Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Warszawa, 3 sierpnia 2026 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja

Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i na podstawie art. 32 ust. 2 regulaminu Sejmu niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy:

- o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Do reprezentowania wnioskodawców w pracach nad projektem ustawy upoważniamy posłankę Darię Gosek-Popiołek.

(-) Bożena Borowiec; (-) Włodzimierz Czarzasty; (-) Jacek Czerniak; (-) Agnieszka Dziemianowicz-Bąk; (-) Krzysztof Gawkowski; (-) Daria Gosek-Popiołek; (-) Katarzyna Kotula; (-) Piotr Kowal; (-) Anita Kucharska-Dziedzic; (-) Marcin Kulasek; (-) Wanda Nowicka; (-) Dorota Olko; (-) Arkadiusz Sikora; (-) Wiesław Szczepański; (-) Andrzej Szejna; (-) Tadeusz Tomaszewski; (-) Tomasz Trela; (-) Katarzyna Ueberhan; (-) Joanna Wicha; (-) Dariusz Wieczorek; (-) Anna Maria Żukowska. Projekt

USTAWA

z dnia ... 2026 r.

o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

Art. 1. W ustawie z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2026 r. poz. 862) wprowadza się następujące zmiany:

1) w art. 112:

a) w ust. 3 dodaje się zdanie drugie w brzmieniu: „Przepis ust. 1 pkt 3 stosuje się odpowiednio.”,

b) w ust. 5 po pkt 5 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 6-9 w brzmieniu:

„6) jest małoletnim znajdującym się pod opieką osoby, przebywającej w obiekcie zbiorowego zakwaterowania na podstawie przepisów ustawy;

7) jest osobą w wieku do 26. roku życia, która przebywa lub przebywała w obiekcie zbiorowego zakwaterowania przed dniem 1 lipca 2026 r. na podstawie przepisów ustawy, a następnie bezpośrednio kontynuuje naukę w szkole podstawowej lub ponadpodstawowej prowadzącej kształcenie w formie dziennej, o której mowa w art. 18 ust. 1 pkt 2 lit. a-d ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz.U. z 2026 r. poz. 820) lub na uczelni w formie stacjonarnej;

8) jest matką samotnie wychowującą przynajmniej jedno dziecko, niepozostającą w związku małżeńskim lub której małżonek nie przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

9) jest osobą w wieku, o którym mowa w pkt 2, pobierającą polskie świadczenie emerytalne w wysokości nie wyższej niż kwota najniższej emerytury”,

c) po ust. 18 dodaje się ust. 18a w brzmieniu:

„18a. W przypadku zlecenia, o którym mowa w ust. 12 pkt 2 lit. a, wojewoda może zlecić organizacjom pozarządowym, podmiotom wymienionym w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz związkom zawodowym realizację zadania publicznego z pominięciem otwartego konkursu ofert, o którym mowa w dziale II rozdziale 2 tej ustawy.”;

2) w art. 112c:

a) w ust. 1 w pkt 4 dodaje się przecinek i wyraz „lub” oraz dodaje się pkt 5 w brzmieniu:

„5) którzy spełniają warunki, o których mowa w art. 112 ust. 5, jeżeli nie przebywają w obiekcie zbiorowego zakwaterowania, o którym mowa w art. 112”,

b) w ust. 4 w pkt 2 w lit. c kropkę zastępuje się przecinkiem i dodaje się lit. d w brzmieniu:

„d) pkt 5 - oświadczenie o spełnianiu warunków, o których mowa w art. 112 ust. 5.”,

c) po ust. 4 dodaje się ust. 4a w brzmieniu:

„4a. Oświadczenie, o którym mowa w ust. 4 pkt 2 lit. d, składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli o następującej treści: „Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.”. Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń.”.

Art. 2. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Uzasadnienie Projekt ustawy ma na celu dostosowanie przepisów ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do aktualnych potrzeb związanych z funkcjonowaniem systemu pomocy osobom korzystającym z ochrony czasowej oraz obiektów zbiorowego zakwaterowania. Projekt przewiduje umożliwienie wojewodom finansowania transportu mieszkańców obiektów zbiorowego zakwaterowania w sytuacjach wymagających ich relokacji lub zapewnienia dostępu do świadczeń zdrowotnych. Rozwiązanie to zapewni ciągłość realizacji zadań związanych z prowadzeniem obiektów oraz usprawni reagowanie w sytuacjach nadzwyczajnych. Projekt rozszerza również katalog osób uprawnionych do nieodpłatnego pobytu w obiektach zbiorowego zakwaterowania. Uprawnienia te obejmą małoletnich pozostających pod opieką osób zakwaterowanych w takich obiektach, osoby do 26. roku życia kontynuujące naukę po opuszczeniu obiektu, samotne matki wychowujące dzieci oraz osoby pobierające najniższe świadczenia emerytalne. Zmiany mają na celu zapewnienie ochrony grupom znajdującym się w szczególnie trudnej sytuacji życiowej oraz ograniczenie ryzyka ich wykluczenia społecznego. Projekt wprowadza także możliwość powierzania przez wojewodów prowadzenia obiektów zbiorowego zakwaterowania organizacjom pozarządowym z pominięciem otwartego konkursu ofert. Rozwiązanie to ujednolica kompetencje wojewodów z uprawnieniami ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego oraz zwiększa elastyczność organizacji systemu pomocy, umożliwiając szybsze reagowanie na zmieniające się potrzeby. Ponadto projekt rozszerza prawo do świadczeń opieki zdrowotnej dla osób należących do wskazanych grup szczególnie wrażliwych, które nie przebywają w obiektach zbiorowego zakwaterowania, oraz wprowadza podstawę potwierdzania tego uprawnienia w postaci oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Projektowane rozwiązania mają charakter doprecyzowujący i uzupełniający. Ich celem jest zapewnienie spójności systemu pomocy udzielanej osobom korzystającym z ochrony czasowej, zwiększenie efektywności wykonywania zadań przez administrację publiczną oraz objęcie wsparciem osób znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji życiowej. Nie ma możliwości podjęcia alternatywnych w stosunku do nowelizacji ustawy środków umożliwiających osiągnięcie zamierzonego celu. Projekt nie wymaga wydania nowych ani zmiany obowiązujących aktów wykonawczych. Projekt jest zgodny z prawem Unii Europejskiej. Projekt nie wymaga przedłożenia właściwym instytucjom i organom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji albo uzgodnienia. Projekt nie zawiera przepisów regulacyjnych lub przepisów określających wymogi dotyczące świadczenia usług transgranicznych w rozumieniu ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej (Dz. U. z 2023 r. poz. 334). DEKLAROWANE SKUTKI REGULACJI (DSR) projektu ustawy

Informacja o projekcie

a) Tytuł projektu:

o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

b) Przedstawiciel wnioskodawcy:

Daria Gosek-Popiołek

I. Część wstępna [1] Zwięzły opis zidentyfikowanego problemu i proponowanych rozwiązań. Projekt ustawy ma na celu zmianę przepisów ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie funkcjonowania obiektów zbiorowego zakwaterowania oraz dostępu do świadczeń zdrowotnych.

Obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości pokrywania przez wojewodów kosztów transportu mieszkańców obiektów zbiorowego zakwaterowania w ramach zlecenia prowadzenia tych obiektów, pomimo że potrzeba taka może wystąpić m.in. w przypadku zamknięcia obiektu z powodu klęski żywiołowej lub konieczności zapewnienia mieszkańcom dostępu do świadczeń zdrowotnych. Jednocześnie obecne regulacje nie obejmują prawem do pobytu w obiektach zbiorowego zakwaterowania niektórych grup osób, w szczególności małoletnich pozostających pod opieką osób zakwaterowanych w obiektach, osób do 26. roku życia kontynuujących naukę, samotnych matek wychowujących dzieci oraz osób pobierających polskie świadczenie emerytalne w wysokości nie wyższej niż kwota najniższej emerytury. Ponadto wojewodowie nie posiadają możliwości bezpośredniego zlecania prowadzenia obiektów zbiorowego zakwaterowania organizacjom pozarządowym, mimo że analogiczne uprawnienie przysługuje ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego. Obowiązujące przepisy nie zapewniają również prawa do świadczeń zdrowotnych wszystkim grupom osób wymagającym szczególnego wsparcia.

Projekt przewiduje umożliwienie wojewodom pokrywania kosztów transportu mieszkańców obiektów zbiorowego zakwaterowania, rozszerzenie katalogu osób uprawnionych do pobytu w tych obiektach, wprowadzenie możliwości zlecania prowadzenia obiektów organizacjom pozarządowym z pominięciem otwartego konkursu ofert oraz rozszerzenie prawa do świadczeń zdrowotnych dla nowych grup osób i określenie sposobu potwierdzania tego uprawnienia. Brak projektowanych zmian oznacza utrzymanie obecnych ograniczeń w zakresie organizacji funkcjonowania obiektów zbiorowego zakwaterowania oraz pozostawienie wskazanych grup osób poza zakresem rozwiązań przewidzianych w ustawie. [2] Czy były rozważane rozwiązania alternatywne? ➢ Tak ➢ Nie Projekt ma na celu uzupełnienie i doprecyzowanie obowiązujących przepisów dotyczących funkcjonowania obiektów zbiorowego zakwaterowania oraz dostępu do świadczeń zdrowotnych dla osób korzystających z ochrony czasowej. Zidentyfikowane problemy wynikają z obowiązującego stanu prawnego, dlatego ich usunięcie wymaga zmiany przepisów ustawowych. Rozwiązania o charakterze organizacyjnym lub opartym wyłącznie na praktyce stosowania prawa nie pozwalają na osiągnięcie zakładanych celów projektu, w szczególności w zakresie rozszerzenia katalogu osób uprawnionych do pobytu w obiektach zbiorowego zakwaterowania i świadczeń zdrowotnych oraz przyznania wojewodom nowych kompetencji.

II. Wymogi określone w art. 34 ust. 2 pkt 3–5 regulaminu Sejmu [3] Jakie są przewidywane skutki prawne projektowanych rozwiązań? Projekt rozszerzy zakres zadań wojewodów związanych z funkcjonowaniem obiektów zbiorowego zakwaterowania. Wojewodowie uzyskają podstawę prawną do pokrywania kosztów transportu mieszkańców tych obiektów oraz do zlecania ich prowadzenia organizacjom pozarządowym, podmiotom wymienionym w art. 3 ust. 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz związkom zawodowym z pominięciem otwartego konkursu ofert.

Rozszerzony zostanie katalog osób uprawnionych do nieodpłatnego pobytu w obiektach zbiorowego zakwaterowania o wskazane w projekcie grupy osób znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji, w tym małoletnich pozostających pod opieką mieszkańców obiektów, uczące się osoby do 26 roku życia, samotne matki wychowujące dzieci oraz osoby w wieku emerytalnym pobierające polskie świadczenie emerytalne w wysokości nieprzekraczającej kwoty najniższej emerytury.

Osoby spełniające przesłanki określone w art. 112 ust. 5 ustawy uzyskają również prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, jeżeli nie przebywają w obiekcie zbiorowego zakwaterowania. Spełnienie warunków uprawniających do tych świadczeń będzie potwierdzane oświadczeniem pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Projekt rozszerzy zakres uprawnień osób korzystających z ochrony czasowej oraz odpowiadających im obowiązków organów administracji publicznej.

[4] Jakie są przewidywane skutki społeczne projektowanych rozwiązań? Projekt wpłynie przede wszystkim na osoby korzystające z ochrony czasowej, które ze względu na wiek, sytuację rodzinną, kontynuowanie nauki albo niski poziom dochodów nie są zdolne do samodzielnego zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych i zdrowotnych.

Rozszerzenie prawa do nieodpłatnego pobytu w obiektach zbiorowego zakwaterowania zmniejszy ryzyko bezdomności, ubóstwa i wykluczenia społecznego wśród małoletnich pozostających pod opieką mieszkańców tych obiektów, uczących się osób do 26. roku życia, samotnych matek wychowujących dzieci oraz osób w wieku emerytalnym pobierających niskie świadczenia. W przypadku osób uczących się możliwość dalszego pobytu w obiekcie powinna ograniczyć ryzyko przerwania nauki z przyczyn mieszkaniowych lub ekonomicznych. Objęcie pomocą samotnych matek wraz z dziećmi zwiększy stabilność ich sytuacji bytowej i bezpieczeństwo dzieci.

Rozszerzenie dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej na osoby z grup szczególnie wrażliwych przebywające poza obiektami zbiorowego zakwaterowania ograniczy ryzyko pozostawania tych osób bez niezbędnej pomocy medycznej. Możliwość finansowania transportu mieszkańców ułatwi natomiast ich relokację w razie zamknięcia obiektu oraz zapewnienie dostępu do świadczeń zdrowotnych. Projekt powinien w konsekwencji zwiększyć ciągłość i dostępność pomocy publicznej oraz ograniczyć ryzyko pogorszenia sytuacji życiowej osób, które ze względu na szczególne okoliczności nie mogą ponosić pełnych kosztów zakwaterowania lub leczenia.

[5] Jakie są przewidywane skutki gospodarcze projektowanych rozwiązań? Projekt nie wprowadza nowych obowiązków, ograniczeń ani obciążeń finansowych dla przedsiębiorców. Nie wpłynie na koszty prowadzenia działalności gospodarczej, konkurencyjność przedsiębiorstw, poziom inwestycji ani warunki wykonywania działalności gospodarczej.

Pośrednim skutkiem projektu może być ograniczenie ekonomicznych następstw bezdomności, przerwania nauki oraz braku dostępu do świadczeń zdrowotnych wśród osób korzystających z ochrony czasowej. Zapewnienie stabilnych warunków mieszkaniowych i dostępu do leczenia może ułatwiać zachowanie samodzielności życiowej, kontynuowanie kształcenia, a w przypadku osób zdolnych do pracy zwiększy możliwość podejmowania lub utrzymania zatrudnienia.

Umożliwienie wojewodom zlecania prowadzenia obiektów zbiorowego zakwaterowania organizacjom pozarządowym i innym wskazanym w projekcie podmiotom może zwiększyć udział tych podmiotów w realizacji zadań finansowanych ze środków publicznych. Będzie to jednak następowało na podstawie dobrowolnie przyjmowanych zleceń, dlatego projekt nie nakłada na nie nowych obowiązków administracyjnych ani finansowych.

[6] Jakie są przewidywane skutki finansowe projektowanych rozwiązań, w szczególności wpływ na sektor finansów publicznych, w tym na budżet państwa i budżety jednostek samorządu terytorialnego? Projekt spowoduje zwiększenie wydatków sektora finansów publicznych związanych z nieodpłatnym zakwaterowaniem nowych grup osób w obiektach zbiorowego zakwaterowania oraz zapewnieniem im świadczeń opieki zdrowotnej.

Zgodnie z szacunkami Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej szacowany miesięczny koszt projektowanych rozwiązań wyniesie 18 606 850 zł, w tym:

- 1 749 300 zł – zakwaterowanie małoletnich znajdujących się pod opieką osób przebywających w obiektach zbiorowego zakwaterowania;

- 556 500 zł – zakwaterowanie uczących się osób do 26. roku życia które przebywają lub przebywały w obiekcie zbiorowego zakwaterowania przed dniem 1 lipca 2026 r. na podstawie przepisów ustawy, a następnie bezpośrednio kontynuują naukę w szkole podstawowej lub ponadpodstawowej prowadzącej kształcenie w formie dziennej, o której mowa w art. 18 ust. 1 pkt 2 lit. a-d ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2026 r. poz. 820 i 904) lub na uczelni w formie stacjonarnej;

- 2 877 000 zł – zakwaterowanie samotnych matek wychowujących przynajmniej jedno dziecko, niepozostających w związku małżeńskim lub których małżonkowie nie przebywają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

- 8 631 000 zł – zakwaterowanie dzieci samotnych matek;

- 664 450 zł – świadczenia opieki zdrowotnej dla samotnych matek;

- 4 128 600 zł – zakwaterowanie osób w wieku emerytalnym pobierających polskie świadczenie emerytalne w wysokości nieprzekraczającej kwoty najniższej emerytury.

Przy założeniu ponoszenia wydatków przez pełne 12 miesięcy łączny koszt elementów objętych oszacowaniem wyniesie 223 282 200 zł rocznie, z czego:

- 215 308 800 zł będzie stanowił koszt zakwaterowania;

- 7 973 400 zł będzie stanowił koszt świadczeń opieki zdrowotnej.

Projekt nie nakłada nowych zadań ani obowiązków finansowych na jednostki samorządu terytorialnego. Możliwość zlecania prowadzenia obiektów zbiorowego zakwaterowania organizacjom pozarządowym i innym uprawnionym podmiotom zmienia jedynie sposób realizacji zadań przez wojewodów, nie tworząc odrębnej kategorii wydatków poza kosztami funkcjonowania tych obiektów. Szacunki zostały sporządzone na podstawie danych Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dotyczących liczby osób objętych projektowanymi rozwiązaniami oraz kosztów utrzymania mieszkańców obiektów zbiorowego zakwaterowania i finansowania świadczeń opieki zdrowotnej.

[7] Wykaz źródeł finansowania, jeśli projekt ustawy pociąga za sobą obciążenie budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego.

Koszty zakwaterowania i transportu osób objętych projektowanymi rozwiązaniami będą finansowane ze środków zapewnianych na realizację zadań z zakresu pomocy beneficjentom ochrony czasowej przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, w tym ze środków budżetu państwa uruchomionych na ten cel. Zadania zlecane wojewodom są przekazywane wraz z zapewnieniem ich finansowania. Pomoc jest finansowana zgodnie z zasadami określonymi w obowiązujących przepisach, jeżeli zostaną przeznaczone na ten cel. Koszty świadczeń opieki zdrowotnej będą finansowane z dotacji celowej z budżetu państwa, z części pozostającej w dyspozycji ministra właściwego do spraw zdrowia. Rozliczenia ze świadczeniodawcami i aptekami będą prowadzone przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Przy założeniu całorocznej realizacji projektowanych rozwiązań finansowanie obejmie:

215 308 800 zł rocznie na zakwaterowanie osób należących do grup wskazanych w projekcie; 7 973 400 zł rocznie na świadczenia opieki zdrowotnej.

Realizacja projektu nie spowoduje obciążenia budżetów jednostek samorządu terytorialnego.

[8] Czy projekt ustawy podlega procedurze notyfikacyjnej? ➢ Nie

III. Wymogi określone w art. 34 ust. 2a i 2b regulaminu Sejmu [9] Czy projekt ustawy zawiera przepisy określające zasady podejmowania, wykonywania lub zakończenia działalności gospodarczej (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)? ➢ Nie ➢ Tak Projekt nie określa zasad podejmowania, wykonywania ani zakończenia działalności gospodarczej. Możliwość zlecania przez wojewodów prowadzenia obiektów zbiorowego zakwaterowania organizacjom pozarządowym i innym wskazanym podmiotom dotyczy sposobu realizacji zadania publicznego i nie ustanawia warunków prowadzenia działalności gospodarczej.

[10] Czy wdrożenie projektowanych przepisów spowoduje obciążenia administracyjne mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)? ➢ Nie ➢ Tak Projekt nie nakłada na mikroprzedsiębiorców, małych ani średnich przedsiębiorców nowych obowiązków informacyjnych, sprawozdawczych, rejestracyjnych ani dokumentacyjnych. Projektowane rozwiązania dotyczą zadań organów administracji publicznej, uprawnień beneficjentów ochrony czasowej oraz zasad powierzania realizacji zadań publicznych wskazanym podmiotom. [11] Czy projekt ustawy zawiera przepisy regulacyjne lub określa wymogi dotyczące świadczenia usług transgranicznych w rozumieniu ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej (art. 34 ust. 2b regulaminu Sejmu)? ➢ Nie ➢ Tak Projekt nie zawiera przepisów regulacyjnych oraz nie określa wymogów dotyczących świadczenia usług transgranicznych w rozumieniu ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej (art. 34 ust. 2b regulaminu Sejmu).