Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2026.

Warszawa, 1 września 2026 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja Prezes Rady Ministrów RM-0610-139-26

Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Szanowny Panie Marszałku, na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przedstawiam Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej projekt ustawy

- o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2026. Jednocześnie, w celu umożliwienia sfinansowania realizacji istotnych zadań publicznych w zakresie świadczeń wypłacanych z Funduszu emerytalno-rentowego, przedstawiam wniosek o skrócenie postępowania z projektem ustawy. Do prezentowania stanowiska Rządu w tej sprawie w toku prac parlamentarnych został upoważniony Minister Finansów i Gospodarki.

Z poważaniem Donald Tusk /podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/ Projekt U S T AWA

z dnia

o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2026

Art. 1. W ustawie z dnia 7 listopada 2025 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2026 (Dz. U. poz. 1840) po art. 14 dodaje się art. 14a w brzmieniu:

„Art. 14a. 1. W roku 2026 mogą być przekazane do Funduszu emerytalno-rentowego, o którym mowa w ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2025 r. poz. 1770), dodatkowe środki z budżetu państwa ponad kwotę środków określoną w ustawie budżetowej na rok 2026 z dnia 9 stycznia 2026 r. (Dz. U. poz. 62) do wysokości 1 000 000 tys. zł z przeznaczeniem na zwiększenie dotacji dla tego funduszu.

2. Środki, o których mowa w ust. 1, mogą pochodzić z przeniesień środków zablokowanych na podstawie art. 177 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, przy czym przepisów art. 177 ust. 6 i 7 tej ustawy nie stosuje się.

3. Minister właściwy do spraw finansów publicznych, na wniosek Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, może dokonywać przeniesień wydatków budżetowych będących przedmiotem blokady między częściami budżetu państwa, działami, rozdziałami i paragrafami klasyfikacji wydatków, z przeznaczeniem na zwiększenie dotacji, o której mowa w ust. 1.

4. W planie finansowym Funduszu emerytalno-rentowego na rok 2026 mogą być dokonywane zmiany powodujące zwiększenie dotacji z budżetu państwa, przy czym nie jest wymagane uzyskanie zgody i opinii, o których mowa w art. 29 ust. 13 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.”.

Art. 2. Ustawa wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.

UZASADNIENIE

Projektowane zmiany w ustawie o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2026 są spowodowane koniecznością wprowadzenia do porządku prawnego rozwiązań, które umożliwią sfinansowanie realizacji istotnych zadań publicznych.

W dniu 1 stycznia 2025 r. weszła w życie ustawa z dnia 26 lipca 2024 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1243, z późn. zm.), która wprowadziła od dnia 1 lipca 2025 r. prawo do wypłaty świadczeń w zbiegu prawa renty rodzinnej po zmarłym małżonku z innym świadczeniem emerytalno-rentowym (tzw. renta wdowia). Szacowanie skutków finansowych projektowanej ustawy oparto na oficjalnych, najbardziej aktualnych i kompletnych danych statystycznych dostępnych w momencie jej tworzenia. Niemniej jednak podkreślano już wówczas, że po wejściu w życie nowych przepisów o rentę wdowią będą mogły wnioskować również osoby uprawnione do rolniczych emerytur i rent z tytułu niezdolności do pracy, których dokładna liczba była bardzo trudna do ustalenia z powodu braku odpowiednich danych (systemy informatyczne KRUS nie gromadzą danych o stanie cywilnym świadczeniobiorców w sposób umożliwiający automatyczne wytypowanie wszystkich przyszłych wnioskodawców).

Wyższa niż planowano liczba świadczeniobiorców generuje wzrost kosztów Funduszu emerytalno-rentowego, o którym mowa w ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2025 r. poz. 1770). W planie finansowym Funduszu emerytalno-rentowego na rok 2026 na wypłatę renty wdowiej zaplanowano kwotę 351 958 tys. zł, która okazuje się być niewystarczająca.

W związku z powyższym, wielkość kosztów/wydatków z tytułu wypłaty rolniczych świadczeń emerytalno-rentowych okazuje się być wyższa od prognozowanej. Z bieżących danych sprawozdawczych w zakresie wykonania planu finansowego Funduszu emerytalno-rentowego wynika, że istnieje realne ryzyko przekroczenia planowanych kosztów/wydatków w roku bieżącym. Na moment obecny szacuje się, że w bieżącym roku koszty/wydatki na świadczenia emerytalno-rentowe mogą przekroczyć plan o kwotę co najmniej 400.000 tys. zł. Ponadto niższy o ok. 60.000 tys. zł w stosunku do pierwotnego planu finansowego Funduszu emerytalno-rentowego zawartego w ustawie budżetowej na rok 2026 okazał się faktyczny stan środków pieniężnych na początek 2026 r.

Zgodnie z obecnym stanem prawnym, dokonanie zmiany planu finansowego państwowego funduszu celowego nie może powodować zwiększenia dotacji z budżetu państwa, stanowiącej

główne źródło przychodów/dochodów Funduszu emerytalno-rentowego. Podstawowym zadaniem tego Funduszu jest wypłata świadczeń ustawowo gwarantowanych przez państwo na podstawie art. 76 ust. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.

W świetle powyższego konieczne jest w 2026 r. wejście w życie przepisów umożliwiających zwiększenie kwoty dotacji z budżetu państwa do Funduszu emerytalno-rentowego oraz dokonanie zmiany jego planu finansowego.

I tak, dodawany w ustawie z dnia 7 listopada 2025 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2026 przepis art. 14a przewiduje możliwość przekazania dodatkowych środków z budżetu państwa, ponad kwotę środków, która została określona w ustawie budżetowej na rok 2026 z dnia 9 stycznia 2026 r. (Dz. U. poz. 62), do Funduszu emerytalno-rentowego na zwiększenie kwoty dotacji dla tego Funduszu. Przepis określa jednocześnie górną granicę (wysokość) środków, które mogą zostać przekazane do Funduszu emerytalno-rentowego – do 1 000 000 tys. zł.

Dodatkowe środki na ww. cel mogą pochodzić z przeniesień środków zablokowanych na podstawie art. 177 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483, z późn. zm.) (dalej: UFP). Zgodnie z tym przepisem decyzja o blokowaniu wydatków budżetowych może być podjęta w przypadku stwierdzenia: niegospodarności w określonych jednostkach, opóźnień w realizacji zadań, nadmiaru posiadanych środków bądź naruszenia zasad gospodarki finansowej. Ze względu na to, że zostało określone przeznaczenie środków z budżetu państwa wyłączono zastosowanie przepisów art. 177 ust. 6 i 7 UFP (zgodnie z ust. 6 Minister Finansów, po uzyskaniu pozytywnej opinii sejmowej komisji właściwej do spraw budżetu może utworzyć nową rezerwę celową i przenieść do niej kwoty wydatków zablokowanych na podstawie art. 177 ust. 1 pkt 2 i 3 (tj. z powodu opóźnień w realizacji zadań bądź nadmiaru posiadanych środków), a z ust. 7 wynika zaś, że nowa rezerwa przeznaczona może zostać jedynie na sfinansowanie zobowiązań Skarbu Państwa lub na cele osobno wskazane w ustawie budżetowej).

Minister właściwy do spraw finansów publicznych, na wniosek Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, będzie mógł dokonywać przeniesień wydatków budżetowych stanowiących przedmiot blokady między częściami budżetu państwa, działami, rozdziałami i paragrafami klasyfikacji wydatków, z przeznaczeniem na zwiększenie kwoty dotacji do Funduszu emerytalno-rentowego. W przypadku zastosowania projektowanych regulacji konieczne będzie dokonanie zmian w planie finansowym Funduszu emerytalno-rentowego na rok 2026 powodujących zwiększenie dotacji z budżetu państwa. Przy czym wyłączono wymóg uzyskania zgody i opinii, o których mowa w art. 29 ust. 13 UFP.

Zgodnie z art. 2 ustawa wejdzie w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia. Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1461, z późn. zm.) w uzasadnionych przypadkach akty normatywne mogą wchodzić w życie w terminie krótszym niż czternaście dni, a jeżeli ważny interes państwa wymaga natychmiastowego wejścia w życie aktu normatywnego i zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie, dniem wejścia w życie może być dzień ogłoszenia tego aktu w dzienniku urzędowym. Charakter przepisów zawartych w projekcie ustawy uzasadnia wejście w życie ustawy z dniem następującym po dniu ogłoszenia, dotyczą one niezbędnych zmian zapewniających realizację ustawy budżetowej na rok 2026. Zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją na przeszkodzie takiemu określeniu ww. terminu.

Projekt ustawy nie jest objęty prawem Unii Europejskiej.

Projekt ustawy nie wymaga przedstawienia właściwym organom i instytucjom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji albo uzgodnienia.

Projekt ustawy nie podlega notyfikacji zgodnie z przepisami dotyczącymi funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych.

Projekt ustawy nie dotyczy majątkowych praw i obowiązków przedsiębiorców lub praw i obowiązków przedsiębiorców wobec organów administracji publicznej.

Zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2026 r. poz. 936) oraz § 52 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2026 r. poz. 404) projekt zostanie udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Rządowego Centrum Legislacji, w serwisie „Rządowy Proces Legislacyjny”.

Należy wskazać, że nie ma możliwości podjęcia alternatywnych w stosunku do projektu ustawy działań umożliwiających osiągnięcie zamierzonego celu. Data sporządzenia Nazwa projektu 2026-08-27 Projekt ustawy o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2026 Źródło: Ministerstwo wiodące i ministerstwa współpracujące Inicjatywa własna Ministerstwo Finansów Osoba odpowiedzialna za projekt w randze Ministra, Sekretarza Stanu Nr w wykazie prac lub Podsekretarza Stanu UD463 Hanna Majszczyk, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Finansów Kontakt do opiekuna merytorycznego projektu Anna Napiórkowska, Dyrektor Departamentu Budżetu Państwa w Ministerstwie Finansów tel. 694 40 00, e-mail: anna.napiorkowska@mf.gov.pl

OCENA SKUTKÓW REGULACJI

1. Jaki problem jest rozwiązywany? W dniu 1 stycznia 2025 r. weszła w życie ustawa z dnia 26 lipca 2024 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1243, z późn. zm.), która wprowadziła prawo do wypłaty świadczeń w zbiegu prawa renty rodzinnej po zmarłym małżonku z innym świadczeniem emerytalno-rentowym (tzw. renta wdowia). Szacowanie skutków finansowych projektowanej ustawy oparto na oficjalnych, najbardziej aktualnych i kompletnych danych statystycznych dostępnych w momencie jej tworzenia. Niemniej jednak podkreślano już wówczas, że po wejściu w życie nowych przepisów o rentę wdowią będą mogły wnioskować również osoby uprawnione do rolniczych emerytur i rent z tytułu niezdolności do pracy, których dokładna liczba była bardzo trudna do ustalenia z powodu braku odpowiednich danych (systemy informatyczne Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego nie gromadzą danych o stanie cywilnym świadczeniobiorców w sposób umożliwiający automatyczne wytypowanie wszystkich przyszłych wnioskodawców).

Wyższa niż planowano liczba świadczeniobiorców generuje wzrost kosztów Funduszu emerytalno-rentowego. W planie finansowym Funduszu emerytalno-rentowego na 2026 r. na wypłatę renty wdowiej zaplanowano kwotę 351 958 tys. zł, która okazuje się być niewystarczająca. W związku z powyższym wielkość kosztów/wydatków z tytułu wypłaty rolniczych świadczeń emerytalno-rentowych okazuje się być wyższa od prognozowanej.

Celem projektowanej regulacji jest sprawne wykonywanie budżetu państwa w 2026 r. i umożliwienie sfinansowania realizacji istotnych zadań publicznych w zakresie świadczeń wypłacanych z Funduszu emerytalno-rentowego.

2. Rekomendowane rozwiązanie, w tym planowane narzędzia interwencji, i oczekiwany efekt Zaproponowane w projekcie ustawy rozwiązanie przewiduje możliwość przekazania dodatkowych środków z budżetu państwa na zwiększenie dotacji do Funduszu emerytalno-rentowego. Środki będą mogły pochodzić z przeniesień środków zablokowanych na podstawie art. 177 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1483, z późn. zm.). Efektem wprowadzonych regulacji będzie zapewnienie finansowania świadczeń wypłacanych z Funduszu emerytalno-rentowego.

3. Jak problem został rozwiązany w innych krajach, w szczególności krajach członkowskich OECD/UE? Brak informacji.

4. Podmioty, na które oddziałuje projekt Grupa Wielkość Źródło danych Oddziaływanie KRUS 1 - Zmiany w planie finansowym / zwiększenie dotacji na wypłatę świadczeń.

5. Informacje na temat zakresu, czasu trwania i podsumowanie wyników konsultacji Projekt dotyczy wykonania budżetu państwa i nie podlega konsultacjom publicznym i opiniowaniu.

6. Wpływ na sektor finansów publicznych (ceny stałe z …… r.) Skutki w okresie 10 lat od wejścia w życie zmian [mln zł] 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Łącznie (0–10)

Dochody ogółem 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 budżet państwa 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 pozostałe jednostki (oddzielnie) 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Wydatki ogółem 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 budżet państwa 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 pozostałe jednostki (oddzielnie) 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Saldo ogółem 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

budżet państwa JST pozostałe jednostki (oddzielnie) Wejście w życie projektowanych rozwiązań nie spowoduje skutków dla sektora finansów publicznych, w tym dla budżetu państwa, w postaci zmniejszenia dochodów lub zwiększenia wydatków.

Realizacja projektowanych rozwiązań może nastąpić z wykorzystaniem wydatków zablokowanych Źródła finansowania na podstawie art. 177 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, tj. wydatków, które zostały już ujęte w ustawie budżetowej na 2026 r. W aktualnym momencie roku budżetowego, w toku realizacji budżetu państwa, zidentyfikowano środki stanowiące oszczędności, które mogłyby posłużyć do ww. celu.

Dodatkowe informacje, w tym wskazanie źródeł danych i przyjętych do obliczeń założeń

7. Wpływ na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym funkcjonowanie przedsiębiorców, oraz na rodzinę, obywateli i gospodarstwa domowe Skutki Czas w latach od wejścia w życie zmian 0 1 2 3 5 10 Łącznie (0–10) W ujęciu duże przedsiębiorstwa 0 0 0 0 0 0 pieniężnym sektor mikro-, małych i 0 0 0 0 0 0 (w mln zł, średnich ceny stałe z przedsiębiorstw …… r.) rodzina, obywatele oraz 0 0 0 0 0 0 gospodarstwa domowe

W ujęciu duże przedsiębiorstwa Nie przewiduje się wpływu. niepieniężnym sektor mikro-, małych i Nie przewiduje się wpływu. średnich przedsiębiorstw rodzina, obywatele oraz Nie przewiduje się wpływu. gospodarstwa domowe

Niemierzalne

Dodatkowe informacje, w tym wskazanie źródeł danych i przyjętych do obliczeń założeń

8. Zmiana obciążeń regulacyjnych (w tym obowiązków informacyjnych) wynikających z projektu nie dotyczy Wprowadzane są obciążenia poza bezwzględnie tak wymaganymi przez UE (szczegóły w odwróconej tabeli nie zgodności). nie dotyczy

zmniejszenie liczby dokumentów zwiększenie liczby dokumentów zmniejszenie liczby procedur zwiększenie liczby procedur skrócenie czasu na załatwienie sprawy wydłużenie czasu na załatwienie sprawy inne: inne:

Wprowadzane obciążenia są przystosowane do ich tak elektronizacji. nie nie dotyczy

Komentarz:

9. Wpływ na rynek pracy Brak wpływu.

10. Wpływ na pozostałe obszary

środowisko naturalne demografia informatyzacja sytuacja i rozwój regionalny mienie państwowe zdrowie sądy powszechne, administracyjne inne: lub wojskowe

Omówienie wpływu Nie przewiduje się wpływu.

11. Planowane wykonanie przepisów aktu prawnego Wykonanie przepisów nastąpi po wejściu w życie projektowanej regulacji.

12. W jaki sposób i kiedy nastąpi ewaluacja efektów projektu oraz jakie mierniki zostaną zastosowane? Rozwiązania mają charakter czasowy – istnieje możliwość ich zastosowania w roku budżetowym 2026.

13. Załączniki (istotne dokumenty źródłowe, badania, analizy itp.) Brak.