Senacki projekt ustawy o zmianie ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora.

Warszawa, 9 lipca 2026 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja Marszałek Senatu BPS.DPS.030.13.2026

Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Szanowny Panie Marszałku,

zgodnie z art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. mam zaszczyt przekazać Panu Marszałkowi podjętą przez Senat na 62. posiedzeniu w dniu 8 lipca 2026 r. uchwałę w sprawie wniesienia do Sejmu projektu ustawy

- o zmianie ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora wraz z projektem tej ustawy. Jednocześnie pragnę poinformować, że Senat upoważnił pana senatora Sławomira Rybickiego do reprezentowania Senatu w dalszych pracach nad tym projektem.

Z poważaniem (-) Małgorzata Kidawa-Błońska U C H WA Ł A

S E N AT URZECZYPOSPOLITEJPOLSKIEJ

z dnia 8 lipca 2026 r.

w sprawie wniesienia do Sejmu projektu ustawy o zmianie ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora

Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., Senat wnosi do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej projekt ustawy o zmianie ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora.

Jednocześnie upoważnia pana senatora Sławomira Rybickiego do reprezentowania Senatu w pracach nad projektem.

MARSZAŁEK SENATU

Małgorzata KIDAWA-BŁOŃSKA

projekt U S T AWA

z dnia

o zmianie ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora

Art. 1. W ustawie z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. z 2024 r. poz. 907 oraz z 2026 r. poz. 542) wprowadza się następujące zmiany:

1) w art. 2:

a) uchyla się ust. 1‒3,

b) ust. 5 otrzymuje brzmienie: „5. Sposób złożenia ślubowania oraz tryb rozpatrywania spraw posłów lub senatorów, którzy nie złożyli ślubowania w terminie, o którym mowa w ust. 4, określają regulaminy Sejmu lub Senatu.”;

2) w art. 18 ust. 9 otrzymuje brzmienie: „9. Środki na cele, o których mowa w ust. 5–7, oraz na odprawy rentowe lub emerytalne przysługujące pracownikom biur klubów i kół na podstawie Kodeksu pracy zapewnia się w budżetach odpowiednio Kancelarii Sejmu i Kancelarii Senatu.”;

3) w art. 23 ust. 9 otrzymuje brzmienie: „9. Środki na cele, o których mowa w ust. 6 i 7, oraz na odprawy rentowe lub emerytalne przysługujące pracownikom biur na podstawie Kodeksu pracy zapewnia się w budżetach odpowiednio Kancelarii Sejmu i Kancelarii Senatu.”;

4) w art. 30 ust. 1 otrzymuje brzmienie: „1. W okresie wykonywania mandatu posłowie i senatorowie nie mogą wykonywać pracy na podstawie stosunku pracy: w Kancelarii Trybunału Konstytucyjnego, w Biurze Służby Prawnej Trybunału Konstytucyjnego, w Najwyższej Izbie Kontroli, w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich, w Biurze Rzecznika Praw Dziecka, w Biurze Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, w Krajowym Biurze Wyborczym, w Państwowej Inspekcji Pracy, w administracji samorządu terytorialnego oraz nie mogą wykonywać pracy w charakterze asesora sądowego, pracownika administracyjnego sądu i prokuratury.”;

5) w art. 35a:

a) w ust. 3 w pkt 3 wyrazy „50 % najniższego wynagrodzenia pracowników za pracę, obowiązującego w grudniu roku poprzedzającego, określonego przez Ministra Pracy i Polityki Socjalnej na podstawie Kodeksu pracy” zastępuje się wyrazami „25 % minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalonego na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2024 r. poz. 1773)”,

b) ust. 8 otrzymuje brzmienie: „8. Informacje zawarte w zgłoszeniach do Rejestru są podawane do wiadomości publicznej odpowiednio przez Marszałka Sejmu albo Marszałka Senatu w formie zapisu elektronicznego i są udostępniane w okresie wykonywania mandatu oraz w okresie 6 lat po zakończeniu wykonywania mandatu.”;

6) w art. 44:

a) uchyla się ust. 1,

b) ust. 3 otrzymuje brzmienie: „3. Szczegółowe zasady realizacji uprawnienia, o którym mowa w ust. 2, określają Prezydium Sejmu i Prezydium Senatu.”.

Art. 2. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

UZASADNIENIE

1. Cel projektowanej ustawy

Projekt ustawy zmierza do wyeliminowania z ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora (dalej: „ustawa o wykonywaniu mandatu”) przepisów stanowiących powtórzenie przepisów Konstytucji oraz posiadających brzmienie sprzeczne z treścią przepisów rangi konstytucyjnej, aktualizacji obowiązku ujawniania darowizn w rejestrze korzyści w związku ze zmianą wartości pieniądza, rozwiania wątpliwości interpretacyjnych, a także likwidacji uprawnienia zbędnego z punktu widzenia postępu cyfryzacyjnego oraz ukształtowania się innego zwyczaju parlamentarnego w tym zakresie.

2. Różnice między obowiązującym a projektowanym stanem prawnym

2.1. Ślubowanie

Art. 2 ustawy o wykonywaniu mandatu nakłada na posłów obowiązek złożenia przed przystąpieniem do wykonywania mandatu ślubowania o treści ustalonej w ust. 1. „Ślubuję uroczyście jako poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej rzetelnie i sumiennie wykonywać obowiązki wobec Narodu, strzec suwerenności Ojczyzny i dobra obywateli, przestrzegać porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej” – stanowi rota ślubowania ustalona przez ustawę. Art. 2 ust. 2 ustawy zawiera tekst ślubowania ustalony dla senatorów: „Ślubuję uroczyście jako senator Rzeczypospolitej Polskiej rzetelnie i sumiennie wykonywać obowiązki wobec Narodu, strzec suwerenności Ojczyzny i dobra obywateli, przestrzegać porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej”. Zarówno posłowie, jak i senatorowie, mogą złożyć ślubowanie z dodaniem słów „Tak mi dopomóż Bóg”.

2 kwietnia 1997 r. Zgromadzenie Narodowe uchwaliło Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej, która weszła w życie 17 października 1997 r. Zgodnie z art. 104 ust. 2 Konstytucji, przed rozpoczęciem sprawowania mandatu posłowie składają ślubowanie o następującej treści: „Uroczyście ślubuję rzetelnie i sumiennie wykonywać obowiązki wobec Narodu, strzec suwerenności i interesów Państwa, czynić wszystko dla pomyślności Ojczyzny i dobra obywateli, przestrzegać Konstytucji i innych praw Rzeczypospolitej Polskiej”. Art. 108 Konstytucji nakazuje odpowiednie stosowanie przepisu art. 104 ust. 2 do senatorów, obejmując ich obowiązkiem złożenia ślubowania. Generalna formuła, jaką ustrojodawca zastosował w art. 104 ust. 2 nadaje się jednak do zastosowania wprost także przez senatorów. Należy zwrócić uwagę na fakt, że rota ślubowania wprowadzona przez Konstytucję różni się od roty zawartej w ustawie. W związku z faktem, że art. 8 Konstytucji stanowi, że najwyższym prawem Rzeczypospolitej jest Konstytucja i stosuje się ją bezpośrednio, chyba że jej przepisy stanowią inaczej, od niemal 30 lat obowiązywania Konstytucji posłowie i senatorowie składają ślubowanie według roty ustalonej w art. 104 ust. 2 Konstytucji. Mając na względzie dbałość o polski system prawny, proponuje się uporządkowanie ustawy i usunięcie z systemu prawnego regulacji niedających się pogodzić z przepisami Konstytucji lub stanowiących ich powtórzenie.

Projekt przewiduje zmianę art. 2 ustawy o wykonywaniu mandatu, polegającą na uchyleniu ust. 1‒3 oraz zmianie brzmienia ust. 5.

Ust. 1‒3 dotyczą tej samej materii co regulacje konstytucyjne, zawarte w art. 104 ust. 2 i 3. W związku zasadą nadrzędności Konstytucji (art. 8 ust. 1 Konstytucji) oraz zasadą bezpośredniego stosowania Konstytucji (art. 8 ust. 2 Konstytucji) nie ulega wątpliwości, że regulacje ustawowe są całkowicie zbędne, a posłowie i senatorowie powinni składać ślubowanie według roty ustalonej w Konstytucji. Ponadto art. 2 ust. 1 regulaminu Sejmu stanowi wprost, że „[p]osłowie na pierwszym posiedzeniu Sejmu składają ślubowanie według roty ustalonej w Konstytucji.”.

Przepisy Konstytucji są wyżej w hierarchii źródeł prawa, a przepisy rangi ustawowej powinny być zgodne z regulacjami konstytucyjnymi. Ustawodawca nie powinien jednak powtarzać przepisów Konstytucji w ustawie. Przedstawiciele doktryny nie mają wątpliwości, że „(…) powtarzanie konstytucyjnej regulacji w ustawach nie tylko nie ma sensu, ale jest wręcz szkodliwe, gdyż utrudnia ustalenie rangi normy prawnej odczytywanej z aktów prawnych o różnej mocy prawnej (…)” 1). Ponadto może prowadzić do trudności z dekodowaniem rzeczywistej treści normy prawnej zawartej w tych przepisach.

2.2. Odprawy rentowe i emerytalne

Art. 18 ustawy o wykonywaniu mandatu stanowi podstawę funkcjonowania biur klubów i kół. Ustawa wskazuje, że klubom i kołom przysługują środki finansowe na realizację działalności, a także na funkcjonowanie biur klubów i kół, stanowiących zaplecze klubów

1) K. Grajewski, Komentarz do art. 2 [w:] K. Grajewski, J. Szmit, P. Uziębło, Komentarz do ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, Wyd. 2, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 2023, s. 30. i wspomagających je w bieżących działaniach, przesądzając, że środki te pochodzą budżetów Kancelarii Sejmu i Kancelarii Senatu.

W myśl art. 5 Kodeksu pracy, którego postanowienia regulują sytuację prawną pracowników biur, „[j]eżeli stosunek pracy określonej kategorii pracowników regulują przepisy szczególne, przepisy kodeksu stosuje się w zakresie nieuregulowanym tymi przepisami”. Zgodnie z zasadą lex specialis derogat legi generali, przepisy ustawy o wykonywaniu mandatu mają zatem pierwszeństwo przed przepisami Kodeksu pracy. Ustawa o wykonywaniu mandatu stanowi ‒ w odniesieniu do pracowników biur poselskich, senatorskich, poselsko-senatorskich oraz biur klubów i kół ‒ pragmatykę pracowniczą.

Zgodnie z art. 18 ust. 5‒7 ustawy o wykonywaniu mandatu, świadczeniami dodatkowymi, jakie przysługują pracownikom na podstawie ustawy, są: dodatkowe wynagrodzenie roczne (ust. 5), nagroda za wieloletnią pracę (ust. 6) oraz odprawa w związku z zakończeniem kadencji (ust. 7). Środki na wydatki związane z wypłatą dla pracowników biur dodatkowego wynagrodzenia rocznego, nagród jubileuszowych oraz odpraw w związku z zakończeniem kadencji Sejmu i Senatu zapewnia się ‒ stosownie do ust. 9 ‒ w budżetach Kancelarii Sejmu i Kancelarii Senatu.

Zaznaczyć należy, że pracownikom biur przysługują wszystkie elementy o charakterze powszechnym wynagrodzenia przewidywane przez Kodeks pracy 2). Nieuwzględnienie w tych przepisach wypłaty odpraw rentowych lub emerytalnych pracowników biur oznacza, że do tej kategorii pracowników stosuje się zasady ogólne. Podstawą do wypłacenia takiej odprawy będzie zatem art. 92[1] § 1 Kodeksu pracy, przepis ten nie określa jednak źródeł finansowania tych odpraw. Mając na względzie zasadę określoności prawa, a także biorąc pod uwagę dobro pracowników biur, proponuje się zmianę brzmienia ust. 9 polegającą na dodaniu odpraw rentowych i emerytalnych do katalogu świadczeń, na których realizację środki przeznaczane są z budżetów odpowiednio Kancelarii Sejmu i Kancelarii Senatu. W ocenie projektodawców taka zmiana wyeliminuje problemy związane ze stosowaniem tego przepisu w jego dotychczasowym brzmieniu.

Tożsame zmiany proponuje się również w odniesieniu do analogicznego art. 23 ust. 9, odnoszącego się do pracowników biur poselskich, senatorskich lub poselsko-senatorskich.

2) J. Stelina, P. Uziębło, Komentarz do art. 18 [w:] K. Grajewski, J. Szmit, P. Uziębło, Komentarz do ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, Wyd. 2, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 2023, s. 323. 2.3. Zmiany w Rejestrze Korzyści

Projektodawcy uważają za konieczne dokonanie zmian w przepisach regulujących zasady zgłaszania do Rejestru Korzyści informacji, w ślad za analogicznymi zmianami dokonanymi w przepisach ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne. Art. 12 ust. 7 tej ustawy obejmuje obowiązkiem ujawniania danych w Rejestrze: członków Rady Ministrów, sekretarzy i podsekretarzy stanu w ministerstwach i Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, kierowników urzędów centralnych, wojewodów, wicewojewodów, członków zarządów województw, sekretarzy województw, skarbników województw, członków zarządów powiatów, sekretarzy powiatów, skarbników powiatów, wójtów (burmistrzów, prezydentów miast), zastępców wójtów, sekretarzy gmin, skarbników gmin, członków zarządu związku metropolitalnego, sekretarza związku metropolitalnego i skarbnika związku metropolitalnego. Każda osoba sprawująca taki urząd czy pełniąca taką funkcję zgłasza do Rejestru, w myśl ust. 3 pkt 3 wspomnianego wyżej artykułu, informację o otrzymaniu darowizny od podmiotów krajowych lub zagranicznych, jeżeli jej wartość przekracza kwotę 25% minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalonego na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę. Przepis art. 35a ust. 3 pkt 3 ustawy o wykonywaniu mandatu nakłada natomiast na posłów i senatorów obowiązek zgłaszania do Rejestru otrzymania darowizny od podmiotów krajowych lub zagranicznych, jeżeli jej wartość przekracza 50% najniższego wynagrodzenia pracowników za pracę, obowiązującego w grudniu roku poprzedzającego, określonego przez Ministra Pracy i Polityki Socjalnej na podstawie Kodeksu pracy. To brzmienie odpowiada brzmieniu art. 12 ust. 3 pkt 3 ustawy o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne sprzed nowelizacji 3), która weszła w życie 27 lutego 2026 r.

Proponuje się, aby ‒ analogicznie do ustawy o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne ‒ dokonać zmiany w ustawie o wykonywaniu mandatu dotyczącej określenia wysokości progu wartości darowizny, o której otrzymaniu informuje się Rejestr. Należy wziąć pod uwagę, że aktualne brzmienie art. 35a ust. 3 pkt 3 nowelizowanej ustawy odsyła do normy, która została już uchylona, oraz do pojęcia

3) Ustawa z dnia 9 stycznia 2026 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem administracji rządowej (Dz. U. poz. 160). najniższego wynagrodzenia pracowników, które jest sukcesywnie eliminowane z systemu prawnego.

Minimalne wynagrodzenie na przestrzeni lat 2003–2026 wzrosło od kwoty 800 zł do kwoty 4806 zł 4), zaś najniższe wynagrodzenie oznacza niezmiennie kwotę 760 zł. W rezultacie od 2003 r. do Rejestru zgłaszano darowizny o wartości przekraczającej kwotę 380 zł. Projektodawcy zwracają uwagę na istotną zmianę w wartości pieniądza między latami 2003 i 2026, w związku z czym uznają za niezbędne urealnienie wartości ekonomicznej progu i takie sformułowanie nowego brzmienia przepisu, które zapewni automatyczną waloryzację tego progu wraz ze wzrostem minimalnego wynagrodzenia. Konsekwencją takiej zmiany będzie wzrost wartości, powyżej której darowizna objęta jest obowiązkiem zgłoszenia do Rejestru, z 380 zł do 1201 zł 50 gr (w chwili złożenia projektu).

Ponadto proponuje się odejście od dotychczasowego obowiązku podawania do publicznej wiadomości danych z Rejestru raz w roku na rzecz zobowiązania Marszałka Sejmu oraz Marszałka Senatu do bieżącego podawania tych danych w formie zapisu elektronicznego i ich udostępniania zarówno w okresie wykonywania mandatu, jak i w okresie 6 lat po zakończeniu wykonywania mandatu. W ocenie autorów projektu zmiana jest konieczna w związku z postępem, jaki dokonał się w zakresie cyfryzacji, a także zmianą sposobu myślenia o dostępie do informacji publicznej.

2.4. Bezpłatne dostarczanie druków

Zgodnie z art. 44 ust. 1 ustawy o wykonywaniu mandatu posłowie i senatorowie otrzymują bezpłatnie druki sejmowe lub senackie. Rodzi to po stronie Kancelarii Sejmu oraz Kancelarii Senatu stosowny obowiązek dostarczania parlamentarzystom odpowiednich druków bez konieczności składania przez posła lub senatora wniosku o dostarczenie takiego druku, jak również bez konieczności uiszczania za druk jakiejkolwiek opłaty.

Wieloletnia praktyka tak Kancelarii Sejmu, jak i Kancelarii Senatu, dostarczania druków w formie papierowej uległa zmianie w związku z wprowadzeniem przez administrację rządową elektronicznych dzienników urzędowych. Od tamtej pory druki przesyłane są w formie elektronicznej, zaś kancelarie wyposażają posłów i senatorów w tablety umożliwiające ich

4) Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 września 2025 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2026 r. (Dz. U. poz. 1242). odczytywanie. Elektronizacja druków i ich publikacja na stronach internetowych dostępnych dla każdego korzystającego ze środków komunikacji elektronicznej pozwalają na postawienie wniosku, że dalsze utrzymywanie na poziomie ustawowym normy zobowiązującej podmioty obsługujące parlamentarzystów do bezpłatnego dostarczania druków wydaje się zbędne. Propozycja zmiany brzmienia art. 44 ust. 3 jest konsekwencją uchylenia ust. 1.

2.5. Zmiany porządkujące

Ustrojodawca postanowił, że mandatu posła lub senatora nie można łączyć z zatrudnieniem w Kancelarii Sejmu, Kancelarii Senatu, Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej lub z zatrudnieniem w administracji rządowej (przy czym zakaz ten nie dotyczy członków Rady Ministrów i sekretarzy stanu w administracji rządowej; art. 103 ust. 1 Konstytucji). Ponadto mandatu poselskiego lub senatorskiego nie może sprawować: sędzia, prokurator, urzędnik służby cywilnej, żołnierz pozostający w czynnej służbie wojskowej, funkcjonariusz policji oraz funkcjonariusz służb ochrony państwa (art. 103 ust. 2 Konstytucji).

Zakaz wykonywania pracy na podstawie stosunku pracy w określonych miejscach oraz wykonywania pracy w określonym charakterze, przewidziany w art. 30 ustawy o wykonywaniu mandatu, zawiera powtórzenia pozycji wskazanych w katalogu określonym przez ustrojodawcę w Konstytucji. W związku z tym projektodawcy uznają za stosowne przedłożyć propozycję usunięcia tych pozycji z katalogu określonego w art. 30 nowelizowanej ustawy. Zmiana ta w rezultacie objęłaby: sędziów, prokuratorów, pełniących zawodową służbę wojskową, a także zatrudnienie w Kancelarii Sejmu, Kancelarii Senatu oraz Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto proponowana zmiana usuwa z przepisu wyrażenie „z wyjątkiem stosunku pracy z wyboru”, co wynika z faktu, że stosunki takie (np. wójta czy członka zarządu powiatu) są już objęte bezwzględnymi zakazami wyrażonymi przez ustawodawcę w innych ustawach. Proponowana zmiana czyni zadość dyrektywie wyrażonej w § 4 ust. 1 Zasad techniki prawodawczej, która zakazuje powtarzania w ustawie przepisów zamieszczonych w innych ustawach.

Projekt ustawy przewiduje standardową, 14-dniową vacatio legis.

3. Konsultacje

Nadesłane w ramach konsultacji opinie i uwagi zostały zamieszczone na senackiej stronie internetowej. Oczekiwane skutki społeczne, gospodarcze i finansowe oraz wyniki konsultacji zostały przedstawione w ocenie skutków regulacji.

4. Oświadczenie o zgodności z prawem Unii Europejskiej

Przedmiot projektowanej ustawy nie jest objęty prawem Unii Europejskiej.

Tytuł projektu: ustawa o zmianie ustawy o wykonywaniu mandatu posła Data sporządzenia: 25 czerwca 2026 r. i senatora

Przedstawiciel wnioskodawcy: Źródło: inicjatywa komisji senackiej senator Sławomir Rybicki

Osoby odpowiedzialne za projekt w Biurze Legislacyjnym: Nr druku: 705, 705 S Adam Oleksy, ekspert, tel. 22 694 93 38 w zakresie OSR: Katarzyna Majewska, główny ekspert, tel. 22 694 92 59 OCENA SKUTKÓW REGULACJI

1. Jaki problem jest rozwiązywany?

Ustawa o wykonywaniu mandatu posła i senatora (zwana dalej: „ustawą”) przewiduje możliwość tworzenia biur klubów i kół poselskich, senackich lub parlamentarnych – do obsługi działalności parlamentarnej poszczególnych klubów i kół, a także biur poselskich, senatorskich lub poselsko-senatorskich – w celu obsługi działalności posłów i senatorów w terenie. Przepisy ww. ustawy określają zasady funkcjonowania, w tym finansowania, tych biur. Kluby i koła otrzymują środki finansowe na pokrycie kosztów swojej działalności, w tym na pokrycie kosztów działalności biur klubów i kół, w wysokości i na zasadach określonych wspólnie przez Marszałka Sejmu i Marszałka Senatu, odpowiednio z budżetów Kancelarii Sejmu i Kancelarii Senatu. Ponadto posłom i senatorom przysługuje ryczałt na pokrycie kosztów związanych z funkcjonowaniem ich biur, na zasadach i w wysokości określonych wspólnie przez Marszałka Sejmu i Marszałka Senatu, wypłacany odpowiednio z budżetów Kancelarii Sejmu i Kancelarii Senatu. Przepisy ustawy określają także szczególne regulacje dotyczące stosunku pracy pracowników biur klubów i kół oraz biur poselskich, senatorskich i poselsko-senatorskich. Ustawa wskazuje, że pracownikom ww. biur przysługują dodatkowe wynagrodzenie roczne, nagroda za wieloletnią pracę oraz odprawa w związku z zakończeniem kadencji, wypłacane ze środków zapewnionych w budżetach odpowiednio Kancelarii Sejmu i Kancelarii Senatu. Powyższej grupie pracowników przysługują również pozostałe uprawnienia pracownicze określone w Kodeksie pracy – m.in. odprawa rentowa lub emerytalna, przy czym ani Kodeks pracy, ani przepisy ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora nie określają źródeł sfinansowania tych odpraw. W związku z brakiem jednoznacznego wskazania przez ustawodawcę pochodzenia środków przeznaczanych na wypłatę odpraw rentowych lub emerytalnych pracowników biur klubów i kół oraz biur poselskich, senatorskich, poselsko-senatorskich powstają wątpliwości interpretacyjne, z jakich środków należy je finansować. Ponadto w toku przeglądu przepisów ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora zidentyfikowano inne obszary, wymagające interwencji legislacyjnej. Zauważono, że:

1) rota ślubowania poselskiego i senatorskiego ujęta w art. 2 ustawy nie jest tożsama z brzmieniem roty zawartej w Konsytucji RP;

2) zakaz wykonywania pracy na podstawie stosunku pracy w określonych miejscach oraz wykonywania pracy w określonym charakterze w okresie wykonywania mandatu, przewidziany w art. 30 ustawy, zawiera powtórzenia pozycji wskazanych w katalogu określonym w Konstytucji;

3) należy zaktualizować przepis art. 35a ust. 3 pkt 3 ustawy, nakładający na posłów, senatorów lub ich małżonków obowiązek ujawniania w Rejestrze Korzyści darowizn otrzymanych od podmiotów krajowych lub zagranicznych, jeżeli ich wartość przekracza 50% najniższego wynagrodzenia pracowników za pracę. Przepis ten odsyła do normy, która została już uchylona, oraz do pojęcia najniższego wynagrodzenia pracowników, które jest sukcesywnie eliminowane z systemu prawnego. Ponadto kwota najniższego wynagrodzenia (zastąpionego od 2003 r. pojęciem minimalnego wynagrodzenia za pracę) pozostaje na niezmienionym poziomie i od 2003 r. wynosi 760 zł, podczas gdy minimalne wynagrodzenie za pracę wzrosło w latach 2003–2026 z 800 zł do 4806 zł. W opinii Wnioskodawców wysokość kwoty darowizn ujawnianych w Rejestrze Korzyści należy określić analogicznie, jak w przypadku przepisu nakładającego tożsamy obowiązek na osoby pełniące funkcje publiczne, określony w art. 12 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne;

4) uprawnienie do otrzymywania przez posłów i senatorów bezpłatnych druków, wynikające z art. 44 ustawy, jest zbędne z punktu widzenia postępu cyfryzacyjnego, jak i ukształtowania się innego zwyczaju parlamentarnego

w tym zakresie; praktyka dostarczania parlamentarzystom druków w formie papierowej uległa zmianie w związku z wprowadzeniem w 2012 r. przez administrację rządową elektronicznych dzienników urzędowych. Od tamtej pory druki przesyłane są w formie elektronicznej, zaś Kancelarie Sejmu i Senatu wyposażają posłów i senatorów w tablety umożliwiające ich odczytywanie.

2. Rekomendowane rozwiązanie, w tym planowane narzędzia interwencji i oczekiwany efekt.

Rekomendowanym rozwiązaniem jest nowelizacja ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora poprzez wprowadzenie następujących rozwiązań:

1) wykreślenie tekstu roty ślubowania składanej przez posłów i senatorów;

2) wskazanie, że środki na odprawy rentowe lub emerytalne przysługujące pracownikom biur klubów i kół oraz biur poselskich, senatorskich lub poselsko-senatorskich na podstawie Kodeksu pracy zapewnia się w budżetach odpowiednio Kancelarii Sejmu i Kancelarii Senatu;

3) przeredagowanie przepisu art. 30 ust. 1, ustanawiającego zakaz wykonywania pracy na podstawie stosunku pracy w określonych miejscach oraz wykonywania pracy w określonym charakterze w okresie wykonywania mandatu, tak aby nie zawierał powtórzeń pozycji wskazanych w katalogu określonym w Konstytucji;

4) określenie kwoty darowizn ujawnianych przez posłów, senatorów lub ich małżonków w Rejestrze Korzyści w odniesieniu do 25% minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalonego na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, co obecnie oznacza wzrost tej kwoty z 380 zł do 1 201,50 zł. Ponadto proponuje się, aby dane z Rejestru podawane były do publicznej wiadomości na bieżąco, a nie raz w roku jak dotychczas, a także udostępniane przez okres 6 lat po zakończeniu wykonywania mandatu;

5) wykreślenie obowiązku bezpłatnego przekazywania posłom i senatorom druków sejmowych lub senackich. Oczekiwanym efektem regulacji będzie wyeliminowanie wątpliwości interpretacyjnych w zakresie finansowania odpraw emerytalnych lub rentowych pracowników biur klubów i kół oraz biur poselskich, senatorskich lub poselsko-senatorskich, wyeliminowanie przepisów stanowiących powtórzenie przepisów Konstytucji RP, a także dostosowanie przepisów ustawy do współczesnych realiów.

3. Jak problem został rozwiązany w innych krajach, w szczególności krajach członkowskich OECD/UE?

Nie zachodzi konieczność dokonania przeglądu rozwiązań przyjętych w omawianym zakresie w innych państwach.

4. Podmioty, na które oddziałuje projekt. Grupa Wielkość Źródło danych Oddziaływanie Wyeliminowanie wątpliwości interpretacyjnych w zakresie roty Posłowie 460 ślubowania oraz wypłaty odpraw emerytalnych lub rentowych pracownikom biura z przesądzeniem, że środki na ten cel będą zapewnione w budżecie odpowiednio Kancelarii Sejmu lub Senatu. Senatorowie 100 Podniesienie wysokości kwoty darowizn, które należy ujawniać w Rejestrze Korzyści.

Pracownicy biur klubów i kół poselskich, b.d. Brak wpływu. senatorskich i parlamentarnych W biurach senatorskich Kancelaria zatrudnionych jest około Senatu Pracownicy biur 140 osób. poselskich, senatorskich Brak wpływu. i poselsko-senatorskich Biura poselskie i poselsko-senatorskie – b.d.

Konieczność zapewnienia odpowiednio w budżecie Kancelarii Sejmu lub Senatu Kancelaria Sejmu środków na wypłatę odpraw emerytalnych lub rentowych pracownikom biur klubów i kół oraz biur poselskich oraz obsługi administracyjnej związanej z wypłatą i rozliczaniem tych środków. Kancelaria Senatu Bieżące udostępnianie do publicznej wiadomości danych z Rejestru Korzyści.

5. Informacje na temat zakresu, czasu trwania i podsumowanie wyników konsultacji.

Projekt ustawy w dniu 6 maja 2026 r. został przesłany do zaopiniowania Ministrowi Finansów i Gospodarki, Ministrowi Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Kancelarii Sejmu, Państwowej Komisji Wyborczej, Krajowemu Biuru Wyborczemu, Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, Centralnemu Biuru Antykorupcyjnemu, Polskiemu Związkowi Emerytów, Rencistów i Inwalidów, Rzecznikowi Praw Obywatelskich, Naczelnej Radzie Adwokackiej, Krajowej Radzie Radców Prawnych, Fundacji im. Stefana Batorego, Forum Obywatelskiego Rozwoju, Instytutowi Prawa i Społeczeństwa, Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność”, Ogólnopolskiemu Porozumieniu Związków Zawodowych, Forum Związków Zawodowych. Termin nadsyłania opinii ustalono na dzień 29 maja 2026 r. Minister Finansów i Gospodarki poinformował, że jego wątpliwości budzi zmiana dotychczasowej formuły finansowania wydatków na odprawy emerytalne lub rentowe przysługujące pracowników biur klubów i kół poselskich, generująca przy tym dodatkowe skutki finansowe dla budżetu państwa. Z uwagi na fakt objęcia Polski procedurą nadmiernego deficytu rozwiązanie to nie może być ocenione pozytywnie. Minister wskazał również, że „[k]ategoria minimalnego wynagrodzenia za pracę - z uwagi na swój szczególny charakter – nie powinna, co do zasady, pełnić roli miernika do ustalania wysokości innych zobowiązań, jak np. proponowana kwota zobowiązująca do ujawniania danych w Rejestrze Korzyści.” Centralne Biuro Antykorupcyjne (CBA) pozytywnie ocenia podjęcie działań zmierzających do uporządkowania systemu prawnego oraz zwiększenia klarowności obowiązujących regulacji prawnych, a także zmianę w przedmiocie bieżącego publikowania danych z Rejestru Korzyści w formie elektronicznej przy utrzymywaniu publicznego dostępu do tych danych przez okres sześciu lat po zakończeniu wykonywania mandatu. CBA dostrzega również zasadność zmiany w zakresie wysokości progu dla darowizn oraz jego automatycznej waloryzacji. CBA poddaje także pod rozwagę potrzebę stworzenia przejrzystych, cyklicznie aktualizowanych wytycznych, określających zasady dokonywania zgłoszeń do Rejestru Korzyści przez Parlamentarzystów. Zastępca Szefa Kancelarii Sejmu przekazał opinię prawną w zakresie projektowanej ustawy, z której wynika, że „[z]miany propoponowane w projekcie zawartym w druku senackim nr 705 stanowią istotny, choć ograniczony zakresowo, krok w kierunku dostosowania ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora do aktualnych uwarunkowań ustrojowych oraz obowiązującego porządku normatywnego.” Kancelaria Sejmu proponuje rozważenie zmian innych przepisów ww. ustawy, które w praktyce rodzą wątpliwości trudne do usunięcia w ramach wykładni, m.in. problematyka oświadczeń majątkowych, przepisy immunitetowe, zakres kontroli formalnej Marszałków obu izb, brak podstaw proceduralnych dla rozpatrywania wniosku immunitetowego dotyczącego byłego parlamentarzysty w sprawie czynu wchodzącego w zakres wykonywania mandatu, zakres uprawnień kontrolnych parlamentarzystów czy zasady dostępu do informacji objętych tajemnicą prawnie chronioną. Jednocześnie Kancelaria Sejmu rekomenduje doprecyzowanie projektowanego brzmienia przepisów art. 18 ust. 9 oraz art. 23 ust. 9 ustawy poprzez bezpośrednie odwołanie do przepisu art. 92[1] Kodeksu pracy, zastąpienie w projektowanym art. 30 ust. pojęcia „wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy” określeniem „wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego lub umowy cywilnoprawnej”, rozważenie przyjęcia nowego rozwiązania prawnego w zakresie niepołączalności mandatu posła (senatora) z wykonywaniem pracy w administracji samorządowej (zakaz łączenia mandatu dotyczyłby zatrudnienia w urzędach obsługujących organy jednostek samorządu terytorialnego oraz nieposiadających osobowości prawnej jednostkach organizacyjnych gmin, powiatów i samorządów województw lub ich związków; poza zakresem zakazu pozostałyby samorządowe osoby prawne), rozważenie dodania przepisu przejściowego określającego czy nowe przepisy w zakresie Rejestru Korzyści ma się stosować dla istniejących już wpisów, czy wpisów dokonanych po dniu wejścia w życie ustawy, zmianę brzmienia art. 44 ustawy tak, aby wprost wskazywał na elektroniczną formę doręczania druków. Krajowe Biuro Wyborcze, Polski Związek Emerytów i Rencistów, Państwowa Komisja Wyborcza, Rzecznik Praw Obywatelskich, Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie zgłaszają uwag do projektu.

Na wspólnym posiedzeniu w dniu 24 czerwca 2026 r. Komisja Regulaminowa, Etyki i Spraw Senatorskich oraz Komisja Ustawodawcza rozpatrzyły projekt i przyjęły go bez wprowadzania poprawek.

6. Wpływ na sektor finansów publicznych. Skutki w okresie 10 lat od wejścia w życie zmian [mln zł] (ceny stałe z 2026 r.) Łącznie 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 (0-10) Dochody ogółem 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 budżet państwa 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Wydatki ogółem b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. budżet państwa b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Saldo ogółem b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. budżet państwa b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

Źródła finansowania Dodatkowe informacje, Projektowana regulacja będzie miała niewielki wpływ na sektor finansów publicznych w tym wskazanie źródeł (budżet państwa). danych i przyjętych do Projektowana ustawa zakłada, że środki na odprawy rentowe lub emerytalne przysługujące obliczeń założeń pracownikom biur na podstawie Kodeksu pracy zapewnia się w budżetach odpowiednio Kancelarii Sejmu i Kancelarii Senatu, co spowoduje niewielki wzrost wydatków w tych częściach budżetowych. Wysokość powyższych skutków wynikać będzie z wielkości oraz struktury zatrudnienia i przeciętnych wynagrodzeń w biurach poselskich, senatorskich i poselsko-senatorskich oraz biurach klubów i kół. Według informacji Kancelarii Senatu w biurach senatorskich zatrudnionych jest około 140 osób (na około 130 etatach). Z informacji w sprawie pracowników biur senatorskich, przewidzianej przepisami art. 23 ust. 4a ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora (zamieszczonych na senackiej stronie internetowej), wynika, że 64% pracowników biur senatorskich to kobiety, a 36% – mężczyźni. Osoby w wieku poniżej 30 lat stanowią około 11% ogółu zatrudnionych, około 60% wszystkich zatrudnionych stanowią osoby w wieku od 30 do 50 lat, około 14% – osoby w wieku od 51 do 60 lat, natomiast pozostałe 15% zatrudnionych w biurach senatorskich stanowią osoby w wieku pow. 60 lat. Ponadto z powyższych informacji wynika, że około 10% osób zatrudnionych w biurach senatorskich w okresie poprzedzającym zatrudnienie w biurze pobierało świadczenia emerytalne lub rentowe. Wykres 1. Struktura pracowników (wg płci) zatrudnionych w biurach senatorskich

Struktura pracowników biur senatorskich wg płci

36%

64%

kobiety mężczyźni

Źródło: Opracowanie własne.

Wykres 2. Struktura pracowników (wg wieku) zatrudnionych w biurach senatorskich

Struktura pracowników biur senatorskich wg wieku 35% 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0% 20 i 21-30 31-40 41-50 51-60 61-70 71 i mniej więcej Wiek

Źródło: Opracowanie własne.

Z analizy wieku pracowników biur senatorskich (dokonanej na podstawie informacji w sprawie pracowników biur senatorskich, przewidzianej przepisami art. 23 ust. 4a ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora) wynika, że projektowane rozwiązanie w zakresie zapewnienia środków na odprawy emerytalne ww. pracownikom, będzie dotyczyło niewielkiego odsetka ogółu zatrudnionych w biurach senatorskich. Przyjmując zbliżoną strukturę wieku pracowników w kolejnych kadencjach oraz pomijając osoby, które już pobierają świadczenie emerytalne, można zakładać, że konieczność zapewnienia środków na odprawy emerytalne (lub rentowe) będzie dotyczyć około 3 etatów rocznie. Na tej podstawie szacuje się, że wydatki Kancelarii Senatu z powyższego tytułu wyniosą około 20 tys. zł w skali roku. O analogiczne dane wystąpiono do Kancelarii Sejmu. W związku z brakiem informacji dotyczących zatrudnienia w biurach poselskich oraz biurach klubów i kół, niemożliwe jest precyzyjne oszacowanie wzrostu wydatków z powyższego tytułu w budżecie Kancelarii Sejmu. Można jednak przypuszczać, że podobnie jak w przypadku Kancelarii Senatu – będzie on niewielki, zwłaszcza w odniesieniu do ogólnej puli środków przeznaczonych na funkcjonowanie biur poselskich oraz biur klubów i kół. Przewidziane w projektowanej ustawie rozwiązania (m.in. konieczność bieżącego udostępniania danych z Rejestru Korzyści) wpłyną także na wzrost obciążenia administracyjnego Kancelarii Sejmu i Senatu. Z uwagi na skalę zjawiska, można przypuszczać, że dodatkowe obciążenie będzie nieznaczne.

7. Wpływ na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym funkcjonowanie przedsiębiorców oraz na rodzinę, obywateli i gospodarstwa domowe. Skutki Czas w latach od wejścia w życie 0 1 2 3 5 10 Łącznie zmian (0-10) duże 0 0 0 0 0 0 0 W ujęciu przedsiębiorstwa pieniężnym sektor mikro-, (w mln zł, małych i średnich 0 0 0 0 0 0 0 przedsiębiorstw ceny stałe z rodzina, obywatele 2026 r.) oraz gospodarstwa 0 0 0 0 0 0 0 domowe W ujęciu duże Przedmiotowa ustawa nie będzie miała wpływu na konkurencyjność gospodarki niepieniężnym przedsiębiorstwa i przedsiębiorczość, w tym funkcjonowanie przedsiębiorców oraz na rodzinę, sektor mikro-, obywateli i gospodarstwa domowe. małych i średnich przedsiębiorstw

rodzina, obywatele oraz gospodarstwa domowe Dodatkowe informacje, w tym wskazanie źródeł danych i przyjętych do obliczeń założeń

8. Zmiana obciążeń regulacyjnych (w tym obowiązków informacyjnych) wynikających z projektu.

nie dotyczy

Wprowadzane są obciążenia poza bezwzględnie tak wymaganymi przez UE (szczegóły w odwróconej nie tabeli zgodności). nie dotyczy

zmniejszenie liczby dokumentów zwiększenie liczby dokumentów zmniejszenie liczby procedur zwiększenie liczby procedur skrócenie czasu na załatwienie sprawy wydłużenie czasu na załatwienie sprawy inne: inne: zwiększenie częstotliwości publikowania informacji

Wprowadzane obciążenia są przystosowane do ich tak elektronizacji. nie nie dotyczy

Komentarz:

Projektowana regulacja nakłada na Marszałka Sejmu albo Marszałka Senatu obowiązek podawania do publicznej wiadomości w formie zapisu elektronicznego danych z Rejestru Korzyści na bieżąco, a nie raz w roku jak dotychczas, a także udostępniania ich przez okres 6 lat po zakończeniu wykonywania mandatu. Obowiązek ten będzie wykonywać odpowiednio Kancelaria Sejmu i Kancelaria Senatu.

9. Wpływ na rynek pracy.

Brak wpływu.

10. Wpływ na pozostałe obszary.

środowisko naturalne demografia informatyzacja sytuacja i rozwój regionalny mienie państwowe zdrowie inne:

Brak wpływu.

11. Planowane wykonanie przepisów aktu prawnego.

Projektowana ustawa wejdzie w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

12. W jaki sposób i kiedy nastąpi ewaluacja efektów projektu oraz jakie mierniki zostaną zastosowane? Projektowana regulacja powinna podlegać ewaluacji po 2-3 latach od momentu jej wejścia w życie w zakresie liczby oraz wysokości wypłaconych pracownikom biur klubów i kół oraz biur poselskich, senatorskich lub poselsko-senatorskich odpraw emerytalnych lub rentowych.

13. Załączniki (istotne dokumenty źródłowe, badania, analizy itp.).

Brak.