Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy o grach hazardowych.
Druk nr 3012 · Wszystkie głosowania · strona druku w Sejmie · 3012.pdf · 3012-ustawa.docx · 3012-uzasadnienie.docx
Głosowania powołujące się na ten druk (1)
| 65/109 | głosowanie nad całością projektu. | Projekt przyjęty |
Pełny tekst
Tekst wyodrębniony automatycznie z dokumentu źródłowego; wiążący jest oficjalny druk.
Warszawa, 12 sierpnia 2026 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja Prezes Rady Ministrów RM-0610-128-26
Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku, na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przedstawiam Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej projekt ustawy
- o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy o grach hazardowych.
Do prezentowania stanowiska Rządu w tej sprawie w toku prac parlamentarnych został upoważniony Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Z poważaniem Donald Tusk /podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/ Projekt U S T AWA
z dnia
o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy o grach hazardowych
Art. 1. W ustawie z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 24) wprowadza się następujące zmiany:
1) w art. 35[1] ust. 7 otrzymuje brzmienie: „7. Dofinansowanie na wypłatę wynagrodzenia za użyczanie w danym roku kalendarzowym odpowiada 10 % wartości zakupów materiałów bibliotecznych dokonanych przez biblioteki publiczne w poprzednim roku kalendarzowym, przy czym 75 % tej kwoty, po potrąceniu kosztów określenia wysokości i wypłaty wynagrodzenia za użyczanie, jest wypłacane podmiotom, o których mowa w art. 28 ust. 5 pkt 1–3, a 25 % podmiotom, o których mowa w art. 28 ust. 5 pkt 4.”;
2) po art. 127[1] dodaje się art. 127[2] w brzmieniu:
„Art. 127[2]. 1. W latach 2026–2035 maksymalny limit wydatków z tytułu wypłacanego przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego ze środków Funduszu Promocji Kultury dofinansowania na wypłatę wynagrodzenia za użyczanie przez biblioteki publiczne egzemplarzy utworów, o których mowa w art. 28 ust. 4, obliczanego zgodnie z art. 35[1] ust. 7, wynosi 124 336 000 zł, z tego:
1) w 2026 r. – 11 096 000 zł;
2) w 2027 r. – 11 384 000 zł;
3) w 2028 r. – 11 669 000 zł;
4) w 2029 r. – 11 949 000 zł;
5) w 2030 r. – 12 248 000 zł;
6) w 2031 r. – 12 554 000 zł;
7) w 2032 r. – 12 868 000 zł;
8) w 2033 r. – 13 190 000 zł;
9) w 2034 r. – 13 520 000 zł;
10) w 2035 r. – 13 858 000 zł.
2. Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego monitoruje wykorzystanie rocznych limitów wydatków, o których mowa w ust. 1, oraz wdraża mechanizm korygujący, o którym mowa w ust. 3.
3. W przypadku gdy wielkość wydatków z tytułu dofinansowania na wypłatę wynagrodzenia za użyczanie przez biblioteki publiczne egzemplarzy utworów, o których mowa w art. 28 ust. 4, obliczona w danym roku zgodnie z art. 35[1] ust. 7, wyniesie więcej niż limit na dany rok określony w ust. 1, wielkość wydatków z tytułu dofinansowania na wypłatę wynagrodzenia za użyczanie obniża się do poziomu określonego przez limit.”.
Art. 2. W ustawie z dnia 11 września 2015 r. o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy o grach hazardowych (Dz. U. poz. 1639 oraz z 2024 r. poz. 1926) w art. 5 uchyla się ust. 1a–3.
Art. 3. Ustawa wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.
UZASADNIENIE
Ustawa z dnia 11 września 2015 r. o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy o grach hazardowych (Dz. U. poz. 1639 oraz z 2024 r. poz. 1926) wdrożyła do polskiego porządku prawnego przepisy dyrektywy 2006/115/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. w sprawie prawa najmu i użyczenia oraz niektórych praw pokrewnych prawu autorskiemu w zakresie własności intelektualnej (wersja ujednolicona) (Dz. Urz. UE L 376 z 27.12.2006, s. 28). Dyrektywa nałożyła na państwa członkowskie obowiązek zapewnienia twórcom oraz innym uprawnionym prawa do wynagrodzenia z tytułu publicznego użyczania egzemplarzy utworów wyrażonych słowem przez instytucje dostępne dla ogółu społeczeństwa, w szczególności przez biblioteki publiczne (tzw. Public Lending Right (PLR)).
Implementacja do polskiego porządku prawnego przepisów regulujących PLR nastąpiła przez wprowadzenie zmian w art. 18 i art. 28 oraz włączenie do rozdziału 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 24) osobnego oddziału pt. „Zasady określania i wypłaty wynagrodzenia za użyczanie egzemplarzy utworów przez biblioteki publiczne”, zawierającego artykuły od 35[1] do 35[4].
Instytucja PLR stanowi wyjątek od zasady wyłącznego prawa twórcy do korzystania z utworu i rozporządzania nim na wszystkich polach eksploatacji, a jednocześnie przewiduje szczególne rozwiązanie kompensacyjne polegające na przyznaniu twórcom i wydawcom wynagrodzenia z tytułu wypożyczeń bibliotecznych. Wynagrodzenie to pełni funkcję rekompensaty za ograniczenie możliwości czerpania korzyści majątkowych z eksploatacji utworów, wynikające z powszechnego i nieodpłatnego korzystania z książek w bibliotekach publicznych.
Przyjmując ten model, ustawodawca uwzględnił szczególną rolę bibliotek jako instytucji realizujących zadania o fundamentalnym znaczeniu społecznym, w tym zapewniających obywatelom równy i nieodpłatny dostęp do literatury, wiedzy oraz dóbr kultury. Z tego względu zdecydowano się na rozwiązanie, w którym ciężar finansowania wynagrodzeń PLR nie obciąża ani bibliotek, ani użytkowników ich zbiorów, lecz jest ponoszony ze środków publicznych.
Tak ukształtowany mechanizm stanowi próbę pogodzenia dwóch istotnych wartości: z jednej strony potrzeby zapewnienia szerokiego, nieodpłatnego dostępu do książek i upowszechniania czytelnictwa, a z drugiej – ochrony słusznych interesów majątkowych twórców i wydawców. Doświadczenia wynikające z funkcjonowania obecnych regulacji wskazują jednak, że obowiązujący poziom dofinansowania, ustalony ponad dekadę temu, nie odpowiada już
realiom ekonomicznym ani skali korzystania z utworów w bibliotekach publicznych. W szczególności nie uwzględnia on istotnych zmian zachodzących na rynku wydawniczym, wzrostu kosztów działalności twórczej i wydawniczej oraz niezwykle ważnej roli bibliotek jako podstawowego źródła dostępu do literatury dla szerokich grup społeczeństwa.
Proponowane podniesienie limitu dofinansowania z 5 % do 10 % wartości zakupów materiałów bibliotecznych ma na celu wzmocnienie instytucji PLR jako realnego instrumentu ochrony majątkowych interesów twórców, przy jednoczesnym zachowaniu dotychczasowych zasad funkcjonowania dozwolonego użytku bibliotecznego. Zmiana ta nie prowadzi do modyfikacji charakteru wynagrodzenia ani do ograniczenia dostępu do zbiorów bibliotecznych, lecz służy dostosowaniu poziomu rekompensaty do aktualnych uwarunkowań społecznych i gospodarczych. Pozostaje ona w zgodności z celem dyrektywy 2006/115/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. w sprawie prawa najmu i użyczenia oraz niektórych praw pokrewnych prawu autorskiemu w zakresie własności intelektualnej oraz z ratio legis krajowych regulacji PLR, które mają na celu utrzymanie równowagi między interesem publicznym w zakresie rozpowszechniania wiedzy i kultury a potrzebą zapewnienia twórcom wsparcia w zakresie działalności twórczej.
Wypłata wynagrodzeń z tytułu PLR jest realizowana przez organizację zbiorowego zarządzania prawami autorskimi z dofinansowania przekazywanego jej przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego ze środków Funduszu Promocji Kultury, o którym mowa w art. 87 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2025 r. poz. 595 oraz z 2026 r. poz. 176 i 1040). Środki te przekazywane są organizacji zbiorowego zarządzania na podstawie zawieranej co roku umowy i podlegają – jako środki budżetowe – wydatkowaniu oraz rozliczeniu w cyklach rocznych. Jednakże do wynagrodzeń za użyczanie nie mają zastosowania przepisy wydane na podstawie art. 87 ust. 7 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych. Środki przeznaczone na wypłatę wynagrodzeń są przekazywane organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi na podstawie umowy zawieranej między ministrem właściwym do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego a tą organizacją zbiorowego zarządzania prawami autorskimi (obecnie jest to Stowarzyszenie Autorów i Wydawców Copyright Polska).
Wydatki na wykonanie zadań wynikających z projektu ustawy będą w dalszym ciągu finansowane ze środków Funduszu Promocji Kultury, o którym mowa w art. 87 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych. Za bazę do obliczenia globalnej wartości dofinansowania na wynagrodzenia za użyczanie, wypłacanego z Funduszu Promocji Kultury, przyjmuje się wartość środków przeznaczonych na zakupy biblioteczne dokonane w roku kalendarzowym poprzedzającym rok wypłaty wynagrodzenia. Proponuje się, aby dofinansowanie wynosiło 10 % wartości zakupów bibliotecznych.
Za wartość bazową dla oszacowania skutków finansowych projektowanych przepisów przyjęto uśrednioną wartość zakupów, jakie były realizowane przez biblioteki publiczne w latach 2022–2024 (na podstawie danych GUS).
Wartość dofinansowania w kolejnych latach została obliczona jako wartość bazowa zaktualizowana o wskaźnik inflacji (CPI) określony w Wytycznych Ministra Finansów dotyczących stosowania jednolitych wskaźników makroekonomicznych będących podstawą oszacowania skutków finansowych projektowanych ustaw z 18 lipca 2025 r.
Przy tak określonych założeniach wartość wynagrodzenia w poszczególnych latach kształtowałaby się następująco:
WARTOŚĆ ZAKUPÓW ZBIORÓW DO BIBLIOTEK PUBLICZNYCH ORAZ DOFINANSOWANIA NA WYPŁATĘ WYNAGRODZEŃ ZA UŻYCZENIA BIBLIOTECZNE W LATACH 2026-2035
w tys. zł
Rok 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 Razem 2026-prognozowana 1 243 343 wartość zakupów 107 110 113 116 119 122 125 128 131 135 138 bibliotecznych 727 959 844 690 491 478 540 679 896 193 573
wartość środków na wypłatę rekompensat z tytułu Public Lending Right (% wartości 124 336 zakupów bibliotecznych na podstawie danych roku poprzedniego) 10 773 11 096 11 384 11 669 11 949 12 248 12 554 12 868 13 190 13 520 13 858
wskaźnik CPI (wytyczne MF) 103,6 103,0 102,6 102,5 102,4 102,5 102,5 102,5 102,5 102,5 102,5
Projekt ustawy, zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2026 r. poz. 936) oraz z § 52 ust. 1 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2026 r. poz. 404), został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Rządowego Centrum Legislacji w zakładce Rządowy Proces Legislacyjny. Żaden podmiot nie zgłosił zainteresowania pracami nad projektem w trybie przepisów o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa.
Projekt ustawy nie zawiera przepisów technicznych w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. poz. 2039 oraz z 2004 r. poz. 597) i w związku z tym nie podlega notyfikacji.
Projekt ustawy nie wpływa na działalność mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców.
Biorąc pod uwagę, że projektowana regulacja ma istotne znaczenie dla twórców i wydawców uprawnionych z tytułu PLR w zakresie zagwarantowania im kontynuacji wypłaty należnych wynagrodzeń w latach 2026–2035, proponuje się, aby ustawa weszła w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.
Termin wejścia w życie ustawy nie narusza zasad demokratycznego państwa prawnego i nie stoi w sprzeczności z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1461 oraz z 2026 r. poz. 912).
Projekt ustawy nie wymaga wprowadzenia przepisów przejściowych odnoszących się do umów zawieranych na podstawie art. 35[¹] ust. 8 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
Projektowana zmiana dotyczy wyłącznie zwiększenia maksymalnego poziomu środków Funduszu Promocji Kultury przeznaczanych na finansowanie wynagrodzeń za użyczenia biblioteczne. Nie zmienia ona zasad zawierania umów, o których mowa w art. 35[¹] ust. 8 ww. ustawy, ani praw i obowiązków podmiotów uczestniczących w systemie wynagrodzeń za użyczenia biblioteczne. Umowy te są zawierane corocznie i określają wysokość dofinansowania na dany rok zgodnie z obowiązującym stanem prawnym. W związku z tym nie zachodzi potrzeba regulowania wpływu projektowanej ustawy na umowy zawierane w 2026 r. Wejście ustawy w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia pozwoli na niezwłoczne zastosowanie zwiększonego limitu środków Funduszu Promocji Kultury.
Projekt ustawy jest zgodny z prawem Unii Europejskiej. Projekt nie wymaga przedstawienia właściwym organom i instytucjom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji albo uzgodnienia, jeżeli obowiązek taki wynika z odrębnych przepisów. Nazwa projektu Data sporządzenia Projekt ustawy o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach 28 lipca 2026 r. pokrewnych oraz ustawy o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy o grach hazardowych Źródło: Inicjatywa własna Ministerstwo wiodące i ministerstwa współpracujące Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego Nr w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów: Osoba odpowiedzialna za opracowanie projektu Maciej Wróbel – Sekretarz Stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa UD393 Narodowego
Kontakt do opiekuna merytorycznego projektu Maciej Dydo – Dyrektor Departamentu Prawa Autorskiego i Filmu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego email: mdydo@kultura.gov.pl, tel. 22 8293120
OCENA SKUTKÓW REGULACJI
1. Jaki problem jest rozwiązywany? Celem projektowanych rozwiązań jest dostosowanie obowiązującego mechanizmu finansowania wynagrodzeń z tytułu publicznego użyczania egzemplarzy utworów wyrażonych słowem przez biblioteki publiczne (tzw. Public Lending Right (PLR)) do aktualnych uwarunkowań prawnych i ekonomicznych oraz zapewnienie realizacji celu, dla którego mechanizm ten został wprowadzony do polskiego porządku prawnego.
Ustawa z dnia 11 września 2015 r. o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy o grach hazardowych (Dz. U. poz. 1639 oraz z 2024 r. poz. 1926) wdrożyła do polskiego systemu prawnego przepisy dyrektywy 2006/115/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. w sprawie prawa najmu i użyczenia oraz niektórych praw pokrewnych prawu autorskiemu w zakresie własności intelektualnej (wersja ujednolicona) (Dz. Urz. UE L 376 z 27.12.2006, s. 28). Dyrektywa ta wprowadziła obowiązek zapewnienia twórcom i innym uprawnionym prawa do wynagrodzenia z tytułu publicznego użyczania egzemplarzy utworów wyrażonych słowem w instytucjach dostępnych dla publiczności, w szczególności w bibliotekach publicznych.
Rozwiązanie to zostało w polskim prawie osadzone w ramach tzw. dozwolonego użytku publicznego obejmującego również dozwolony użytek biblioteczny – określony w art. 28 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 24). Instytucja dozwolonego użytku publicznego stanowi wyjątek od wyłącznego prawa twórcy do korzystania z utworu i rozporządzania nim na wszystkich polach eksploatacji oraz do wynagrodzenia za korzystanie z utworu. Dozwolony użytek biblioteczny przewiduje, w drodze wyjątku, wynagrodzenie dla twórców i wydawców z tytułu wypożyczeń bibliotecznych stanowiące formę rekompensaty za utracone korzyści wynikające z powszechnego korzystania z książek w bibliotekach publicznych.
Ustawodawca, mając na względzie rolę bibliotek jako instytucji realizujących zadania o charakterze ogólnospołecznym, przyjął model, w którym wynagrodzenie to nie obciąża bezpośrednio bibliotek ani użytkowników ich zbiorów. Zgodnie z art. 35[1] ust. 7 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych dofinansowanie na wypłatę wynagrodzenia za użyczanie w danym roku kalendarzowym odpowiada 5 % wartości zakupów materiałów bibliotecznych dokonanych przez biblioteki publiczne w poprzednim roku kalendarzowym. Środki te są przekazywane przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego z Funduszu Promocji Kultury, o którym mowa w art. 87 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2025 r. poz. 595 oraz z 2026 r. poz. 176 i 1040), a wypłata jest realizowana za pośrednictwem organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi. Tak skonstruowany mechanizm stanowi kompromis między koniecznością zapewnienia powszechnego dostępu do dóbr kultury a ochroną słusznych interesów twórców i wydawców. Doświadczenia związane z jego funkcjonowaniem wskazują jednak, że obowiązujący limit dofinansowania na poziomie 5 % wartości zakupów materiałów bibliotecznych nie zapewnia w pełni realizacji celu, jakim jest zagwarantowanie twórcom realnej i adekwatnej rekompensaty. Przyjęty wskaźnik nie uwzględnia rzeczywistej skali korzystania z utworów, a jego poziom pozostaje niezmieniony od ponad 10 lat mimo istotnych zmian ekonomicznych i strukturalnych zachodzących na rynku wydawniczym oraz w sektorze kultury.
Podniesienie limitu dofinansowania z 5 % do 10 % wartości zakupów materiałów bibliotecznych stanowi odpowiedź na postulaty środowiska literackiego. Jest to racjonalne i realne uaktualnienie przyjętego modelu, pozostające w zgodności z konstrukcją dozwolonego użytku bibliotecznego oraz celem dyrektywy 2006/115/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. w sprawie prawa najmu i użyczenia oraz niektórych praw pokrewnych prawu autorskiemu w zakresie własności intelektualnej. Zmiana ta nie modyfikuje charakteru wynagrodzenia jako rekompensaty, lecz wzmacnia
jego funkcję ochronną wobec twórców i wydawców. Jest ona uzasadniona zarówno z punktu widzenia spójności systemowej, jak i realizacji ratio legis instytucji PLR polegającej na zachowaniu równowagi między interesem publicznym a ochroną praw majątkowych twórców.
Dane dotyczące funkcjonowania systemu PLR (https://www.copyrightpolska.pl/pl/3/251/412/Statystyki) wskazują, że przy obecnym poziomie finansowania jego efektywność ekonomiczna jest ograniczona. W 2025 r. liczba założonych kont w systemie wyniosła 8122, natomiast wynagrodzenia wypłacono 2265 twórcom i 219 wydawcom. Jednocześnie aż 2031 twórców i 248 wydawców nie przekroczyło minimalnego progu wypłaty. Średnie wynagrodzenie twórcy wyniosło 1672,55 zł, natomiast średnie wynagrodzenie wydawcy – 5705,74 zł. Z kolei mediana w przypadku twórców to jedynie 398,67 zł, a w przypadku wydawców 744,61 zł, co wskazuje, że większość świadczeń ma charakter niskokwotowy. Stawka jednostkowa wynagrodzenia twórcy wyniosła 0,6219 zł, a w przypadku wydawcy 0,1626 zł za jedno wypożyczenie – przy łącznej liczbie ok. 15 mln wypożyczeń rocznie.
Łączna kwota wynagrodzeń wypłaconych w 2025 r. wyniosła 5 061 813,80 zł, z czego 3 797 724,23 zł trafiło do twórców, a 1 264 089,57 zł do wydawców. Koszty obsługi systemu przez organizację zbiorowego zarządzania wyniosły 396 300 zł, co stanowiło ok. 7,25 % całkowitej puli środków, a więc pozostawało poniżej ustawowego limitu 10 %. Dla porównania, w 2024 r. łączna kwota wynagrodzeń wyniosła 4 194 930,06 zł, w tym 3 147 354,59 zł dla twórców oraz 1 047 575,47 zł dla wydawców, przy kosztach obsługi na poziomie 377 700 zł, co odpowiadało ok. 8,25 % całkowitej puli środków. Struktura wydatków w obu latach wskazuje, że koszty obsługi systemu pozostają na umiarkowanym i stabilnym poziomie i są proporcjonalne do zakresu realizowanych zadań.
Należy jednocześnie wskazać, że chociaż konstrukcja systemu PLR opiera się na mechanizmie powiązania wysokości wynagrodzeń z wartością zakupów bibliotecznych (co w założeniu powinno prowadzić do ich stopniowej waloryzacji), to w praktyce efekt ten nie występuje. W okresie ostatnich 10 lat obowiązywania przepisów dotyczących PLR kwoty odpowiadające 5 % wartości zakupów bibliotecznych, stanowiące podstawę do wyliczenia wynagrodzeń dla uprawnionych, w każdym roku przekraczały ustawowo określone maksymalne limity wydatków przeznaczonych na ten cel. W konsekwencji organizacja zbiorowego zarządzania otrzymywała środki w wysokości ograniczonej do poziomu tych limitów, a nie wynikającej z rzeczywistej wartości zakupów bibliotecznych.
Warto również zauważyć, że kwoty przeznaczane w Polsce na PLR, w przeliczeniu per capita, należą do jednych z najniższych w UE. W najnowszym, zaktualizowanym opracowaniu Światowej Organizacji Własności Intelektualnej (WIPO) z 3 marca 2025 r. (https://www.wipo.int/edocs/mdocs/copyright/en/sccr_45/sccr_45_7_rev.pdf) wskaźnik dla Polski wyliczono na poziomie 0,028 USD. Natomiast dla innych państw UE wynosi on odpowiednio: dla Austrii – 0,065, Belgii – 0,251, Chorwacji – 0,074, Czech – 0,475, Danii – 4,487, Estonii – 0,1 (ale od 2023 r. – 1,3), Finlandii – 1,704, Francji – 0,239, Niemiec – 0,195, Węgier – 0,047, Irlandii – 0,043, Włoch – 0,073, Łotwy – 0,143, Litwy – 0,124, Luksemburga – 0,067, Malty – 0,116, Holandii – 0,445, Słowacji – 0,060, Słowenii – 0,549, Hiszpanii – 0,004, Szwecji – 1,638 (str. 54 i 68). Wskaźnik ten jest obliczany przez odniesienie całkowitej rocznej kwoty środków przeznaczanych na funkcjonowanie systemu PLR w danym państwie do liczby jego mieszkańców i służy zobrazowaniu skali finansowania systemów PLR między państwami o różnej liczbie ludności. Porównania te mają charakter przybliżony, ponieważ systemy PLR funkcjonujące w poszczególnych państwach różnią się pod względem konstrukcji prawnej, źródeł finansowania, zakresu podmiotowego i przedmiotowego, sposobu obliczania wynagrodzeń oraz zasad dystrybucji środków. Mimo wskazanych ograniczeń metodologia zastosowana w raporcie WIPO umożliwia zobrazowanie ogólnej skali finansowania systemów PLR i pozwala na wykazanie, że poziom środków przeznaczanych na ten cel w Polsce pozostaje istotnie niższy niż w większości państw członkowskich Unii Europejskiej, w tym np. dwukrotnie niższy niż na Słowacji, prawie dwukrotnie niższy niż na Węgrzech, przeszło dwa razy niższy niż w Chorwacji, wielokrotnie niższy niż w państwach bałtyckich (Litwa, Łotwa, Estonia) i 17-krotnie niższy niż w Czechach. Poziom ochrony interesów twórców i wydawców w Polsce nie powinien tak znacznie odbiegać od standardów przyjętych w innych państwach członkowskich Unii Europejskiej. Projektowana nowelizacja stanowi istotny krok w kierunku zbliżenia tych standardów.
Przedstawione dane wskazują, że system PLR w Polsce pełni obecnie funkcję wsparcia o ograniczonej skali finansowej i nie zapewnia w wystarczającym stopniu realizacji funkcji kompensacyjnej. Na ograniczoną efektywność systemu PLR wpływa również brak adekwatnej względem rzeczywistej inflacji waloryzacji poziomu finansowania w poprzednich latach. W konsekwencji realna wartość wypłacanych wynagrodzeń uległa obniżeniu. Podniesienie poziomu dofinansowania z 5 % do 10 % wartości zakupów materiałów bibliotecznych umożliwi zatem objęcie wsparciem szerszej grupy uprawnionych oraz zwiększenie funkcji kompensacyjnej systemu PLR zgodnie z celem dyrektywy 2006/115/WE.
Zmiana ma charakter dostosowawczy i nie modyfikuje konstrukcji prawnej systemu, a jedynie poziom jego finansowania.
2. Rekomendowane rozwiązanie, w tym planowane narzędzia interwencji, i oczekiwany efekt Projektowana zmiana art. 35[1] ust. 7 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych polegająca na podniesieniu poziomu dofinansowania wynagrodzeń z tytułu publicznego wypożyczania egzemplarzy (PLR) z 5 % do 10 % wartości zakupów bibliotecznych nie wymaga wprowadzenia zmian w pozostałych przepisach ww. ustawy ani w aktach wykonawczych do tej ustawy. Mechanizm ustalania, obliczania oraz wypłaty wynagrodzeń z tego tytułu pozostaje bez zmian. Konsekwencją projektowanej regulacji jest natomiast konieczność aktualizacji szacunków skutków finansowych w perspektywie kolejnych 10 lat obowiązywania ustawy.
Za wartość bazową dla oszacowania skutków finansowych projektowanych przepisów przyjęto uśrednioną wartość zakupów, jakie były realizowane przez biblioteki publiczne w latach 2022–2024 (na podstawie danych GUS). Wartość dofinansowania w kolejnych latach została obliczona jako wartość bazowa zaktualizowana o wskaźnik inflacji (CPI) określony w Wytycznych Ministra Finansów dotyczących stosowania jednolitych wskaźników makroekonomicznych będących podstawą oszacowania skutków finansowych projektowanych ustaw z 18 lipca 2025 r. Ze względu na brak dostępnych danych za 2025 r., zamiast przyjęcia wartości zakupów bibliotecznych z jednego roku (2024), zastosowano średnią z lat 2022–2024. Takie podejście jest metodologicznie uzasadnione, ponieważ ogranicza wpływ czynników jednorazowych (np. zmian poziomu finansowania lub programów wsparcia) i pozwala na przyjęcie bardziej reprezentatywnej wartości bazowej.
Jednocześnie należy wskazać, że nie ma możliwości podjęcia alternatywnych w stosunku do projektowanej ustawy środków umożliwiających osiągnięcie zamierzonego celu.
3. Jak problem został rozwiązany w innych krajach, w szczególności krajach członkowskich OECD/UE? W większości państw członkowskich Unii Europejskiej problem rekompensaty dla twórców z tytułu publicznego wypożyczania egzemplarzy został rozwiązany przez wprowadzenie systemów wynagrodzeń PLR funkcjonujących na podstawie prawa krajowego implementującego dyrektywę 2006/115/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. w sprawie prawa najmu i użyczenia oraz niektórych praw pokrewnych prawu autorskiemu w zakresie własności intelektualnej. Dyrektywa ta pozostawia państwom członkowskim znaczną swobodę w zakresie konstrukcji systemu, umożliwiając odstępstwo od wyłącznego prawa użyczenia na rzecz bibliotek publicznych pod warunkiem zapewnienia autorom odpowiedniego wynagrodzenia.
W praktyce państwa Unii Europejskiej przyjęły modele PLR różniące się zakresem podmiotowym i przedmiotowym, sposobem ustalania wysokości wynagrodzeń oraz mechanizmami ich dystrybucji. Wspólną cechą zdecydowanej większości systemów jest finansowanie PLR ze środków publicznych, bez obciążania bibliotek ani użytkowników bibliotek dodatkowymi opłatami. PLR jest w tych państwach traktowany jako element polityki kulturalnej państwa, mający na celu wsparcie twórców przy jednoczesnym zachowaniu bezpłatnego dostępu do zbiorów bibliotecznych. Wynagrodzenia PLR są najczęściej ustalane na podstawie obiektywnych i mierzalnych kryteriów, takich jak liczba wypożyczeń, liczba egzemplarzy znajdujących się w zbiorach bibliotek, liczba czytelników lub wartość zakupów bibliotecznych. Często stosowane są rozwiązania mieszane oraz mechanizmy korygujące, ograniczające nadmierną koncentrację środków na rzecz najbardziej popularnych autorów i umożliwiające bardziej równomierne wsparcie środowiska twórczego. Zakres PLR w państwach Unii Europejskiej obejmuje co do zasady wypożyczenia drukowanych książek w bibliotekach publicznych, przy czym w części krajów został on rozszerzony również na inne kategorie utworów, takie jak audiobooki czy materiały audiowizualne. Kwestia wypożyczania publikacji elektronicznych jest w większości państw rozwiązywana odrębnie, głównie przez mechanizmy licencyjne, a nie klasyczne systemy PLR. Podobne rozwiązania funkcjonują w wybranych państwach OECD spoza Unii Europejskiej, w szczególności w Wielkiej Brytanii, Kanadzie czy Australii. Państwa te również zapewniają twórcom wynagrodzenie finansowane z budżetu publicznego, przy czym PLR pełni tam funkcję stabilnego instrumentu wsparcia dochodów autorów i elementu polityki kulturalnej, a nie klasycznego mechanizmu rynkowego.
Wysokość rocznej puli środków przeznaczanych na wynagrodzenia z tytułu dozwolonego użytku bibliotecznego w poszczególnych państwach Unii Europejskiej jest zróżnicowana i odzwierciedla zarówno skalę rynku bibliotecznego, jak i przyjęty model finansowania. W wielu państwach systemy wypłat obejmują łącznie różne kategorie wynagrodzeń i świadczeń na rzecz twórców. W praktyce środki te, określane zbiorczo jako „PLR”, często uwzględniają także inne formy wynagrodzeń bibliotecznych lub instrumenty polityki kulturalnej niezwiązane bezpośrednio z realizacją art. 6 dyrektywy 2006/115/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. w sprawie prawa najmu i użyczenia oraz niektórych praw pokrewnych prawu autorskiemu w zakresie własności intelektualnej. Powoduje to ograniczoną porównywalność dostępnych finansowych danych między poszczególnymi państwami.
4. Podmioty, na które oddziałuje projekt Grupa Wielkość Źródło danych Oddziaływanie Fundusz Promocji Kultury 1 Własne Pozyskanie źródła finansowania na zadania ustawowe.
Autorzy, współtwórcy, 4303 uprawnionych Raport końcowy z wykonania Otrzymywanie wynagrodzenia tłumacze, wydawcy twórców i 470 zadania ze środków Ministra z tytułu wypożyczeń uprawnionych Kultury i Dziedzictwa bibliotecznych. wydawców1. Narodowego Wypłata wynagrodzenia za użyczanie egzemplarzy utworów 2487 – liczba przez biblioteki publiczne w uprawnionych, którzy okresie od 1 stycznia do 31 w 2025 r. otrzymali grudnia 2025 r. określonego w wynagrodzenia2. umowie nr 2/DPAIF/2025 z dnia 29 października 2025 roku pomiędzy Ministrem Kultury i Dziedzictwa Narodowego a Stowarzyszeniem Autorów i Wydawców COPYRIGHT POLSKA z siedzibą w Krakowie. Minister Kultury i 1 Obowiązek corocznego Dziedzictwa Narodowego przekazywania zwiększonej puli środków na PLR wyznaczonej organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi. Wyznaczona organizacja 1 Biuletyn Informacji Publicznej Obowiązek corocznego zbiorowego zarządzania MKiDN podziału i wypłaty prawami autorskimi zwiększonych środków na PLR.
5. Informacje na temat zakresu, czasu trwania i podsumowanie wyników konsultacji Projekt ustawy został skierowany równolegle do uzgodnień międzyresortowych oraz konsultacji publicznych. Na ich przeprowadzenie został wyznaczony termin 21 dni. Należy jednakże mieć na uwadze, że projekt nie zmienia sytuacji prawnej czy faktycznej podmiotów rynkowych.
Projekt został poddany konsultacjom publicznym z: Polską Izbą Książki, Stowarzyszeniem Autorów i Wydawców Copyright Polska, Stowarzyszeniem Zbiorowego Zarządzania Prawami Autorskimi Twórców Dzieł Naukowych i Technicznych KOPIPOL, Stowarzyszeniem Tłumaczy Literatury, Polskim Towarzystwem Wydawców Książek, Stowarzyszeniem EBIB, Stowarzyszeniem Bibliotekarzy Polskich, Koalicją Otwartej Edukacji, Stowarzyszeniem Autorów ZAIKS, Stowarzyszeniem Dziennikarzy i Wydawców REPROPOL, Związkiem Polskich Artystów Fotografików ZPAF, Związkiem Polskich Artystów Plastyków ZPAP, Stowarzyszeniem Kreatywna Polska, Izbą Wydawców Prasy i Biblioteką Narodową. Raport z konsultacji publicznych stanowi załącznik do OSR.
Projekt ustawy, zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2026 r. poz. 936) oraz z § 52 ust. 1 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2026 r. poz. 404), został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz na stronie podmiotowej Rządowego Centrum Legislacji w zakładce Rządowy Proces Legislacyjny. Żaden podmiot nie zgłosił zainteresowania pracami nad projektem w trybie przepisów o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa. Dane dotyczą beneficjentów, którzy prawidłowo złożyli do SAiW Copyright Polska oświadczenia o woli otrzymywania wynagrodzenia. Warunkiem otrzymania wynagrodzenia jest złożenie prawidłowego oświadczenia o woli otrzymywania wynagrodzenia oraz osiągnięcie minimalnego progu wynagrodzenia na podstawie liczby wypożyczeń utworów twórcy w bibliotekach ujętych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 2 listopada 2015 r. w sprawie procedury podziału i wypłaty wynagrodzenia za użyczanie oraz wyznaczenia w drodze konkursu organizacji zbiorowego zarządzania uprawnionej do podziału i wypłaty tego wynagrodzenia (Dz. U. z 2026 r. poz. 279). Minimalny poziom wynagrodzenia określonego w art. 351 ust. 7 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych wyniósł w 2025 r. 42,75 zł.
6. Wpływ na sektor finansów publicznych (ceny stałe z 2025 r.) Skutki w okresie 10 lat od wejścia w życie zmian [mln zł] 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Łącznie (0-10) Dochody ogółem 0 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00
budżet państwa JST pozostałe jednostki (oddzielnie) 0 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00
5,45 5,60 5,74 5,87 6,02 6,17 6,32 6,49 6,64 13,86 68,16 Wydatki ogółem budżet państwa JST
pozostałe jednostki (oddzielnie) 5,45 5,60 5,74 5,87 6,02 6,17 6,32 6,49 6,64 13,86 68,16
-5,45 -5,60 -5,74 -5,87 -6,02 -6,17 -6,32 -6,49 -6,64 -13,86 -68,16 Saldo ogółem budżet państwa JST
pozostałe jednostki (oddzielnie) -5,45 -5,60 -5,74 -5,87 -6,02 -6,17 -6,32 -6,49 -6,64 -13,86 -68,16
Wydatki wynikające z wejścia w życie projektowanej ustawy zostaną sfinansowane z Funduszu Promocji Kultury, którego dysponentem jest minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, i nie będą stanowić podstawy do planowania oraz ubiegania się o dodatkowe środki z budżetu państwa.
Projekt ustawy nie wiąże się ze zwiększeniem dochodów budżetu państwa ani jednostek samorządu terytorialnego. Skutkiem projektu będzie natomiast zwiększenie wydatków Funduszu Promocji Kultury jako państwowego funduszu celowego na realizację wypłat wynagrodzeń z tytułu użyczeń bibliotecznych.
Nowy limit dla roku 2026 został uwzględniony w planie finansowym Funduszu Promocji Kultury na rok 2026.
Planuje się, że stan Funduszu Promocji Kultury na początek 2026 r. wyniesie 104 028 000 zł. Planowane przychody Funduszu Promocji Kultury wyniosą w 2026 r. 372 700 000 zł, co stanowi wzrost w stosunku do planu na 2025 r. o 13,3 %. Koszty realizacji zadań Funduszu Promocji Kultury wyniosą w 2026 r. 411 012 000 zł. Źródła finansowania Zgodnie z art. 87 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych wydatki Funduszu Promocji Kultury obejmują w szczególności dotacje celowe przyznawane przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na wsparcie przedsięwzięć i projektów o charakterze kulturalnym, artystycznym i edukacyjnym. Dofinansowania te nie służą finansowaniu stałej działalności podmiotów, lecz mają charakter konkursowy i są przyznawane w ramach tzw. programów ministra. O środki te mogą ubiegać się m.in. instytucje kultury, organizacje pozarządowe oraz inne podmioty prowadzące działalność kulturalną. Z kolei środki Funduszu, o których mowa w art. 87 ust. 5a tej ustawy przeznacza się – na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych – na dofinansowanie wypłat wynagrodzeń z tytułu użyczania egzemplarzy utworów wyrażonych słowem przez biblioteki publiczne (PLR). Oznacza to, że finansowanie wynagrodzeń PLR stanowi zadanie ustawowe, które powinno być realizowane w pierwszej kolejności, przed innymi formami wydatkowania środków Funduszu. W konsekwencji prognozowana sytuacja finansowa Funduszu Promocji Kultury pozwala na zapewnienie realizacji wypłat wynagrodzeń z tytułu wypożyczeń bibliotecznych w ramach nowych limitów wydatków określonych na lata 2026–2035. Proponowane podwyższenie tych limitów nie spowoduje kolizji finansowej z innymi zadaniami finansowanymi z Funduszu, ponieważ zadania te – choć istotne z punktu widzenia polityki kulturalnej – mają charakter fakultatywny i są realizowane w zależności od dostępnych środków, po zabezpieczeniu zobowiązań ustawowych. Tak ukształtowany mechanizm finansowania Funduszu gwarantuje stabilność systemu wynagrodzeń PLR oraz eliminuje ryzyko kolizji z innymi formami wsparcia kultury.
Koszty obsługi administracyjnej związanej z określeniem wysokości i wypłatą wynagrodzeń należnych uprawnionym autorom, tłumaczom i wydawcom mieszczą się w wartości dofinansowania i nie przekraczają 10 % kwot przekazywanych w ramach dofinansowania na wypłatę wynagrodzeń – wynika to z art. 351 ust. 10 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Proponowane podniesienie poziomu dofinansowania na wypłatę wynagrodzeń PLR z 5 % do 10 % wartości zakupów materiałów bibliotecznych skutkuje proporcjonalnym zwiększeniem całkowitej puli środków przeznaczonych na realizację systemu PLR, nie jest jednak równoznaczne z automatycznym, proporcjonalnym wzrostem kosztów ponoszonych przez organizację zbiorowego zarządzania. Oznacza to, że organizacja zbiorowego zarządzania prawami autorskimi nie jest uprawniona do dowolnego zwiększania kosztów operacyjnych wraz ze wzrostem całkowitej puli środków, lecz pozostaje zobowiązana do racjonalnego nimi rozporządzania, a także do każdorazowego uzasadnienia i udokumentowania poniesionych wydatków.
Dodatkowe informacje, Za bazę do obliczenia globalnej wartości dofinansowania na wynagrodzenia za użyczanie (PLR), w tym wskazanie źródeł danych i wypłacanego z Funduszu Promocji Kultury, przyjmuje się wartość środków przeznaczonych na przyjętych do obliczeń zakupy biblioteczne dokonane w roku kalendarzowym poprzedzającym rok wypłaty założeń wynagrodzenia. Za wartość bazową dla oszacowania skutków finansowych projektowanych przepisów przyjęto uśrednioną wartość zakupów, jakie były realizowane przez biblioteki publiczne w latach 2022-2024 (na podstawie danych GUS).
Wartość dofinansowania w kolejnych latach została obliczona jako wartość bazowa zaktualizowana o wskaźnik inflacji (CPI) określony w Wytycznych Ministra Finansów dotyczących stosowania jednolitych wskaźników makroekonomicznych będących podstawą oszacowania skutków finansowych projektowanych ustaw z 18 lipca 2025 r. Szczegółowe wyliczenie nowych limitów dofinansowania prezentuje tabela poniżej i obejmuje ona, analogicznie do lat 2015–2024, wydatki na wynagrodzenia za użyczanie wypłacane z Funduszu Promocji Kultury. Przy tak określonych założeniach wartość wynagrodzenia w poszczególnych latach kształtowałaby się następująco:
WARTOŚĆ ZAKUPÓW ZBIORÓW DO BIBLIOTEK PUBLICZNYCH ORAZ DOFINANSOWANIA NA WYPŁATĘ WYNAGRODZEŃ ZA UŻYCZENIA BIBLIOTECZNE W LATACH 2026-2035 w tys. zł rok 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 Razem 2026-2035 prognozowana wartość zakupów 1 243 343 107 110 113 116 119 122 125 128 131 135 138 bibliotecznych 727 959 844 690 491 478 540 679 896 193 573 wartość środków na wypłatę 124 336 rekompensat z tytułu Public Lending Right (% wartości zakupów bibliotecznych na podstawie danych roku poprzedniego) 10 773 11 096 11 384 11 669 11 949 12 248 12 554 12 868 13 190 13 520 13 858
wskaźnik CPI (wytyczne MF) 103,6 103,0 102,6 102,5 102,4 102,5 102,5 102,5 102,5 102,5 102,5
7. Wpływ na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym funkcjonowanie przedsiębiorców, oraz na rodzinę, obywateli i gospodarstwa domowe Skutki Czas w latach od wejścia w życie zmian 0 1 2 3 5 10 Łącznie (0-10) W ujęciu duże przedsiębiorstwa pieniężnym sektor mikro-, małych (w mln zł) i średnich przedsiębiorstw rodzina, obywatele, gospodarstwa domowe oraz osoby starsze i z niepełnosprawnością Autorzy, tłumacze i wydawcy; organizacja 5,45 5,60 5,74 5,87 6,02 13, 86 68,16 zbiorowego zarządzania obsługująca wypłatę wynagrodzeń z tytułu Public Lending Right W ujęciu duże przedsiębiorstwa Brak wpływu. niepieniężnym sektor mikro-, małych Brak wpływu. i średnich przedsiębiorstw rodzina, obywatele, Wejście w życie projektowanej ustawy nie będzie miało wpływu na sytuację gospodarstwa domowe ekonomiczną i społeczną osób z niepełnosprawnością oraz osób starszych. oraz osoby starsze i z niepełnosprawnością Niemierzalne Dodatkowe informacje, Autorzy, tłumacze i wydawcy książek będą otrzymywać w kolejnych latach wynagrodzenie w tym wskazanie z tytułu wypożyczeń bibliotecznych. Globalna kwota dofinansowania przeznaczonego na ten cel źródeł danych i wzrośnie z 5 % do 10 % wartości zakupów materiałów bibliotecznych, zgodnie z art. 351 ust. 7 przyjętych do obliczeń ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. założeń Całkowita kwota wynagrodzeń wypłaconych beneficjentom w 2025 r. wyniosła 5 061 813,80 zł, z czego 3 797 724,23 zł otrzymali twórcy, a 1 264 089,57 zł wydawcy. Przy założeniu podwojenia poziomu finansowania wynikającego z podniesienia limitu do 10 % należy przewidzieć wzrost środków kierowanych do twórców do poziomu ok. 7,6 mln zł, a w przypadku wydawców – do ok. 2,5 mln zł.
Organizacja zbiorowego zarządzania prawami autorskimi i prawami pokrewnymi wyznaczona do corocznego podziału i wypłaty wynagrodzenia z tytułu PLR ma prawo przeznaczyć nie więcej niż 10 % wartości tego wynagrodzenia na pokrycie ponoszonych przez nią uzasadnionych i udokumentowanych kosztów dochodzenia oraz wypłaty wynagrodzenia. Koszty obsługi systemu przez SAiW Copyright Polska w 2025 r. wyniosły 396 300 zł, co stanowiło ok. 7,25 % całkowitej puli środków, a więc poniżej ustawowego limitu 10 %. Dodatkowo, w przypadku gdy koszty obsługi systemu były niższe niż ustawowe 10 % wartości wynagrodzenia należnego uprawnionym, stowarzyszenie przesuwało tę różnicę do puli przeznaczonej na wynagrodzenia uprawnionym. W latach 2016–2024 SAiW Copyright Polska zaoszczędziło łącznie 190 711 zł puli środków przewidzianej na koszty i przesunęło tę sumę na wynagrodzenia dla uprawnionych. Koszty obsługi systemu PLR nie są możliwe do oszacowania, natomiast ich ewentualny wzrost w stosunku do dotychczasowych wysokości powinien być proporcjonalny do poniesionych przez organizację zbiorowego zarządzania dodatkowych nakładów, co wymaga stosownego uzasadnienia i udokumentowania przez tę organizację.
Projektowane zmiany nie będą miały wpływu na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym funkcjonowanie przedsiębiorców, oraz na rodzinę, obywateli i gospodarstwa domowe.
8. Zmiana obciążeń regulacyjnych (w tym obowiązków informacyjnych) wynikających z projektu nie dotyczy Wprowadzane są obciążenia poza bezwzględnie tak wymaganymi przez UE (szczegóły w odwróconej tabeli nie zgodności). nie dotyczy
zmniejszenie liczby dokumentów zwiększenie liczby dokumentów zmniejszenie liczby procedur zwiększenie liczby procedur skrócenie czasu na załatwienie sprawy wydłużenie czasu na załatwienie sprawy inne: inne:
Wprowadzane obciążenia są przystosowane do ich tak elektronizacji. nie nie dotyczy
Projektowana ustawa nie wpłynie na istniejące obciążenia regulacyjne.
9. Wpływ na rynek pracy
Wejście w życie projektowanej ustawy nie wpłynie na rynek pracy.
10. Wpływ na pozostałe obszary
środowisko naturalne demografia informatyzacja sytuacja i rozwój regionalny mienie państwowe zdrowie sądy powszechne, administracyjne inne: lub wojskowe
Omówienie wpływu Projektowana ustawa nie będzie miała wpływu na pozostałe obszary.
11. Planowane wykonanie przepisów aktu prawnego Planuje się, że ustawa wejdzie w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia. Wejście w życie ustawy w terminie krótszym niż 14 dni od dnia ogłoszenia nie spowoduje negatywnych skutków dla obywateli ani innych podmiotów objętych regulacją, ponieważ projektowane przepisy nie nakładają nowych obowiązków ani nie ograniczają praw adresatów norm, a ich stosowanie nie wymaga podjęcia dodatkowych działań dostosowawczych.
12. W jaki sposób i kiedy nastąpi ewaluacja efektów projektu oraz jakie mierniki zostaną zastosowane?
Nie dotyczy.
13. Załączniki (istotne dokumenty źródłowe, badania, analizy itp.)
Raport z konsultacji publicznych. MINISTERSTWO KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEG O
Departament Prawa Autorskiego i Filmu
Raport z konsultacji publicznych projektu ustawy o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy o grach hazardowych (UD393)
Projekt ustawy (nr w wykazie prac legislacyjnych UD393 publicznych 29 kwietnia 2026 Stowarzyszenia Autorów ZAiKS, Stowarzyszenia Autorów i Wydawców Copyright Polska, Stowarzyszenia Dziennikarzy i Wydawców Repropol, Izby Wydawców Prasy, Stowarzyszenia i Technicznych KOPIPOL, ku Polskich Artystów Fotografików ZPAF, ku Polskich Artystów Plastyków ZPAP, Stowarzyszenia Kreatywna Polska, Stowarzyszenia Literatury, Polskiego Towarzystwa , Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich, Biblioteki Narodowej i Polskiej Izby . Unia SAiW Copyright Polska
zamieszczone na stronie RCL pod ww. adresem). Biblioteka Narodowa
1. Omówienie wyników konsultacji publicznych
Stowarzyszenia Unia Literacka zmiany art. 28 ust. 4 ustawy z
rozszerzeniu -booki, audiobooki i
zakres procedowanej nowelizacji. Celem niniejszego projektu ustawy
publiczne, a nie kompleksowa przebudowa zakresu przedmiotowego systemu PLR.
Dostrzega znaczenie rozwoju cyfrowych form czytelnictwa wentualne dodatkowych
potrzeby systemu madzenie i przekazywanie danych w tym zakresie.
Study on Public Lending Right2 - siedmiu nii Europejskiej
1 https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12409750/katalog/13200508#13200508 https://www.wipo.int/edocs/mdocs/copyright/en/sccr_45/sccr_45_7_rev.pdf
-booków systemem PLR zasadniczo w Danii i
.
-
-
Wprawdzie -booki, jednak
Chorwacja, Dania, Cypr, Czechy, Estonia, Francja, Niderlandy,
.
porównania
A ane cyfrow
celem systemu PLR jest zapewnienie twórcom rzeczywistej, Brak jest obecnie danych
proporcji do kosztów administracyjnych i skutków finansowych rozszerzenia systemu.
do postulat - bibliotecznych , n system wynagrodze - prawnych
cyfrowych podlega i funkcjonuje na zasadach rynkowych. -174/15 (VOB) nie uzasadnia iós
podmiotami komercyjnymi.
E
elektronicznej i stosunkami umownymi
zmian art. 47¹ ust. 2, dodania art. 48a oraz zmiany art. 57 ust. 2 w ustawie z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych
i wydawcami
konsultacji publiczn prawami autorskimi i prawami pokrewnymi oraz i
cyt. wydawców
prowadzonych przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego w
tej regulacji, a nie w ramach nowelizacji o ograniczonym zakresie przedmiotowym.
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego e wskazanych postulatów w procedowanym projekcie ustawy.
Stowarzyszenie Autorów i Wydawców Copyright Polska, oraz y 1 w ustawie z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych w zakresie wskazanego w tym przepisie
na termin do dnia 30 czerwca (zamiast do 31 sierpnia) sytuacji prawnej
oznacza okresu vacatio legis
by ono przeprowadzenia
postulowanej
przepisów z zakresu prawa autorskiego i praw pokrewnych.
y postulat poszerzenia systemu Public Lending Right biblioteki akademickie, naukowe, szkolne i pedagogiczne.
postulat ten wykracza poza merytoryczny zakres projektowanej nowelizacji. e i
od bibliotek publicznych. Biblioteka szkolna jest przede wszystkim Podstawowym celem bibliotek szkolnych jest wspieranie procesu edukacji oraz realizacji podstawy programowej, a nie zapewnianie
zasobów bibliotek szkolnych obejmuje ponadto lektury szkolne, domenie publicznej, Ob ponadto
i
biblioteki akademickie i naukowe
ogra
nr DN-WID.502.50.2025.AD z 15 maja 2025 r.
systemu Public Lending Right na ten sektor. W ocenie MNiSW wszelkie propozycje w tym zakresie
Stowarzyszenie Autorów ZAiKS
droit de suite
.
wykracza poza merytoryczny zakres projektowanej nowelizacji. Projekt ustawy bibliotecznych (Public Lending Right) oraz nie obejmuje kompleksowej reformy instytucji prawa
droit de suite, w tym do rozszerzenia
przeprowadzenia
droit de suite
pokrewnych.
.
Przedstawiony postulat wykracza poza merytoryczny zakres projektowanej nowelizacji ustawy. Kwestie
sowania systemu
Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 2 listopada 2015 r. w
(Dz. U. poz. 1924 oraz z 2024 r. poz.
1927). W wyniku przeprowadzonyc
ne w
zeczywistych proporcji w kraju i wydawców, lecz jedynie do niewielk
kompensacyjnej funkcji systemu PLR i poprawy sytuacji ekonomicznej uprawnionych.
powinna
prawa finansowe dla sektora finansów publicznych.
(Dz. U. z
krótszego, trzy-art. 50 ust. 1a cyt. ustawy.
o
publicznych przy zachowaniu jednolitej metodologii prognozowania skutków finansowych regulacji. Jego
wydatków publicznych.
2.
Bankiem Centralnym
instytucjami Unii Europejskiej, w tym Europejskim Bankiem Centralnym.
3.