Informacja o wynikach działalności Centralnego Biura Antykorupcyjnego w 2023 r.

Warszawa, 28 marca 2024 r.

SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja Szef Centralnego Biura Antykorupcyjnego M-III-2740/2024

Pan Szymon Hołownia Marszałek Sejmu

Rzeczypospolitej Polskiej

Szanowny Panie Marszałku

Realizując obowiązek wynikający z art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 184) przedstawiam

- Informację 0 wynikach działalności Centralnego Biura _Antykorupcyjnego w 2023 r.

Z poważaniem

(-) Agnieszka Kwiatkowska-Gurdak INFORMACJA

z działalności CENTRALNEGO BIURA ANTYKORUPCYJNEGO

w 2023 r.

Spis treści

Wykaz skrótów 2 WPROWADZENIE 3 DZIAŁANIA OPERACYJNO-PROCESOWE 4 Sprawy operacyjne 4 Postępowania przygotowawcze 4 Przykłady postępowań przygotowawczych 6 DZIAŁANIA KONTROLNE 12 Postępowania kontrolne 12 Dostęp do informacji finansowych stanowiących tajemnicę bankową i ZAWOdOWĄ -....eanaaauneesa» 15 Przykłady kontroli 15 Analizy przedkontrolne 18 Sprawy kontrolne 20 Zgłoszenia przypadków korupcji 22 DZIAŁANIA ANALITYCZNO-INFORMACYJNE 23 Osłona antykorupcyjna 23 Prewencyjne działania osłonowe 26 Pozostałe działania analityczne. 29 Przeciwdziałanie konfliktowi interesów 30 WSPÓŁPRACA MIĘDZYNARODOWA 32 Norweski Mechanizm Finansowy 33 EDUKACJA I PREWENCJA 35 DZIAŁANIA WSPOMAGAJĄCE 36 Budżet 36 Stan osobowy funkcjonariuszy i pracowników 37 Szkolenie i doskonalenie zawodowe 37 Logistyka 38

Wykaz skrótów

ABW Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego

AOTMiT Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji

ARiMR Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

CBŚP Centralne Biuro Śledcze Policji

EPAC Stowarzyszenie Europejskich Partnerów Przeciwko Korupcji

EUROPOL Agencja Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania

FBI Federalne Biuro Śledcze

GIF Główny Inspektorat Farmaceutyczny

GIIF Generalny Inspektor Informacji Finansowej

KAS Krajowa Administracja Skarbowa

KGP Komenda Główna Policji

kk Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 17) KNF Komisja Nadzoru Finansowego

KPRM Kancelaria Prezesa Rady Ministrów

KRS Krajowy Rejestr Sądowy

KRUS Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego

KSH Ustawa z dnia 15 września 2000 r. (Dz. U. z 2024 poz. 18) Kodeks Spółek Handlowych MF Ministerstwo Finansów

MON Ministerstwo Obrony Narodowej

MŚWiA Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

MSZ Ministerstwo Spraw Zagranicznych

MZ Ministerstwo Zdrowia

NCA National Crime Agency (Narodowa Agencja ds. Przestępczości – Wielka Brytania) NAC National Anticorruption Center (Narodowa Służba Antykorupcyjna Mołdawii) NABU Narodowe Biuro Antykorupcyjne Ukrainy

NCBR Narodowe Centrum Badań i Rozwoju

NFZ Narodowy Fundusz Zdrowia

NMF Norweski Mechanizm Finansowy

OLAF Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych

OSK CBA Ośrodek Szkoleniowo-Konferencyjny CBA w Lucieniu

ONZ Organizacja Narodów Zjednoczonych

PARP Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

PFR Polski Fundusz Rozwoju SA

PGE Polska Grupa Energetyczna SA

PK Prokuratura Krajowa

RPO Regionalny Program Operacyjny

RARS Rządowa Agencja Rezerw Strategicznych

SG Straż Graniczna

STT Specialiujy Tyrimy Tarnyba (Specjalna Służba Śledcza Republiki Litewskiej) SKW Służba Kontrwywiadu Wojskowego

Pzp Ustawa z dnia 1 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz.U. 2023 poz.1605) WSKŁA Austriacka Prokuratura do Zwalczania Przestępczości Gospodarczej i Korupcyjnej WUP Wojewódzki Urząd Pracy

ZUS Zakład Ubezpieczeń Społecznych

Szanowni Państwo,

realizując ustawowy obowiązek, przedstawiam Państwu podsumowanie działalności Centralnego Biura Antykorupcyjnego w 2023 roku – roku zmian, choć trudnym, to jednak pełnym osiągnięć na polu krajowym oraz międzynarodowym.

Wykonując czynności w ramach szeregu naszych ustawowych działań, kontynuowaliśmy wielowątkowe śledztwa w zakresie korupcji, przestępstw podatkowych, w szczególności w kontekście uszczuplenia VAT oraz przestępczości zorganizowanej i prania pieniędzy. Trwały prace w zakresie osłon antyko-rupcyjnych przedsięwzięć rządowych, w tym Tarczy Finansowej Polskiego Funduszu Rozwoju. Kolejny rok koncentrowaliśmy się na zagrożeniach związanych z prawidłowym wykorzystywaniem środków z budżełu UE, w szczególności w obszarze projektów szkoleniowo-akływizacyjnych. W odpowiedzi na pojawiające się nadużycia, powołaliśmy zespół zadaniowy do zwalczania nieprawidłowości w za-rządzaniu środkami publicznymi przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju oraz Polską Agencję Rozweju Przedsiębiorczości.

Działalność CBA została wyróżniona na forum międzynarodowym. Projekt ABCUczciwości otrzy-mał nagrodę EPAC/EACN Award 2023 za najbardziej innowacyjny i udany koncept w obszarze przeciwdziałania korupcji. W minionym roku zakończono również realizację projektu finansowa-nego przez Norweski Mechanizm Finansowy. Miał on na celu wzmocnienie kompetencji organów ścigania w obszarze analiz kryminalnej i strategicznej, które wspomagają walkę z korupcją i prze-stępczością gospodarczą. Projekt zaowocował współpracą wielu polskich oraz międzynarodowych partnerów.

Prowadzone w ubiegłym roku działania szkoleniowe uzupełniliśmy seminarium naukowym pt. Ucz-ciwość warunkiem sprawnego państwa, zorganizowanym w Ośrodku Szkoleniowo-Konferencyjnym CBA w Lucieniu. Udział w nim wzięli przedstawiciele ośrodków akademickich, z którymi Biuro pod-pisało listy inłencyjne o współpracy. Dostrzegając znaczenie prewencji i profilaktyki antykorupcyj-nej, Biuro będzie kontynuować aktywność w tym obszarze.

Szef

Cenfralnego Biura Antykorupcyjnego

lada "(hy

Agnieszka Kwiatkowska-Gurdak

DZIAŁANIA

OPERACYJNO-PROCESOWE

Sprawy operacyjne

W 2023 r. jednostki organizacyjne CBA prowadziły 751 spraw operacyjnych.

Sprawy operacyjne w latach 2021-2023

rok liczba spraw operacyjnych prowadzonych

2021 _163 | 534 | 167 2022 = _ 385 | 750 383 2023 377 751 436

Postępowania przygotowawcze

W 2023 r. wszczęto 162 postępowania przygotowawcze. W 106 przypadkach śledztwa pro-wadzono na materiałach własnych, zaś 56 na materiałach powierzonych przez prokuraturę.

Postępowania przygotowawcze w latach 2021-2023

liczba postępowań przygotowawczych

prowadzonych zakończonych

___2021 165 | 584 158 2022 | 228 694 208 o 2023 162 643 167

Zakończono 167 postępowań przygotowawczych. Wniesieniem aktu oskarżenia zakończyły się 74 postępowania, a umorzeniem – 70, w tym 10 – umorzeniem warunkowym. 23 postępowania zakończono w inny sposób (np. przekazano do innych organów, włączono do innych postępowań).

liczba

Podstawy wszczęcia postępowań przygotowawczych wszczętych w 20283 r.

Wyłączenie z innego postępowania przygotowawczego 95 Materiały uzyskane w trybie art.1 7 ustawy o CBA 17 Pisemne zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa 16 Materiały uzyskane w wyniku czynności operacyjno-rozpoznawczych ó Materiały uzyskane w wyniku czynności analityczno-informacyjnych 5 Materiały uzyskane w trybie art. 19 ustawy o CBA 5 Protokół ustnego zawiadomienia o przestępstwie 4 Materiały uzyskane w wyniku czynności kontrolnych 4 Przekazane przez inne służby lub organy 3 Protokół przesłuchania świadka 1 Inne dokumenty [ej

Podstawą wszczęcia ponad połowy prowadzonych postępowań przygotowawczych było wyłą-czenie materiałów z innych postępowań, a w 17 przypadkach – materiały uzyskane w trybie art. 17 ustawy o CBA.

W wyniku prowadzonych w 2023 r. śledztw zatrzymano 330 osób. 634 podejrzanym przed-stawiono zarzuty po raz pierwszy w danej sprawie. Łącznie w prowadzonych w 2023 r. postę-powaniach przedstawiono 1 901 zarzutów.

Liczba podejrzanych i przedstawionych zarzułów w latach 2021-2023

liczba rok = = podejrzanych zarzutów

2021 688 | 2020 2022 869 | 3101 2023 | 634 | 1901

Zastosowano 1 137 środków zapobiegawczych. Najczęściej stosowanym w 2023 r. środkiem zapobiegawczym był dozór Policji lub przełożonego wojskowego.

Rodzaj zastosowanych środków zapobiegawczych

zakaz kontaktowania się z pokrzywdzonymi aaa | osobami fymczasowe aresztowanie zawieszenie w czynnościach słuzbowych lub zakaz ©) wykonywania zawodu

zakaz przebywania w określonych miejscach 0

nakaz powstrzymania się od określonej działalności 8 lub prowadzenia pojazdów

W 2023 r. w toku prowadzonych postępowań przygotowawczych zabezpieczono mienie o łącz-nej wartości ponad 338,2 mln zł, ponad 19,2 tys. euro oraz 31,1 tys. dolarów, 1 tys. funtów i 110 franków szwajcarskich.

Ujawniono szkodę w mieniu Skarbu Państwa w wysokości blisko 429,5 mln zł. Natomiast wartość ujawnionych w 2023 r. korzyści majątkowych wyniosła ponad 135,5 mln zł.

Kluczowe obszary tematyczne postępowań przygotowawczych wszczętych RWCZEKE MO oska

SEKTOR PRZEDSIĘBIORSTW

17 4 4

J X SAMORZĄDOWA zzz ADMINISTRACJA

a

i3

13 OBSZARY WIARYGODNOŚĆ

INSTYTUCJE TEMATYCZNE DOKUMENTÓW FINANSOWE PROGRAMY UNIJNE 4

7 8 [5

Pa. WYMIAR _, , ; SPRAWIEDLIWOŚCI SŁUŻBA +.

ZDROWIA

+

pe WOJSKO , -Na 4 i my

=

Przykłady postępowań przygotowawczych

Wyłudzenie subwencji finansowej

W oparciu o materiały zgromadzone przez funkcjonariuszy Biura, Prokuratura wydała posta-nowienie o przedstawieniu zarzutów przedsiębiorcy z Bydgoszczy, który zgłosił wstecznie swoją żonę do ZUS jako osobę zatrudnioną, podlegającą obowiązkowym ubezpieczeniom społecz-nym, celem spełnienia warunków ubiegania się o subwencję finansową z programu rządowego „Tarcza Finansowa 1.0”. Przedsiębiorca, celem uzyskania wsparcia finansowego, wprowadził również w błąd pracowników WUP i podał nieprawdziwe informacje dotyczące zawyżonej liczby zatrudnionych osób. W 2023 r. wydane zostało postanowienie w przedmiocie zabezpie-czenia majątkowego poprzez ustanowienie hipoteki przymusowej na dwóch nieruchomościach należących do podejrzanego, na łączną kwotę ok. I min zł.

Łapówka za zlecenia

Funkcjonariusze CBA na terenie jednego ze szpitali dokonali zatrzymania przedsiębiorcę bez-pośrednio po wręczeniu korzyści majątkowej osobie pełniącej funkcję publiczną – dyrektorowi tej jednostki. Zatrzymany przedsiębiorca realizował w tej placówce medycznej prace remon-towo-budowlane, a wręczona korzyść miała zapewnić mu przychylność i preferencyjne trakto-wanie spółki poprzez zawieranie kolejnych zleceń i kontraktów.

Jak ustalono, jeden z partnerów biznesowych zatrzymanego udzielał mu pomocy poprzez za-bezpieczenie i obserwację miejsca zdarzenia.

Na obecnym etapie śledztwa 2 zatrzymanym przedstawiono 2 zarzuty, a wartość ujawnionej korzyści majątkowej wyniosła 50 tys. zł.

Korupcja urzędnicza i drogocenne monety

Prezydent Ostrowca Świętokrzyskiego usłyszał łącznie 9 zarzutów, w tym dotyczących przyjęcia korzyści osobistych i majątkowych w kwocie 80 tys. zł. Został także zawieszony w obowiązkach służbo-wych. Prokurator przedstawił mu zarzut nakłaniania świadka do skła-dania fałszywych zeznań, a świadkowi – zatajenia sprzedaży po-dejrzanemu złotych i srebrnych monet o wartości 1,7 mln zł. Monety zostały zabezpieczone przez funkcjonariuszy CBA w mieszkaniu pre-zydenta Ostrowca Św. w trakcie przeszukania.

Kolejne zarzuty dotyczyły złożenia nieprawdziwych oświadczeń ma-jątkowych w latach 2021-2023, w których podejrzany zataił zakup tych monet.

Prezydentowi przedstawiono również zarzuty przyjęcia korzyści osobistej w związku z pełnioną funkcją publiczną oraz pomocnictwa w celu doprowadzenia do niekorzystnego rozporządzenia mieniem ZUS poprzez przyznanie nienależnego świadczenia. W ramach uzupełnienia, w paź-dzierniku 2023 r. Prezydent Ostrowca Świętokrzyskiego usłyszał ostatnie 3 zarzuty przyjęcia korzyści majątkowej w związku z pełnieniem funkcji publicznej.

Postępowania obejmuje jeszcze 4 innych podejrzanych, z których 3 usłyszało zarzuty składania fałszywych zeznań.

Korupcja w MSZ

Funkcjonariusze CBA zatrzymali 8 osób w sprawie dotyczącej składania obietnic udzielenia ko-rzyści majątkowych w zamian za pośrednictwo w załatwianiu spraw związanych z uzyskaniem pozwoleń na pobyt na terenie Rzeczypospolitej Polskiej dla cudzoziemców, a także bezprawne wywieranie wpływu na przebieg procedury wydawania przedmiotowych pozwoleń przez osoby pełniące funkcje publiczne w MSZ.

Zatrzymanie jednej z osób nastąpiło w trakcie przyjmowania od funkcjonariusza kwoty 160 tys. zł zaliczki uzgodnionej korzyści majątkowej o łącznej wartości 800 tys. zł. Mężczyzna powoływał się na wpływy w MSZ oraz placówkach dyplomatycznych, oferując pomoc w uzyskiwaniu wiz uprawniających do przyjazdu i podjęcia pracy na terytorium RP dla obywateli Indii, Nepalu oraz Tajlandii.

W sprawie łącznie zatrzymano oraz przedstawiono zarzuty 9 osobom.

Powoływanie się na nieistniejące wpływy w instytucjach państwowych

Prowadzone postępowanie dotyczyło powoływania się w latach 2021-2023 na wpływy w są-dach i prokuraturach na terenie całego kraju. Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że były prokurator apelacyjny wywoływał przekonanie o istnieniu takich wpływów, w celu zała-twiania korzystnych rozstrzygnięć w toczących się sprawach cywilnych i karnych. Podejrzany wprowadził w błąd szereg osób, co do faktu bycia adwokatem lub radcą prawnym, wykorzy-stując do tego celu kancelarię prawną prowadzoną przez swoją córkę.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że podejrzani doprowadzili do nieko-rzystnego rozporządzenia mieniem znacznej wartości na szkodę szeregu osób w kwocie nie mniejszej niż 1,3 mln zł.

Na podstawie postanowienia Prokuratora funkcjonariusze CBA dokonali zatrzymania 2 osób na terenie województwa lubelskiego. W miejscu zamieszkania podejrzanych zostały przeprowa-dzone przeszukania mające na celu zabezpieczenie dowodów rzeczowych mogących mieć zna-czenie w prowadzonym śledztwie. Podejrzani zostali tymczasowo aresztowani oraz usłyszeli szereg zarzutów.

Wyłudzenie dofinansowania

Funkcjonariusze CBA zatrzymali 5 osób na terenie województw mazowieckiego oraz zachod-niopomorskiego, w związku z prowadzonym śledztwem dotyczącym wyłudzenia dofinansowa-nia do projektu badawczego podmiotu gospodarczego ze środków finansowych Urzędu Marszałkowskiego Województwa Lubuskiego w ramach RPO – Lubuskie 2020.

Zatrzymani doprowadzili do niekorzystnego rozporządzenia mieniem znacznej wartości po-przez złożenie nieprawdziwych informacji oraz nierzetelnych oświadczeń, które warunkowały pozytywne rozpatrzenie wniosku o przyznanie dofinansowania na realizację projektu. Ponadto, poprzez podmioty gospodarcze zaangażowane w przestępczy proceder sztucznie zawyżano koszty projektu poprzez wystawianie zawyżonych lub nieodzwierciedlających rzeczywistych zdarzeń go-spodarczych faktur dotyczących rzekomych kosztów poniesionych w ramach realizacji projektu. Osoby zatrzymane zostały doprowadzone do Prokuratury Okręgowej w Zielonej Górze, a Pro-kurator przedstawił im zarzuty.

Skorumpowany samorządowiec

W ramach prowadzonego śledztwa, na terenie woje-wództwa wielkopolskiego dokonano zatrzymania samo-rządowca oczekującego korzyści majątkowej od przedsię-biorcy w związku z możliwością dalszej realizacji inwestycji w postaci budowy biogazowni. W miejscu zamieszkania podejrzanego zostało przeprowadzone przeszukanie ma-jące na celu zabezpieczenie dowodów rzeczowych mogą-cych mieć znaczenie w sprawie. W trakcie czynności funk-cjonariusze CBA zabezpieczyli mienie w wysokości ponad 5 tys. USD.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że samorządowiec za pośrednictwem innych osób złożył korupcyjną propozycję przedsiębiorcy, który nie zgodził się na wręczenie „łapówki” w wysokości 200 tys. zł, w związku z czym planowana inwestycja miała nie dojść do skutku. Wobec podejrzanego Sąd zastosował wolnościowe środki zapobiegawcze w postaci: zawie-szenia w czynnościach służbowych, dozoru policji, poręczenia majątkowego w kwocie 20 tys. zł, zakazu opuszczenia kraju oraz zakazu kontaktu z innymi podejrzanymi w sprawie.

Dotychczas w sprawie zarzuty przedstawiono łącznie 5 osobom.

Wyłudzenie środków z PARP

Śledztwo zostało wszczęte w efekcie kontroli przeprowadzonej w Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP), w zakresie wybranych procedur podejmowania i realizacji decyzji w przedmiocie udzielenia wsparcia finansowego, w szczególności na realizację projektu pod nazwą „Wdrożenie linii produkcji sproszkowanego soku z topinamburu w osłonie witaminy C, przy-gotowywanego dla zastosowań farmaceutycznych”, w ramach Programu Operacyjnego innowa-cyjna Gospodarka 2007-2013.

W trakcie prowadzonego śledztwa ustałono, że prezes zarządu spółki, w celu uzyskania od PARP dofinansowania ze środków publicznych w wysokości blisko 10 mln zł, przedłożył w Rzeszowskiej Agencji Rozwoju Regionalnego Sp. z o.o. wniosek o dofinansowanie projektu wraz z dokumentami, które poświadczały nieprawdę w zakresie m.in. zakupu gruntów i budynków przyszłego zakładu produkcyjnego, prowadzonych badań dotyczących opracowania nowej technologii produkcji przez jednostkę badawczo-rozwojową funkcjonującą w strukturach spółki od początku jej powstania oraz poniesionych do momentu złożenia wniosku o dofinansowanie kosztów z tym związanych w łącznej wysokości ponad 142 tys. zł., zaplanowanego w ramach tego projektu zakupu środków trwałych w postaci kontenerów do systemu oczyszczania ścieków oraz maszyn potrzebnych do uruchomienia produkcji.

W listopadzie 2023 r. zatrzymano 5 osób, którym przedstawiono zarzuty. Wobec podejrza-nych sąd zastosował wolnościowe środki zapobiegawcze w postaci m.in. poręczenia majątko-wego, dozoru Policji i zakazu opuszczania kraju.

Oszustwo w Plus Bank

Funkcjonariusze Biura zatrzymali 6 osób, podejrzewanych o uzyskiwanie wielomilionowych kre-dytów na podstawie nierzetelnych dokumentów. Przeszukano również 7 lokalizacji na terenie Warszawy, powiatu otwockiego oraz Gdańska. Zatrzymani to prezesi i byli prezesi spółek, które w latach 2014-2018 uzyskały wielomilionowe kredyty inwestycyjne, pożyczki hipoteczne oraz kredyty obrotowe na podstawie nierzetelnych oświadczeń oraz dokumentów, które miały wpływ na uzyskanie dodatkowych środków finansowych. Zatrzymani w celu osiągnięcia korzyści majątkowych nadużywali uprawnień, wynikających z pełnionych funkcji oraz zakresu ich kom-petencji.

Według ustaleń śledczych wartość szkody majątkowej wyrządzonej w mieniu Plus Bank SA zo-stała oszacowana na kwotę przekraczającą 200 mln zł. Prowadzone śledztwo swoim zakresem obejmuje również wyłudzenie od Skarbu Państwa nienależnego zwrotu podatku VAT w kwocie przekraczającej 38 mln zł oraz prania pieniędzy.

Zatrzymani usłyszeli zarzuty za oszustwo finansowe i nadużycie zaufania. Zastosowano wolno-ściowe środki zapobiegawcze w postaci poręczeń majątkowych w łącznej kwocie przekracza-jącej 100 tys. zł, dozorów Policji oraz zakazów opuszczania kraju połączonych z zatrzymaniem paszportów bqdź z zakazem ich wydania.

Wyłudzenie środków unijnych i przekroczenie uprawnień

Sprawa dotyczyła wyłudzenia środków unijnych w związku z realizacją programu „Pilot Makro Elektro Scale Up”, finansowanego przez Polską Agencję Przedsiębiorczości. W toku śledztwa ustalono również, że w spółce Skarbu Państwa mogło dojść do przekroczenia uprawnień przez osoby uprawione do zajmowania się sprawami majątkowymi, poprzez zawieranie niekorzysta-nych umów oraz przekazywanie innym osobom informacji służbowych, co spowodowało straty finansowe dla spółki.

Śledztwo dotyczyło także przekroczenia uprawnień przez funkcjonariusza publicznego w celu uzy-skania korzyści majątkowej w formie nienależnej subwencji w ramach tarczy finansowej Polskiego Funduszu Rozwoju.

Dotychczas 8 podejrzanym przedstawiono zarzuty i zastosowano środki zapobiegawcze w po-staci poręczenia majątkowego, dozoru Policji oraz zakazu opuszczania kraju.

Fałszowanie dokumentacji przy ubieganiu się o dofinansowanie

Funkcjonariusze CBA zatrzymali 5 osób podejrzanych o udział w zorganizowanej grupie prze-stępczej, zajmującej się fałszowaniem dokumentacji i przedkładaniem do PARP oraz NCBR nie-prawdziwych oraz nierzetelnych dokumentów w ramach projektów o wartości ponad 70 mln zł. W toku śledztwa ustalono, iż latach 2019-2021 dochodziło do licznych nadużyć przy realizacji projektów dofinansowanych z Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, polegających na przedstawianiu jako wydatków kwalifikowalnych fikcyjnych usług doradczych, kreowaniu projektów w celu wyłudzenia dofinansowania, a także wprowadzaniu w błąd instytucji pośred-niczących. Działania zorganizowanej grupy przestępczej doprowadziły do wyrządzenia szkody w mieniu przekraczających 1 mln zł.

Zatrzymane osoby usłyszały zarzuty działania i kierowania grupą przestępczą, fałszu intelek-tualnego oraz oszustwa.

Wobec 2 podejrzanych zastosowano izolacyjny środek zapobiegawczy w postaci tymczaso-wego aresztowania. Wobec 3 pozostałych prokurator zadecydował o zastosowaniu wolnościo-wych środków zapobiegawczych, w tym dozoru Policji, zakazu opuszczania kraju połączonego

z zatrzymaniem paszportu, poręczenia majątkowego oraz zakazu kontaktowania się z osobami podejrzanymi w sprawie.

Fikcyjny obrół towarem Śledztwo dotyczyło działalności zorganizowanej grupy przestęp-czej, której członkowie działali pod pozorem prowadzenia dzia-

łalności gospodarczej w zakresie obrotu asortymentem w postaci na PME m ; A . za z + £: . odnoga, | WEF fit maszyn i urządzeń oraz ich części, które według tworzonej fikcyj- Raan a Wc

nej dokumentacji miały być dostarczane do spółek wykonujących usługi na rzecz KGHM Polska Miedź SA co faktycznie nie miało miejsca.

Fikcyjny obrót towarem miał miejsce pomiędzy co najmniej 8 pod- 4 miotami gospodarczymi zarejestrowanymi na terenie Polski. TADDZO LS s "OE psem. W związku z tą sprawą zatrzymano 8 osób, a także przeszukano miejsca zamieszkania, miejsca prowadzenia działalności gospodarczych oraz biura rachunkowe, celem zabezpieczenia doku-mentacji, przedmiotów mogących stanowić dowód w sprawie oraz składników majątkowych. Za-trzymanym osobom przedstawiono zarzuty udziału w zorganizowanej grupie przestępczej dzia-łającej w celu wyłudzenia podatku VAT.

2 podejrzanych zostało tymczasowo aresztowanych na okres 3 miesięcy, natomiast wobec 6 pozostałych Sąd zastosował wolnościowe środki zapobiegawcze w postaci dozoru Policji, za-kazu opuszczania kraju oraz poręczenia majątkowego od kwoty 100 tys. zł do 200 tys. zł. W śledztwie dotychczas zabezpieczono mienie o wartości ponad 13 mln zł.

Nadużycia podatkowe zorganizowanej grupy przestępczej

Funkcjonariusze Biura prowadzili wielowątkowe i transgraniczne śledztwo, związane z działal-nością zorganizowanej grupy przestępczej, której członkowie dokonywali nadużyć w zakresie podatku VAT, podatku akcyzowym i opłacie paliwowej, co mogło narazić Skarb Państwa na straty w wysokości przekraczającej łącznie 70 mln zł.

W efekcie zebranego przez CBA materiału dowodowego, organy KAS przeprowadziły kon-trolę wobec występującej w śledztwie polskiej spółki paliwowej oraz podmiotu prowadzącego w okolicach Szczecina skład podatkowy.

KAS na podstawie udostępnionej z akt sprawy dokumentacji źródłowej potwierdziła, iż spółka zawyżyła wartość dostaw biopaliwa o prawie 12 mln zł, a także wartość podatku naliczonego podlegającego odliczeniu od podatku należnego o prawie 2,5 mln zł. Ustalono również, iż w składzie podatkowym dopuszczono się naruszenia procedury zawieszenia poboru akcyzy wobec braku ustalenia rzeczywistej ilości przejętego towaru.

W wyniku podjętych działań kontrolnych spółka dokonała wpłaty całości kwoty podatku akcy-zowego oraz opłaty paliwowej wynikającej ze złożonych korekt deklaracji w wysokości około 26 mln zł.

Łącznie, dzięki współpracy CBA i KAS, spółki wpłaciły do Skarbu Państwa ponad 30 mln zł.

Korupcja w samorządzie

W lipcu 2023 r. funkcjonariusze CBA zatrzymali 4 osoby, w tym 2 urzędników m.st. Warszawy z Urzędu Dzielnicy Praga-Południe. Zgromadzony w śledztwie materiał dowodowy wskazuje, że zatrzymany Zastępca Burmistrza Dzielnicy Praga-Południe obiecał udzielić, a następnie udzielił drugiemu z zatrzymanych urzędników, korzyści osobistej w postaci zatrudnienia na stanowi-sku naczelnika wydziału. Podstawą udzielenia korzyści miało być wydanie przez urzędnika decyzji administracyjnej na zabudowę z naruszeniem przepisów prawa działki położonej w Rembertowie. Z ustaleń śledztwa wynika, że zatrzymany zastępca burmistrza nieformalnie nadzorował dzia-łalność spółki deweloperskiej, która uzyskała pozwolenie na budowę inwestycji. W sprawie zatrzymano także 2 przedsiębiorców, którzy pośredniczyli w sprawach związanych z przestępczym procederem. Jeden z nich pełnił oficjalnie funkcję prezesa spółki, którą faktycz-nie zarządzał i kontrolował zatrzymany urzędnik. Kolejny przedsiębiorca wystawiał puste fak-tury na rzecz spółki zarządzanej przez urzędnika. Dokumenty nie odzwierciedlały zdarzeń go-spodarczych i służyły do wyłudzenia należności publicznoprawnych.

Drukarnia pustych faktur

Funkcjonariusze Biura zatrzymali kolejną osobę w związku ze śledztwem dotyczącym wystawienia blisko 1500 fakturVAT o wartości blisko 23 min zł, które nie dokumentowały rzeczywistych zda-rzeń gospodarczych. Śledztwo nadzoruje Prokuratura Okręgowa w Warszawie.

Zgodnie z ustaleniami śledczych proceder polegał na wykorzystywaniu faktur dotyczących fik-cyjnych transakcji w celu zmniejszenia należności podatkowych, które prowadzący działalność gospodarczą powinni odprowadzić właściwym urzędom skarbowym. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego potwierdza, że skała wystawienia nierzetelnych faktur VAT sięga kilku-dziesięciu milionów złotych a odbiorcami pustych faktur było kilkunastu przedsiębiorców z terenu województwa mazowieckiego. W trakcie prowadzonych czynności procesowych zatrzymano dokumentację rachunkowo-podatkową podmiotu, który wykorzystywał „puste” faktury. Przedmio-tem faktur były różnego rodzaju usługi, pozorujące transakcje gospodarcze, które służyły do za-niżania zobowiązań podatkowych VAT i CIT. Za wystawione faktury VAT organizatorzy otrzymy-wali wynagrodzenie stanowiące określony % kwoty brutto z wystawionego dokumentu.

W śledztwie zarzuty usłyszało już kilkunastu przedsiębiorców, którzy wykorzystywali puste fak-tury. Straty Skarbu Państwa oszacowano na blisko 4,3 mln zł.

Sprawa ma charakter wielowątkowy i rozwojowy. Ze śledztwa wyłączono 13 postępowań. Ogółem w sprawie skierowano akty oskarżenia przeciwko 12 osobom. 7 osób zostało prawo-mocnie skazanych.

Afera śmieciowa

W. ramach prowadzonego śledztwa funkcjonariusze CBA zatrzymali Włodzimierza K. Jedno-cześnie funkcjonariusze przeszukali 7 związanych z nim nieruchomości, zlokalizowanych na tere-nie Mazowsza, Małopolski i Podkarpacia.

Zatrzymanie miało związek z prowadzonym śledztwem dotyczącym przyjęcia korzyści mająt-kowych i powoływania się na wpływy przy realizacji zamówień publicznych dla firm zajmują-cych się wywozem i utylizacją nieczystości z terenu m. st. Warszawy. Łączna wartość przedmio-towych zamówień opiewała na kwotę 600 mln zł.

W. ramach tego postępowania zarzuty przedstawiono 14 osobom.

„Karuzela podatkowa”

Prowadzone we współpracy z CBŚP i KAS śledztwo dotyczyło działalności „karuzel podatkowych” i wyłudzania nienależ-nego zwrotu podatku VAT z tytułu fikcyjnego obrotu sprzętem elektronicznym przez ponad 1700 podmiotów polskich i 300 zagranicznych.

Z ustaleń śledztwa wynika, że w latach 2012-2018 działała zorganizowana grupa przestępcza, która mogła doprowa-dzić do wyłudzenia podatku VAT w kwocie 1,5 mld zł. Grupę tworzyli obywatele Polski, krajów byłego bloku wschodniego oraz m.in. Rumunii, Ukrainy, Białorusi, Bułgarii, Rosji, Wielkiej Brytanii, Łotwy, Chin i Malezji. Schematy wykorzystywane przez grupę przestępczą były ukierunkowane na wyłudzanie nienależnego zwrotu podatku VAT, zaniżania należności podatkowych oraz legalizowania uzyskanych w ten sposób środków. W wątku powierzonym CBA ujawnione straty Skarbu Państwa wyniosły 30 mln zł. Dotychczas przedstawiono 34 zarzuty 12 podejrzanym. Funkcjonariusze CBA w 2023 r. prowadzili 143 kontrole, 855 analiz przedkontrolnych oraz 911 spraw kontrolnych.

m kontrole a analizy przedkontrolne e sprawy kontrolne

Spośród ww. działań, 88 spraw kontrolnych, 139 analiz i 22 kontrole dotyczyło wyłudzeń ze środków unijnych.

W toku kontroli oraz czynności analityczno-informacyjnych funkcjonariusze pionu kontroli ujawnili szkodę w mieniu Skarbu Państwa lub narażenie na powstanie takiej szkody w wysokości ponad 189 mln zł.

a 2021 m 2022 s 2023

Postępowania kontrolne

CBA prowadzi dwa rodzaje postępowań kontrolnych – planowe (na podstawie rocznych planów kontroli) oraz doraźne (na podstawie zarządzeń Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego lub osób upoważnionych). W Planie Kontroli dla Centralnego Biura Antykorupcyjnego na rok 2023 ujęto 15 tematów kontroli, w tym 13 w przedmiocie decyzji gospodarczych oraz 2 w zakresie oświadczeń o stanie majątkowym. Postępowania kontrolne prowadzone w 2023 r.

ME Wszczęte Zakończone JON 31.12.2022 r. ę 31.12.2023 r.

Przedmiot kontroli

decyzje gospodarcze

oświadczenia majątkowe oraz przestrze-ganie przepisów ograniczających działal-ność gospodarczą osób pełniqcych funkcje publiczne

i

19 12 27 26 32 26 14 12

arów

Spośród 143 kontroli prowadzonych w 2023 r. większość (76) postępowań była prowadzona w trybie doraźnym. W trybie planowym prowadzono 67 kontroli.

Liczba kontroli prowadzonych w 2023 r. z podziałem na tryb i zakres

oświadczenia majątkowe

decyzje gospodarcze

m kontrole doraźne HBkontrole planowe

Wszczęcie postępowań kontrolnych najczęściej poprzedzone było przeprowadzeniem czynności analityczno-informacyjnych w formie analizy przedkontrolnej. Podstawą wszczęcia kontroli pro-wadzonych w 2023 r. były:

– ustalenia analiz przedkontrolnych – 136,

– ustalenia spraw kontrolnych – 5,

– _ imienne zgłoszenie o nieprawidłowościach – 1,

– informacje od innej komórki CBA – 1.

Spośród prowadzonych w 2023 r. kontroli 59 obejmowało badanie określonych przepisami prawa procedur podejmowania i realizacji decyzji gospodarczych.

Obszary kontroli prowadzonych w 2023 r. dotyczących podejmowania i realizacji decyzji gospodarczych

Główny przedmiot kontroli procedur podejmowania i realizacji decyzji! Liczba kontroli zamówienia publiczne 25 wsparcie finansowe 24

1 Kontrole często obejmowały więcej niż jeden wskazany w tabeli przedmiot. rozporządzanie mieniem państwowym lub komunalnym 5

gospodarowanie środkami publicznymi 3

przyznawanie ulg - 1 ma obowiązki podatkowe 1

RAZEM 59

W trakcie 84 postępowań dotyczących osób pełniących funkcje publiczne kontrolowane były dane zawarte w oświadczeniach majątkowych pod kqtem ich prawidłowości i prawdziwości (54) oraz badane było przestrzeganie przepisów ustaw ograniczających prowadzenie działalności gospodarczej (29). W 1 przypadku kontrola obejmowała oba te zakresy jednocześnie.

Większość kontroli (54) w 2023 r. w zakresie oświadczeń majątkowych i ograniczenia prowa-dzenia działalności gospodarczej prowadzona była wobec samorządowców gminnych oraz osób zatrudnionych w jednostkach podległych samorządowi gminnemv.

Rodzaj pełnionej funkcji publicznej? Liczba kontroli samorządowcy gminni i osoby zatrudnione w jednostkach podległych 54 parlamentarzyści 7 prokuratorzy, sędziowie i osoby zatrudnione w sądownictwie i prokuraturze 7 samorządowcy powiatowi i osoby zatrudnione w jednostkach podległych 7 samorządowcy wojewódzcy oraz osoby zatrudnione w jednostkach podległych 3 kierownicy i pracownicy w urzędach państwowych 2

osoby zajmujące kierownicze stanowiska państwowe wg ustawy o wynagradza-niu osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe

pracownicy agencji państwowych 1 pracownicy spółek Skarbu Państwa 1 funkcjonariusze służb 1

RAŻEM 84

W wyniku prowadzonych kontroli, w 2023 r. skierowano 31 zawiadomień o uzasadnionym po-

dejrzeniu popełnienia przestępstwa, a w 10 przypadkach przekazano materiały do trwających

postępowań przygotowawczych. Ponadto:

– w 10 przypadkach kontrolowanemu lub organowi nadzorującemu przedstawiono wystą-pienia z informacją o naruszeniu przepisów oraz załecenia pokontrolne;

– złożono 7 wniosków o odwołanie z zajmowanego stanowiska, rozwiązanie stosunku pracy lub wygaszenie mandatu radnego;

– skierowano 3 zawiadomienia do Rzecznika Dyscypliny Finansów Publicznych;

– przekazano 2 informacje o nieprawidłowościach do innych właściwych organów;

– skierowano 1 wniosek o wydanie zarządzenia zastępczego w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego w przypadku niepodjęcia uchwały przez radę gminy.

W I przypadku zidentyfikowano rozbieżności pomiędzy danymi beneficjenta rzeczywistego ujawnionymi w Centralnym Rejestrze Beneficjentów Rzeczywistych a informacjami o tym benefi-cjencie ustalonymi w toku kontroli. W tym zakresie, na podstawie art. 61a ust. 3 ustawy o prze-ciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, dokonano stosownego zgłoszenia.

Według uzyskanych informacji, na podstawie zawiadomień o podejrzeniu popełnienia przestęp-stwa skierowanych w wyniku ustaleń kontroli CBA, w 2023 r. wszczęto 29 śledztw, 13 osobom

2 Weryfikowane osoby często zajmowały różne stanowiska obligujące je do składania oświadczeń – zestawienie dotyczy ostatnio pełnionych funkcji. przedstawiono zarzuty, a wobec 29 osób skierowano akty oskarżenia. Ponadto wydano 2 wyroki skazujące.

W 10 przypadkach materiały włączono do prowadzonego postępowania przygotowawczego.

Dostęp do informacji finansowych stanowiących tajemnicę bankową i zawodową

Podczas prowadzenia czynności kontrolnych, funkcjonariusze skierowali do Sądu Okręgowego w Warszawie 24 wnioski o wyrażenie zgody na korzystanie z przetwarzanych przez banki informacji dotyczących umów o rachunek papierów wartościowych, umów o rachunek pieniężny, umów ubezpieczenia lub innych umów dotyczących obrotu instrumentami finansowymi, a szcze-gólności z przetwarzanych przez uprawnione podmioty danych osób, które zawarły takie umowy.

Wnioski w trybie art. 23 ustawy o CBA Liczba wniosków

Wnioski pozytywnie rozpatrzone 213 Wnioski negatywnie rozpatrzone 2 Wnioski oczekujące na rozpatrzenie 1 Razem: 24

Przykłady kontroli

Nieprawidłowości w uzyskaniu i wykorzystaniu dofinansowania ze środków unijnych

W toku kontroli w spółce Inphotech sp. z o.o. stwierdzono nieprawidłowości dotyczące realizacji umów o dofinansowanie zawartych z Mazowiecką Jednostką Wdrażania Programów Unijnych oraz naruszenie Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020. Ustalono, że spółka nie zrealizowała dwóch projektów obejmujących ba-dania nad technologią światłowodową, a mimo to uzyskała dofinansowanie w łącznej kwocie około 6,5 mln zł. Zgromadzony materiał dowodowy ujawnił m.in. nieprawidłowości dotyczące wykorzystywania przez kontrolowanego specjalistycznej aparatury niezbędnej do realizacji objętych kontrolą projektów. W związku z ustaleniami kontroli skierowano do prokuratury za-wiadomienie o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez zarząd spółki. Po-nadto funkcjonariusze przyjęli ustne zawiadomienie o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa, które polegać ma m.in. na wyłudzaniu przez Inphotech oraz spółki powiązane kapitałowo dofinansowań poprzez zawyżanie kosztów realizacji projektów i poświadczania nieprawdy w dokumentach, co skutkować mogło powstaniem szkody w majątku Skarbu Państwa w kwocie przekraczającej 100 mln zł. Zawiadomienie to zostało przekazane do Prokuratury Regionalnej w Warszawie. W efekcie tych działań zostało wszczęte śledztwo w sprawie do-prowadzenia Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych do niekorzystnego roz-porządzenia mieniem wielkiej wartości pochodzącym ze środków publicznych poprzez przedło-żenie poświadczających nieprawdę i nierzetelnych dokumentów oraz oświadczeń.

Nieprawidłowości w realizacji Zintegrowanego Programu Rozwoju Politechniki Wrocławskiej

Kontrola wdrożenia systemu zarządzania uczelnią w obszarze procesów dydaktycznych, która została przeprowadzona w Politechnice Wrocławskiej, wykazała naruszenie przepisów ustawy Pzp, polegające na wyborze oferty i zawarciu umowy z wykonawcą w obarczonym wadą po-stępowaniu. Wybrana oferta zawierała cenę w wysokości 7,85 min zł brutto. Kontrolerzy stwier-dzili, że przyjęte w formularzu ofertowym zasady określania wynagrodzenia za świadczenia cząstkowe przysporzyły istotnych trudności w sporządzeniu oferty tym wykonawcom, którzy

3 W przypadku 3 wniosków Sąd wydał postanowienia w 2024 r. chcieli wycenić świadczenia zgodnie z zasadami ustawy o rachunkowości oraz kodeku cywil-nego. W ten sposób nie zachowano zasady uczciwej konkurencji i równego traktowania wyko-nawców, o czym mowa w art. 7 ust. 1 Pzp – gdyby nie przeszkoda formalna w postaci wadliwie określonej formuły wynagrodzenia, o realizację zamówienia mogliby się ubiegać inni wyko-nawcy albo oferta, którą kontrolowany otrzymał, miałaby inną treść. Zaistniała zatem podstawa do unieważnienia przetargu, czego jednak kontrolowany zaniechał. Ustalenia kontroli dały pod-stawę do skierowania zawiadomienia do Rzecznika Dyscypliny Finansów Publicznych Między-resortowej Komisji Orzekającej przy ministrze właściwym do spraw finansów o okolicznościach wskazujących na naruszenie dyscypliny finansów publicznych przez kanclerza Politechniki Wro-cławskiej oraz do poinformowania NCBR o podejrzeniu nieprawidłowego wykorzystania dofi-nansowania.

Udzielanie zamówień przywięziennym zakładom pracy z pominięciem Prawa zamówień publicznych

W toku kontroli zamówień na wybrane usługi, dostawy i roboty a"

=

budowlane, zlecane przywięziennym zakładom pracy przez

Sądy Okręgowe w Toruniu i Bydgoszczy, ustalono, że sądy, 8% korzystając z możliwości warunkowego pominięcia przepisów

Pzp, nie wprowadzały w umowach zobowiązania do wykona-

nia zamówienia przy udziale osób pozbawionych wolności.

W. konsekwencji wszystkie przywięzienne zakłady pracy – ze względu na brak możliwości realizacji zadania inwestycyjnego

w charakterze generalnego wykonawcy (brak zaplecza tech-nologicznego, brak wykwalifikowanego personelu) oraz brak możliwości jego realizacji przy udziałe osób pozbawionych wolności – zawierały umowy podwykonawcze. Podwykonawcy natomiast nie zatrudniali osób pozbawionych wolności ani nie korzystali z ich pracy. W ten sposób w latach 2016-2021 kwota ponad 10,21 mln zł została przesunięta do sektora prywatnego z pominięciem procedur Pzp, co zostało opisane w wystąpieniu pokontrolnym skierowanym do Ministerstwa Sprawiedliwości oraz odpowiednio do Dyrektorów Sądu Okręgowego w Toruniu i w Bydgoszczy. W reakcji na wystąpienie Dyrektor Sądu Okręgowego w Bydgoszczy podjął decyzję o opracowaniu i wdro-żeniu w podległej jednostce regulacji wewnętrznych, w zakresie udzielania zamówień publicz-nych, na rzecz przywięziennych zakładów pracy, w ramach zwolnienia podmiotowego, o którym mowa a art. 11 ust. 5 pkt 8 ustawy Pzp.

Nieprawidłowości w oświadczeniach majątkowych radnej Rady Miejskiej

W toku kontroli oświadczeń majątkowych, składanych w latach 2016-2021 przez radną jednego z miast w województwie warmińsko-mazurskim stwierdzono, że nie ujawniła ona w całości posia-danych zasobów pieniężnych, zaniżając je w granicach od ok 6,8 tys. zł do ponad 292,6 tys. zł. Kontrolowana nie wykazywała również udziału w nieruchomości gruntowej, nie ujawniła dochodu z tytułu pełnienia obowiązków społecznych i obywatelskich w wysokości ponad 7,3 tys. zł, zani-żyła wartość sprzedanej nieruchomości rolnej o kwotę 400 tys. zł. Kontrolowana nie ujawniła ponadto pożyczki gotówkowej zaciągniętej w PKO BP SA w wysokości ponad 10,7 tys. zł. Po przedstawieniu kontrolowanej zarzutów, prokuratura skierowała do sądu wniosek o wydanie wyroku bez przeprowadzenia rozprawy w trybie art. 335 § 1 kpk. W następstwie powyższego sąd wydał w tej sprawie wyrok, wymierzając radnej karę grzywny w wysokości 5 tys. zł i orze-kając publikację wyroku na tablicy ogłoszeń Urzędu Miasta w Kętrzynie.

Nieprawidłowości w wycenie nieruchomości przeznaczonych do zamiany w ramach rekompensaty Kontrola rozporządzania mieniem Skarbu Państwa przez prezydenta Katowic, w związku z po-zyskaniem w ramach rekompensaty – przez jedną ze wspólnot wyznaniowych – nieruchomości zamiennych, zakończyła się stwierdzeniem nieprawidłowości w operacie szacunkowym. W po-stępowaniu kontrolnym ustalono, iż kontrolowany naruszył art. 4 ustawy o zasadach zarządza-nia mieniem państwowym, zgodnie z którym mieniem państwowym zarządza się zgodnie z za-sadami prawidłowej gospodarki, z zachowaniem szczególnej staranności. Niezachowanie tej zasady doprowadziło do tego, że wspólnota wyznaniowa za oddaną nieruchomość o wartości ponad 2,1 mln zł otrzymała 2 nieruchomości, których łączna wartość okazała się wyższa o ok. 700 tys. zł od wartości przejętej nieruchomości (ponad 2,8 mln zł). Wyceniając bowiem jedną z przekazywanych nieruchomości posłużono się nieprawidłowym operatem szacunkowym. Na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji w listopadzie 2023 r. skierowano do pro-kuratury zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przez rzeczoznawcę majątkowego prze-stępstwa polegającego na poświadczeniu nieprawdy w sporządzonym przez siebie operacie szacunkowym dla nieruchomości zabudowanej o powierzchni 3 083 m2, położonej w Katowicach. Dochodzenie w tej sprawie prowadzi Prokuratura Rejonowa Katowice-Północ.

Zatrzymania i zarzuty po kontroli wykorzystania środków unijnych

Kontrola wsparcia finansowego udzielonego spółce Global Trade Mash przez Urząd Marszałkowski Województwa Lubuskiego doprowadziła do śledztwa, zatrzymania i przedstawienia zarzutów 6 osobom. Wśród zatrzymanych znaleźli się współwłaściciele przedsiębiorstwa oraz właściciele podmiotów wystawiających na rzecz spółki zawyżone faktury. W prowadzonym śledztwie za-bezpieczono mienie o wartości ponad 1 mln zł.

Kontrolą objęto proces dofinansowania projektu „Technologia biodetoksyfikacji odpadów drewnianych impregnowanych olejem kreozotowym do zastosowania jako paliwo lub kompo-nent do produkcji paliw”. W toku czynności kontrolnych zebrano materiał świadczący o sztucz-nym zawyżaniu kosztów projektu przez wzajemne wystawianie zawyżonych lub nieodzwiercie-dlających rzeczywistych zdarzeń gospodarczych faktur. Na podstawie stwierdzających nie-prawdę wniosków o dofinansowanie podmioty uczestniczące w procederze uzyskiwały od Urzędu Marszałkowskiego Województwa Lubuskiego środki finansowe na pokrycie tych faktur. W. ten sposób podejrzani doprowadzili Instytucję Zarządzającą do niekorzystnego rozporzą-dzenia mieniem w kwocie blisko 1,4 mln zł oraz usiłowali doprowadzić do niekorzystnego roz-porządzenia mieniem w kwocie blisko 4 mln zł. Ponadto ustalono, że główny wykonawca pro-jektu doprowadził Główny Instytut Górnictwa w Katowicach do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie blisko 850 tys. zł oraz usiłował doprowadzić do niekorzystnego rozporzą-dzenia mieniem w kwocie ponad 950 tys. zł poprzez wprowadzenie w błąd przedstawicieli Instytutu co do zamiaru wywiązania się z zapłaty za wykonanie usługi w zakresie badań nau-kowych i prac rozwojowych przewidzianych w projekcie.

Nieprawidłowości związane z obsługą prawną Urzędu Miejskiego w Świdnicy

W toku kontroli zamówienia publicznego na obsługę prawną Urzędu Miejskiego w Świdnicy w latach 2021-2023 stwierdzono naruszenie art. 1380 ust. 2 ustawy Pzp. Kontrolerzy ustalili, że warunki udziału w postępowaniu nie zapewniały równego i niedyskryminacyjnego traktowa-nia wykonawców, a procesy związane z udzieleniem zamówienia w sposób sztuczny zawężały konkurencję. Ponadto stwierdzono naruszenie reguł prawidłowego gospodarowania środkami publicznymi, polegające na zawieraniu dodatkowych umów na usługi prawne, mimo posiada-nych zapewnień realizowania takich usług na podstawie innych odpłatnych zobowiązań. W wy-niku poczynionych ustaleń w sierpniu 2023 r. skierowano do Rzecznika Dyscypliny Finansów Pu-blicznych przy RIO we Wrocławiu zawiadomienie o okolicznościach wskazujących na naruszenie dyscypliny finansów publicznych przez prezydenta Świdnicy. W grudniu 2023 r. Zastępca Rzecznika Dyscypliny Finansów Publicznych przy RIO we Wrocławiu poinformowała o wystą-pieniu do przewodniczącego Regionalnej Komisji Orzekającej w sprawach o naruszenie dyscy-pliny finansów publicznych przy RIO we Wrocławiu z wnioskiem o ukaranie prezydenta Świdnicy w związku z popełnieniem czynu określonego w art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o naruszeniu dyscy-pliny finansów publicznych.

Nieprawidłowości w programie „Innowacja kluczem do sukcesu”

Kontrola wsparcia finansowego, które Bełchatowsko Kleszczowski Park Przemysłowo Technolo-giczny (BKPPT) udzielił spółce Interhouse Polska Energy, wykazała nieprawidłowości dające podstawę do skierowania zawiadomienia do prokuratury. W ramach projektu Innowacja klu-czem do sukcesu, realizowanego ze środków Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka na lata 2007-2013, BKPPT w 2012 r. objął udziały za kwotę 750 tys. zł w powstałej w wyniku preinkubacji spółce. W toku kontroli potwierdzono powiązania osobowe łączące pracownika BKPPT (kierownika projektu) z osobami wchodzącymi w skład organu zarządczego i nadzor-czego spółki, która otrzymała dofinansowanie. Stwierdzono ponadto przedłożenie przez wnio-skodawców (pomysłodawców) dokumentów poświadczających nieprawdę, a dotyczących oko-liczności o istotnym znaczeniu dla uzyskania ww. dofinansowania oraz niewłaściwe sprawowanie nadzoru właścicielskiego nad spółką Interhouse Polska Energy. Poczynione ustalenia dały pod-stawę do skierowania do prokuratury zawiadomienia o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstw przez ustalone w toku kontroli osoby. W sierpniu 2023 r. skierowano również wy-stąpienie pokontrolne do Rady Nadzorczej BKPPT, w którym poinformowano o niewłaściwym sprawowaniu nadzoru właścicielskiego nad Interhouse Polska Energy sp. z o.o. W reakcji na wystąpienie Rada Nadzorcza BKPPT podjęła uchwałę, w której zaleciła zarządowi spółki wzmocnienie nadzoru właścicielskiego nad spółkami utworzonymi w ramach Działania 3.1. Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka.

Wykrycie strat PKP PLK w związku z przedawnieniem roszczeń odszkodowawczych

W wyniku kontroli projektu Poprawa stanu technicznego infrastruktury obsługi podróżnych (w tym dostosowanie do wymagań TSI PRM) Etap I Szczecin Główny, realizowanego przez PKP PLK SA, funkcjonariusze CBA stwierdzili, że zarząd tej spółki doprowadził do przedawnienia roszczeń odszkodowawczych przysługujących spółce z tytułu nienależytego wykonania umowy przez kon-sorcjum firm Winnicki sp. z o.o. i Maxto sp. z o.o. §.K.A. Przedmiotem umowy zawartej w paź-dzierniku 2014 r. było m.in. opracowanie dokumentacji projektowej, która stanowiła podstawę do opracowania SIWZ i PFU dla realizowanego projektu. W toku kontroli ustalono, że po 3 latach spółki PKP PLK i PORR zawarły umowę przewidującą dodatkowe roboty, których pro-wadzenie było w dużej mierze konsekwencją opracowania zamiennych rozwiązań projektowych w miejsce tych, które były wykonane na podstawie umowy z ww. konsorcjum. Kontrakt ze spółką PORR był 41-krotnie aneksowany, a w dokumentach stanowiących podstawę aneksowania wskazywano na błędy i niekompletność pierwotnej dokumentacji projektowej. Kontrolerzy stwierdzili, że po powzięciu wiedzy o nienależytym wykonaniu tej dokumentacji, zarząd PKP PLK powinien podjąć działania zmierzające do dokładnego ustalenia wartości prac dokonanych przez spółkę PORR, związanych z ponownym opracowaniem dokumentacji projektowej, w miej-sce tej, która okazała się wadliwa. Oszacowana suma ponownie poniesionych kosztów po-winna być przedmiotem roszczeń w stosunku do konsorcjum firm Winnicki i Maxto. Jak ustalono, ani PKP PLK, ani PKP nie dochodziły wobec konsorcjum jakichkolwiek roszczeń związanych z kosztami ponownego opracowania dokumentacji projektowej przez PORR SA. Ustalenia kon-troli zawarto w wystąpieniu pokontrolnym skierowanym w grudniu 2023 r. do Ministerstwa Infrastruktury.

Analizy przedkontrolne

W 2023 r. funkcjonariusze CBA prowadzili 855 analiz przedkontrolnych, z czego zakres 514 analiz obejmował procedury podejmowania i realizacji decyzji gospodarczych, a 341 analiz dotyczyło oświadczeń majqtkowych i przestrzegania przepisów antykorupcyjnych. Wszczęto 350 nowych analiz przedkontrolnych. Na dzień 31 grudnia 2023 r. zakończonych zostało 459 czynności w tym zakresie.

Analizy przedkontrolne wszczynane były głównie na podstawie ustaleń spraw kontrolnych (406, czyli 47,49%).

Podstawy wszczęcia spraw kontrolnych w 2023 r.

32 18 175 57 33 4 2 m ustalenia spraw kontrolnych m informacje ze źródeł otwartych m informacje od innej komórki CBA ustalenia analiz przedkontrolnych E informacja od innego podmiotu zewnętrznego m informacje uzyskane w czasie czynności kontrolnych imienne zgłoszenia o nieprawidłowościach 8 informacja od organów ścigania

anonimowe informacje o nieprawidłowościach m informacje od parlamentarzystów

m ustalenia kontroli

Prowadzone w 2023 r. analizy określonych przepisami prawa procedur podejmowania i reali-zacji decyzji gospodarczych, najczęściej dotyczyły wsparcia finansowego (209).

Obszary analiz prowadzonych w 2023 r. dotyczących podejmowania i realizacji decyzji gospodarczych

Przedmiot decyzji Liczba analiz

wsparcie finansowe 209

zamówienia publiczne 171 rozporządzanie mieniem państwowym lub komunalnym 76 gospodarowanie środkami publicznymi 31 przyznawanie koncesji, zezwoleń i ulg 12 inne 11

obowiązki podatkowe 4

RAZEM 514

Prowadzone w 2023 r. analizy oświadczeń majątkowych oraz przestrzegania przepisów ogra-niczających prowadzenie działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne naj-częściej dotyczyły podania nieprawdy lub zatajenia prawdy w oświadczeniu majątkowym (284).

Największą grupą pozostającą w zainteresowaniu CBA w trakcie badania prawidłowości i praw-dziwości oświadczeń o stanie majątkowym oraz przestrzegania przepisów antykorupcyjnych byli samorządowcy gminni i osoby zatrudnione w jednostkach podległych samorządowi gminnemu.

4 Analiza przedkonirolna często obejmowała więcej niż jeden wskazany w tabeli przedmiot. Zestawienie dotyczy głównego przedmiotu decyzji. Grupy zawodowe, których dotyczyły analizy przedkontrolne prowadzone w 2023 r. w obszarze oświadczeń majątkowych i ograniczenia prowadzenia działalności gospodarczej

Rodzaj pełnionej funkcji publicznej Liczba analiz samorządowcy gminni i osoby zatrudnione w jednostkach podległych 146 kierownicy i pracownicy w urzędach państwowych 67 prokuratorzy, sędziowie i osoby zatrudnione w sqdownictwie i prokuraturze 34 samorządowcy powiatowi i osoby zatrudnione w jednostkach podległych 33 parlamentarzyści 24 funkcjonariusze policji i innych służb 16 samorządowcy wojewódzcy i osoby zatrudnione w jednostkach podległych 11 inne osoby zobowiązane do składania oświadczeń majątkowych 5 osoby zajmujące kierownicze stanowiska państwowe wg ustawy o wynagradza-niu osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe oraz sędziowie Trybu- 4 nału Konstytucyjnego pracownicy agencji państwowych 1 RAZEM 341

Funkcjonariusze pionu kontroli w 2023 r. kontynuowali prowadzenie tzw. analiz systemowych obej-mujących określone grupy osób pełniących funkcje publiczne, zobowiązanych do składania oświadczeń o stanie majątkowym. Wieloetapowy proces pozwala na wytypowanie osób, których oświadczenia mogą zawierać uchybienia, mogące stanowić podstawę do wszczęcia kontroli.

Ustalenia przeprowadzonych analiz decyzji gospodarczych oraz oświadczeń majątkowych i przestrzegania przepisów antykorupcyjnych pozwoliły na skierowanie w 2023 r. 28 zawiado-mień o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. W 24 przypadkach przekazano prokuraturze do-kumentację do toczących się śledztw, a w 2 przypadkach do organów ścigania celem wykorzy-stania służbowego. Skierowano również 3 wnioski o wszczęcie kontroli zgodnie z kompetencjami organu oraz 2 zawiadomienia o naruszeniu dyscypliny finansów publicznych. Do właściwych or-ganów wysłano 22 informacje o stwierdzonych nieprawidłowościach a 5 informacji przekazano do urzędów skarbowych. Zakończone w 2023 r. analizy przedkontrolne zawierały w 111 przy-padkach rekomendację do wszczęcia kontroli lub kolejnych czynności analityczno-informacyjnych.

Właściwe organy, do których skierowano wnioski, informacje i zawiadomienia, poinformowały m.in. o wszczęciu 21 postępowań przygotowawczych, przedstawieniu zarzutów 16 osobom oraz skierowaniu aktu oskarżenia wobec 1 osoby. W 4 przypadkach dołączono dokumentację do prowadzonego postępowania przygotowawczego.

Sprawy kontrolne

W 2023 r. w CBA prowadzonych było 911 spraw kontrolnych, z czego 595 obejmowało pro-cedury podejmowania i realizacji decyzji gospodarczych, a 316 dotyczyło oświadczeń mająt-kowych i przestrzegania przepisów antykorupcyjnych. Wszczęto 550 nowych spraw. Na dzień 31 grudnia 2023 r. zakończonych zostało 615 czynności w tym zakresie.

Sprawy kontrolne wszczynane były najczęściej na podstawie anonimowych informacji o niepra-widłowościach (189 czyli 20,75%).

§ Weryfikowane osoby często zajmowały różne stanowiska obligujące je do składania oświadczeń – zestawienie dotyczy ostatnio pełnionych funkcji. Podstawy wszczęcia spraw kontrolnych w 2028 r.

56 18 8 5 anonimowe informacje o nieprawidłowościach H imienne zgłoszenia o nieprawidłowościach M informacje ze źródeł otwartych m informacje od podmiotów zewnętrznych £ informacje od innych jednostek org. CBA * infomacje uzyskane w toku czynności kontrolnych B informacje od organów ścigania informacje od palamentarzystów

£ inne Wśród prowadzonych w 2023 r. spraw kontrolnych w zakresie procedur podejmowania i rea-lizacji decyzji gospodarczych najczęściej występującym obszarem były zamówienia publiczne.

Obszary spraw kontrolnych prowadzonych w 2023 r., dotyczących podejmowania i realizacji decyzji gospodarczych

Przedmiot decyzji Liczba spraw

zamówienia publiczne 225 wsparcie finansowe 107 rozporządzanie mieniem państwowym lub komunalnym 116 gospodarowanie środkami publicznymi 75 inne 48 przyznawanie zezwoleń, ulg 13 obowiązki podatkowe 10 finansowanie partii politycznych 1

RAZEM 595

W zakresie badania prawidłowości i prawdziwości oświadczeń o stanie majątkowym składa-nych przez osoby pełniące funkcje publiczne oraz przestrzegania przez nie przepisów wpro-wadzających ograniczenia w podejmowaniu i prowadzeniu działalności gospodarczej, najwięk-szą grupą osób pozostającą w zainteresowaniu CBA byli samorządowcy gminni oraz osoby zatrudnione w jednostkach podległych samorządowi.

Grupy zawodowe, których dotyczyły sprawy kontrolne prowadzone w 2023 r. w obszarze oświadczeń majątkowych i ograniczenia prowadzenia działalności gospodarczej”

Rodzaj pełnionej funkcji publicznej Liczba spraw

samorządowcy gminni, osoby zatrudnione w jednostkach podległych 172 samorządowcy powiatowi, osoby zatrudnione w jednostkach podległych 48 prokuratorzy i sędziowie inne osoby zatrudnione w sądownictwie 42

osoby zajmujące kierownicze stanowiska państwowe wg ustawy

Nm M . . - ; 21 o wynagradzaniu osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe

ś Sprawa kontrolna często obejmowała więcej niż jeden wskazany w tabeli przedmiot. 7 Badana osoba często zajmowała różne stanowiska obligujące ją do składania oświadczeń – zestawienie dotyczy ostatnio pełnionej funkcji. samorządowcy wojewódzcy oraz osoby zatrudnione w jednostkach

podległych 16 o funkcjonariusze policji i innych służb 9 kierownicy i pracownicy w urzędach państwowych 4 a inne osoby zobowiązane do składania oświadczeń majątkowych 3 pracownicy agencji państwowych 1

RAZEM 316

W wyniku ustaleń podjętych w ramach spraw kontrolnych w 2023 r. skierowano 2 zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. W 9 przypadkach przekazano organom ścigania doku-mentację do wykorzystania służbowego, a w 6 przekazano celem dołączenia do prowadzonego postępowania. Do urzędów skarbowych wysłano 3 wnioski oraz 5 informacji. W 10 przypadkach przekazano zgromadzone materiały do innych komórek CBA, w tym prowadzących postępo-wania przygotowawcze.

Zakończone sprawy kontrolne w 168 przypadkach zawierały rekomendację do wszczęcia dal-szych czynności analityczno-informacyjnych, a w 4 przypadkach do wszczęcia postępowania kontrolnego. W 1 przypadku włączono materiały do innej analizy.

Właściwe organy, do których skierowano wnioski, informacje i zawiadomienia, poinformowały m.in. o wszczęciu 1 postępowania przygotowawczego oraz 1 postępowania wyjaśniającego. W 2 przypadkach Regionalne Izby Obrachunkowe poinformowały o planowanym wykorzystaniu przekazanych przez CBA informacji w kolejnych kontrolach obejmujących gospodarkę finansową i zamówienia publiczne w 2 gminach. W 1 przypadku, w następstwie informacji otrzymanych od CBA, organ skierował wniosek o ukaranie za naruszenie dyscypliny finansów publicznych oraz również w | przypadku – spółka prawa handlowego wprowadziła do stosowania regulację we-wnętrzną kodyfikującą zasady wynajmu lokali użytkowych będących w jej zasobach.

Zgłoszenia przypadków korupcji

W 2023 r. do CBA wpłynęło 29 305 zgłoszeń, z czego 763 dotyczyło potencjalnych przy-padków korupcji lub zdarzeń ją uprawdopo-dobniających.

Nadawcom zgłoszeń kierowanych do centrali - CBA udzielono 1 208 odpowiedzi. 4 013

Informacje dotyczące spraw leżących w kom- KO zgłoszeń telefonicznych petencji CBA przekazywane były do właści-wych jednostek organizacyjnych w celu wyko- 2 075

rzystania służbowego. Na podstawie sygna-łów o potencjalnych przypadkach korupcji, funkcjonariusze pionu kontroli w 2023 r. wszczęli 118 spraw kontrolnych i 68 analiz

zgłoszeń pisemnych

| e

przedkontrolnych. zgłoszeń osobistych DZIAŁANIA ANALITYCZNO-INFORMACYJNE

Biuro w ramach swoich zadań, związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa ekonomicznego kraju, kontynuowało osłonę rządowych programów pomocowych mających na celu m.in. prze-ciwdziałanie negatywnym skutkom epidemii dla krajowej gospodarki, a także przedsięwzięć mających na celu zwiększenie bezpieczeństwa na granicy Polski z Białorusią oraz Federacją Rosyjską. CBA w dalszym ciągu kierowało do MSWIA wnioski o objęcie krajowymi sankcjami osoby i podmioty, które wspierają agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę oraz współpracowało ze swoimi krajowymi i zagranicznymi partnerami w tym zakresie.

Efektem działalności analitycznej Biura było przygotowanie 135 opracowań analitycznych, w tym:

– | raportu specjalnego;

– 45 informacji sygnalnych;

– 12 raportów analitycznych;

– |] monitora problemowego;

– 76 raportów z analizy kryminalnej.

W styczniu 2023 r. do Departamentu Bezpieczeństwa Narodowego KPRM przekazano również wkład CBA do raportu o stanie bezpieczeństwa państwa.

Niezależnie od tego, ustalenia i rekomendacje Biura były przekazywane odbiorcom również w postaci odbiegającej od standardowych produktów analitycznych tzn. w formie notatek służ-bowych lub pism zawierających wyniki pracy analitycznej. Ta druga formuła była szczególnie często praktykowana w przypadku prewencyjnych działań osłonowych realizowanych w sto-sunku do przedsięwzięć, których zabezpieczenie zostało powierzone Biuru na mocy przepisów ustaw szczególnych (tj. budowa zabezpieczenia granicy).

Osłona antykorupcyjna

W 2023 r. CBA prowadziło działania w ramach osłony antykorupcyjnej w stosunku do 36 przed-sięwzięć. W ciągu roku czynnościami osłonowymi objęto 10 nowych przedsięwzięć, natomiast za-kończono je wobec 7. Biuro, jako organ wspierający ABW, prowadziło również osłonę w stosunku do działań zmierzających do wdrożenia Biznes Planu Spółki ElectroMobility Poland SA, w szcze-gólności działań przygotowawczych niezbędnych do przygotowania i uruchomienia produkcji samochodów elektrycznych.

Działania osłonowe w większości realizowane były w ramach prowadzonych spraw analitycznych, w przypadku zagadnień nieobjętych systemowym zainteresowaniem analitycznym – w ramach analitycznych czynności doraźnych. Wśród przedsięwzięć objętych osłoną zdecydowanie domino-wały projekty z zakresu szeroko rozumianej informatyzacji. Przedsięwzięcia objęte w 2023 r. osłoną antykorupcyjną według jednostek realizujących 2 3 mZUS m Spółki Skarbu Państwa konstytucyjne organa państwa inne resorty E resort cyfryzacji % resort zdrowia

Wyłudzenia środków pomocowych

W 2023 r. CBA kontynuowało skoordynowane czynności analityczno-informacyjne dotyczące ujawniania nieprawidłowości w procesie udzielania przedsiębiorcom świadczeń na ochronę miejsc pracy z programu Tarcza Antykryzysowa przez wojewódzkie i powiatowe urzędy pracy w całej Polsce (pomoc w kwocie 14 mld zł udzielona ok. 90 tys. podmiotom). W ubiegłym roku zainteresowaniem objęto również badanie prawidłowości wykorzystania przez przedsiębior-ców subwencji przyznawanych przez PFR w ramach programu pomocowego Tarcza Finansowa. Z tego źródła częściowo bezzwrotne dofinansowanie w wysokości 61 mld zł otrzymało 348 tys. podmiotów (mikro, małych i średnich przedsiębiorstw).

Prowadzono czynności analityczne związane z aktualizacją negatywnych rekomendacji służb oraz udzielaniem Funduszowi informacji na potrzeby postępowań windykacyjnych i sądowych, które stanowiły kolejny kluczowy element zabezpieczania interesu ekonomicznego Państwa oraz ograniczyły potencjalne niezasadne wydatkowanie środków publicznych.

Partycypacja Biura jako dysponenta informacji kluczowych dla oceny spełnienia przesłanek braku wypłaty subwencji finansowej lub żądania zwrotu udzielonego wsparcia finansowego była klu-czowa w przypadku odpowiedzi na roszczenia wnioskodawców i beneficjentów programów. Przedstawiane dotychczas przez CBA w postępowaniach sądowych informacje o podejmowanych czynnościach przyczyniły się do wydawania wyroków korzystnych dla Skarbu Państwa.

W wymiarze całego programu Tarcza Finansowa działania osłonowe koordynowane przez CBA pozwoliły na przed-stawienie około 3,8 tys. rekomendacji nieudzielenia sub-wencji finansowych lub nieumarzania wypłaconej pomocy w łącznej wysokości 2,51 mld zł.

54 analizy przedkontrolne dotyczące pomocy finansowej udzielonej przedsiębiorcom w związku z pandemią Covid-19 pozwoliły zidentyfikować szereg nieprawidłowości pole-gających m.in. na:

– złożeniu przez przedsiębiorców niezgodnych ze stanem faktycznym oświadczeń o liczbie zatrud-nionych pracowników na potrzeby uzyskania wyższej kwoty subwencji z Tarcz Finansowych PFR oraz świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy z WUP,

– złożeniu niezgodnych ze stanem faktycznym oświadczeń o osiągniętych obrotach firmy lub innych dokumentów mających istotne znaczenie przy podejmowaniu decyzji o przyznaniu po-mocy finansowej,

– rozdysponowaniu otrzymanej subwencji niezgodnie z celem jej przeznaczenia. Wytypowano również podmioty pozorujące prowadzenie działalności gospodarczej.

Ustalenia zakończonych w 2023 r. 29 analiz przedkontolnych stanowiły podstawę do złożenia 18 zawiadomień o podejrzeniu popełnienia przestępstw wskazujących na nienależnie udzielone lub niewykorzystane zgodnie z przeznaczeniem subwencje w kwocie ponad 30 mln zł. Na tej podstawie właściwe organy prokuratury wszczęły 9 śledztw oraz 6 dochodzeń. Wobec 1 be-neficjenta, który otrzymał nienależną pomoc publiczną w wysokości ponad 660 tys. zł został wniesiony akt oskarżenia. Ponadto do 8 wojewódzkich i powiatowych urzędów pracy skiero-wano informacje o ustalonych okolicznościach mogących wskazywać na nieuzasadnione uzyska-nie przez 4 beneficjentów pomocy publicznej w ramach Tarczy Antykryzysowej ze środków ww. urzędów. W 1 przypadku skierowano do właściwego urzędu skarbowego informację w zakresie wątpliwości co do: rzetelności faktur wystawianych przez beneficjenta (tzw. puste faktury), doko-nywanych pomiędzy rachunkami (prywatnym i firmowym) operacji przepływów środków i wypłat gotówkowych mogących służyć pomniejszeniu podstawy opodatkowania spółki jak również prawdopodobieństwu wyprowadzania środków z rachunku bankowego spółki na rachunek pry-watny jej właściciela w celu pomniejszenia rzeczywistych dochodów spółki. Ponadto ustalenia 1 analizy stanowiły podstawę do wszczęcia przez CBA kontroli u beneficjenta, który otrzymał pomoc publiczną z PFR w wysokości ponad 3 mln zł.

W efekcie prowadzonych w tym obszarze czynności sporządzonych zostało 40 zawiadomień o po-dejrzeniu popełnienia przestępstwa, które obejmowały łącznie 63 podmioty i osoby. Na podstawie złożonych zawiadomień, w 2023 r. wszczęto 27 śledztw obejmujących 50 podmiotów i osób. W zdecydowanej większości prowadzonych postępowań wykryte naruszenia dotyczyły czynów wskazanych w art. 286 oraz 297 kk. W toku przeprowadzonych czynności służbowych stwier-dzono, że objęte treścią zawiadomień podmioty i osoby wykazywały niezgodne ze stanem fak-tycznym stany zatrudnienia, wstecznie zgłaszały pracowników do ZUS, poświadczały nieprawdę co do rzeczywistego faktu prowadzenia działalności gospodarczej, niezgodne z przeznacze-niem wydatkowały uzyskane środki pieniężne.

Wsparcie poszkodowanych w związku z sytuacją ekologiczną na rzece Odrze

W. styczniu 2023 r. CBA objęło osłoną antykorupcyjną przedsięwzięcie realizowane przez ZUS pn. „Realizacja zapisów ustawy o szczególnym wsparciu podmiotów poszkodowanych w związku z sytuacjq ekologiczną na rzece Odrze”.

Zgodnie z brzmieniem ustawy o szczególnym wsparciu podmiotów poszkodowanych w związku z syłuacją ekologiczną na rzece Odrze (t.j. Dz. U. 2023.1392) płatnicy składek z określonych branż, którzy odnotowali niższe o co najmniej 50% przychody w związku z sytuacją ekologiczną na Odrze, mogli wystąpić o jednorazowe świadczenie pieniężne. Wnioski można było składać wyłącznie elektronicznie, za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych ZUS.

Warunki opisane w ustawie, od których zależało wypłacenie świadczenia, w ocenie Biura stwa-rzały możliwość wystąpienia nieprawidłowości polegających na wstecznym zatrudnianiu fikcyj-nych pracowników – podobny proceder zidentyfikowano bowiem podczas realizacji Tarczy An-tykryzysowej podczas pandemii Covid-19.

W ramach prowadzonych czynności nie zidentyfikowano nieprawidłowości w przedsięwzięciu realizowanym przez ZUŚ dot. wsparcia przedsiębiorców w związku z sytuacją na Odrze. Wią-zało się to głównie z bardzo małą ilością beneficjentów programu (w odniesieniu do prognozo-wanej liczby) oraz niską wartością otrzymanej pomocy. Czynnikiem zabezpieczającym program przed wyłudzeniami pomocy był regulamin, który bazował na doświadczeniach nabytych pod-czas realizacji programu Tarczy Antykryzysowej i Tarczy Finansowej. Dodatkowo, wartość po-mocy otrzymanej przez beneficjentów nie spełnia przesłanki działalności godzącej w interesy ekonomiczne państwa, powodującej wyrządzenie znacznej szkody majątkowej.

Prewencyjne działania osłonowe

Zabezpieczenie budowy bariery na granicy z Białorusią

W listopadzie 2021 r. weszła w życie ustawa o budowie zabezpieczenia granicy państwowej. Zgodnie z jej zapisami, do zamówień związanych z inwestycją nie stosuje się przepisów ustawy Pzp, a także szeregu innych ustaw”. Prowadzone czynności były ukierunkowane na weryfikację potencjalnych wykonawców i podwykonawców inwestycji oraz dostawców rozwiązań lub materia-łów wykorzystywanych do realizacji przedsięwzięcia, jak również rozpoznawanie zagrożeń dla inwestycji. Początkowo prewencyjnymi działaniami osłonowymi objęto budowę bariery elektronicz-nej na granicy z Białorusią. Następnie, w związku z rozszerzeniem zakresu prac objętych ustawą, w październiku 2022 r. działaniami osłonowymi objęto również budowę bariery perymetrycznej na granicy z Federacją Rosyjską, natomiast w październiku 2023 r. – budowę kolejnych dwóch odcinków bariery elektronicznej na granicy z Białorusią?.

Ogółem w okresie sprawozdawczym funkcjonariusze Biura dokonali weryfikacji 68 podmiotów go-spodarczych ubiegających się o udział w realizacji inwestycji oraz osób i firm z nimi powiązanych.

Wyniki weryfikacji podmiotów ubiegających się o udział w budowie bariery na granicy

liczba podmio- w tym: Inwestycja tów poddanych zaopiniowanych zaopiniowanych

weryfikacji negatywnie z zastrzeżeniami

bariera perymetryczna na gra-

nicy z Rosją – potencjalni podwy- 60 9 10 konawcy i dostawcy rozwiqzań bariera elektroniczna na rzekach 8 O 0

Wyniki ustaleń na temat podmiotów zostały przekazane inwestorowi, czyli Komendantowi Głównemu ŚG.

Budowa Krajowego Centrum Przetwarzania Danych

W sierpniu 2023 r. weszła w życie ustawa z 7 lipca 2023 r. o przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie budowy, przebudowy i utrzymania Krajowego Centrum Przetwarzania Danych oraz inwestycji towarzyszących. Zgodnie z art. 11 ustawy, CBA powierzono prowadzenie prewency|- nych działań osłonowych w stosunku do zamówień związanych z inwestycją'0. W celu pozyskiwa-nia informacji o ryzykach związanych z podmiotami i osobami zaangażowanymi w projekt na-wiązano robocze kontakty z ABW. Do końca 2023 r. zweryfikowano 23 podmioty ubiegające się o zamówienia. W przypadku 3 przekazano rekomendację negatywną, w przypadku 1 – zastrze-żenia. Poddano weryfikacji 24 osoby zaangażowane w projekt po stronie zamawiającego.

M.in. prawa budowlanego, wodnego, geodezyjnego i kartograficznego, przepisów o planowaniu i zagospo-darowaniu przestrzennym.

Odpowiednio – na rzece Bug – na odcinku Nadbużańskiego Oddziału SG oraz na rzece Świsłocz – na odcinku Podlaskiego Oddziału SG).

Przed wejściem w życie ustawy działania te były realizowane w ramach osłony antykorupcyjnej. Weryfikacja potencjalnych kontrahentów Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych

W związku z prośbą Prezesa RARS§, w 2023 r. funkcjonariusze CBA kontynuowali weryfikację potencjalnych kontrahentów RARS§, którym Agencja planowała udzielić zamówień z wyłączeniem ustawy Pzp.

W okresie sprawozdawczym do Biura wpłynęły zapytania dotyczące łącznie 140 oferentów, przy czym w przypadku 18 nie przekazano odpowiedzi do RARS z uwagi na bezprzedmioto-wość (potencjalni wykonawcy nie przystąpili ostatecznie do postępowań) lub niezakończenie czynności weryfikacyjnych w 2023 r. Sprawdzeniom poddano zarówno podmioty składające oferty, jak osoby zasiadające w organach tych podmiotów i ustalonych wspólników, czyli łącznie procedury weryfikacyjne wdrożono w stosunku do ok. 840 osób i podmiotów!!. W 40% przypadków wydano opinię negatywną lub sformułowano zastrzeżenia, przy czym podkreślić należy, że z punktu widzenia formalnego uwagi CBA nie były dla RARS wiążące.

Szczegółowe wyniki weryfikacji kontrahentów RARS§ w 2023 r.

kontrahenci poddani weryfikacji REAR m bez uwag 66 47% a negatywne 31 22% zastrzeżenia 25 18% brak możliwości weryfikacji / weryfikacja w toku 18 13% OGÓŁEM 140

Informatyzacja państwa Działania dotyczące informatyzacji były realizowane w ramach 7 spraw analitycznych.

Z uwagi na strategiczne znaczenie i dużą wartość szczególnym zainteresowaniem analitycznym

objęto przedsięwzięcia realizowane przez:

– ZUS – działania prowadzone w tym zakresie dotyczyły przede wszystkim osłony antykorup-cyjnej 15 projektów realizowanych przez ZUS i obejmowały bieżący monitoring wszystkich aspektów zamówień publicznych w zakresie IT przygotowywanych przez Zakład objętych osłoną. Na podstawie prowadzonych analiz formułowano rekomendacje dotyczące wprowa-dzenia zmian w dokumentacjach przetargowych. W ramach działań dotyczących jednego z projektów zidentyfikowano podejmowane przez wykonawców (najprawdopodobniej za wiedzą dostawcy rozwiązań) niekorzystne dla interesu ekonomicznego państwa działania ograniczające konkurencję i uniemożliwiające osiągnięcie celów wytyczonych w art. 44 ustawy o finansach publicznych. W związku ze zidentyfikowanymi praktykami kontrahentów, CBA przekazało do ZUS rekomendację unieważnienia postępowania, co zostało wdrożone przez Zakład. W ten sposób działania osłonowe zapobiegły niegospodarnemu wydatkowaniu kwoty 21,3 mln zł. Zagrożenie takie było m.in. efektem zmowy wskutek której złożono wyłącz-nie jedną ofertę, która była możliwe dzięki praktykom stosowanym przez jednego z wiodących globalnych dostawców rozwiązań sprzętowych z zakresu IT. Równocześnie, ze względu na' wqipliwości dotyczące stanu przygotowania zamówienia, wyniki poczynionych ustaleń zo-stały przekazane do pionu kontroli, który wszczął na tej podstawie kontrolę doraźną.

– Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji / Krajowy Instyfut Mediów – działania w tym zakresie dotyczyły osłony antykorupcyjnej programu wdrożenia jednoźródłowego pomiaru konsumpcji mediów w Polsce „Telemetria Polska”. Prowadzono bieżącą współpracę roboczą z KRRiT i podległym jej Krajowym Instytutem Mediów. Na bieżąco opiniowano dokumentację przygo-towywanych procedur postępowań zakupowych. W wyniku prowadzonych działań osłonowych KIM unieważnił w lipcu 2023 r. postępowanie na zakup telefonów komórkowych, w którym

n Zczego 140 oferentów oraz przeszło 700 osób i podmiotów z nimi powiązanych. złożone oferty oscylowały w przedziale od 2,1 mln do 2,5 mln zł. W ocenie analityków prowadzących czynności osłonowe zakup telefonów był nieuzasadniony ekonomicznie. Prze-prowadzono kolejne czynności analityczne dotyczące zamówienia Realizacja badania cią-głego (tzw. Trackingu) dotyczącego konsumpcji mediów techniką wywiadu telefonicznego z wy-korzystaniem sprzętu informatycznego i systemu do realizacji wywiadów telefonicznych (CATI) w celu przekazania ich do pionu kontroli CBA.

Prowadzono również działania analityczne mające na celu zabezpieczenie zgodnego z prawem i interesami ekonomicznymi RP przebiegu niektórych projektów informatycznych realizowanych przez inne instytucje publiczne (np. KRUS czy resort sprawiedliwości) lub spółki Skarbu Państwa (PGE SA). W ich ramach funkcjonariusze Wydziału pozyskiwali materiały źródłowe z podmiotów odpowiedzialnych za postępowania, utrzymywali bieżące kontakty robocze z ich przedstawi-cielami i prowadzili bieżący monitoring przedsięwzięć. Efektem działań dotyczących PGE były cztery informacje sygnalne dotyczące zagrożeń dla dwóch realizowanych projektów informa-tycznych oraz funkcjonowania samej spółki PGE Systemy odpowiedzialnej za przedsięwzięcia IT w całej grupie kapitałowej.

Z uwagi na znaczenie Centralnego Ośrodka Informatyki dla rządowych przedsięwzięć informa-tycznych, objęto COl szerokim zainteresowaniem analitycznym. Ustalenia poczynione w trakcie prowadzonych czynności pozwoliły na odsunięcie jednego z członków komisji przetargowej od udziału w pracach komisji. Zidentyfikowano również powiązania prezesa i udziałowca działa-jącej w Polsce zagranicznej firmy oferującej rozwiązania w zakresie IT i cyberbezpieczeństwa z Federacją Rosyjską.

Funkcjonowanie sektora ochrony zdrowia

Działania analityczne dotyczące problematyki ochrony zdrowia i sektora farmaceutycznego były prowadzone w ramach sześciu spraw analitycznych obejmujących poszczególne zagadnie-nia tematyczne. W ramach tych spraw realizowana była również osłona antykorupcyjna dwóch programów rządowych!? oraz strategicznego projektu dotyczącego utworzenia Narodowego Frakcjonatora Osocza (w tym zakresie sekretarzowi stanu w KPRM przekazano uwagi do pro-jektu ustawy o krwiodawstwie i krwiolecznictwie oraz informacje nt. prac nad utworzeniem NFO). Istotnym aspektem czynności dotyczących tego obszaru była również weryfikacja konfliktu inte-resów członków gremiów podległych resortowi zdrowia.

Efektem prowadzonej pracy analitycznej były uwagi przekazane do Departamentu Bezpieczeń-stwa Narodowego KPRM wskazujące na kierunki zmian systemowych (m.in. w zakresie przepisów refundacyjnych oraz prawa patentowego) zwiększających bezpieczeństwo lekowe kraju.

Działania analityczne obejmowały również takie zagadnienia jak:

– prace nad nowelizacją ustawy o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego prze-znaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych, w szczególności w zakresie gremiów podlegających ustawowemu nadzorowi CBA w kierunku identyfikacji ustawowego konfliktu interesów tj. Komisji Ekonomicznej, Rady Przejrzystości i Rady do spraw Taryfikacji. Równo-legle na potrzeby współpracy z KPRM prowadzono analizy uwag i zastrzeżeń podnoszo-nych przez podmioty branżowe wobec projektu ww. ustawy.

– zmiany w prawie farmaceutycznym – w tym w zakresie roboczych koncepcji połączenia Narodowego Instytutu Leków i Narodowego i Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego

12 Narodowego Programu Leczenia Chorych na Hemofilię i Pokrewne Skazy Krwotoczne oraz Narodowej Strategii Onkologicznej na lała 2020-2030.

– Państwowego Zakładu Higieny oraz liberalizacji przepisów nadzoru nad dystrybucją le-ków w Polsce;

– zasad przyznawania prawa wykonywania zawodu lekarza obywatelom Polski lub Ukrainy, którzy rozpoczynali studia na Ukrainie;

– działalność polskich podmiotów oferujących pośrednictwo w podejmowaniu i ukończeniu stu-diów medycznych online na Ukrainie.

Prowadzono wsparcie SPSZ im. Grucy CMPK w Otwocku w zakresie budowy centrum naukowo-dydaktycznego i ćwiczeń kadawerowych oraz budowy nowych budynków szpitala.

W związku z działaniami analitycznymi prowadzono współpracę roboczą z instytucjami pań-stwowymi zajmującymi się problematyką z zakresu ochrony zdrowia tj. MZ, GIF, AOTMiT, Na-rodowym Centrum Krwi, Krajowym Centrum ds. AIDS, Urzędem Rejestracji Produktów Leczni-czych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych oraz Główną Biblioteką Lekarską.

Inne zagadnienia

Analitycy Biura prowadzili również czynności dotyczące innych zagadnień. Poczynione ustalenia po-zwoliły na przekazanie do KAS 2 raportów analitycznych dotyczących udziału ówczesnego członka rady nadzorczej jednaj ze spółek Skarbu Państwa w fikcyjnym obrocie gospodarczym oraz pozo-rowania działalności gospodarczej przez sieć spółek powiązanych z jednym z przedsiębiorców.

Poczynione ustalenia pozwoliły również na rozpoznanie grupy przestępczej, która prowadzi działalność związaną m.in. z obrotem odpadami komunalnymi. W oparciu o zebrane informacje i wyniki analiz została wszczęta SOR.

Pozostałe działania analityczne

Sankcje

Funkcjonariusze Biura, z uwagi na bieżącą sytuację geopolityczną i ekonomiczną, kontynuowali czynności mające na celu typowanie po-tencjalnych zagrożeń wynikających z działań zbrojnych na Ukrainie. Kluczowym elementem działań CBA było minimalizowanie ryzyk wy-stąpienia przestępstw korupcyjnych, ekonomicznych lub prania pienię-dzy, a także zagrożeń dla interesu ekonomicznego państwa, które mogą być efektem zbrojnej agresji Federacji Rosyjskiej.

W. wyniku realizowanych czynności:

– zidentyfikowano podmioty gospodarcze podatne na łamanie sankcji,

– wystąpiono z wnioskami o wpisanie określonych podmiotów na tzw. listę sankcyjną,

– _ zidentyfikowano szereg podmiotów gospodarczych w rzeczywistości nie prowadzących dzia-łalności gospodarczej, nie zatrudniających pracowników oraz nie dysponujących majątkiem

– zawnioskowano do sądów o wykreślenie podmiotów z rejestru KRS,

W wyniku działań CBA na liście sankcyjnej umieszczono 27 podmiotów i 6 osób, z czego w 2023 r.

– 13 podmiotów i 2 osoby. Zidentyfikowano 207 tzw. śpiących spółek, co do których istniało istotne ryzyko, że mogą zostać wykorzystane do działań pozaprawnych. W związku z tym wystosowano do sądów wnioski o rozwiązanie ww. podmiotów i wykreślenie z KRS bez przeprowadzenia po-stępowania likwidacyjnego – sądy wykreśliły dotąd 101 podmiotów, w tym 95 w 2023 r. Przeciwdziałanie konflikłtowi interesów

W związku z realizacją ustawowych zadań dotyczących bada-nia konfliktu interesów wybranych gremiów funkcjonujących w ra-mach resortu zdrowia i MON, funkcjonariusze CBA poddali we-ryfikacji 2 673 oświadczenia i deklaracje złożonych w 2023 r. przez osoby biorące udział w pracach tych ciał. W przypadku jednego z kandydatów na członka Rady do Spraw Taryfikacji zidentyfikowano konflikt pomiędzy relacjami prywatnymi a funkcją w NFZ, co mogło podważać rękojmię należytego sprawowania funkcji. Przesłanka ta nie była zgodnie z ustawą bezwzględnym przeciwwskazaniem od zasiadania w Radzie. MZ nie podzieliło wątpliwości wskazanych przez Biuro.

W przypadku jednego kandydata na członka Komisji Ekonomicznej stwierdzono historyczne po-wiązania branżowe ze spółką farmaceutyczną, które – mimo iż formalnie nie spełniały ustawo-wych wyłączeń – mogą rzutować na rękojmię właściwego sprawowania funkcji. Osoba ta nie została dotychczas powołana do Komisji. Nieprawidłowości w zakresie powiązań branżowych expressis verbis kolidujących z zakazami ustawowymi nie stwierdzono.

W przypadku osób wykonujących czynności w ramach procesów offsetowych zidentyfikowano negatywną przesłankę ustawową (zasiadania w radzie nadzorczej spółki Skarbu Państwa będą-cej potencjalnym offsetobiorcą), wobec której doprowadzono do wyłączenia z udziału w pracach obydwu zespołów negocjacyjnych przedstawiciela MAP.

Liczba oświadczeń /deklaracji dot. konfliktu interesów złożonych do CBA w 2023 r. liczba badanych gremium deklaracji/

Liczba osób

seruikośonach podstawa prawna

oświadczeń

Komisja Ekonomiczna 1902 115 ustawa z dnia 12 maja 2011 r.o (przy Ministrze Zdrowia) refundacji leków, środków spożyw-czych specjalnego przeznaczenia

żywieniowego oraz wyrobów me-

dycznych Rada Przejrzystości 489 81 ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. (przy Prezesie AOTMIT) o świadczeniach opieki zdrowot-Rada ds. Taryfikacji 155 44 nej finansowanych ze środków pu-(przy Prezesie AOTMiT) blicznych Osoby wykonujące czyn- 83 918 ustawa z dnia 26 czerwca 2014 r. ności w postępowaniu o o niektórych umowach zawieranych zawarcie lub w realizacji w związku z realizacją zamówień umowy offsetowej!3 o podstawowym znaczeniu dla bezpieczeństwa państwa konsultanci w ochronie 44 Ó ustawa z dnia ó listopada 2008 r. zdrowia o konsultantach w ochronie zdrowia

13. Czynności weryfikacyjne dotyczyły członków Komitetu Offsetowego, Zespołów Negocjacyjnego ds. opiniowania projektów umów offsetowych związanych z pozyskaniem od Rządu USA śmigłowców uderzeniowych AH-64E APACHE; Zespołu Negocjacyjnego ds. opiniowania projektów umów offsetowych związanych z pozyskaniem od Rządu USA przeciwlotniczych i przeciwrakietowych zestawów rakietowych średniego zasięgu WISŁA – Faza Il, a także Zespołów Kontrolnych ds. odbiorów zobowiązań offsetowych i Komitetu Ofsetowego zatwierdzającego ich prace w ramach programu systemu obrony powietrznej WISŁA – Faza I. W związku z wejściem życie ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o badaniach klinicznych produktów leczniczych stosowanych u ludzi, Biuru powierzono nowe zadanie dotyczące weryfikacji oświad-czeń o braku konfliktu interesów członków zespołów opiniujących badania kliniczne oraz osób wskazanych w art. 30 ust. 3-5 ustawy. W tym przypadku weryfikacja odbywa się nie z urzędu, lecz na wniosek przewodniczącego Naczelnej Komisji Bioetycznej – w okresie objętym sprawoz-daniem nie odnotowano takich wystąpień.

Niezależnie od realizacji ustawowych zadań dotyczących badania konfliktu interesów prowa-dzono analizy dotyczące powiązań branżowych wybranych osób pozostających w zaintere-sowaniu Biura. Zidentyfikowano luki systemowe w zakresie zarządzania konfliktem interesów w przypadku różnych form zatrudnienia osób tworzących korpus służby cywilnej lub będących członkami służby cywilnej – prace w tym zakresie będą kontynuowane.

Uzyskane informacje oraz dodatkowe ustalenia białowywiadowcze pozwoliły również na ziden-tyfikowanie konfliktu interesów oraz budzących wątpliwości powiązań dyrektora jednego z pań-stwowych instytutów badawczych. WSPÓŁPRACA MIĘDZYNARODOWA

Wśród międzynarodowych instytucji, z którymi w 2023 r. współpracowało CBA na szczególną uwagę zasługują:

e Stowarzyszenie Europejskich Partnerów Przeciwko Korupcji (EPAC) Na prośbę EPAC oraz litewskiej STT, w ramach realizowanego projektu eTwinning, w dniach 19-20 października 2023 r. zorganizowano wizytę studyjną delegacji Prokuratury Gene-ralnej Azerbejdżanu, która obejmowała tematykę wsparcia reformy systemu odzyskiwania mienia pochodzącego z działalności przestępczej i zarządzania nim w Azerbejdżanie. W charakterze prelegentów udział wzięli Zastępca Prokuratora Krajowego, prokurator Pro-kuratury Krajowej, a także eksperci reprezentujący GIIF, KGP oraz CBA. Kierownictwo Biura wzięło także udział w 22. Dorocznej Międzynarodowej Konferencji oraz Zgromadzeniu Ogólnym EPAC/EACN w Dublinie. Podczas konferencji zaprezentowano pro-jekt FABCUczciwości zainicjowany w bieżącym roku przez Szefa CBA. Projekt ten został wy-różniony nagrodą EPAC/EACN Award 2023 za najbardziej innowacyjny i udany projekt w obszarze przeciwdziałania korupcji w 2023 r.

e Konwencja Narodów Zjednoczonych przeciwko korupcji (UNCAC) W dniach 11-15 grudnia 2023 r. Zastępca Szefa CBA wraz z przedstawicielami Biura wzięli udział w 10 Konferencji Państw Stron Konwencji Narodów Zjednoczonych przeciw Korupcji, która odbyła się w Atlancie. Zastępca Szefa CBA wziął udział w debacie generalnej oma-wiając polskie doświadczenia z realizacji postanowień UNCAC oraz wskazał na zasadnicze kierunki, które strona polska uznaje za wymagające pogłębienia współpracy międzynaro-dowej celem wzmocnienia implementacji Konwencji.

e Globalna Sieć Operacyjna Instytucji Egzekwujących Prawo Antykorupcyjne (GlobE) GlobE zostało utworzone w 2021 r. pod auspicjami Biura Narodów Zjednoczonych ds. Narko-tyków i Przestępczości (UNODC) do nawiązania nieformalnej współpracy między instytucjami egzekwującymi prawo antykorupcyjne, w celu lepszego identyfikowania i ścigania o przestęp-stwa korupcji transgranicznej, odzyskiwania mienia, a także zapewnienia platformy do wy-miany informacji międzynarodowych. Proces przystąpienia CBA do GlobE rozpoczął się w paź-dzierniku 2023 r., zaś w grudniu 2023 r. CBA została oficjalnie jego członkiem.

e Grupa Państw Przeciwko Korupcji (GRECO)

CBA prowadziło również intensywną współpracę ze służbami zagranicznymi, zwłaszcza krajów bałtyckich, ale też Ukrainy czy Mołdawii.

We wrześniu 2023 r. Biuro zorganizowało szkolenie zatytułowane: „Współpraca prawna z USA”, w którym udział wzięło ponad 30 funkcjonariuszy CBA.

Istotnym wydarzeniem w obszarze współpracy międzynarodowej zrealizowanym w 2023 r. była organizacja Regionalnego Seminarium Antykorupcyjnego Krajów Morza Bałtyckiego „Baltic States Championship 2023”. W wydarzeniu tym uczestniczyło blisko 150 osób, w tym niemal 120 funkcjonariuszy służb antykorupcyjnych z Litwy, Łotwy i Estonii. Seminarium było także oka-zją do spotkania szefów służb antykorupcyjnych regionu.

Biuro podjęło również intensywne działania ukierunkowane na wzmocnienie współpracy z NABU, w rezultacie czego w czerwcu 2023 r. podpisano porozumienie o rozszerzeniu współpracy po-między Szefem CBA a Dyrektorem NABU, w ramach którego Strony zobowiązały się do wza-jemnej współpracy w obszarze zwalczania przestępczości korupcyjnej oraz do wzajemnego wsparcia w zakresie szkoleń, wymiany doświadczeń i wiedzy, rozwoju metod i technologii, które są niezbędne do podnoszenia potencjału służb antykorupcyjnych obu państw.

W maju 2023 r. zorganizowano wizytę studyjną delegacji mołdawskiej służby antykorupcyjnej NAC, w trakcie której przedstawiciele Biura zaprezentowali szereg wykładów odnoszących się do struktury i zasad funkcjonowania CBA, kompetencji i zakresu właściwości pionu analitycznego, ale także roli Biura w systemie bezpieczeństwa państwa, ze szczególnym uwzględnieniem sys-temowych uprawnień służby. Spotkanie umożliwiło również zaprezentowanie zebranym struk-tury i zakresu działalności NAC, którą przedstawił szef służby.

W ramach zacieśniania współpracy z państwami regionu opracowana została koncepcja Europejskiego Sojuszu Uczciwości (European Integrity Alliance). Koncepcja ta uzyskała aprobatę Ministra Koordynatora Służb Specjalnych, a w październiku 2023 r. podczas spotkania kierownic-twa CBA i NABU podpisano deklarację utworzenia tego formatu współpracy międzynarodowej.

W 2023 r. za granicę wyjechało łącznie 114 przedstawicieli Biura, którzy uczestniczyli w 26 delegacjach, m.in. do USA, Holandii, Irlandii, Czech, Niemiec, Austrii, Wielkiej Brytanii, Włoch oraz na Litwę i Ukrainę.

Norweski Mechanizm Finansowy

W 2023 r. zakończono realizację projektu „Wzmocnienie kompetencji organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości w obszarze analiz: kryminalnej i strategicznej, wspomagają-cych proces rozpoznawania, zwalczania i zapobiegania ko-rupcji oraz przestępczości gospodarczej”, który był finanso-wany w ramach NMF 2014-2021.

KAMIENIE MILOWE E PROJEKTU NMF W CBA –

W. projekt zaangażowane były polskie i zagraniczne służby oraz międzynarodowe organizacje, takie jak: PK, MF, SKW, ABW, Europol, NABU i WSKIA.

W. działaniach projektowych CBA wspierali także przedstawiciele pionów analitycznych KGP, CBŚP i KNF. Na szczeblu międzynarodowym Biuro otrzymało wsparcie ze strony przedstawicieli NCA, OLAF, FBI, pionu analitycznego ONZ oraz Guardia di Finanza. W wydarzenia projektowe zaangażowali się również przedstawiciele świata nauki, wysokiej klasy niezależni eksperci z rynku komercyjnego, którzy dzielili się wiedzą i doświadczeniem np. z zakresu sztucznej inteligencji czy rozwiązań z obszaru przetwarzania big data.

Podczas 2,5 roku trwania projektu zorganizowano:

– Międzynarodową Konferencję LEAF 2022 (Law Enforcement Analysis of the Future) w dniach 26-28.10.2022 r. w Warszawie w formule stacjonarnej i online,

– 3 wizyty studyjne w siedzibach Europolu, WSKA i NCA. Były one okazją do wymiany do-świadczeń, know-how w zakresie analizy kryminalnej i strategicznej, a także dały możliwość zacieśnienia współpracy,

– 13 specjalistycznych szkoleń przeprowadzonych przez krajowych i zagranicznych prele-gentów (m.in. OLAF, EUROPOL, ONZ, FBl). W szkoleniach wzięło udział 291 uczestników z CBA, partnerskich służb i instytucji, którzy podnieśli swoje kompetencje z takich obszarów jak przeciwdziałanie praniu pieniędzy, skuteczna analiza danych czy intelligence led poli-cing oraz wykorzystywaniu sztucznej inteligencji w walce z przestępczością.

Na terenie Ośrodka Szkoleniowo-Konferencyjnego CBA w Lucieniu powstała również pracownia analizy kryminalnej w CBA, wyposażona w nowoczesny sprzęt, która służy w rozwijaniu kompe-tencji analitycznych funkcjonariuszy Biura. EDUKACJA I PREWENCJA

W 2023 r. wykładowcy CBA poprowadzili 120 zewnętrznych spotkań edukacyjnych w formach szkoleń antykorupcyjnych, wykładów na uczelniach wyższych, spotkań z młodzieżą i warsztatów. W tych spotkaniach uczestniczyło łącznie 6 288 osób.

Ponadto przy pomocy platformy szkoleniowej www.szkolenia-antykorupcyjne.edu.pl ukończo-nych zostało 32 974 szkoleń.

Szkolenia Łączna liczba szkoleń Moduł tematyczny ukończone w 2023 r. ukończonych do końca 2023 r Korupcja w administracji publicznej | 15 763

Korupcja w biznesie 6 169 64 495 Przeciwdziałanie korupcji 10 8ó7 136 342 Corruption in public administration 60 685 Corruption in business 43 474 Counteracting corruption 72 | 771 Razem 32 974 417 437

Administrowana przez CBA antykorupcyjna witryna internetowa osiągnęła w 2023 r. poziom ok. 40 tys. odsłon miesięcznie. Strona prezentuje informacje z kraju i ze świata, przedstawia przepisy prawa związane z korupcją, opisuje strategie i projekty antykorupcyjne, a także ana-lizy i raporty nawiązujące do walki z korupcją. Na portalu znajdują się publikacje CBA oraz zasady etyki, obowiązujące w służbie cywilnej.

W ramach projektu FABCuczciowości podjęto dialog z prestiżowymi państwowymi uczelniami wyższymi realizując listy intencyjne o współpracy. Zorganizowano szereg spotkań promujących uczciwość w życiu publicznym, których częścią jest przedstawienie Biura jako gwaranta tych zasad i miejsca z jakim każdy młody człowiek może związać swoją karierę zawodową.

Projekt FFABCuczciwości wygrał w prestiżowym konkursie EPAC/EACN Award 2023 na najbar-dziej innowacyjny projekt w obszarze przeciwdziałania korupcji.

W 2023 r. w OSK CBA w Lucieniu zostało zorganizowane | seminarium naukowe pt. Uczciwość warunkiem sprawnego państwa, w którym wzięli udział przedstawiciele ośrodków akademickich z którymi Szef CBA podpisał listy intencyjne o współpracy. Podpisanie listów intencyjnych ma na celu promowanie idei uczciwości i przejrzystości, a także podejmowanie inicjatyw o charakterze informacyjno-edukacyjnym, których celem będzie rozwijanie i wzmacnianie postaw etycznych oraz obywatelskich wśród przyszłych absolwentów. Organizacja wspólnych szkoleń posłuży podniesie-niu świadomości na temat zjawiska korupcji oraz kształtowaniu właściwych postaw i zachowań etycznych w każdej przestrzeni życia społecznego oraz gospodarczego. DZIAŁANIA WSPOMAGAJĄCE

Budżet

W ustawie budżetowej na rok 2023 z dnia 15 grudnia 2022 r. (Dz.U. z 2023 r. poz. 256) została przyznana dla części 56 – Centralne Biuro Antykorupcyjne kwota w wysokości 263 213 tys. zł, w tym 40 tys. zł z MON na realizację zadań obronnych ujętych w Programie pozamilitarnych przy-gotowań obronnych Rzeczypospolitej Polskiej w latach 2021-2035. Ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy budżetowej na rok 2023 (Dz. U. z 2023 poz. 1574) budżet został zwiększony o kwotę 2 474 tys. zł.

CBA otrzymało również dodatkowe środki z rezerwy celowej w kwocie 4 420 tys. zł z czego:

– 53 tys. zł z rezerwy celowej z przeznaczeniem na sfinansowanie projektu pt. Wzmocnienie kompetencji organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości w obszarze analiz: kryminalnej i stra-tegicznej, wspomagających proces rozpoznawania, zwalczania i zapobiegania korupcji oraz przestępczości gospodarczej realizowanego w ramach programu NMF 2014-2021,

– 321] tys. zł z rezerwy celowej z przeznaczeniem na sfinansowanie świadczenia motywa-cyjnego i za długoletnią służbę dla funkcjonariuszy, wynikającego z art. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2023 r. o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 347),

– 1156 tys. zł z rezerwy celowej z przeznaczeniem dla funkcjonariuszy na sfinansowanie dodat-ków stołecznych i terenowych określonych w art. 6 ustawy z dnia 17 sierpnia 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1834).

Plan i wykonanie wydatków budżetowych

Plan po zmianach | Wykonanie

FRZ w tys. zł w tys. zł

rozdział 75420 – Centralne Biuro Antykorupcyjne 270 067 269 122 świadczenia na rzecz osób fizycznych 2 342 2 330 wydatki bieżące, w tym: 254 84] 253 985 wynagrodzenia 179 825 179 760 pochodne od wynagrodzeń 6 671 6 630 pozostałe wydatki bieżące 68 345 ó7 595 wydatki majątkowe 12 678 12 644 wydatki na współfinansowanie przedsięwzięć realizowa-nych w ramach NMF 206 163 rozdział 75212 – Pozostałe wydatki obronne 40 40 wydatki bieżące 40 40 RAZEM 27/0 107 269% 1ó2 Plan i wykonanie dochodów za okres od I stycznia do 31 grudnia 2023 r.

, Plan Wykonanie Pozycja w tys. zł w tys. zł 75420 Centralne Biuro Antykorupcyjne _ 187 | 367 wpływy z tyt. opłat i kosztów sądowych oraz innych opłat uiszczanych na rzecz Skarbu Państwa z tyt. Postępowania 0 | | sądowego i prokuratorskiego o wpływy z najmu i dzierżawy składników majątkowych Skarbu Pań-stwa, jednostek samorządu terytorialnego lub innych 32 jednostek zaliczanych do sektora finansów publicznych | oraz innych umów o podobnym charakterze |

- wpływy z usług 0 11 wpływy ze sprzedaży składników majątkowych 10 | 37 a wpływy z pozostałych odsetek 1 ] wpływy z rozliczeń/ zwrotów z lat ubiegłych 20 _ 56 wpływy z tytułu kar i odszkodowań wynikających z umów 150 229

Na dzień 31.12.2023 r. plan finansowy Biura wyniósł 270 107 tys. zł budżetu państwa.

CBA na realizację projektu finansowanego z programu NMF otrzymało z budżetu środków eu-ropejskich kwotę 527 tys. zł. Plan ten został zwiększony o środki z rezerwy celowej w kwocie 587 tys. zł na realizację projektu pt. Wzmocnienie kompetencji organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości w obszarze analiz: kryminalnej i strategicznej, wspomagających proces rozpoznawania, zwalczania i zapobiegania korupcji oraz przestępczości gospodarczej.

Plan finansowy budżetu środków europejskich w części 56 – Centralne Biuro Antykorupcyjne w 2023 r. wyniósł 1 114 tys. zł. Stan osobowy funkcjonariuszy i pracowników

Według stanu na 31 grudnia 2023 r. w jednostkach organizacyjnych CBA pełniło służbę i świad-czyło pracę 1 189 osób, w tym 998 funkcjonariuszy oraz 191 pracowników.

W. 2023 r. o przyjęcie do służby lub pracy w CBA aplikowało 1 910 osób. Wszczęto 1 179 postępowań kwalifikacyjnych, w efekcie których przyjęto do służby 70 funkcjonariuszy oraz za-trudniono 46 pracowników.

złożonych <a" postępowań zatrudnionych aplikacji <– kmablkacyjny czej osób

Zwolnionych ze służby w CBA w 2023 r. zostało 158 funk-cjonariuszy oraz 13 pracow-ników.

Według danych na 31 grud-nia 2023 r. zawieszony w

czynnościach pozostawał 1 funkcjonariusz.

Szkolenie i doskonalenie zawodowe

W 2028 r. przeprowadzono 2 edycje szkolenia podstawowego dla 43 funkcjonariuszy. W ramach 6 szkoleń specjalistycznych przeszkolono 96 funkcjonariuszy. Forma szkolenia | Liczba szkoleń Przeszkolone osoby

Podstawowe pełne y | 43 Specjalistyczne | 6 96 Doskonalące 186 | 1765 Lektoraty językowe 7 grup 67 Strzeleckie 62 | 767 Razem | 256i7 grup językowych PZEŁ

Biuro zorganizowało również 186 szkoleń doskonalących dla 1 765 osób. Ponadto przeprowa-dzono łącznie 62 szkolenia strzeleckie, z których 13 odbyło się w ramach szkoleń podstawowych.

Logistyka

W 2023 r. kontynuowano prace remontowe elewacji i wymiany dachu budynku siedziby CBA wraz z remontem dróg i budową nowej infrastruktury. W celu poprawy warunków służby prze-prowadzono kompleksowy remont wybranych pomieszczeń. Dodatkowo, dążąc do wyelimino-wania awaryjności sieci c.o. uruchomiono postępowanie przetargowe na wyłonienie wykonawcy wymiany węzła cieplnego.

Kontynuowano również prace związane z opracowaniem dokumentacji projektowej rozbudowy biologicznej oczyszczalni ścieków i przebudowy instalacji kanalizacji sanitarnej na potrzeby OSK CBA w Lucieniu. Ponadto wydana została decyzja o pozwoleniu na budowę dla przedsię-wzięcia polegającego na budowie budynku zamieszkania zbiorowego na terenie Ośrodka. Do-datkowo, w celu poprawy warunków bezpieczeństwa i ochrony informacji niejawnych, jak rów-nież dla zapewnienia możliwości dalszego rozwoju infrastruktury technicznej i szkoleniowej Ośrodka pozyskano dodatkowe grunty leśne.

W 2023 r. przejęto w trwały zarząd nieruchomość gruntową, zabudowaną zespołem budynków biurowych, położoną w Katowicach przy ul. Pszczyńskiej na potrzeby docelowej siedziby kato-wickiej delegatury Biura. Przeprowadzono także procedury przetargowe na prace remontowo-budowlane w obiektach Delegatur CBA w Łodzi i w Rzeszowie.

W. ramach optymalizacji zużycia energii elektrycznej w obiektach użytkowanych przez CBA przeprowadzone zostały działania polegające na zmianie mocy umownej oraz grupy taryfowej adekwatnie do analizy zużycia. Przeprowadzono również instalację układów do kompensacji mocy biernej, co przełożyło się na wymierne oszczędności w wydatkach na energię elektryczną.