obowiązywać nie później niż do dnia 31 grudnia 2028 r. W przypadku stref, w których w wyniku oceny jakości powietrza za 2024 lub 2025 rok wystąpiłyby przekroczenia poziomów dopuszczalnych lub poziomów docelowych lub pułapu stężenia ekspozycji, samorządy województw byłyby obowiązane do przygotowania nowych programów ochrony powietrza wyłącznie na 2 lata.

2. Rekomendowane rozwiązanie, w tym planowane narzędzia interwencji, i oczekiwany efekt I. Zapewnienie zainteresowanej społeczności dostępu do wymiaru sprawiedliwości w zakresie programów ochrony powietrza Zapewnienie zgodności z prawem UE wymaga zmian ustawowych. Aby uwzględnić zarzuty Komisji, należy – w zakresie dotyczącym programów ochrony powietrza, ich aktualizacji oraz planów działań krótkoterminowych – wprowadzić wyraźny przepis stanowiący o możliwości wnoszenia skarg do sądu administracyjnego. II. Zmiana minimalnego zakresu i terminu obowiązywania aktualizowanych programów ochrony powietrza Wprowadzenie przepisu przejściowego określającego minimalny zakres oraz termin obowiązywania aktualizowanych programów ochrony powietrza pozwoli na zapewnienie ciągłości realizowanych dotychczas na obszarze stref, w których występują przekroczenia poziomów dopuszczalnych i poziomów docelowych niektórych substancji w powietrza, działań naprawczych mających na celu poprawę jakości powietrza, do czasu wejścia w życie nowych programów, zgodnych z dyrektywą (UE) 2024/2881. Przepis przejściowy będzie miał pozytywne skutki dla samorządów województw przez umożliwienie im przygotowania dokumentów we własnym zakresie, bez konieczności uruchamiania procedury zamówień publicznych na wykonanie takiego opracowania. Przepis ten będzie miał pozytywny wpływ na stan powietrza w strefach, w których są stwierdzane przekroczenia norm jakości powietrza, i dla których jest wymagane opracowanie programów ochrony powietrza. Wynika to z faktu, iż w ostatnich latach następuje systematyczna poprawa jakości powietrza, a liczba stref z przekroczeniami norm jakości powietrza maleje. Wykonanie tego przepisu przez przygotowanie aktualizacji programów ochrony powietrza dla stref będzie miało zastosowanie wyłącznie dla tych stref, w których działania naprawcze wynikające z obowiązujących programów są już realizowane. Przepis przejściowy wprowadza możliwość ograniczenia zakresu aktualizowanych programów ochrony powietrza. Samorządy województw na etapie przygotowania aktualizacji programu ochrony powietrza będą mogły zdecydować, czy niezbędne jest uwzględnienie w projekcie aktualizowanego dokumentu informacji na temat przekroczeń poziomów dopuszczalnych lub docelowych lub pułapu stężenia ekspozycji wraz z podaniem zakresu przekroczeń, podziału źródeł zanieczyszczeń, czy też scenariuszy wielkości emisji w roku zakończenia programu. Jeżeli samorządy województw stwierdzą, że powyższe dane pozostają aktualne w obowiązujących programach, nie będą musiały przygotowywać tych informacji w ramach aktualizacji programów. W związku z powyższym, nie będzie ryzyka obniżenia jakości tych dokumentów. Takie rozwiązanie pozwoli natomiast na kontynuację rozpoczętych i realizowanych działań naprawczych do czasu wejścia w życie nowych programów, wynikających z dyrektywy (UE) 2024/2881.

Projektowane zmiany nie wpływają na konieczność podjęcia przez samorządy województw działań innych niż aktualizacja programów ochrony powietrza.

Wejście w życie przepisu przejściowego pozwoli na ograniczenie wysokości środków finansowych pochodzących z budżetu państwa, zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1576) (rezerwa celowa wojewody do 60 % kosztów opracowania dokumentów oraz wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej do 40 % kosztów opracowania) na przygotowanie nowych programów ochrony powietrza.

Inne analizowane rozwiązania (przyczyna ich niezastosowania) nie jest możliwe pozalegislacyjne rozwiązanie problemów. Rozwiązanie wskazanych problemów jest możliwe wyłącznie przez wprowadzenie przepisów w akcie prawa rangi ustawowej.

3. Jak problem został rozwiązany w innych krajach, w szczególności krajach członkowskich OECD/UE? Zapewnienie dostępu do sądów w zakresie programów ochrony powietrza będzie wynikać bezpośrednio z przepisów nowej dyrektywy (UE) 2024/2881, której przepisy państwa członkowskie UE mają obowiązek wdrożyć w terminie do 11 grudnia 2026 r. Zasadność wprowadzenia tego przepisu w powiązaniu z obowiązującymi przepisami dyrektywy 2008/50/WE w sprawie jakości powietrza wynika bezpośrednio z przepisów Konwencji z Aarhus. W związku z powyższym, państwa członkowskie UE bardzo indywidualnie podchodziły do obowiązku zapewnienia dostępu do sądów w przedmiocie programów ochrony powietrza. W przypadku gdy dostęp do sądu jest możliwy, wyrażane są obawy dotyczące zróżnicowanego stopnia gotowości sądów krajowych do kierowania pytań prejudycjalnych do TSUE. Organizacje ekologiczne i organizacje pozarządowe argumentują, że niektóre sądy niesłusznie odmawiają kierowania wniosków o wydanie orzeczeń w trybie prejudycjalnym, powołując się na przykłady z Polski, Bułgarii i Francji, i wskazują na brak regulacji zobowiązujących ich do tego.

Organizacja ClientEarth zaapelowała do Komisji Europejskiej o podjęcie działań przeciwko Bułgarii i Polsce za blokowanie dostępu obywateli do sądów w celu ochrony ich prawa do oddychania czystym powietrzem. Organizacja ClientEarth złożyła skargę do Komisji Europejskiej, argumentując, że – uniemożliwiając obywatelom kwestionowanie tych planów – Bułgaria i Polska łamią podstawowe zasady systemu prawnego UE, w tym zasadę skutecznej ochrony sądowej, oraz przepisy prawa międzynarodowego wiążące państwa członkowskie UE na mocy Konwencji z Aarhus. Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł już, że oba kraje naruszyły unijne przepisy dotyczące jakości powietrza, utrzymując poziom zanieczyszczeń stale i znacznie przekraczający dopuszczalne normy.

Bułgarska organizacja ekologiczna Za Zemiata (Przyjaciele Ziemi Bułgaria) zakwestionowała już kilka bułgarskich planów ochrony powietrza. Jednak bułgarskie sądy systematycznie odmawiają Za Zemiata, a także osobom zainteresowanym, możliwości zakwestionowania planów kraju. Przykładami zaskarżenia planów ochrony powietrza przez organizacje pozarządowe w Niemczech są liczne sprawy sądowe prowadzone w ostatnich latach, gdzie kluczową rolę odgrywały organizacje Deutsche Umwelthilfe (DUH) oraz Bund für Umwelt und Naturschutz Deutschland (BUND). Szczególnie DUH zasłynęła kampanią sądową przeciwko nieskutecznym planom ochrony powietrza w kilkudziesięciu niemieckich miastach. W latach 2011–2019 DUH wnosiła pozwy w 47 przypadkach obejmujących 38 miast, domagając się skuteczniejszych działań dla poprawy jakości powietrza ze względu na przekroczenia norm NO₂. W wyniku tych pozwów dochodziło często do orzeczeń nakazujących władzom lokalnym podjęcie ostrzejszych działań lub wprowadzania stref zakazu ruchu dla pojazdów z silnikami Diesla.

Oprócz DUH, organizacja BUND również prowadziła podobne sprawy, m.in. dwukrotnie pozywając miasto Hamburg za niewystarczające plany ochrony powietrza.

W 2024 r. OVG Berlin-Brandenburg wydał wyrok, w którym częściowo przyznał rację DUH, nakazując rządowi federalnemu poprawę i aktualizację Krajowego Programu Ochrony Powietrza, uznając środki podjęte dotąd za niewystarczające, by osiągnąć normy unijne. Sąd wskazał m.in. na niedostateczne uwzględnienie najnowszych prognoz i skutków decyzji politycznych dotyczących energii i transportu, w tym zapowiedzianych zmian w polityce klimatycznej oraz dopłat do aut elektrycznych.

Przykład sprawy z 2024 roku: Sąd nakazał rządowi federalnemu wzmocnić środki na rzecz ograniczenia poziomów amoniaku, pyłów zawieszonych, SO2₂ i NOₓ w całym kraju, podkreślając obowiązek zapewnienia zdrowia obywateli zgodnie z unijnymi wymogami. Orzeczenia Federalnego Sądu Administracyjnego potwierdzały, że niemieckie organizacje ekologiczne mają prawo do pozywania władz o nieskuteczne plany ochrony powietrza. Prawo do zaskarżania planów ochrony powietrza przez NGO wynika zarówno z niemieckich przepisów oraz z implementacji Konwencji z Aarhus i prawa UE, co potwierdził m.in. Trybunał Sprawiedliwości UE.

Zgodnie z art. 23 ust. 1 dyrektywy 2008/50/WE, w przypadku gdy w określonej strefie lub aglomeracji zostaną stwierdzone w wyniku oceny jakości powietrza przekroczenia poziomów dopuszczalnych lub docelowych wybranych zanieczyszczeń powietrza, powstaje obowiązek opracowania i przyjęcia w drodze aktu prawnego planów ochrony powietrza (w polskim prawie zwanymi „programami ochrony powietrza”) dla przedmiotowych stref i aglomeracji w celu określenia odpowiednich działań naprawczych, które zapewnią w możliwie najkrótszym terminie zgodność z normami jakości powietrza. Realizowane w kraju programy ochrony powietrza są zgodne z wymaganiami prawa unijnego. Na przykład w Belgii sformułowanie „programy ochrony powietrza określają odpowiednie działania, tak aby okres, w którym poziomy dopuszczalne i docelowe nie są dotrzymywane był jak najkrótszy” zostało wprowadzone w rozporządzeniu Rządu Flamandzkiego z dnia 1 czerwca 1995 r. w sprawie przepisów ogólnych i sektorowych dotyczących bezpieczeństwa środowiska. W Estonii przygotowanie planów jakości powietrza reguluje ustawa o ochronie powietrza atmosferycznego (rozdział 3). Dostępna jest również skonsolidowana wersja angielska ustawy: https://www.riigiteataja.ee/en/eli/510012018006/consolide. Dla celów estońskiej ustawy plan poprawy jakości powietrza jest planem poprawy jakości powietrza w strefie jakości powietrza, aglomeracji lub jej części zlokalizowanej na terenie gminy. Do procedury przygotowania planu mają zastosowanie przepisy ustawy o postępowaniu administracyjnym dotyczące postępowania otwartego.

4. Podmioty, na które oddziałuje projekt Grupa Wielkość Źródło danych Oddziaływanie Ministerstwo Klimatu i 1 - Przygotowywanie odpowiedzi Środowiska na skargi. Przygotowanie opinii do aktualizacji programów ochrony powietrza dla stref, w których w wyniku oceny jakości powietrza za 2024 i 2025 r. stwierdzone zostały przekroczenia norm jakości powietrza. WSA oraz NSA 17 - Rozpatrywanie skarg dot. uchwalonych programów ochrony powietrza, ich aktualizacji oraz planów działań krótkoterminowych lub ich brak. Organizacje społeczne, bd - Możliwość wniesienia skargi które prowadzą działalność do sądu administracyjnego na statutową w zakresie program ochrony powietrza, ochrony zdrowia ludzkiego jego aktualizację oraz plan lub ochrony powietrza działań krótkoterminowych lub ich brak. Osoby prawne i jednostki bd - Możliwość wniesienia skargi organizacyjne do sądu administracyjnego na nieposiadające osobowości program ochrony powietrza, prawnej prowadzące jego aktualizację oraz plan działalność gospodarczą działań krótkoterminowych lub albo statutową w strefie, ich brak. dla której został przyjęty albo powinien być przyjęty program ochrony powietrza, jego aktualizacja lub plan działań krótkoterminowych Osoby fizyczne ogół społeczeństwa - Możliwość wniesienia skargi posiadające miejsce do sądu administracyjnego na zamieszkania na obszarze program ochrony powietrza, objętym programem jego aktualizację oraz plan ochrony powietrza, jego działań krótkoterminowych lub aktualizacją lub planem ich brak. działań krótkoterminowych Urzędy marszałkowskie 16 - Przygotowywanie odpowiedzi na skargi. Przygotowanie aktualizacji programów ochrony powietrza dla stref, w których w wyniku oceny jakości powietrza za 2024 i 2025 r. zostały stwierdzone przekroczenia norm jakości powietrza.

5. Informacje na temat zakresu, czasu trwania i podsumowanie wyników konsultacji Projekt w zakresie art. 1 nie był przedmiotem pre-konsultacji.

Art. 2 projektu ustawy był przedmiotem konsultacji społecznych, uzgodnień międzyresortowych oraz opiniowania w ramach projektu ustawy o zmianie ustawy o systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych oraz niektórych innych ustaw. Projekt ustawy, zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2025 r. poz. 677, z późn. zm.) i § 52 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2026 r. poz. 404), został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej, na stronie podmiotowej Rządowego Centrum Legislacji, w serwisie Rządowy Proces Legislacyjny. Z uwagi na konieczności zapewnienia zgodności z przepisami UE oraz zapobieżeniu złożenia przez Komisję Europejską skargi do Trybunału Sprawiedliwości w przedmiocie braku dostępu do wymiaru sprawiedliwości w zakresie programów ochrony powietrza (naruszenie nr 2020/2105) termin konsultacji publicznych został skrócony do 14 dni.

Projekt został przekazany do konsultacji (14 dni) do poniższych podmiotów:

1) Federacja Regionalnych Związków Gmin i Powiatów RP;

2) Instytut Ekonomii Środowiska;

3) Instytut Metropolitalny;

4) Związek Miast Polskich;

5) Związek Powiatów Polskich;

6) Związek Województw RP;

7) Związek Samorządów Polskich;

8) Unia Metropolii Polskich;

9) Fundacja Sendzimira;

10) Fundacja Strefa Zieleni;

11) Fundacja Instytut na rzecz Ekorozwoju;

12) Fundacja WWF Polska;

13) Polski Związek Firm Deweloperskich;

14) Stowarzyszenie Polska Izba Urbanistów;

15) Towarzystwo Urbanistów Polskich;

16) Stowarzyszenie Urbaniści Polscy;

17) Stowarzyszenie Urbanistów ZOIU;

18) Stowarzyszenie Wykonawców Dachów Płaskich i Fasad (DAFA);

19) Miesięcznik Zieleń Miejska − Abrys sp. z o.o.;

20) Stowarzyszenie Aktywności Społeczno-Artystycznej "Nie Po Drodze";

21) Stowarzyszenie Białostockiego Obszaru Funkcjonalnego;

22) Centrum Edukacji Ekologicznej Bydgoszcz;

23) Stowarzyszenie Ekologiczne EKO-UNIA;

24) Polskie Stowarzyszenie Dachy Zielone;

25) Fundacja Międzynarodowy Instytut Polityki i Strategii Ekologicznej;

26) Fundacja Ekonomistów Środowiska i Zasobów Naturalnych.

Projekt został przekazany do zaopiniowania (14 dni) poniższym podmiotom:

1) marszałkowie województw;

2) Instytut Rozwoju Miast i Regionów;

3) Młodzieżowa Rada Klimatyczna;

4) Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej;

5) wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej. Z uwagi na zakres projektu, który nie dotyczy zadań związków zawodowych, projekt nie podlegał opiniowaniu przez reprezentatywne związki zawodowe.

Z uwagi na zakres projektu, który nie dotyczy praw i interesów związków pracodawców, projekt nie podlegał opiniowaniu przez reprezentatywne organizacje pracodawców.

24 września 2025 r. projekt był przedmiotem rozparzenia przez Komisję Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego, gdyż dotyczy spraw związanych z samorządem terytorialnym, o których mowa w ustawie z dnia 6 maja 2005 r. o Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego oraz o przedstawicielach Rzeczypospolitej Polskiej w Komitecie Regionów Unii Europejskiej (Dz. U. z 2024 r. poz. 949). Komisja wydała pozytywną opinię z zastrzeżeniem.

Projekt nie dotyczy spraw, o których mowa w art. 1 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2232, z późn. zm.), wobec czego nie wymagał zaopiniowania przez Radę Dialogi Społecznego.

Projekt nie dotyczy spraw, o których mowa w art. 35 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2025 r. poz. 1338), wobec czego nie wymagał zaopiniowania przez Radę Działalności Pożytku Publicznego.

Projekt ustawy nie wymagał przedstawienia właściwym instytucjom i organom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu.

Wyniki opiniowania i konsultacji publicznych zostały omówione w raporcie z konsultacji, zawierającym zestawienie przedstawionych stanowisk lub opinii i odniesienie się do nich przez organ wnioskujący, udostępnione na stronie Rządowego Centrum Legislacji, w zakładce Rządowy Proces Legislacyjny.

Nie odnotowano zgłoszeń zainteresowanych podmiotów w trybie przepisów o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa.

6. Wpływ na sektor finansów publicznych (ceny stałe z …… r.) Skutki w okresie 10 lat od wejścia w życie zmian [mln zł] 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Łącznie (0–10) Dochody ogółem 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 budżet państwa 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 pozostałe jednostki (oddzielnie) 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Wydatki ogółem 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 budżet państwa 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 pozostałe jednostki (oddzielnie) 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Saldo ogółem 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 budżet państwa 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 pozostałe jednostki (oddzielnie) 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Źródła finansowania Nie dotyczy Dodatkowe Wprowadzenie przepisów zapewniających możliwość złożenia skargi do sądu administracyjnego informacje, w tym może mieć wpływ na wzrost liczby prowadzonych postępowań sądowych. Na tym etapie nie ma wskazanie źródeł możliwości oszacowania liczby skarg, a co za tym idzie nie ma możliwości określenia czy skutki danych i przyjętych do wejścia w życie przepisów będą możliwe do poniesienia w ramach środków budżetowych. obliczeń założeń Ewentualne skutki finansowe dla cz. budżetowej 05 – Naczelny Sąd Administracyjny zostaną sfinansowane w ramach dotychczasowych środków i nie będą stanowić podstawy do planowania i ubiegania się o dodatkowe środki. Wejście w życie przepisu przejściowego dotyczącego aktualizacji programów ochrony powietrza do ustawy Poś nie będzie powodowało ryzyka przekroczenia maksymalnych limitów wydatków określonych w art. 12a ustawy z dnia 13 kwietnia 2012 r. o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 460, z późn. zm.). Wejście w życie tego przepisu pozwoli na zminimalizowanie wysokości środków finansowych pochodzących z budżetu państwa (rezerwa celowa wojewody do 60 % kosztów opracowania dokumentów oraz wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej do 40 % kosztów opracowania) na przygotowanie tych programów. Zgodnie z Oceną Skutków Regulacji do ustawy z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw oszacowano, że w 2025 r. i 2026 r. koszt opracowania programów ochrony powietrza / planów działań krótkoterminowych oraz sprawozdań z ich realizacji w skali całego kraju wyniesie ok. 14 mln zł (6 347 099,55 zł w 2024 r. oraz 7 657 313,55 zł). Szacuje się, że wybrane województwa, w przypadku stref, w których w wyniku oceny jakości powietrza za 2024 r. i 2025 r. zostaną stwierdzone przekroczenia wybranych norm jakości powietrza tak jak miało to miejsce w przypadku wyników ocen jakości powietrza za lata wcześniejsze, tj. za 2018 r. i 2021 r., skorzystają z przepisu art. 2 projektu ustawy i podejmą się przygotowania aktualizacji programów ochrony powietrza w ramach pracy własnej urzędów. Zakłada się, że przynajmniej 6 województw może podjąć się opracowania aktualizacji programów ochrony powietrza samodzielnie. Projektowane zmiany nie wpływają na konieczność podjęcia przez samorządy województw działań innych niż aktualizacja programów ochrony powietrza. Przy założeniu, że aktualnie koszt opracowania programu ochrony powietrza dla aglomeracji powyżej 250 tys. mieszkańców oraz miast, w których liczba mieszkańców wynosi 100 tys. lub mniej, może wynosić ok. 200 tys. zł, a koszt opracowania tego dokumentu dla pozostałego obszaru województwa – z wyłączeniem ww. aglomeracji i miast – ok. 300 tys. złotych, szacuje się, że w przypadku 6 województw, opracowanie aktualizacji programów ochrony powietrza może dotyczyć przykładowo 5 aglomeracji, 5 miast oraz 6 stref, z wyłączeniem aglomeracji i miast – suma kosztów opracowania aktualizacji programów ochrony powietrza dla tych 6 województw w 2025 r. wyniosłaby ok. 3,8 mln zł. Podobna sytuacja mogłaby mieć miejsce w 2026 r. Dodatkowo nie można wykluczyć, że województw, które zdecydują się na takie rozwiązanie, będzie więcej.

7. Wpływ na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym funkcjonowanie przedsiębiorców oraz na rodzinę, obywateli i gospodarstwa domowe Skutki Czas w latach od wejścia w życie zmian 0 1 2 3 5 10 Łącznie (0–10) W ujęciu duże przedsiębiorstwa - - - - - - - pieniężnym sektor mikro-, małych i - - - - - - - (w mln zł, średnich ceny stałe z przedsiębiorstw …… r.) rodzina, obywatele - - - - - - - oraz gospodarstwa domowe osoby niepełnosprawne - - - - - - - oraz osoby starsze W ujęciu duże przedsiębiorstwa Brak wpływu niepieniężnym sektor mikro-, małych i Brak wpływu średnich przedsiębiorstw rodzina, obywatele Możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego na program ochrony oraz gospodarstwa powietrza, jego aktualizację oraz plan działań krótkoterminowych lub ich brak. domowe osoby niepełnosprawne Możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego na program ochrony oraz osoby starsze powietrza, jego aktualizację oraz plan działań krótkoterminowych lub ich brak. Niemierzalne Dodatkowe informacje, w tym wskazanie źródeł Nie dotyczy. danych i przyjętych do obliczeń założeń

8. Zmiana obciążeń regulacyjnych (w tym obowiązków informacyjnych) wynikających z projektu nie dotyczy Wprowadzane są obciążenia poza bezwzględnie tak wymaganymi przez UE (szczegóły w odwróconej tabeli ☒ nie zgodności). nie dotyczy zmniejszenie liczby dokumentów ☒ zwiększenie liczby dokumentów zmniejszenie liczby procedur zwiększenie liczby procedur skrócenie czasu na załatwienie sprawy wydłużenie czasu na załatwienie sprawy inne: inne: Wprowadzane obciążenia są przystosowane do ich tak elektronizacji. nie ☒ nie dotyczy Komentarz: Zwiększy się liczba procedur w stosunku do obowiązujących w polskim prawie. Nowe procedury będą dotyczyć możliwości zaskarżania do sądów programu ochrony powietrza, jego aktualizacji oraz planu działań krótkoterminowych przez zainteresowaną społeczność lub ich brak. Zmniejszenie liczby dokumentów / skrócenie czasu na załatwienie sprawy – zmniejszy się liczba dokumentów związanych z obowiązkiem opracowania aktualizacji programów ochrony powietrza, przez zminimalizowanie wymaganego ich zakresu.

9. Wpływ na rynek pracy Brak wpływu na rynek pracy.

10. Wpływ na pozostałe obszary ☒ środowisko naturalne demografia informatyzacja sytuacja i rozwój regionalny mienie państwowe zdrowie ☒ sądy powszechne, administracyjne inne: lub wojskowe Możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego na program ochrony powietrza, jego aktualizację oraz plan działań krótkoterminowych lub ich brak pośrednio przyczyni się do poprawy Omówienie wpływu jakości powietrza. Wejście w życie przepisu przejściowego pozwoli na ograniczenie wysokości środków finansowych pochodzących z budżetu państwa, na przygotowanie tych programów ochrony powietrza.

11. Planowane wykonanie przepisów aktu prawnego Planuje się, że ustawa wejdzie w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

12. W jaki sposób i kiedy nastąpi ewaluacja efektów projektu oraz jakie mierniki zostaną zastosowane? Nie przewiduje się ewaluacji projektu na szczeblu krajowym. Projektowana regulacja wykonuje prawo Unii Europejskiej.

13. Załączniki (istotne dokumenty źródłowe, badania, analizy itp.) RAPORT Z KONSULTACJI

projektu ustawy o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska (UC112)

1. Omówienie wyników przeprowadzonych konsultacji publicznych i opiniowania Projekt w zakresie art. 1 nie był przedmiotem pre-konsultacji. W zakresie art. 2 projektu był przedmiotem konsultacji społecznych, uzgodnień międzyresortowych oraz opiniowania w ramach projektu ustawy o zmianie ustawy o systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych oraz niektórych innych ustaw (UC39). Projekt ustawy, zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa i § 52 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów, został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej, na stronie podmiotowej Rządowego Centrum Legislacji, w serwisie Rządowy Proces Legislacyjny. Projekt został wpisany do Wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pod nr UC112, a 25 sierpnia 2025 r. został przekazany do konsultacji (14 dni) do następujących podmiotów:

1) Federacja Regionalnych Związków Gmin i Powiatów RP;

2) Instytut Ekonomii Środowiska;

3) Instytut Metropolitalny;

4) Związek Miast Polskich;

5) Związek Powiatów Polskich;

6) Związek Województw RP;

7) Związek Samorządów Polskich;

8) Unia Metropolii Polskich;

9) Fundacja Sendzimira;

10) Fundacja Strefa Zieleni;

11) Fundacja Instytut na rzecz Ekorozwoju;

12) Fundacja WWF Polska;

13) Polski Związek Firm Deweloperskich;

14) Stowarzyszenie Polska Izba Urbanistów;

15) Towarzystwo Urbanistów Polskich;

16) Stowarzyszenie Urbaniści Polscy;

17) Stowarzyszenie Urbanistów ZOIU;

18) Stowarzyszenie Wykonawców Dachów Płaskich i Fasad (DAFA);

19) Miesięcznik Zieleń Miejska − Abrys sp. z o.o.;

20) Stowarzyszenie Aktywności Społeczno-Artystycznej "Nie Po Drodze";

21) Stowarzyszenie Białostockiego Obszaru Funkcjonalnego;

22) Centrum Edukacji Ekologicznej Bydgoszcz;

23) Stowarzyszenie Ekologiczne EKO-UNIA;

24) Polskie Stowarzyszenie Dachy Zielone;

25) Fundacja Międzynarodowy Instytut Polityki i Strategii Ekologicznej;

26) Fundacja Ekonomistów Środowiska i Zasobów Naturalnych. Projekt 25 sierpnia 2025 r. został przekazany do zaopiniowania (14 dni) przez następujące podmioty:

1) marszałkowie województw;

2) Instytut Rozwoju Miast i Regionów;

3) Młodzieżowa Rada Klimatyczna;

4) Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej;

5) wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej. Z uwagi na zakres projektu, który nie dotyczy zadań związków zawodowych, projekt nie podlegał opiniowaniu przez reprezentatywne związki zawodowe. Z uwagi na zakres projektu, który nie dotyczy praw i interesów organizacji pracodawców, projekt nie podlegał opiniowaniu przez reprezentatywne organizacje pracodawców. Projekt podlegał opiniowaniu przez KWRiST, gdyż dotyczy spraw związanych z samorządem terytorialnym, o których mowa w ustawie z dnia 6 maja 2005 r. o Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego oraz o przedstawicielach Rzeczypospolitej Polskiej w Komitecie Regionów Unii Europejskiej (Dz. U. z 2024 r. poz. 949). W dniu 19 września 2025 r. projekt ustawy był przedmiotem rozpatrzenia przez Zespół do spraw Energii, Klimatu i Środowiska KWRiST, a w dniu 24 września 2025 r. uzyskał pozytywną opinię KWRiST, z zastrzeżeniami dotyczącymi przepisu art. 2 projektu. Projekt nie dotyczy spraw, o których mowa w art. 1 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2232, z późn. zm.), wobec czego nie został przekazany do opiniowania przez Radę Dialogu Społecznego. Projekt nie dotyczy spraw, o których mowa w art. 35 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2025 r. poz. 1338), wobec czego nie wymagał zaopiniowania przez Radę Działalności Pożytku Publicznego. W ramach konsultacji publicznych uwagi do projektu zgłosiły następujące podmioty:

1) Fundacja Frank Bold;

2) Fundacja ClientEarth Prawnicy dla Ziemi;

3) Jendrośka Jerzmański Bar i Wspólnicy. Uwagi do projektu w ramach opiniowania zgłosiły następujące podmioty:

1) Marszałkowie województw: warmińsko-mazurskiego, podlaskiego, dolnośląskiego, lubelskiego, małopolskiego i mazowieckiego,

2) Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Krakowie.

Szczegółowe uwagi ww. podmiotów oraz stanowisko organu wnioskującego do uwag stanowią załącznik do niniejszego raportu.

2. Przedstawienie wyników zasięgnięcia opinii, dokonania konsultacji albo uzgodnienia projektu z właściwymi organami i instytucjami Unii Europejskiej, w tym Europejskim Bankiem Centralnym Projekt nie wymagał przedstawienia właściwym instytucjom i organom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, celem uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji albo uzgodnienia projektu.

3. Wskazanie podmiotów, które zgłosiły zainteresowanie pracami nad projektem w trybie przepisów o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa, wraz ze wskazaniem kolejności dokonania zgłoszeń albo informację o ich braku Projekt został zamieszczony, zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2025 r. poz. 677), w Biuletynie Informacji Publicznej, na stronie podmiotowej Rządowego Centrum Legislacji, w serwisie Rządowy Proces Legislacyjny. Każdy zainteresowany podmiot mógł się zapoznać z projektem i zgłosić do niego uwagi. Nie wpłynęło żadne zgłoszenie zainteresowania pracami nad projektem.

Załączniki: Tabela uwag z konsultacji publicznych i opiniowania wraz ze stanowiskiem Ministra Klimatu i Środowiska Uwagi zgłoszone w ramach konsultacji publicznych do projektu ustawy o zmianie ustawy– Prawo ochrony środowiska (nr UC112 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) Lp. Podmiot Jednostka redakcyjna, Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko do uwagi wnoszący do której wnoszona jest uwagę uwaga1) 1 WFOŚiGW w 96b. 1 Skargę na uchwałę Zgodnie z zapisami art. 96 ust. 2 projekt 96b. 1 Skargę na uchwałę w sprawie Uwaga nieuwzględniona Krakowie w sprawie programu uchwały opracowuje zarząd województwa, programu ochrony powietrza (...) ochrony powietrza (...) który przedstawia projekt uchwały do może wnieść także osoba fizyczna, Projektowany przepis art. 96b może wnieść także: zaopiniowania właściwym miejscowo jednostka organizacyjna, ustawy jest odpowiedzią na wójtom, burmistrzom lub prezydentom organizacji ekologicznych pod zapowiedź Komisji Europejskiej miast i starostom. Natomiast zgodnie z art 96 warunkiem czynnego udziału na dot. planowanego złożenia skargi ust 3. wójt, burmistrz lub prezydent miasta i etapie opiniowania projektu przeciwko Polsce dotyczącej braku starosta są obowiązani do wydania opinii w uchwały. możliwości zaskarżenia przez terminie miesiąca od dnia otrzymania zainteresowaną społeczność projektu uchwały ws. uchwalania. programów ochrony powietrza. Tym samym opinie do projektu POP są Projekt ustawy zakłada możliwość zbierane w ramach prawnej procedury wniesienia skargi do sądu powstawania programu. Stąd też powstała administracyjnego także osobie propozycja uszczegółowienia projektu fizycznej posiadającej miejsce zapisu artykułu 96b ust. 1, przez zamieszkania w strefie, dla której umożliwienie złożenia skargi na uchwałę w został przyjęty albo powinien być sprawie POP dla podmiotów (osoby przyjęty program ochrony fizyczne, jednostki organizacyjne, powietrza, jego aktualizacja lub plan organizacji ekologicznych) które brały działań krótkoterminowych, czynny udział na etapie opiniowania, a z przedsiębiorcy prowadzącemu różnych powodów ich działalność gospodarczą w strefie, spostrzeżenia/uwagi/sugestie nie zostały dla której został przyjęty albo uwzględnione. powinien być przyjęty program Ponadto, do rozważenia pozostaje kwestia: ochrony powietrza, jego • weryfikacji wypełniania przez aktualizacja lub plan działań podmioty zaskarżające uchwałę krótkoterminowych oraz organizacji POP wymagań przepisów prawa społecznej powołującej się na swoje lokalnego cele statutowe, prowadzącej • poprawności i sumienności działalność statutową w zakresie uwzględniania uwag zgłaszanych na ochrony środowiska lub ochrony etapie opiniowania. zdrowia ludzkiego przez co

1) W przypadku aktu nowelizującego należy wskazać jednostkę redakcyjną projektu oraz jednostkę redakcyjną zmienianego aktu prawnego. Lp. Podmiot Jednostka redakcyjna, Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko do uwagi wnoszący do której wnoszona jest uwagę uwaga1) najmniej 12 miesięcy przed dniem ogłoszenia uchwały sejmiku województwa w sprawie programu ochrony powietrza, jego aktualizacji lub też planu działań krótkoterminowych. Niezasadne jest wprowadzenie ograniczenia możliwości składania skargi do osób fizycznych, jednostek organizacyjnych, organizacji ekologicznych, które brały czynny udział na etapie opiniowania, ze względu na zawężenie grona podmiotów upoważnionych do zaskarżania, co byłoby niezgodne z przepisami dyrektywy 2008/50/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 maja 2008 r. w sprawie jakości powietrza i czystszego powietrza dla Europy oraz Konwencji sporządzonej w Aarhus dnia 25 czerwca 1998 r. o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska. 2 Urząd Nowe brzmienie art. 3 Propozycja zmiany na wzór art. 9 Ustawy z Zmiana art. 3: Uwaga nieuwzględniona Marszałkowski dnia 30 sierpnia 2019 r. o zmianie ustawy – Art. 3. 1. Rozwiązanie polegające na Województwa Prawo ochrony środowiska (Dz. U. „Programy ochrony powietrza dla przygotowaniu przepisu Warmińsko- poz. 2087), której celem było stref, o których mowa w art. 87 ust. przejściowego wydłużającego okres Mazurskiego dostosowanie przepisów Prawa ochrony 2 ustawy zmienianej w art. 1, obowiązywania realizowanych środowiska do dyrektywy Komisji (UE) opracowane na podstawie wyników aktualnie programów ochrony 2015/996 z dnia 19 maja 2015 r. oceny poziomów substancji w powietrza i ich aktualizacji do 2028 ustanawiającej wspólne metody oceny powietrzu, o której mowa w art. 89 r. było przedmiotem analizy w Lp. Podmiot Jednostka redakcyjna, Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko do uwagi wnoszący do której wnoszona jest uwagę uwaga1) hałasu zgodnie z dyrektywą 2002/49/WE ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, trakcie warsztatów z pracownikami Parlamentu Europejskiego i Rady w za rok 2018 lub aktualizacje tych urzędów marszałkowskich w zakresie strategicznych map hałasu i programów opracowane na listopadzie 2024 r. oraz w marcu programów ochrony środowiska przed podstawie oceny poziomów 2025 r. Jednak w trakcie dyskusji hałasem: substancji w powietrzu za rok 2021 nad nim większość województw zachowują moc do dnia 31 grudnia stwierdziła, że przepis ten nie

„Art. 9. Programy ochrony środowiska 2028 r. i nie podlegają aktualizacji, rozwiązałby problemu związanego z przed hałasem uchwalone na podstawie art. o której mowa w art. 2. określeniem zadań do podjęcia 119 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1, przez właściwe podmioty oraz których termin uchwalenia przypadał na 2. Harmonogramy realizacji działań wskaźników efektu ekologicznego i dzień 18 lipca 2018 r., zachowują moc do naprawczych, o których mowa w art. rzeczowego dla poszczególnych dnia 18 lipca 2024 r.” 91 ust. 7a pkt 4 ustawy zmienianej w działań naprawczych i zasadności art. 1, przyjęte w programach lub ich dalszej kontynuacji. Propozycja zmiany, rozwiąże problem ich aktualizacjach, o których mowa Zaproponowane rozwiązanie konieczności opracowywania nowych w ust. 1, określające działania prawne zostało poparte przez programów ochrony powietrza w strefach naprawcze na rok 2025 i 2026 przedstawicieli urzędów dla których obowiązujące pop mają termin stosuje się odpowiednio w latach marszałkowskich uczestniczących obowiązywania do 30 czerwca 2026 r. 2027 i 2028” w warsztatach. (opracowane na podstawie oceny jakości powietrza za rok 2018) lub dokonywania ponownej aktualizacji pop, już raz zaktualizowanych w 2023 r. (opracowane na podstawie oceny jakości powietrza za 2021 r.).

W związku z powyższym, a także mając na względzie ograniczenie wydatkowania środków publicznych na opracowanie dodatkowych dokumentów, jest zasadnym aby przedłużyć okres obowiązywania pop przyjętych w 2020 r. oraz apop w 2023 do dnia 30 grudnia 2028 r.

Mając na względzie opóźnienia w realizacji zadań naprawczych przez organy i podmioty Lp. Podmiot Jednostka redakcyjna, Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko do uwagi wnoszący do której wnoszona jest uwagę uwaga1) wskazane w obowiązujących programach, proponowana zmiana przepisów nie wpłynie negatywnie na ich realizację, a wydłużenie harmonogramu działań o kolejne 2 lata – 2027–28 (odpowiednio jak w latach 2025 i

2026), pozwoli na osiągnięcie dodatkowych wartości redukcji emisji oraz zapewni możliwość kontroli realizacji obowiązków przez wioś. 3 Urząd W przypadku Rezygnacja z wymogu przeprowadzenia: Propozycja art. 2 ust. 3 Uwaga częściowo uwzględniona Marszałkowski nieuwzględnienia zmiany - analizy udziału w przekroczeniach „Przepisy art. 91 ust. 1–7, ust. 8, 9 i Województwa art. 3 jw. zmiana art. 2 poziomów substancji w powietrzu 9ac oraz ust. 10 ustawy zmienianej Uwaga uwzględniona w części Warmińsko- ust. 3, tj. poszczególnych grup źródeł emisji (art. 91 w art. 1 stosuje się odpowiednio do dotyczącej propozycji usunięcia Mazurskiego „Przepisy art. 91 ust. 1–7, ust. 9a) aktualizacji, o której mowa w ust. 1 wymogu przeprowadzenia w ust. 8–9b oraz ust. 10 - analizy w zakresie potrzeby ustalenia ramach aktualizacji programu ustawy zmienianej w art. wielkości dopuszczalnych emisji niższych ochrony powietrza analizy, o której 1 stosuje się odpowiednio niż standardy emisyjne określone w mowa w art. 91 ust. 9a, 9aa oraz 9ab. do aktualizacji, o której przepisach wydanych na podstawie art. 146 Natomiast propozycja usunięcia mowa w ust. 1.” ust. 3 dla źródeł spalania paliw objętych przepisu art. 91 ust. 9b tymi standardami emisyjnymi o nominalnej stanowiącego o konieczności mocy cieplnej nie mniejszej niż 1 MW i przeprowadzenia, w trakcie prac nad mniejszej niż 50 MW (art. 91 ust. 9aa i 9ab) aktualizacją programów ochrony

- analizy i uwzględnienia celów zawartych w powietrza, analizy i uwzględnienia innych dokumentach planistycznych i celów zawartych w innych strategicznych (art. 91 ust. 9b). dokumentach planistycznych i strategicznych nie powinna Biorąc pod uwagę cel projektowanych generować znacząco większego przepisów dot. aktualizacji pop, tj. obciążenia. Powinno to podnieść uniknięcie luki w działaniach naprawczych efektywność proponowanych do do czasu opracowania i uchwalenia PDJP – realizacji działań naprawczych, a (cyt. z Uzasadnienia: Wprowadzenie tym samym doprowadzić do regulacji określającej minimalny zakres osiągnięcia celów poprawy jakości aktualizowanych programów ochrony powietrza. powietrza, uchwalanych na okres 2 lat pozwoli na zapewnienie ciągłości Lp. Podmiot Jednostka redakcyjna, Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko do uwagi wnoszący do której wnoszona jest uwagę uwaga1) realizowanych dotychczas działań naprawczych mających na celu poprawę jakości powietrza, do czasu wejścia w życie nowych przepisów), w ocenie tut. Urzędu wystarczające są zapisy art. 2 ust. 2 pkt 1 projektu ustawy oraz art. 2 ust. 3 w zaproponowanym brzmieniu.

Ps. Ograniczony zakres aktualizacji pop, to co najmniej: harmonogram realizacji działań naprawczych określający działania krótkoterminowe – na okres nie dłuższy niż 2 lata, szacunkowe koszty realizacji działań naprawczych; wskaźniki specyficzne dla planowanych działań naprawczych; podmioty i organy odpowiedzialne za realizację działań naprawczych oraz procedury i wymagania dotyczące tworzenia i przyjmowania jak dla programu ochrony powietrza (terminy, opiniowanie, konsultacje itp.). 4 Urząd art. 2 ust. 3 Jeżeli propozycja art. 2 ust. 3 określa, że Uwaga nieuwzględniona Marszałkowski Przepisy art. 91 ust. 1–7, procedury i wymagania dotyczące tworzenia Województwa ust. 8–9b oraz ust. 10 i przyjmowania programu ochrony Aktualnie w kraju realizowane są Warmińsko- ustawy zmienianej w art. 1 powietrza, które są szczegółowo opisane w programy ochrony powietrza oraz Mazurskiego stosuje się odpowiednio wymienionych ustępach art. 91 ustawy – ich aktualizacje, które do aktualizacji, o której Prawo ochrony środowiska, mają być przygotowane zostały na podstawie mowa w ust. 1. stosowane do procesu aktualizacji tego wyników oceny jakości powietrza, programu, to w jaki sposób je stosować i odpowiednio za 2018 r. oraz 2022 r. wykorzystać określone ustawą terminy, Zgodnie z przepisami ustawy – jeżeli zgodnie z Uzasadnieniem projektu na Prawo ochrony środowiska, w 15 z uchwalenie aktualizacji pop samorząd 16 województw obowiązujące województwa ma czas do końca 2026 r.: programy ochrony powietrza będą „Aktualnie, zgodnie z przepisami ustawy – realizowane do końca 2026 r. Prawo ochrony środowiska, w wyniku oceny Lp. Podmiot Jednostka redakcyjna, Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko do uwagi wnoszący do której wnoszona jest uwagę uwaga1) jakości powietrza za rok 2024 lub 2025 Zgodnie z wymaganiami dyrektywy (przyp. autora: ocena za 2025 do końca (UE) 2024/2881 obowiązek kwietnia 2026), powstaje obowiązek opracowania nowych dokumentów opracowania nowych programów ochrony strategicznych, określających powietrza do końca 2026 r.”. politykę poprawy jakości powietrza, to jest planów działania na rzecz Zgodnie z art. 91 ust. 1 ustawy zmienianej: jakości powietrza (stanowiące Zarząd województwa opracowuje projekt pewnego rodzaju programy ochrony uchwały w sprawie aktualizacji programu powietrza) po raz pierwszy będzie ochrony powietrza i przedstawia go do wynikał z przeprowadzonej przez zaopiniowania właściwym wójtom, Główny Inspektorat Ochrony burmistrzom, prezydentom miast i Środowiska oceny jakości powietrza starostom, w terminie 12 miesięcy od dnia za 2026 r. Plany te zaczną otrzymania wyników oceny poziomów obowiązywać nie później niż do substancji w powietrzu. Natomiast, zgodnie dnia 31 grudnia 2028 r. z art. 91 ust. 3 Sejmik województwa uchwala W przypadku stref, w których w aktualizację programu ochrony powietrza w wyniku oceny jakości powietrza za drodze uchwały w terminie 15 miesięcy od 2024 lub 2025 rok wystąpiłyby dnia otrzymania wyników oceny poziomów przekroczenia poziomów substancji w powietrzu. dopuszczalnych lub poziomów docelowych lub pułapu stężenia Jednocześnie zgodnie z uzasadnieniem ekspozycji, samorządy województw projektu na wykonanie i uchwalenie nowego byłyby obowiązane do pop lub aktualizacji pop realnie zostanie 8 przygotowania nowych programów miesięcy (roczna ocena jakości powietrza za ochrony powietrza maksymalnie do 2025 r. zostanie przekazana do 30.04.2026 2 lat, tj. do końca 2028 r. r.). Wprowadzenie przepisu przejściowego określającego Dodatkowo należy mieć na uwadze, że minimalny zakres oraz termin dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady obowiązywania aktualizowanych (UE) 2024/2881 z dnia 23 października 2024 programów ochrony powietrza r. w sprawie jakości powietrza i czystszego pozwoli na zapewnienie ciągłości powietrza dla Europy wprowadza realizowanych dotychczas na obowiązek przygotowania do 31 grudnia obszarze stref, w których występują 2028 r. planów działania na rzecz poprawy przekroczenia poziomów Lp. Podmiot Jednostka redakcyjna, Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko do uwagi wnoszący do której wnoszona jest uwagę uwaga1) jakości powietrza dla stref, w których w dopuszczalnych i poziomów wyniku oceny jakości powietrza za 2026 r. docelowych niektórych substancji w stwierdzone zostaną przekroczenia nowych powietrza, działań naprawczych standardów jakości powietrza. Tak więc, mających na celu poprawę jakości jeżeli stosowane będą przepisy powietrza, do czasu wejścia w życie projektowanego art. 2 ust. 3 określającego, nowych programów, zgodnych z że procedury i wymagania dotyczące dyrektywą (UE) 2024/2881, które tworzenia i przyjmowania programu będą musiały być uchwalone w ochrony powietrza, mają być stosowane do terminie do końca 2028 r. procesu aktualizacji tego programu (czyli 12 Przepis przejściowy będzie miał i 15 miesięcy na opracowanie i uchwalenie pozytywne skutki dla samorządów pop lub apop na podstawie oceny za 2025 r.), województw przez umożliwienie im może dojść do sytuacji w której jeden organ przygotowania dokumentów we w tym samym czasie będzie opracowywać własnym zakresie lub znaczne dwa odrębne dokumenty, w zakresie obniżenie kosztów aktualizacji. ochrony powietrza dla tych samych obszarów (pop i pdjp), a ich zakres merytoryczny będzie tożsamy. 5 Urząd W przypadku Uwaga bezprzedmiotowa w Marszałkowski uwzględnienia zmiany Art. 4 związku z nieuwzględnieniem Województwa brzmienia art. 3 jw. – Zmiana redakcyjna Ustawa wchodzi w życie po upływie uwagi dotyczącej zmiany brzmienia Warmińsko- zmiana numeracji – art. 3 14 dni od dnia ogłoszenia. art. 3. Mazurskiego na art. 4 6 Urząd Art. 1 Zgodnie z wyrokiem WSA w Warszawie Proponuje się zrezygnowanie z Uwaga nieuwzględniona Marszałkowski sygn. IV SA/Wa 771/23 z dnia 10 lipca 2023 dodania do ustawy Prawo ochrony W postępowaniu naruszeniowym nr Województwa r. w sprawie skargi złożonej przez osobę środowiska art. 96b. 2020/2105 (uzasadniona opinia z Mazowieckiego fizyczną na POP dla Mazowsza istnieje dnia 29 listopada 2022 r.) Komisja możliwość zaskarżania POP-u przez osoby Europejska zarzuca Polsce, że nie fizyczne. W tym wyroku Sąd wskazał, że zapewnia ona skutecznej ochrony mają one interes prawny. Wynika on z faktu sądowej uprawnień wywodzonych z bycia właścicielem nieruchomości (albo przepisów dyrektywy 2008/50/WE posiadania innego do niej prawa), z dnia 21 maja 2008 r. w sprawie ewentualnie urządzenia grzewczego. W jakości powietrza i czystszego opinii zgłaszającego uwagę powyższe powietrza dla Europy i tym samym Lp. Podmiot Jednostka redakcyjna, Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko do uwagi wnoszący do której wnoszona jest uwagę uwaga1) można odnieść także do podmiotów narusza art. 4 ust. 3, art. 19 ust. 1 prowadzących działalność gospodarczą oraz Traktatu o Unii Europejskiej, art. 47 do organizacji społecznych (one również Karty Praw Podstawowych w zw. z mogą posiadać prawa rzeczowe do art. 23 ust. 1 dyrektywy nieruchomości). 2008/50/WE oraz art. 9 pkt 3 Konwencji sporządzonej w Aarhus Zatem w obecnym stanie prawnym osoby 25 czerwca 1998 r. o dostępie do fizyczne, podmioty gospodarcze i informacji, udziale społeczeństwa w organizacje społeczne mogą wykazać swój podejmowaniu decyzji oraz dostępie interes prawny, a w konsekwencji – do sprawiedliwości w sprawach skutecznie zaskarżyć POP i PDK. dotyczących środowiska. Obecnie prawo do Sądu dla ww. podmiotów Dotychczasowe stanowisko Polski jest ograniczone do zaskarżania tych wskazywało, że zaskarżalność przepisów POP i PDK, które wprowadzają programów jest zapewniona przez ograniczenia w korzystaniu z konkretnych art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 5 urządzeń grzewczych i dmuchaw. W ocenie czerwca 1998 r. o samorządzie zgłaszającego uwagę będzie to jednak województwa, który stanowi: wystarczające, ponieważ społeczeństwo ma „Każdy, czyj interes prawny lub prawo wnosić uwagi do POP i PDK na uprawnienie zostały naruszone etapie ich przygotowywania. W praktyce do przepisem aktu prawa miejscowego, dokumentów tych wpływa bardzo dużo wydanym w sprawie z zakresu uwag, w znacznej części są one administracji publicznej, może uwzględniane. zaskarżyć przepis do sądu Szeroka możliwość zaskarżania już administracyjnego.”. Komisja przyjętych dokumentów może doprowadzić Europejska odrzuciła jednak to do dużego obciążenia urzędów stanowisko i wskazała, że polskie marszałkowskich i sądów, a w rezultacie do sądy administracyjne interpretują ich destabilizacji. Warto zaznaczyć, że wymóg wykazania interesu ewentualne stwierdzenie nieważności POP prawnego w sposób restrykcyjny, czy PDK przez sąd będzie miało negatywny odrzucając jako niedopuszczalne wpływ na ochronę powietrza – w takiej skargi wnoszone czy to przez sytuacji dane województwo pozostanie bez mieszkańców obszaru, którego przepisów regulujących obowiązki sprawa dotyczy, czy to przez poszczególnych organów w zakresie organizacje ekologiczne, ze ochrony powietrza (przynajmniej do czasu Lp. Podmiot Jednostka redakcyjna, Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko do uwagi wnoszący do której wnoszona jest uwagę uwaga1) uchwalenia nowych uchwał w tym zakresie). względu na brak wykazania interesu Niezależnie od powyższego, obecnie prawo prawnego. do sądu jest zagwarantowane wszystkim na W czerwcu 2025 r. Komisja zasadach ogólnych, również w zakresie poinformowała RP, że planuje składania pozwów cywilnych w sprawach złożenie skargi do Trybunału związanych z POP. Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) przeciwko Polsce dotyczącej braku możliwości zaskarżenia przez zainteresowaną społeczność (w szczególności ekologiczne organizacje pozarządowe) programów ochrony powietrza. 7 Urząd POP i PDK są szeroko konsultowane nie ma W przypadku nieuwzględnienia Uwaga nieuwzględniona Marszałkowski zatem potrzeby określania zbyt długiego powyższej uwagi proponuje się Województwa okresu, w jakim te akty mogą być następujące brzmienie art. 96b ust. Projektowane przepisy dopuszczają Mazowieckiego zaskarżone, a więc czasu w jakim istnieje 2: możliwość wniesienia skargi w swego rodzaju stan niepewności prawnej. terminie 6 miesięcy od dnia „2. Skargę, o której mowa w ust. 1, ogłoszenia uchwały sejmiku Z dotychczasowych doświadczeń można wnieść w terminie 30 dni od województwa w sprawie programu zgłaszającego uwagi wynika, że wskazany w dnia ogłoszenia uchwały, o której ochrony powietrza, jego aktualizacji projekcie długi czas na zaskarżenie mowa w ust. 1.” lub planu działań przepisów POP lub PDK może być krótkoterminowych. Wskazany traktowany przez zaangażowane podmioty termin zapewni możliwość (głównie gminy) jako swego rodzaju zaskarżania ww. dokumentów przy dodatkową vacatio legis, co będzie miało jednoczesnym zapewnieniu negatywny wpływ na realizację działań realizacji działań naprawczych w naprawczych i osiągnięcie celu, dla którego nich określonych. Przy są przyjmowane te dokumenty. uwzględnieniu, że samo Dodatkowo autor projektu nie wyjaśnia z opracowanie programów trwa 18 czego wynika wskazanie 6-miesięcznego miesięcy, a ich realizacja kilka lat, terminu na zaskarżenie POP i PDK. skrócenie terminu na skargę do 30 dni byłoby nieadekwatne. Lp. Podmiot Jednostka redakcyjna, Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko do uwagi wnoszący do której wnoszona jest uwagę uwaga1) 8 Urząd Art. 2 ust. 1 Nie jest jasne, za który rok – 2024 czy 2025 Proponuje się zastąpienie wyrazów Uwaga nieuwzględniona Marszałkowski - miałaby być przygotowana aktualizacja. „za rok 2024 lub 2025 r.” wyrazami Województwa „za rok 2025 r.” W 15 z 16 województw Mazowieckiego Jeżeli proponowany przepis art. 2 ma zostać obowiązujące programy ochrony wykorzystany w celu zachowania ciągłości powietrza i ich aktualizacje wygasną POP-ów, to artykuł ten powinien w terminie do końca 2026 r. Zgodnie bezpośrednio wskazywać konieczność z obowiązującym prawem opracowania aktualizacji POP w odniesieniu krajowym, zachodzi potrzeba do oceny jakości powietrza za konkretny przygotowania nowych programów rok, tak jak to miało miejsce w przypadku ochrony powietrza w przypadku wcześniejszych ustaw przejściowych. stwierdzenia przekroczeń norm jakości powietrza w wyniku oceny jakości powietrza za 2024 r., tak aby możliwe było zachowanie ciągłości realizacji działań naprawczych począwszy od 2027 r. W związku z powyższym, nie można z przepisu art. 2 ust. 1 usunąć sformułowania „rok 2024”. Dodany w przepisie „2025 r.” ma na celu wyeliminowanie ryzyka powstania sytuacji polegającej na stwierdzeniu przekroczeń norm jakości powietrza w strefach, które nie zostały objęte aktualizacją programu ochrony powietrza na podstawie oceny za 2024 r. Rok 2025 r. został dodany na wniosek pracowników urzędów marszałkowskich w trakcie warsztatów w marcu 2025 r. 9 Urząd Art. 2 ust. 2 pkt 2 Zgodnie z projektem aktualizacja POP-ów Proponuje się usunięcie pkt 2. Uwaga uwzględniona Marszałkowski ma objąć elementy, o których mowa w art. Uwzględnienie uwagi będzie 91 ust. 7a pkt 4 lit. a oraz pkt 5, 6 i 8, a więc polegać na wprowadzeniu Lp. Podmiot Jednostka redakcyjna, Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko do uwagi wnoszący do której wnoszona jest uwagę uwaga1) Województwa nie uwzględnia scenariuszy wielkości emisji modyfikacji pkt 2 przez usunięcie Mazowieckiego oraz planowanych wielkości zmiany stężeń sformułowania „dodatkowe”. substancji w powietrzu w roku zakończenia realizacji programu (modelowanie efektu działań naprawczych w postaci zmian emisji i stężeń), bez których nie ma możliwości określenia efektów ekologicznych dodatkowych działań naprawczych, które miałyby prowadzić do najkrótszego możliwego okresu niedotrzymania norm.

Dodatkowo z analizy OSR i uzasadnienia wynika, że celem wprowadzenia przepisu art. 2 jest zapewnienie ciągłości obecnie obowiązujących POP-ów i przedłużenie czasu ich obwiązywania do czasu wdrożenia przepisów będących podstawą uchwalenia nowych POP-ów. W ocenie zgłaszającego uwagi bardziej skuteczne będzie przedłużenie realizacji obecnie obowiązujących działań naprawczych, zamiast proponowanego wprowadzenia nowych działań naprawczych. Nowe działania naprawcze, wskazane w art. 2 ust. 2 pkt 2 projektu wymagają modelowania (scenariuszy zmian emisji i stężeń), a to z kolei pociąga za sobą wysokie koszty po stronie urzędów marszałkowskich. Jednocześnie działania naprawcze w POP, zgodnie z art. 91 ust. 9ac POŚ, są tak określane, aby okresy, w których nie są dotrzymane poziomy dopuszczalne lub Lp. Podmiot Jednostka redakcyjna, Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko do uwagi wnoszący do której wnoszona jest uwagę uwaga1) docelowe lub pułap stężenia ekspozycji, były jak najkrótsze. 10 Urząd OSR Uwaga redakcyjna W OSR występują rozbieżności we Uwaga uwzględniona Marszałkowski wskazywanych latach (pkt 1.II, pkt W pkt 6 OSR wprowadzona Województwa 6). zostanie korekta polegająca na Mazowieckiego określeniu, że aktualizacja programów ochrony powietrza konieczna będzie w przypadku stref, w których w wyniku oceny jakości powietrza za rok 2024 i 2025 stwierdzone zostaną przekroczenia norm jakości powietrza. 11 Urząd art. 2 ust. 2 pkt 2 Zapis art. 2 ust. 2 pkt 2 opiniowanego „2) może uwzględniać dodatkowe Uwaga uwzględniona Marszałkowski projektu ustawy w brzmieniu – „uwzględnia działania naprawcze (…) i/lub Wprowadzona zostanie korekta Województwa dodatkowe działania naprawcze (…)” w wydłużyć termin wykonania brzmienia przepisu art. 2 ust. 2. Dolnośląskiego praktyce wymusza na organie istniejących do końca 2028 roku” wprowadzenie do obowiązujących Programów ochrony powietrza przyjętych w 2020 roku i zaktualizowanych w 2023 roku nowych rodzajów działań naprawczych. Taka zmiana skutkuje istotnym rozszerzeniem zakresu merytorycznego opracowywanych Programów, gdyż każde nowe działanie wymaga uwzględnienia zapisów wynikających z art. 91 ust. 7a pkt 3 i 7 (tj. scenariusze wielkości emisji, ocena wpływu działania, planowanego efektu ekologicznego). Rodzi to zagrożenie dla organu: niedotrzymania terminu zmiany programu. Ponadto, należy podkreślić, że realizacja nowego obowiązku nałożonego na gminy będzie mocno utrudniona z uwagi na 2,5 Lp. Podmiot Jednostka redakcyjna, Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko do uwagi wnoszący do której wnoszona jest uwagę uwaga1) letni okres obowiązywania działań naprawczych. 12 Urząd art. 2 Wykreślenie art. 2 Należy zwrócić uwagę na Uwaga nieuwzględniona Marszałkowski niezasadność art. 2 projektu Województwa opiniowanej ustawy. Na dzień Rozwiązanie polegające na Lubelskiego dzisiejszy, programy ochrony przygotowaniu przepisu powietrza sporządza się przejściowego wydłużającego okres maksymalnie na 6 lat, co oznacza, że obowiązywania realizowanych realizacja działań naprawczych jest aktualnie programów ochrony rozłożona na 6 kolejnych lat, a cel powietrza i ich aktualizacji do 2028 programu, tj. doprowadzenie do r. był przedmiotem analizy w trakcie poziomów dopuszczalnych lub warsztatów z pracownikami docelowych lub pułapu stężenia urzędów marszałkowskich w ekspozycji ma być osiągnięty do listopadzie 2024 r. oraz w marcu końca trwania programu. 2025 r. Jednak w trakcie dyskusji Nieuzasadnione jest więc nad nim większość województw oczekiwanie, że osiągnięcie celu stwierdziła, że przepis ten nie programu może nastąpić po 4 czy 5 rozwiązałby problemu związanego z latach i wymaganie zaktualizowania określeniem zadań do podjęcia programu, skoro cel ma być przez właściwe podmioty oraz osiągnięty na dzień 31 grudnia 2026 wskaźników efektu ekologicznego i r. rzeczowego dla poszczególnych działań naprawczych i zasadności Ponadto, doświadczenie wskazuje, ich kontynuacji. Zaproponowane że przyczyną niewystarczającej rozwiązanie prawne zostało poparte skuteczności programów ochrony przez przedstawicieli urzędów powietrza niektórych marszałkowskich uczestniczących zanieczyszczeń (utrzymywania się w warsztatach. przekroczeń poziomów normatywnych po czterech latach obowiązywania programu) nie są np. błędne założenia lub konstrukcja programu (np. zbyt mała liczba działań naprawczych), a brak pełnej realizacji działań naprawczych Lp. Podmiot Jednostka redakcyjna, Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko do uwagi wnoszący do której wnoszona jest uwagę uwaga1) określonych w programach, przez podmioty do tego zobowiązane. Doświadczenie z realizacji programów sporządzanych w poprzednich latach wskazuje również, że działania naprawcze były realizowane w niewystarczającym stopniu. W takim przypadku aktualizacja programu ochrony powietrza jest bezcelowa, należy dołożyć wszelkich starań, aby działania były skutecznie realizowane i kontynuowane. Ciągłość realizowanych dotychczas działań naprawczych mających na celu poprawę jakości powietrza nie jest zależna od zakresu aktualizowania programów ochrony powietrza. Ponadto, wykonanie aktualizacji wiąże się z koniecznością wydatkowania wysokich kwot ze środków publicznych (np. koszt wykonania programu ochrony powietrza w województwie lubelskim, w 2020 r., wyniósł prawie 400 000 zł). Należy zatem postawić pytanie, czy racjonalne jest ponowne wydatkowanie dużej ilości środków publicznych na wykonanie ponownej aktualizacji, tylko na 2 lata skoro środki publiczne powinny być wydatkowane racjonalnie. Lp. Podmiot Jednostka redakcyjna, Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko do uwagi wnoszący do której wnoszona jest uwagę uwaga1) Bardziej uzasadnionym jest wydatkowanie tych środków na likwidację wysokoemisyjnych źródeł ciepła niż na wprowadzanie poprawek w programach ochrony powietrza. 13 Urząd Art. 3 Proponowana regulacja rozwiązuje problem Zmiana art. 3: Uwaga nieuwzględniona Marszałkowski konieczności opracowywania nowych Art. 3. 1. Województwa Programów ochrony powietrza w strefach „Programy ochrony powietrza dla Rozwiązanie polegające na Podlaskiego dla których przyjęte programy ochrony stref, o których mowa w art. 87 ust. przygotowaniu przepisu powietrza mają termin obowiązywania do 2 ustawy zmienianej w art. 1, przejściowego wydłużającego okres 30 września 2026 r. (przyjęte na podstawie opracowane na podstawie wyników obowiązywania realizowanych ocen jakości powietrza za rok 2018). oceny poziomów substancji w aktualnie programów ochrony Zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 13 czerwca powietrzu, o której mowa powietrza i ich aktualizacji do 2028 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo ochrony w art. 89 ust. 1 ustawy zmienianej r. był przedmiotem analizy w trakcie środowiska oraz ustawy o zarządzaniu w art. 1, za rok 2018 lub aktualizacje warsztatów z pracownikami kryzysowym (Dz. U. poz. 1211) programy tych programów opracowane na urzędów marszałkowskich w ochrony powietrza opracowane w wyniku podstawie oceny poziomów listopadzie 2024 r. oraz w marcu oceny poziomów substancji w powietrzu za substancji w powietrzu za rok 2021 2025 r. Jednak w trakcie dyskusji 2018 r. były uchwalane przez sejmiki zachowują moc do dnia nad nim większość województw województw w terminie do 30 września 31 grudnia 2028 r. i nie podlegają stwierdziła, że przepis ten nie 2020 r., a harmonogramy realizacji działań aktualizacji, o której mowa w art. 2. rozwiązałby problemu związanego z naprawczych zgodnie z art. 91 ust. 7a lit. 4 określeniem wskaźników efektu były nie dłuższe niż 6 lat. Tak więc 2. Harmonogramy realizacji działań ekologicznego i rzeczowego dla maksymalny czas ich obowiązywania to 30 naprawczych, o których mowa w poszczególnych działań września 2026 r. (w 2020 roku w Polsce art. 91 ust. 7a pkt 4 ustawy naprawczych i zasadności ich przyjęto łącznie 31 takich uchwał). zmienianej w art. 1, przyjęte w dalszej kontynuacji. Wobec powyższego w przypadku gdy w programach lub ich aktualizacjach, strefie, dla której Program ochrony o których mowa w ust. 1, powietrza obowiązuje do dnia 30 września określające działania naprawcze na 2026 r. (w kilku przypadkach 30 czerwca rok 2025 i 2026 stosuje się 2026 r. np. Program ochrony powietrza dla odpowiednio w latach 2027 – 2028” strefy podlaskiej), a w ocenie za 2025 r. zostaną stwierdzone przekroczenia poziomu dopuszczalnego lub poziomu docelowego Lp. Podmiot Jednostka redakcyjna, Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko do uwagi wnoszący do której wnoszona jest uwagę uwaga1) lub pułapu stężenia ekspozycji, wówczas w myśl art. 2 projektu ustawy o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska właściwe organy będą zobowiązane do opracowania i przyjęcia aktualizacji obowiązujących programów ochrony powietrza. Jednakże mając na uwadze fakt, iż zgodnie z art. 89 ust 1 i 1a ustawy – Prawo ochrony środowiska Główny Inspektor Ochrony Środowiska, w terminie do dnia 30 kwietnia każdego roku, dokonuje oceny poziomów substancji w powietrzu w danej strefie za rok poprzedni oraz odrębnie dla każdej substancji dokonuje klasyfikacji stref, w 2026 r. może dojść do sytuacji, w której właściwe organy będą musiały dokonać aktualizacji w okresie kliku miesięcy (1 maja 2026 r. – 30 września 2026 r.), co z oczywistych względów jest nierealne (opracowanie dokumentu, konsultacje społeczne, konsultacje z NGO, opinie JST i MKiŚ, przyjęcie uchwały przez zarząd województwa, opinia właściwej komisji sejmiku województwa, przyjęcie uchwały przez sejmik województwa). W późniejszym okresie ich aktualizacja nie będzie możliwa bowiem stracą swoją moc. Jeśli więc nie zostanie przyjęta aktualizacja, właściwe organy zgodnie z obecnym brzmieniem art. 91 ustawy – Prawo ochrony środowiska będą zobowiązane opracować nowe Programy ochrony powietrza. Przy czym dotychczasowe doświadczenia wskazują, że termin opracowania i uchwalenia tych dokumentów wynosi od 12 Lp. Podmiot Jednostka redakcyjna, Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko do uwagi wnoszący do której wnoszona jest uwagę uwaga1) do 15 miesięcy. Tak więc realny termin uchwalenia takiego programu to maj–lipiec 2027 r. Jednocześnie należy mieć na uwadze, że dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/2881 z dnia 23 października 2024 r. w sprawie jakości powietrza i czystszego powietrza dla Europy wprowadza obowiązek przygotowania do dnia 31 grudnia 2028 r. planów działania na rzecz poprawy jakości powietrza dla stref, w których w wyniku oceny jakości powietrza za 2026 r. zostaną stwierdzone przekroczenia nowych standardów jakości powietrza. Aby dotrzymać terminu uchwalenia Planów działania na rzecz poprawy jakości powietrza pracę nad ich opracowaniem należy rozpocząć już na początku 2027 roku. Jest więc wielce prawdopodobne, że dojdzie do sytuacji, w której jeden organ w tym samym czasie będzie opracowywać dwa odrębne dokumenty z dziedziny ochrony powietrza dla tych samych obszarów (ich zakres będzie tożsamy). Wobec powyższego, aby ograniczyć wydatkowanie środków z budżetu państwa na opracowanie dodatkowych dokumentów jest zasadnym, aby mocą ustawy przedłużyć okres obowiązywania przyjętych w 2020 r. Programów ochrony powietrza do 30 grudnia 2028 r. Mając na względzie opóźnienia w realizacji zadań naprawczych w obowiązujących Programach, należy stwierdzić, iż proponowana zmiana przepisów nie wpłynie negatywnie na ich Lp. Podmiot Jednostka redakcyjna, Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko do uwagi wnoszący do której wnoszona jest uwagę uwaga1) realizację. Jednocześnie należy zauważyć, iż podobne regulacje prawne były już zastosowane w ustawie z dnia 30 sierpnia 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. poz. 2087), której celem było dostosowanie przepisów Prawa ochrony środowiska do dyrektywy Komisji (UE) 2015/996 z dnia 19 maja 2015 r. ustanawiającej wspólne metody oceny hałasu zgodnie z dyrektywą 2002/49/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w zakresie strategicznych map hałasu i programów ochrony środowiska przed hałasem. 14 Urząd W przypadku Zmiana redakcyjna Art. 4 Ustawa wchodzi w życie po Uwaga bezprzedmiotowa w Marszałkowski uwzględnienia zmiany upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. związku z nieuwzględnieniem Województwa brzmienia art. 3 jw. – uwagi dotyczącej zmiany brzmienia Podlaskiego zmiana numeracji – art. 3 art. 3. na art. 4

15 Urząd Art. 2 ust. 3 Uwaga dotyczy sprzeczności między Usunięcie zapisu: Uwaga częściowo uwzględniona Marszałkowski uproszczonym zakresem aktualizacji „3. Przepisy art. 91 ust. 1–7, ust. 8–

Uwaga uwzględniona w części Województwa programów ochrony powietrza (POP) a 9b oraz ust. 10 ustawy zmienianej w dotyczącej propozycji usunięcia Małopolskiego pełnym stosowaniem przepisów art. 91 ust. art. 1 stosuje się odpowiednio do wymogu przeprowadzenia w 1–7, ust. 8–9b oraz ust. 10 ustawy – Prawo aktualizacji, o której mowa w ust. 1. ramach aktualizacji programu ochrony środowiska (poś) do tej aktualizacji, ochrony powietrza analizy, o której co może naruszać cel uproszczenia Dodanie w art. 2 po ust. 2 zapisów mowa w art. 91 ust. 9a, 9aa oraz 9ab. wskazany w OSR. ust. 36:

1. Problem z zakresem aktualizacji: Zgodnie „3. Zarząd województwa Natomiast propozycja usunięcia z art. 2 ust. 2 pkt 1 projektu, aktualizacja opracowuje projekt aktualizacji, o przepisu art. 91 ust. 9b POP powinna być ograniczona wyłącznie której mowa w ust 1, w terminie 5 stanowiącego o konieczności do: (a) harmonogramu działań naprawczych, miesięcy od dnia otrzymania oceny przeprowadzenia, w trakcie prac nad (b) szacunkowych kosztów realizacji działań za rok 2025 r. aktualizacją programów ochrony oraz (c) wskaźników specyficznych dla 4. Zarząd województwa przedstawia powietrza, analizy i uwzględnienia działań naprawczych. Jednak art. 2 ust. 3 do zaopiniowania właściwym celów zawartych w innych Lp. Podmiot Jednostka redakcyjna, Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko do uwagi wnoszący do której wnoszona jest uwagę uwaga1) projektu nakazuje stosować odpowiednio wójtom, burmistrzom lub dokumentach planistycznych i przepisy art. 91 ust. 1–7, ust. 8–9b oraz ust. prezydentom miast i starostom strategicznych nie powinna 10 ustawy poś, co oznacza włączenie projekt uchwały w sprawie generować znacząco większego dodatkowych elementów, np. analizy źródeł aktualizacji programu ochrony obciążenia. Powinno to podnieść przekroczeń zgodnie z art. 91 ust. 9a ustawy powietrza, o którym mowa w ust 1. efektywność proponowanych do poś, wymagającej przeprowadzania 5. Sejmik województwa w terminie 8 realizacji działań naprawczych, a kosztownego i czasochłonnego miesięcy od dnia otrzymania tym samym doprowadzić do modelowania matematycznego. To przeczy wyników oceny za 2025 r. określa w osiągnięcia celów poprawy jakości celowi uproszczenia aktualizacji i drodze uchwały aktualizację powietrza. minimalizacji nakładów środków programu ochrony powietrza. Natomiast propozycja dodania w publicznych, jak podkreślono w OSR 6. Przepisy art. 91 ust. 2-2d, ust. 9, art. 2 po ust. 2 nowych przepisów projektu. Wspomniane elementy są już ust. 9b ustawy zmienianej w art. 1 ust. 3–6, nie może być zawarte w istniejących POP i nie wymagają stosuje się odpowiednio do uwzględniona. ponownej aktualizacji. aktualizacji, o której mowa w ust.

2. Problem z terminami: Zgodnie z art. 91 1.” Samorząd województwa po ust. 1 ustawy poś (stosowanym otrzymaniu wyników oceny jakości odpowiednio), Zarząd województwa powietrza za 2024 r., w ramach musiałby opracować projekt aktualizacji w której stwierdzone zostało ciągu 12 miesięcy od otrzymania oceny za przekroczenie norm jakości 2024 r. (tj. otrzymanie oceny realnie do powietrza ma obowiązek podjąć kwietnia 2025 r.). W tym momencie nie będą działania zmierzające do jeszcze znane wyniki oceny za 2025 r., a opracowania aktualizacji programu może prowadzić to do pojawienia się ochrony powietrza. nowych stref z przekroczeniami. W przypadku gdy w wyniku oceny Jednocześnie przepis jeszcze nie jakości powietrza za 2025 r. zostanie obowiązuje, nie jest wiadomym kiedy stwierdzone przekroczenie norm wejdzie w życie i może okazać się że jakości powietrza dla strefy lub wykonanie aktualizacji w tak krótkim substancji, dla której nie terminie będzie niemożliwe. stwierdzono takiego przekroczenia

3. Przykłady praktyczne: W ocenie za 2024 w ocenie jakości powietrza za 2024 r. w strefie Tarnów nie stwierdzono r., zachodzi obowiązek dokonania przekroczeń – to precedens w województwie dodatkowej aktualizacji takiego małopolskim, wynikający z wdrażania POP. programu zgodnie z zakresem Nie wiadomo jednak, czy sytuacja powtórzy określonym w art. 2. Nie oznacza to się w 2025 r. Ponadto, w kontekście nowej jednak, że termin na aktualizację Lp. Podmiot Jednostka redakcyjna, Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko do uwagi wnoszący do której wnoszona jest uwagę uwaga1) dyrektywy AAQD (2024/2881), która tego programu będzie skrócony do 2 znacząco zmniejszyła limity dopuszczalne miesięcy. W tym zakresie w zanieczyszczeń, może nie być uzasadnione dalszym ciągu będzie obowiązywał zawieszanie działań naprawczych w strefach 15-miesięczny okres na takich jak Tarnów na lata 2027–2028. przygotowanie i przyjęcie w drodze uchwały sejmiku województwa aktualizacji ww. programu ochrony powietrza. 16 Urząd Art. 2 ust. 1 Uwaga dotyczy braku precyzji w art. 2 ust. 1 Usunięcie zapisu: Uwaga nieuwzględniona Marszałkowski projektu co do jednokrotnego „Art. 2. 1. Dla stref, o których mowa W 15 z 16 województw Województwa przeprowadzenia aktualizacji POP po w art. 87 ust. 2 ustawy zmienianej w obowiązujące programy ochrony Małopolskiego ocenach za oba lata (2024 i 2025), co może art. 1, w których, zgodnie z powietrza i ich aktualizacje wygasną prowadzić do nieefektywności. wynikami oceny poziomów w terminie do końca 2026 r. Zgodnie

1. Aktualne brzmienie i problem: art. 2 ust. substancji w powietrzu, o której z obowiązującym prawem 1 projektu wymaga opracowania i przyjęcia mowa w art. 89 ust. 1 ustawy krajowym, zachodzi potrzeba aktualizacji POP dla stref, w których – zmienianej w art. 1, za rok 2024 lub przygotowania nowych programów zgodnie z wynikami oceny poziomów 2025 r., są przekroczone poziomy ochrony powietrza w przypadku substancji w powietrzu za rok 2024 lub 2025 dopuszczalne lub poziomy docelowe stwierdzenia przekroczeń norm r. (art. 89 ust. 1 ustawy poś) – są lub pułap stężenia ekspozycji, jakości powietrza w wyniku oceny przekroczone poziomy dopuszczalne, właściwe organy opracowują i jakości powietrza za 2024 r., tak aby docelowe lub pułap stężenia ekspozycji (art. przyjmują aktualizacje programów możliwe było zachowanie ciągłości 87 ust. 2 ustawy poś). To oznacza, że po ochrony powietrza, o których mowa realizacji działań naprawczych otrzymaniu oceny za 2024 r. (realnie w w art. 91 ustawy zmienianej w art. począwszy od 2027 r. kwietniu 2025 r.) Zarząd województwa 1.” Dodany w przepisie art. 2 ust. 1 musiałby w ciągu 12 miesięcy opracować „2025 r.” ma na celu projekt aktualizacji, nawet jeśli w ocenie za Dodanie zapisu: wyeliminowanie ryzyka powstania 2025 r. pojawią się nowe strefy z „Art. 2. Dla stref, o których mowa w sytuacji polegającej na stwierdzeniu przekroczeniami. art. 87 ust. 2 ustawy zmienianej w przekroczeń norm jakości powietrza

2. Uzasadnienie: Konieczne jest art. 1, w których, zgodnie z w strefach, które nie zostały objęte umożliwienie dodania nowych stref do wynikami oceny poziomów aktualizacją programu ochrony istniejącego projektu, aby: (a) substancji w powietrzu, o której powietrza na podstawie oceny za racjonalizować proces i unikać dublowania mowa w art. 89 ust. 1 ustawy 2024 r aktualizacji, (b) zapewnić spójność działań zmienianej w art. 1, za rok 2024 lub Rok 2025 r. został dodany na przez jedną aktualizację dla wszystkich stref 2025 r., są przekroczone poziomy wniosek pracowników urzędów jednocześnie. To wpisuje się w cel ciągłości dopuszczalne lub poziomy docelowe Lp. Podmiot Jednostka redakcyjna, Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko do uwagi wnoszący do której wnoszona jest uwagę uwaga1) działań naprawczych do czasu wdrożenia lub pułap stężenia ekspozycji, marszałkowskich w trakcie nowej dyrektywy AAQD. właściwe organy opracowują i warsztatów w marcu 2025 r. przyjmują aktualizacje programów ochrony powietrza. Aktualizacja winna być dokonana jednokrotnie po uzyskaniu wyników oceny zarówno za 2024 r. jak i za 2025 r.” 17 NGOsy Proponowany art. 96b Zaskarżalność zaniechania legislacyjnego w Dodanie po słowach: „Skargę na Uwaga uwzględniona p.o.ś. zakresie uchwalenia POP/PDK lub ich uchwałę w sprawie programu Projekt ustawy wraz z aktualizacji. ochrony powietrza i uchwałę w uzasadnieniem zostały odpowiednio sprawie aktualizacji programu zmodyfikowane.

Art. 9 ust. 3 Konwencji z Aarhus umożliwia ochrony powietrza, o których mowa „członkom społeczeństwa” kwestionowanie w art. 91, oraz uchwałę w sprawie działań i zaniechań osób prywatnych i władz planu działań krótkoterminowych, o publicznych, które naruszają postanowienia której mowa w art. 92” słów: „a krajowego prawa środowiskowego. Jak także na bezczynność organów Komitet konsekwentnie podkreśla, art. 9 ust. województwa w przedmiocie tej 3 KA ustanawia wymóg „zapewnienia uchwały” prawa do zaskarżenia, gdy działanie lub zaniechanie – jakiekolwiek działanie lub zaniechanie instytucji lub organu krajowego lub wspólnotowego, w tym każde działanie wdrażające politykę lub działanie wynikające z przepisów prawa – narusza prawo dotyczące środowiska” (np. ACCC/2005/11 (Belgia), punkt 28; również ACCC/C/2008/32 (Unia Europejska), część II, punkty 98-99).

W przypadku dyrektywy 2008/50/WE TSUE stwierdził, że dyrektywa ta nakłada jasny obowiązek sporządzenia planów działania (programów ochrony powietrza i innych środków) „zarówno w przypadku zagrożenia przekroczenia dopuszczalnych Lp. Podmiot Jednostka redakcyjna, Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko do uwagi wnoszący do której wnoszona jest uwagę uwaga1) wartości, jak i w przypadku zagrożenia przekroczenia progów alarmowych”. Ponadto Trybunał uznał, że są to środki „dotyczące jakości powietrza i wody pitnej, których celem była ochrona zdrowia publicznego”, a niesporządzenie programu „może zagrażać zdrowiu osób” (C-237/07 Janecek, punkty 36 i 38).

Tym samym, osoby fizyczne i prawne dotknięte niebezpieczeństwem przekroczenia dopuszczalnych wartości jakości powietrza powinny mieć możliwość żądania od właściwych organów, w razie potrzeby na drodze sądowej, sporządzenia programu dotyczącego jakości powietrza zgodnego z wymaganiami dyrektywy 2008/50/WE C-404/13 ClientEarth, pkt 56). Tymczasem projektowane przepisy nowelizujące nie przewidują możliwości zaskarżenia bezczynności organu polegającej na nieprzyjęciu w terminie wymaganego prawem programu ochrony powietrza i innych środków, przewidując jedynie skargę na uchwałę w sprawie programu ochrony powietrza i uchwałę w sprawie aktualizacji programu ochrony powietrza, o których mowa w art. 91, oraz uchwałę w sprawie planu działań krótkoterminowych, o której mowa w art.

92. Taki zakres przedmiotowy zaskarżenia jest niezgodny ze wzorcem normatywnym stanowiącym podstawę postępowania naruszeniowego nr 2020/2105 i tym samym nie stanowi skutecznego środka Lp. Podmiot Jednostka redakcyjna, Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko do uwagi wnoszący do której wnoszona jest uwagę uwaga1) naprawczego dla wskazanego naruszenia prawa UE.

Jako że proponowana nowelizacja nie precyzuje zagadnienia wzajemnej relacji nowo projektowanych przepisów z istniejącymi przepisami ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie wojewódzkim (dalej: „u.s.w.”) oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: „p.p.s.a.”), zaskarżenie bezczynności organu w takim przypadku teoretycznie mogłoby nastąpić na podstawie art. 91 u.s.w. Takie rozwiązanie rodzi jednak szereg wątpliwości ze względu na zakres podmiotów posiadających legitymację do wniesienia takiej skargi oraz ze względu na formę, jaką powinno przyjąć orzeczenie w razie jej uwzględnienia. Art. 91 u.s.w w zakresie legitymacji zawiera odesłanie do art. 90 tej ustawy, a ten z kolei przyznaje uprawnienie do wniesienia skargi jedynie podmiotom, których interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone przepisem aktu prawa miejscowego. Per analogiam, uprawnienie do wniesienia skargi na bezczynność organu w tym zakresie przysługiwałoby jedynie tym podmiotom, które byłyby w stanie wykazać naruszenie interesu prawnego, polegające na istnieniu bezpośredniego związku między nieprzyjęciem uchwały a własną indywidualną i prawnie gwarantowaną sytuacją (por. wyrok Naczelnego Sądu Lp. Podmiot Jednostka redakcyjna, Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko do uwagi wnoszący do której wnoszona jest uwagę uwaga1) Administracyjnego z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 2334/11, a także wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 2002 r., sygn. akt IV SA 1486/01; z dnia 7 lutego 2002 r., sygn. akt SA/Bk 1082/01; z dnia 14 marca 2002 r., sygn. akt II SA 2506/01; z dnia 18 września 2003 r., sygn. akt II SA 2637/02). Co więcej, w doktrynie jest prezentowane jednak również stanowisko, które zakłada niedopuszczalność skargi na niepodjęcie uchwały (zarządzenia) przez organ jednostki samorządu terytorialnego (zob. Dolnicki Bogdan (red.), Samorząd województwa. Komentarz, art. 90 i 91). Takie zawężenie katalogu podmiotów uprawnionych do zaskarżenia nieprzyjęcia programu ochrony powietrza i innych środków wymaganych dyrektywą 2008/50/WE jest niezgodne z prawem UE, które wymaga przyznania legitymacji w tym zakresie wszystkim osobom fizycznym i prawnym dotkniętym niebezpieczeństwem przekroczenia dopuszczalnych wartości jakości powietrza, a zatem co najmniej podmiotom wskazanym w proponowanym art. 96b ust. 1 p.o.ś.

Ponadto, stosownie do art. 91 ust. 2 u.s.w. w przypadkach, o których mowa w ust. 1, sąd administracyjny w razie uwzględnienia skargi na bezczynność może jedynie nakazać organowi nadzoru wykonanie niezbędnych czynności na rzecz skarżącego. Oznacza to w konsekwencji, iż sąd nie jest władny zobowiązać organu pozostającego w Lp. Podmiot Jednostka redakcyjna, Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko do uwagi wnoszący do której wnoszona jest uwagę uwaga1) bezczynności do wydania aktu (jak ma to miejsce w art. 149 p.p.s.a.), a jedynie może zobowiązać do tego organ nadzoru. Tym samym rozstrzygnięcie takie jest możliwe jedynie w przypadkach gdy organ nadzoru może w konkretnej sprawie podjąć zarządzenie zastępcze, niedopuszczalne jest zaś w odniesieniu do działalności prawotwórczej organu, jakim jest przyjęcie programu ochrony powietrza i innych środków przewidzianych dyrektywą 2008/50/WE. Żaden bowiem przepis nie upoważnia organu nadzoru do zastąpienia organu uchwałodawczego jednostki samorządowej i wydania w jego imieniu aktu prawa miejscowego, rozwiązanie takie przez wkroczenie organu nadzoru w działalność prawotwórczą godziłoby zresztą już w same podstawy funkcjonowania samorządu terytorialnego (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 19 grudnia 2016 r. sygn. II SAB/Sz 148/16, CBOSA). Takie rozwiązanie jest niezgodne z Konwencją z Aarhus, która w art. 9 ust. 4 wymaga od państw ustanowienia odpowiednich i prawnie skutecznych środków zaradczych, a Przewodnik Wdrażania Konwencji z Aarhus wprost wskazuje, że celem każdej administracyjnej lub sądowej procedury odwoławczej jest sprostowanie błędnych decyzji, działań i zaniechań (UNECE, Konwencja z Aarhus. Przewodnik wdrażania, druga edycja, str. 200). Lp. Podmiot Jednostka redakcyjna, Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko do uwagi wnoszący do której wnoszona jest uwagę uwaga1) Nie wydaje się również możliwe zaskarżenie bezczynności organu w tym obszarze w oparciu o zasady ogólne p.p.s.a., tj. o art. 3 § 2 pkt 9, zgodnie z którym kognicji sądów administracyjnych podlegają skargi na bezczynność w sprawach dotyczących innych niż określone w art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a. aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego. Jak zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu należy je wiązać tylko z aktami lub czynnościami o charakterze ściśle procesowym, których celem podjęcia jest wydanie decyzji lub postanowienia (postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 13 lutego 2025 r., II SAB/Wr 122/25), a zatem poza kognicją sądów pozostaje bezczynność organów polegająca na nieprzyjęciu w terminie wymaganych prawem aktów prawa miejscowego. 18 NGOsy Proponowany art. 96b Zaskarżalność decyzji dotyczących liczby Istniejące przepisy p.o.ś. nie Uwaga nieuwzględniona p.o.ś. i lokalizacji stacji pomiarowych przewidują procedury ustalania Możliwość zaskarżania liczby i lokalizacji i przenoszenia punktów lokalizacji punktów pomiarowych Zakres przedmiotowy projektowanego art. pomiarowych zakończonej aktem wynika z art. 27 dyrektywy 96b budzi ponadto wątpliwości nie tylko ze podlegającym zaskarżeniu, dlatego 2024/2881, nad której transpozycją względu na brak możliwości zaskarżenia w celu usunięcia niezgodności trwają w resorcie prace. bezczynności polegającej na nieprzyjęciu polskich przepisów z prawem UE w wskazanych uchwał, ale także z uwagi na pierwszej kolejności należałoby brak możliwości zaskarżenia lokalizacji i wprowadzić taką procedurę, a przeniesienia punktów pomiarowych następnie rozszerzyć zakres mierzących jakość powietrza. Wymóg ten przedmiotowy projektowanego art. Lp. Podmiot Jednostka redakcyjna, Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko do uwagi wnoszący do której wnoszona jest uwagę uwaga1) pojawia się nie tylko w zrewidowanej 96b p.o.ś w sposób umożliwiający Dyrektywie 2024/2881, ale wynika już z zaskarżenie takich rozstrzygnięć orzecznictwa TSUE, stanowiącego podmiotom w nim wskazanych. podstawę dla postępowania naruszeniowego nr 2020/2105.

W sprawie Craeynest, Trybunał uściślił, że nawet swoboda uznania w odniesieniu do „technicznych i złożonych ocen” jest ograniczona „celem i zadaniami, którym służą odpowiednie przepisy” prawa Unii. W tym konkretnym przypadku oznaczało to, że sąd krajowy musiał sprawdzić, czy punkty pomiarowe mierzące jakość powietrza zostały ustanowione zgodnie z kryteriami określonymi w sekcji B ust. 1 lit. a) załącznika III do dyrektywy 2008/50/WE w sprawie jakości powietrza (C-723/17, Craeynest i in., pkt. 56). Sądy krajowe zatem nie mogą pozostawić bez rozpoznania oceny dokonanej przez władze publiczne przy ustalaniu punktów pomiarowych, a decyzje o ich lokalizacji i przeniesieniu powinny podlegać zaskarżeniu na zasadach określonych w art. 9 ust. 3 Konwencji z Aarhus. 19 NGOsy Proponowany art. 96b Brak możliwości merytorycznej kontroli Konieczność wprowadzenia Uwaga nieuwzględniona p.o.ś. programów ochrony powietrza i planów możliwości dokonywania Możliwość zaskarżania POP, ich działań krótkoterminowych przez sądy merytorycznej kontroli aktów takich aktualizacji oraz PDK będzie administracyjne jak programy ochrony powietrza i wynikała z projektowanego plany działań krótkoterminowych przepisu, natomiast działania sądów Podstawowym problemem, który wynika lub ich aktualizacje przez sądy administracyjnych w tym zakresie nie tyle z brzmienia projektowanego art. 96b administracyjne. wynikają z przepisów ustawy z dnia p.o.ś., ale z przepisów ustawy z dnia 30 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu postępowaniu przed sądami Lp. Podmiot Jednostka redakcyjna, Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko do uwagi wnoszący do której wnoszona jest uwagę uwaga1) przed sądami administracyjnymi (dalej: administracyjnymi. Projektowany p.p.s.a.) jest ograniczona możliwość przepis ustawy ma na celu dokonywania merytorycznej kontroli aktów stworzenie możliwości zaskarżania takich jak programy ochrony powietrza i ww. dokumentów przy plany działań krótkoterminowych lub ich jednoczesnym zapewnieniu aktualizacje przez sądy administracyjne. realizacji działań naprawczych w nich określonych. Orzekając w sprawach ze skarg na akty Z kolei np. możliwość zaskarżania prawa miejscowego sądy administracyjne liczby i lokalizacji punktów mogą jedynie stwierdzić nieważność tych pomiarowych wynika z art. 27 aktów w całości lub w części albo dyrektywy 2024/2881, nad której stwierdzić, że zostały wydane z naruszeniem transpozycją trwają w resorcie prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza prace. Mechanizmy odnoszące się stwierdzenie ich nieważności (art. 147 1 do możliwości szerszego skarżenia p.p.s.a.). W odniesieniu do uchwał organów POP i PDK, w tym w zakresie samorządu województwa powyższy przepis merytorycznej kontroli tych aktów precyzują art. 82 i 83 ustawy z dnia 5 będą przedmiotem nowego projektu czerwca 1998 r. o samorządzie ustawy. województwa, dalej: u.s.w. Zgodnie z art. 82 ust. 1 w zw. z ust. 5 u.s.w. uchwała organu samorządu województwa sprzeczna z prawem jest nieważna, jednak w przypadku nieistotnego naruszenia prawa nie stwierdza się nieważności uchwały ograniczając się do wskazania, że uchwałę wydano z naruszeniem prawa.

Sąd administracyjny nie może zatem w sprawach ze skarg na uchwały w sprawie programów ochrony powietrza, planów działań krótkoterminowych lub ich aktualizacji wydać orzeczenia reformatoryjnego, a jedynie kasatoryjne. Z tego powodu ewentualne uwzględnienie skargi może przynieść efekt sprzeczny z Lp. Podmiot Jednostka redakcyjna, Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko do uwagi wnoszący do której wnoszona jest uwagę uwaga1) interesem skarżącego. Przykładowo, zaskarżenie programu ochrony powietrza w zakresie zbyt mało skutecznych działań naprawczych może doprowadzić do stwierdzenia nieważności programu w tym zakresie, a co za tym idzie do sytuacji, w której nie będą obowiązywały żadne działania naprawcze do czasu uchwalenia nowego programu, co jednak jest procesem długotrwałym.

Co więcej, postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym jest znacząco ograniczone, dopuszczalny jest jedynie dowód uzupełniający z dokumentu (art. 106

§ 3 p.p.s.a.). Sąd administracyjny nie ma możliwości przeprowadzenia z urzędu lub na wniosek strony innych dowodów, w szczególności dowodu z opinii biegłego. Tym samym bardzo utrudnione może być wykazanie przez stronę skarżącą merytorycznych wad zaskarżonej uchwały w sprawie programu ochrony powietrza, planu działań krótkoterminowych lub ich aktualizacji. Istnieje obawa, że kontrola sądowa tych aktów ograniczać będzie się do weryfikacji spełnienia wymogów formalnych.

Merytoryczna kontrola legalności aktów takich jak programy ochrony powietrza i plany działań krótkoterminowych może wymagać m. in. weryfikacji zawartych w nich danych na temat jakości powietrza, źródeł zanieczyszczeń, skuteczności Lp. Podmiot Jednostka redakcyjna, Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko do uwagi wnoszący do której wnoszona jest uwagę uwaga1) przewidzianych działań naprawczych w zakresie osiągnięcia przewidywanego efektu ekologicznego. Przeprowadzenie takiej kontroli może w wielu przypadkach wymagać specjalistycznej wiedzy technicznej i naukowej czy też dostępu do specjalistycznego oprogramowania, np. w zakresie modelowania rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń.

Brak możliwości przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego może skutkować tym, że merytoryczna kontrola zaskarżonych programów ochrony powietrza, planów działań krótkoterminowych oraz ich aktualizacji będzie miała charakter iluzoryczny. Tymczasem kontrola tych aktów wyłącznie pod kątem spełnienia wymogów formalnych nie będzie realizować wymogów wynikających z prawa UE oraz Konwencji z Aarhus.

Chociaż w art. 9 ust. 3 Konwencji z Aarhus nie ma wyraźnego odniesienia do legalności pod względem merytorycznym lub formalnym, państwo nie może ograniczyć zakresu procedury odwoławczej wynikającej z tego postanowienia do legalności albo pod względem merytorycznym, albo formalnym. Procedury odwoławcze dotyczące kwestionowanych działań i zaniechań muszą raczej umożliwiać zakwestionowanie zarówno merytorycznej, jak i formalnej legalności zarzucanego naruszenia. Art. 9 ust. 3 Lp. Podmiot Jednostka redakcyjna, Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko do uwagi wnoszący do której wnoszona jest uwagę uwaga1) ustanawia prawo kwestionowanie działań lub zaniechań osób prywatnych lub władz publicznych naruszających przepisy jej prawa krajowego w dziedzinie środowiska. W związku z tym Komitet jednoznacznie wskazuje, że sądy muszą co najmniej zapewnić, aby zakres kontroli obejmował zbadanie „czy dane działanie lub zaniechanie było sprzeczne z jakimkolwiek postanowieniem, materialnym czy procesowym, prawa krajowego dotyczącego środowiska” ACCC/C/2008/33 (Wielka Brytania, pkt 124). Stąd też, mimo że art. 9 ust. 3 nie odnosi się wyraźnie do legalności materialnej i proceduralnej, Komitet zinterpretował to postanowienie tak, aby objąć naruszenia materialne i proceduralne jego zakresem. W Obwieszczeniu Komisji również potwierdzono, że art. 9 ust. 2 i 3 KA mają w tym względzie te same wymagania co do zakresu kontroli (Obwieszczenie Komisji, punkt 121).

Jak zaznaczono w obwieszczeniu Komisji, zakaz „prekluzji materialnej” stosuje się w równej mierze do zaskarżania decyzji na podstawie art. 9 ust. 3 KA (Obwieszczenie Komisji, punkt 121). Podsumowując, wymóg ten pociąga za sobą niemożność ograniczenia przez sądy zakresu kontroli do zarzutów, które zostały podniesione wcześniej w terminach wyznaczonych wcześniejszą procedurą administracyjną (C-137/14, Komisja/Niemcy, pkt 80), na przykład w toku konsultacji publicznych. Lp. Podmiot Jednostka redakcyjna, Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko do uwagi wnoszący do której wnoszona jest uwagę uwaga1) Także Komitet jasno stwierdził, że sędziowie sądów krajowych mają obowiązek rozpatrywać decyzje i rozstrzygnięcia władzy publicznej merytorycznie, a nie tylko zdawać się na jej swobodę (tzw. kryterium bezzasadności Wednesbury, ACCC/C/2008/33 (Zjednoczone Królestwo)).

Co do ustanowionego dyrektywą 2008/50/WE w sprawie jakości powietrza obowiązku sporządzenia programów jakości powietrza, Trybunał Sprawiedliwości uznał w sprawie ClientEarth, że sądy krajowe muszą nie tylko kontrolować fakt sporządzenia planu jakości powietrza przez władze krajowe, lecz również jego zgodność z wymaganiami podpunktu drugiego art. 23 ust. 1 dyrektywy 2008/50/WE (C-404/13 ClientEarth, pkt 56, patrz również C-237/07, Janecek, pkt 46). 20 NGOsy Proponowany art. 96b Wątpliwości dotyczące powagi rzeczy Wprowadzenie przepisu Uwaga nieuwzględniona p.o.ś. osądzonej usuwającego wątpliwości dotyczące Możliwość zaskarżania POP, ich zakresu przedmiotowego powagi aktualizacji oraz PDK będzie Na tle projektowanego art. 96b p.o.ś. rzeczy osądzonej w przypadku wynikała z projektowanego pojawiają się wątpliwości co do zakresu prawomocnego oddalenia skargi na przepisu, natomiast działania sądów powagi rzeczy osądzonej (art. 171 p.p.s.a.) uchwałę. Rozważyć można administracyjnych w tym zakresie w przypadku ponownego zaskarżenia przykładowo wprowadzenie wynikają z przepisów ustawy – uchwały w przedmiocie programu ochrony obowiązku przytoczenia w skardze Prawo o postępowaniu przed sądami powietrza, planu działań wnoszonej na podstawie art. 96b administracyjnymi. krótkoterminowych lub ich aktualizacji. Na zarzutów oraz związanie sądu przy gruncie obecnie obowiązujących przepisów rozpatrywaniu tego rodzaju skarg Zgodnie z projektem ustawy ustaw samorządowych wykształciło się zarzutami podnoszonymi w skardze. propozycja przepisu zakłada orzecznictwo, że ponowne zaskarżenie aktu W takim przypadku możliwe byłoby możliwość wniesienia skargi do prawa miejscowego lub innego aktu ponowne zaskarżenie tej samej sądu administracyjnego także Lp. Podmiot Jednostka redakcyjna, Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko do uwagi wnoszący do której wnoszona jest uwagę uwaga1) generalnego jednostki samorządu uchwały pod warunkiem osobie fizycznej posiadającej terytorialnego nie jest co do zasady przytoczenia w skardze innych miejsce zamieszkania w strefie, dla niedopuszczalne: Dla dopuszczalności zarzutów. której został przyjęty albo powinien powtórnej kontroli sądowej tego samego być przyjęty program ochrony aktu prawa miejscowego decydujące powietrza, jego aktualizacja lub plan znaczenie odgrywa rzeczywisty przedmiot działań krótkoterminowych, zapadłego rozstrzygnięcia, który wraz z przedsiębiorcy prowadzącemu uprawomocnieniem się wyroku uzyskuje działalność gospodarczą w strefie, cechę powagi rzeczy osądzonej dla której został przyjęty albo (Postanowienie NSA z 28.04.2015 r., II powinien być przyjęty program OSK 826/15). Wydaje się jednak, że to ochrony powietrza, jego stanowisko dotyczy przede wszystkim aktualizacja lub plan działań podmiotowych granic powagi rzeczy krótkoterminowych oraz osądzonej, na co zwraca uwagę m. in. T. organizacji społecznej powołującej Woś: „Odmiennego podejścia wymaga się na swoje cele statutowe, natomiast ukształtowanie podmiotowych prowadzącej działalność statutową granic rei iudicatae prawomocnego wyroku w zakresie ochrony środowiska lub rozstrzygającego skargę w stosunku do ochrony zdrowia ludzkiego przez co generalnych aktów organów gmin, najmniej 12 miesięcy przed dniem powiatów, województw (...) Sąd orzekając ogłoszenia uchwały sejmiku później, ze skargi innego podmiotu, jest województwa w sprawie programu związany dokonanymi wcześniej ocenami w ochrony powietrza, jego aktualizacji powyższym zakresie, a kolejną skargę lub też planu działań powinien rozpoznać w granicach, w jakich krótkoterminowych albo przed nie była rozpoznawana wcześniej, tj. w dniem, w którym upłynął termin na granicach indywidualnego interesu podjęcie uchwały. prawnego skarżącego. W konsekwencji ewentualne stwierdzenie nieważności takiego aktu może nastąpić tylko w części dotyczącej interesów prawnych skarżącego.” (T. Woś [w:] H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2016, art. 171). Lp. Podmiot Jednostka redakcyjna, Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko do uwagi wnoszący do której wnoszona jest uwagę uwaga1)

Powyższe stanowisko nie przystaje jednak do skarg wnoszonych na podstawie projektowanego art. 96b p.o.ś., bowiem w tym przypadku legitymacja skargowa nie będzie powiązana z interesem prawnym skarżących. Zatem należałoby przyjąć, że rozpatrując skargę wniesioną na podstawie art. 96b p.o.ś. sąd administracyjny będzie badał sprawę w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Tym samym, jeżeli skarga na uchwałę wniesiona na podstawie art. 96b p.o.ś. zostanie prawomocnie oddalona, to kolejna skarga na tę samą uchwałę podlegałaby odrzuceniu nawet jeżeli zostanie wniesiona przez inny podmiot i będzie zawierała całkowicie odmienne zarzuty.

Założenie, że Sąd rozpatrując skargę na akt tak obszerny i skomplikowany jak program ochrony powietrza jest w stanie dokonać kontroli jego legalności w pełnym zakresie, niezależnie od zarzutów, wyjaśnień i dowodów przedstawionych przez skarżącego, jest oczywistą fikcją. Nie można wykluczyć, że wskazany tu problem zostałby rozwiązany w orzecznictwie, ale zdaniem składających uwagi należy rozważyć rozstrzygnięcie tego zagadnienia przez dodanie przepisu szczególnego, określającego zakres powagi rzeczy osądzonej w przypadku skarg wnoszonych na podstawie art. 96b. Lp. Podmiot Jednostka redakcyjna, Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko do uwagi wnoszący do której wnoszona jest uwagę uwaga1) 21 NGOsy Proponowany art. 96b Ograniczony termin na wniesienie skargi Należy rozważyć wykreślenie art. Uwaga częściowo uwzględniona p.o.ś. oraz brak przepisów intertemporalnych 96b ust. 2, ewentualnie dodanie do Projekt ustawy i uzasadnienie ustawy art. 3 w brzmieniu: zostały odpowiednio Projektowany art. 96b ust. 2 p.o.ś. określa 6- „art. 3. W przypadku uchwał w zmodyfikowane. miesięczny termin na wniesienie skargi na sprawie programów ochrony uchwałę w sprawie programu ochrony powietrza i planów działań powietrza, planu działań krótkoterminowych oraz ich krótkoterminowych lub ich aktualizacji. aktualizacji, ogłoszone przed dniem Początkiem biegu tego terminu jest dzień wejścia w życia ustawy, skargę, o ogłoszenia uchwały. W aktualnym stanie której mowa w art. 96b ust. 1 ustawy prawnym skargę na akty prawa zmienianej w art. 1 można wnieść w miejscowego można wnosić w dowolnym terminie 6 miesięcy od dnia wejścia terminie (art. 53 ust. 2a ustawy z dnia 30 w życie ustawy.” sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W uzasadnieniu projektu ustawy wskazano, że wskazany termin zapewni możliwość zaskarżania ww. dokumentów przy jednoczesnym zapewnieniu realizacji działań naprawczych w nich określonych. Niejasny jest jednak skutek upływu ww. terminu oraz relacja art. 96b p.o.ś. do obowiązujących obecnie przepisów ogólnych regulujących skargę na akty prawa miejscowego organów samorządu województwa (art. 90 u.s.w.). W szczególności niejasne jest to, czy po upływie 6-miesięcznego terminu wskazanego w art. 96b ust. 2 p.o.ś., osoby i podmioty wymienione w art. 96b ust. p.o.ś. będą nadal mogły wnieść skargę na uchwałę w przedmiocie programu ochrony powietrza, planu działań krótkoterminowych lub ich aktualizacji na Lp. Podmiot Jednostka redakcyjna, Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko do uwagi wnoszący do której wnoszona jest uwagę uwaga1) zasadach ogólnych określonych w art. 90 u.s.w. Ponadto, ustawa nie zawiera przepisów przejściowych, które umożliwiałyby zaskarżenie uchwał ogłoszonych przed jej wejściem w życie. Taki stan rzeczy skutkował będzie dalszym naruszeniem prawa UE oraz Konwencji z Aarhus. 22 Jendrośka Art. 1 projektu Jak wskazano w uzasadnieniu projektu, 1) osoba fizyczna posiadająca Uwaga nieuwzględniona Jerzmański Bar i Art. 96b ust. 1 pkt 1 nowelizacja ma na celu transpozycję do miejsce zamieszkania na obszarze Wspólnicy ustawy Poś prawa polskiego wymagań dotyczących objętym programem ochrony skutecznej ochrony sądowej uprawnień powietrza, jego aktualizacją lub Projektowany przepis art. 96b wynikających z przepisów dyrektywy planem działań krótkoterminowych ustawy jest odpowiedzią na 2008/50/WE. lub na obszarze, na którym mogą zapowiedź Komisji Europejskiej W związku z tym, konstruując być odczuwane skutki związane z dot. planowanego złożenia skargi projektowane przepisy należy uwzględnić realizacją tych dokumentów przeciwko Polsce dotyczącej braku odpowiednie orzecznictwo TSUE oraz możliwości zaskarżenia przez wytyczne Komisji Europejskiej. zainteresowaną społeczność W sprawie C-237/07 (Janecek) TSUE programów ochrony powietrza. wywiódł prawo do zaskarżania działań Zgodnie z projektem ustawy organów krajowych w zakresie planów i propozycja przepisu zakłada programów dotyczących powietrza z prawa możliwość wniesienia skargi do jednostek do ochrony swojego zdrowia (pkt sądu administracyjnego także 38 wyroku). osobie fizycznej posiadającej Na ten wyrok powołała się też KE w swoim miejsce zamieszkania w strefie, dla obwieszczeniu w sprawie dostępu do której został przyjęty albo powinien wymiaru sprawiedliwości w dziedzinie być przyjęty program ochrony ochrony środowiska (2017/C 275/01). powietrza, jego aktualizacja lub plan działań krótkoterminowych, Plany i programy ochrony powietrza przedsiębiorcy prowadzącemu opracowuje się w strefach. działalność gospodarczą w strefie, Tymczasem skutki dla zdrowia ludzi dla której został przyjęty albo wynikające z jakości powietrza mogą być powinien być przyjęty program odczuwane nie tylko w danej strefie, ale też ochrony powietrza, jego poza granicą strefy. aktualizacja lub plan działań Lp. Podmiot Jednostka redakcyjna, Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko do uwagi wnoszący do której wnoszona jest uwagę uwaga1) Zanieczyszczenia powietrza mogą się krótkoterminowych oraz przemieszczać na znaczne odległości i organizacji społecznej powołującej wpływać na zdrowie ludzi także poza się na swoje cele statutowe, granicą danej strefy. prowadzącej działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub Przykładowo na Dolnym Śląsku znajdują ochrony zdrowia ludzkiego przez co się strefy: miasta (1) Wrocław, (2) Legnica, najmniej 12 miesięcy przed dniem (3) Wałbrzych oraz (4) pozostała część ogłoszenia uchwały sejmiku województwa – i np. stan powietrza w województwa w sprawie programu miejscowościach wokół Wrocławia wpływa ochrony powietrza, jego aktualizacji na stan powietrza, a przez to i na zdrowie lub też planu działań mieszkańców – również na terenie miasta. krótkoterminowych albo przed Zgodnie z projektowanymi przepisami, dniem, w którym upłynął termin na mieszkańcy Wrocławia nie mieliby prawa podjęcie uchwały. Niezasadne jest kwestionowania środków dotyczących wprowadzenie rozszerzenia ochrony powietrza podjętych dla przepisu o fragment w brzmieniu: miejscowości sąsiednich, mimo że mają one „lub na obszarze, na którym mogą wpływ na ich zdrowie. być odczuwane skutki związane z Dlatego też – dla osiągnięcia zgodności z realizacją tych dokumentów” – tak dyrektywą interpretowaną przez TSUE – określony katalog podmiotów jest konieczne rozszerzenie kręgu uprawnionych do wniesienia skargi uprawnionych do zaskarżania omawianych byłby nieprecyzyjny ze względu na planów i programów także na inne narażone brak możliwości jednoznacznego osoby. określenia obszaru, w którym mogą być odczuwalne skutki tych Dodatkowo można wskazać, że KE w programów. powołanym wyżej Obwieszczeniu, cytując TSUE w sprawie Stichting Natuur en Milieu (sprawy C-165/09 do C-167/09 Stichting Natuur en Milieu), wskazała, że „ochrona ludzkiego zdrowia nie powinna być postrzegana jako ograniczona do bezpośrednich zagrożeń o charakterze lokalnym” (pkt 51 dokumentu). Lp. Podmiot Jednostka redakcyjna, Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko do uwagi wnoszący do której wnoszona jest uwagę uwaga1) 23 Jendrośka Art. 1 projektu Przyznane przez projektowane przepisy 3. Podmioty, o których mowa w ust. Uwaga uwzględniona Jerzmański Bar i Art. 96b – nowe ust. 3 i 4 prawo do sądu powinno obejmować nie 1, mogą wnieść skargę także na Projekt ustawy wraz z Wspólnicy ustawy Poś tylko zaskarżanie podjętych uchwał w niepodjęcie, wbrew wynikającemu z uzasadnieniem zostały odpowiednio sprawie planu lub programu, ale również ustawy obowiązkowi, uchwały w zmodyfikowane. zaskarżanie bezczynności organów w tym sprawie programu ochrony zakresie, czyli niepodjęcia odpowiednich powietrza i uchwałę w sprawie uchwał. aktualizacji programu ochrony Bez tego nie można mówić o przyznaniu powietrza, o których mowa w art. prawa do sądu wymaganego przez TSUE (w 91, lub uchwały w sprawie planu wyroku w sprawie Janecek) i przez KE. działań krótkoterminowych, o której mowa w art. 92.

4. Skargę, o której mowa w ust. 3, można wnieść w terminie 6 miesięcy od dnia upływu terminu, o którym mowa odpowiednio w art. 91 ust. 3, art. 91 ust. 9c lub art. 92 ust. 1c. 24 Urząd Art. 2 ust. 3 Wątpliwości budzi pozostawienie w art. 2 Uwaga uwzględniona Marszałkowski ust. 3 obowiązku uwzględnienia wymagań, Z art. 2 ust. 3 usunięto odwołanie do Województwa o których mowa w art. 91 ust.10. W tym obowiązku uwzględnienia wymagań Śląskiego brzmieniu, pomimo usunięcia ust. 9a, 9aa i określonych w art. 91 ust. 10 ustawy 9ab, projekt wskazuje na konieczność

– Prawo ochrony środowiska. uwzględnienia wytycznych wskazanych w rozporządzeniu, które zawiera wszystkie elementy POP, łącznie z modelowaniem. Zestawienie uwag nieuwzględnionych w ramach opiniowania projektu ustawy o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska (nr UC112 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów)

Lp. Podmiot Jednostka Treść uwagi Propozycja brzmienia przepisu Stanowisko do uwagi wnoszący redakcyjna, do której uwagę wnoszona jest uwaga

1 Fundacja Proponowany art. 96b Zaskarżalność decyzji dotyczących liczby Istniejące przepisy p.o.ś. nie Uwaga nieuwzględniona Frank Bold, p.o.ś. i lokalizacji stacji pomiarowych przewidują procedury ustalania Możliwość zaskarżania liczby i lokalizacji i przenoszenia punktów Fundacja lokalizacji punktów pomiarowych Zakres przedmiotowy projektowanego art. pomiarowych zakończonej aktem wynika z art. 27 dyrektywy 2024/2881, ClientEarth 96b budzi ponadto wątpliwości nie tylko ze podlegającym zaskarżeniu, dlatego nad której transpozycją trwają w Prawnicy względu na brak możliwości zaskarżenia w celu usunięcia niezgodności resorcie prace. dla Ziemi bezczynności polegającej na nieprzyjęciu polskich przepisów z prawem UE w wskazanych uchwał, ale także z uwagi na pierwszej kolejności należałoby brak możliwości zaskarżenia lokalizacji i wprowadzić taką procedurę, a przeniesienia punktów pomiarowych następnie rozszerzyć zakres mierzących jakość powietrza. Wymóg ten przedmiotowy projektowanego art. pojawia się nie tylko w zrewidowanej 96b p.o.ś w sposób umożliwiający Dyrektywie 2024/2881, ale wynika już z zaskarżenie takich rozstrzygnięć orzecznictwa TSUE, stanowiącego podmiotom w nim wskazanych. podstawę dla postępowania naruszeniowego nr 2020/2105.

W sprawie Craeynest, Trybunał uściślił, że nawet swoboda uznania w odniesieniu do „technicznych i złożonych ocen” jest ograniczona „celem i zadaniami, którym służą odpowiednie przepisy” prawa Unii. W tym konkretnym przypadku oznaczało to, że sąd krajowy musiał sprawdzić, czy punkty pomiarowe mierzące jakość powietrza zostały ustanowione zgodnie z kryteriami określonymi w sekcji B ust. 1 lit. a) załącznika III do Dyrektywy 2008/50/WE w sprawie jakości powietrza (C-723/17, Craeynest i in., pkt. 56). Sądy krajowe zatem nie mogą pozostawić bez rozpoznania oceny dokonanej przez władze publiczne przy ustalaniu punktów pomiarowych, a decyzje

o ich lokalizacji i przeniesieniu powinny podlegać zaskarżeniu na zasadach określonych w art. 9 ust. 3 Konwencji z Aarhus. 2 Fundacja Proponowany art. 96b Brak możliwości merytorycznej kontroli Konieczność wprowadzenia Uwaga nieuwzględniona Frank Bold, p.o.ś. programów ochrony powietrza i planów możliwości dokonywania Możliwość zaskarżania POP, ich działań krótkoterminowych przez sądy merytorycznej kontroli aktów takich Fundacja aktualizacji oraz PDK będzie wynikała administracyjne jak programy ochrony powietrza i z projektowanego przepisu, natomiast ClientEarth plany działań krótkoterminowych działania sądów administracyjnych w Prawnicy Podstawowym problemem, który wynika lub ich aktualizacje przez sądy tym zakresie wynikają z przepisów dla Ziemi nie tyle z brzmienia projektowanego art. 96b administracyjne. ustawy – Prawo o postępowaniu przed p.o.ś., ale z przepisów ustawy z dnia 30 sądami administracyjnymi. sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed Projektowany przepis ustawy ma na sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) celu stworzenie możliwości jest ograniczona możliwość dokonywania zaskarżania ww. dokumentów przy merytorycznej kontroli aktów takich jak jednoczesnym zapewnieniu realizacji programy ochrony powietrza i plany działań działań naprawczych w nich krótkoterminowych lub ich aktualizacje określonych. przez sądy administracyjne. Z kolei np. możliwość zaskarżania Orzekając w sprawach ze skarg na akty liczby i lokalizacji punktów prawa miejscowego sądy administracyjne pomiarowych wynika z art. 27 mogą jedynie stwierdzić nieważność tych dyrektywy 2024/2881, nad której aktów w całości lub w części albo transpozycją trwają w resorcie prace. stwierdzić, że zostały wydane z naruszeniem Mechanizmy odnoszące się do prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza możliwości szerszego skarżenia POP i stwierdzenie ich nieważności (art. 147 1 PDK, w tym w zakresie merytorycznej p.p.s.a.). W odniesieniu do uchwał organów kontroli tych aktów będą przedmiotem samorządu województwa powyższy przepis nowego projektu ustawy. precyzują art. 82 i 83 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa, dalej: u.s.w. Zgodnie z art. 812 ust. 1 w zw. z ust. 5 u.s.w. uchwała organu samorządu województwa sprzeczna z prawem jest nieważna, jednak w przypadku nieistotnego naruszenia prawa nie stwierdza się nieważności uchwały ograniczając się do wskazania, że uchwałę wydano z naruszeniem prawa. Sąd administracyjny nie może zatem w sprawach ze skarg na uchwały w sprawie programów ochrony powietrza, planów działań krótkoterminowych lub ich aktualizacji wydać orzeczenia reformatoryjnego, a jedynie kasatoryjne. Z tego powodu ewentualne uwzględnienie skargi może przynieść efekt sprzeczny z interesem skarżącego. Przykładowo, zaskarżenie programu ochrony powietrza w zakresie zbyt mało skutecznych działań naprawczych może doprowadzić do stwierdzenia nieważności programu w tym zakresie, a co za tym idzie do sytuacji, w której nie będą obowiązywały żadne działania naprawcze do czasu uchwalenia nowego programu, co jednak jest procesem długotrwałym.

Co więcej, postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym jest znacząco ograniczone, dopuszczalny jest jedynie dowód uzupełniający z dokumentu (art. 106

§ 3 p.p.s.a.). Sąd administracyjny nie ma możliwości przeprowadzenia z urzędu lub na wniosek strony innych dowodów, w szczególności dowodu z opinii biegłego. Tym samym bardzo utrudnione może być wykazanie przez stronę skarżącą merytorycznych wad zaskarżonej uchwały w sprawie programu ochrony powietrza, planu działań krótkoterminowych lub ich aktualizacji. Istnieje obawa, że kontrola sądowa tych aktów ograniczać będzie się do weryfikacji spełnienia wymogów formalnych.

Merytoryczna kontrola legalności aktów takich jak programy ochrony powietrza i plany działań krótkoterminowych może wymagać m. in. weryfikacji zawartych w nich danych na temat jakości powietrza, źródeł zanieczyszczeń, skuteczności przewidzianych działań naprawczych w zakresie osiągnięcia przewidywanego efektu ekologicznego. Przeprowadzenie takiej kontroli może w wielu przypadkach wymagać specjalistycznej wiedzy technicznej i naukowej czy też dostępu do specjalistycznego oprogramowania, np. w zakresie modelowania rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń.

Brak możliwości przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego może skutkować tym, że merytoryczna kontrola zaskarżonych programów ochrony powietrza, planów działań krótkoterminowych oraz ich aktualizacji będzie miała charakter iluzoryczny. Tymczasem kontrola tych aktów wyłącznie pod kątem spełnienia wymogów formalnych nie będzie realizować wymogów wynikających z prawa UE oraz Konwencji z Aarhus.

Chociaż w art. 9 ust. 3 Konwencji z Aarhus nie ma wyraźnego odniesienia do legalności pod względem merytorycznym lub formalnym, państwo nie może ograniczyć zakresu procedury odwoławczej wynikającej z tego postanowienia do legalności albo pod względem merytorycznym, albo formalnym. Procedury odwoławcze dotyczące kwestionowanych działań i zaniechań muszą raczej umożliwiać zakwestionowanie zarówno merytorycznej, jak i formalnej legalności zarzucanego naruszenia. Art. 9 ust. 3 ustanawia prawo kwestionowanie działań lub zaniechań osób prywatnych lub władz publicznych naruszających przepisy jej prawa krajowego w dziedzinie środowiska. W związku z tym Komitet jednoznacznie wskazuje, że sądy muszą co najmniej zapewnić, aby zakres kontroli obejmował zbadanie „czy dane działanie lub zaniechanie było sprzeczne z jakimkolwiek postanowieniem, materialnym czy procesowym, prawa krajowego dotyczącego środowiska” ACCC/C/2008/33 (Wielka Brytania), pkt 124). Stąd też, mimo że art. 9 ust. 3 nie odnosi się wyraźnie do legalności materialnej i proceduralnej, Komitet zinterpretował to postanowienie tak, aby objąć naruszenia materialne i proceduralne jego zakresem. W Obwieszczeniu Komisji również potwierdzono, że art. 9 ust. 2 i 3 KA mają tym w tym względzie te same wymagania co do zakresu kontroli (Obwieszczenie Komisji, punkt 121).

Jak zaznaczono w obwieszczeniu Komisji, zakaz „prekluzji materialnej” stosuje się w równej mierze do zaskarżania decyzji na podstawie art. 9 ust. 3 KA (Obwieszczenie Komisji, punkt 121). Podsumowując, wymóg ten pociąga za sobą niemożność ograniczenia przez sądy zakresu kontroli do zarzutów, które zostały podniesione wcześniej w terminach wyznaczonych wcześniejszą procedurą administracyjną (C-137/14, Komisja/Niemcy, pkt 80), na przykład w toku konsultacji publicznych. Także Komitet jasno stwierdził, że sędziowie sądów krajowych mają obowiązek rozpatrywać decyzje i rozstrzygnięcia władzy publicznej merytorycznie, a nie tylko zdawać się na jej swobodę (tzw. kryterium bezzasadności Wednesbury, ACCC/C/2008/33 (Zjednoczone Królestwo)).

Co do ustanowionego Dyrektywą 2008/50/WE w sprawie jakości powietrza obowiązku sporządzenia programów jakości powietrza, Trybunał Sprawiedliwości uznał w sprawie ClientEarth, że sądy krajowe muszą nie tylko kontrolować fakt sporządzenia planu jakości powietrza przez władze krajowe, lecz również jego zgodność z wymaganiami podpunktu drugiego art. 23 ust. 1 Dyrektywy 2008/50/WE (C-404/13 ClientEarth, pkt 56, patrz również C-237/07, Janecek pkt 46). 3 Fundacja Proponowany art. 96b Wątpliwości dotyczące powagi rzeczy Wprowadzenie przepisu Uwaga nieuwzględniona Frank p.o.ś. osądzonej usuwającego wątpliwości dotyczące Możliwość zaskarżania POP, ich Bold, zakresu przedmiotowego powagi aktualizacji oraz PDK będzie wynikała Na tle projektowanego art. 96b p.o.ś. rzeczy osądzonej w przypadku z projektowanego przepisu, natomiast Fundacja pojawiają się wątpliwości co do zakresu prawomocnego oddalenia skargi na działania sądów administracyjnych w ClientEarth powagi rzeczy osądzonej (art. 171 p.p.s.a.) uchwałę. Rozważyć można tym zakresie wynikają z przepisów Prawnicy w przypadku ponownego zaskarżenia przykładowo wprowadzenie ustawy – Prawo o postępowaniu przed dla Ziemi uchwały w przedmiocie programu ochrony obowiązku przytoczenia w skardze sądami administracyjnymi. powietrza, planu działań wnoszonej na podstawie art. 96b krótkoterminowych lub ich aktualizacji. Na zarzutów oraz związanie sądu przy gruncie obecnie obowiązujących przepisów rozpatrywaniu tego rodzaju skarg ustaw samorządowych wykształciło się zarzutami podnoszonymi w skardze. orzecznictwo, zgodnie z ponowne W takim przypadku możliwe byłoby zaskarżenie aktu prawa miejscowego lub ponowne zaskarżenie tej samej innego aktu generalnego jednostki uchwały pod warunkiem samorządu terytorialnego nie jest co do przytoczenia w skardze innych zasady niedopuszczalne: Dla zarzutów. dopuszczalności powtórnej kontroli sądowej tego samego aktu prawa miejscowego decydujące znaczenie odgrywa rzeczywisty przedmiot zapadłego rozstrzygnięcia, który wraz z uprawomocnieniem się wyroku uzyskuje cechę powagi rzeczy osądzonej (Postanowienie NSA z 28.04.2015 r., II OSK 826/15). Wydaje się jednak, że to stanowisko dotyczy przede wszystkim podmiotowych granic powagi rzeczy osądzonej, na co zwraca uwagę m. in. T. Woś: „Odmiennego podejścia wymaga natomiast ukształtowanie podmiotowych granic rei iudicatae prawomocnego wyroku rozstrzygającego skargę w stosunku do generalnych aktów organów gmin, powiatów, województw (...) Sąd orzekając później, ze skargi innego podmiotu, jest związany dokonanymi wcześniej ocenami w powyższym zakresie, a kolejną skargę powinien rozpoznać w granicach, w jakich nie była rozpoznawana wcześniej, tj. w granicach indywidualnego interesu prawnego skarżącego. W konsekwencji ewentualne stwierdzenie nieważności takiego aktu może nastąpić tylko w części dotyczącej interesów prawnych skarżącego.” (T. Woś [w:] H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2016, art. 171).

Powyższe stanowisko nie przystaje jednak do skarg wnoszonych na podstawie projektowanego art. 96b p.o.ś., bowiem w tym przypadku legitymacja skargowa nie będzie powiązana z interesem prawnym skarżących. Zatem należałoby przyjąć, że rozpatrując skargę wniesioną na podstawie art. 96b p.o.ś. sąd administracyjny będzie badał sprawę w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Tym samym, jeżeli skarga na uchwałę wniesiona na podstawie art. 96b p.o.ś. zostanie prawomocnie oddalona, to kolejna skarga na tę samą uchwałę podlegałaby odrzuceniu nawet jeżeli zostanie wniesiona przez inny podmiot i będzie zawierała całkowicie odmienne zarzuty.

Założenie, że Sąd rozpatrując skargę na akt tak obszerny i skomplikowany jak program ochrony powietrza jest w stanie dokonać kontroli jego legalności w pełnym zakresie, niezależnie od zarzutów, wyjaśnień i dowodów przedstawionych przez skarżącego, jest oczywistą fikcją. Nie można wykluczyć, że wskazany tu problem zostałby rozwiązany w orzecznictwie, ale zdaniem składających uwagi należy rozważyć rozstrzygnięcie tego zagadnienia poprzez dodanie przepisu szczególnego, określającego zakres powagi rzeczy osądzonej w przypadku skarg wnoszonych na podstawie art. 96b. 4 Jendrośka Art. 1 projektu Jak wskazano w uzasadnieniu projektu, 1) osoba fizyczna posiadająca Uwaga nieuwzględniona Jerzmański Art. 96b ust. 1 pkt 1 nowelizacja ma na celu transpozycję do miejsce zamieszkania na obszarze Projektowany przepis art. 96b ustawy Bar i ustawy Poś prawa polskiego wymagań dotyczących objętym programem ochrony jest odpowiedzią na zapowiedź Wspólnicy skutecznej ochrony sądowej uprawnień powietrza, jego aktualizacją lub Komisji Europejskiej dot. złożenia wynikających z przepisów dyrektywy planem działań krótkoterminowych skargi przeciwko Polsce dotyczącej 2008/50/WE. lub na obszarze, na którym mogą braku możliwości zaskarżenia przez W związku z tym, konstruując być odczuwane skutki związane z zainteresowaną społeczność projektowane przepisy należy uwzględnić realizacją tych dokumentów programów ochrony powietrza. odpowiednie orzecznictwo TSUE oraz Zgodnie z projektem ustawy wytyczne Komisji Europejskiej. propozycja przepisu zakłada W sprawie C-237/07 (Janecek) TSUE możliwość wniesienia skargi do sądu wywiódł prawo do zaskarżania działań administracyjnego także osobie organów krajowych w zakresie planów i fizycznej posiadającej miejsce programów dotyczących powietrza z prawa zamieszkania w strefie, dla której jednostek do ochrony swojego zdrowia (pkt został przyjęty albo powinien być 38 wyroku). przyjęty program ochrony powietrza, Na ten wyrok powołała się też KE w swoim jego aktualizacja lub plan działań obwieszczeniu w sprawie dostępu do krótkoterminowych, osobie prawnej wymiaru sprawiedliwości w dziedzinie prowadzącej działalność gospodarczą ochrony środowiska (2017/C 275/01). albo statutową w strefie, dla której Plany i programy ochrony powietrza został przyjęty albo powinien być opracowuje się w strefach. przyjęty program ochrony powietrza, Tymczasem skutki dla zdrowia ludzi jego aktualizacja lub plan działań wynikające z jakości powietrza mogą być krótkoterminowych oraz organizacji odczuwane nie tylko w danej strefie, ale też społecznej powołującej się na swoje poza granicą strefy. cele statutowe, prowadzącej Zanieczyszczenia powietrza mogą się działalność statutową w zakresie przemieszczać na znaczne odległości i ochrony środowiska lub ochrony wpływać na zdrowie ludzi także poza zdrowia ludzkiego przez co najmniej granicą danej strefy. 12 miesięcy przed dniem ogłoszenia uchwały sejmiku województwa w Przykładowo na Dolnym Śląsku znajdują sprawie programu ochrony powietrza, się strefy: miasta (1) Wrocław, (2) Legnica, jego aktualizacji lub też planu działań (3) Wałbrzych oraz (4) pozostała część krótkoterminowych albo przed dniem, województwa – i np. stan powietrza w w którym upłynął termin na podjęcie miejscowościach wokół Wrocławia wpływa uchwały. na stan powietrza, a przez to i na zdrowie Niezasadne jest wprowadzenie mieszkańców – również na terenie miasta. rozszerzenia przepisu o fragment w Zgodnie z projektowanymi przepisami, brzmieniu: „lub na obszarze, na którym mieszkańcy Wrocławia nie mieliby prawa mogą być odczuwane skutki związane kwestionowania środków dotyczących z realizacją tych dokumentów” – tak ochrony powietrza podjętych dla określony katalog podmiotów miejscowości sąsiednich, mimo że mają one uprawnionych do wniesienia skargi wpływ na ich zdrowie. byłby nieprecyzyjny ze względu na Dlatego też – dla osiągnięcia zgodności z brak możliwości jednoznacznego dyrektywą interpretowaną przez TSUE - określenia obszaru, w którym mogą konieczne jest rozszerzenie kręgu być odczuwalne skutki tych uprawnionych do zaskarżania omawianych programów. planów i programów także na inne narażone osoby.

Dodatkowo można wskazać, że KE w powołanym wyżej Obwieszczeniu, cytując TSUE w sprawie Stichting Natuur en Milieu (sprawy C-165/09 do C-167/09 Stichting Natuur en Milieu), wskazała, że „ochrona ludzkiego zdrowia nie powinna być postrzegana jako ograniczona do bezpośrednich zagrożeń o charakterze lokalnym” (pkt 51 dokumentu). DPUE.950.295.2025 / 13 DK Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/ Dot.: RM-0610-2-26 nowy tekst

Pani Joanna Knapińska Sekretarz Rady Ministrów

Opinia o zgodności z prawem Unii Europejskiej projektu ustawy o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska, wyrażona przez ministra właściwego do spraw członkostwa Rzeczypospolitej Polskiej w Unii Europejskiej

Szanowna Pani Minister,

w związku z przedłożonym nowym tekstem projektu ustawy pozwalam sobie wyrazić poniższą opinię. Projekt ustawy jest zgodny z prawem Unii Europejskiej.

Z wyrazami szacunku

Do wiadomości: Pani Paulina Hennig-Kloska Minister Klimatu i Środowiska

Tel.: +48 22 523 8788 Al. J. Ch. Szucha 23 iniemczycki.sekretariat@msz.gov.pl 00-580 Warszawa www.gov.pl/dyplomacja