Uchwała Senatu w sprawie ustawy o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami.

UCHWAŁA

SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

z dnia 13 października 2026 r.

w sprawie ustawy o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami

Senat, po rozpatrzeniu uchwalonej przez Sejm na posiedzeniu w dniu 18 września 2026 r. ustawy o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami, wprowadza do jej tekstu następujące poprawki:

1) w art. 1 pkt 3 otrzymuje brzmienie:

„3) zasady przyznawania prawa do asystencji osobistej i warunki jej świadczenia;”;

2) w art. 9 w ust. 3 skreśla się pkt 1;

3) w art. 9 dodaje się ust. 4a i 4b w brzmieniu:

„4a. Decyzja, o której mowa w ust. 1, jest podpisywana przez Skład oraz przewodniczącego Zespołu.

4b. W sprawach dotyczących przyznawania prawa do asystencji osobistej decyzje o umorzeniu postępowania, postanowienia oraz zawiadomienia związane z prowadzonymi postępowaniami wydaje Zespół w składzie przewodniczący Zespołu i członek Zespołu. Przepis stosuje się również do spraw z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.”;

4) w art. 12:

a) w ust. 2 skreśla się zdania drugie, trzecie i czwarte,

b) dodaje się ust. 2a w brzmieniu:

„2a. Oświadczenie składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: „Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.”. Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń.”;

5) w art. 18:

a) w ust. 1 wyrazy „złożenie wniosku, o którym mowa w art. 16 ust. 1, oraz zapewnia pomoc w złożeniu tego wniosku” zastępuje się wyrazami „złożenie, uzupełnienie lub poprawienie wniosku, o którym mowa w art. 16 ust. 1, lub wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz zapewnia pomoc w dokonaniu tych czynności”,

b) w ust. 2 wyrazy „złożenie wniosku, o którym mowa w art. 16 ust. 1, oraz zapewnia pomoc w złożeniu tego wniosku” zastępuje się wyrazami „złożenie, uzupełnienie lub poprawienie wniosku, o którym mowa w art. 16 ust. 1, lub wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz zapewnia pomoc w dokonaniu tych czynności”,

c) w ust. 3 skreśla się wyrazy „w złożeniu wniosku”;

6) w art. 19 w ust. 4 w pkt 2 po wyrazach „art. 10” dodaje się wyrazy „ust. 1”;

7) w art. 21:

a) ust. 2 otrzymuje brzmienie:

„2. Godziny asystencji osobistej niewykorzystane w danym miesiącu mogą zostać wykorzystane w kolejnych miesiącach danego roku kalendarzowego, w terminie do dnia 31 grudnia tego roku.”,

b) dodaje się ust. 3 w brzmieniu:

„3. Suma niewykorzystanych godzin asystencji osobistej, które mogą być wykorzystywane w kolejnych miesiącach, nie może każdorazowo przekroczyć dwukrotności przyznanej miesięcznej liczby godzin asystencji osobistej.”;

8) w art. 22 dodaje się ust. 5a w brzmieniu:

„5a. Rada Ministrów może, w drodze rozporządzenia, waloryzować wysokość stawek godzinowych asystencji osobistej, o których mowa w ust. 5, biorąc pod uwagę zmiany wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę i minimalnej stawki godzinowej, ustalonych na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2024 r. poz. 1773), oraz poziom przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej.”;

9) w art. 27 w pkt 6:

a) dodaje się lit. ba w brzmieniu:

„ba) doświadczenie w udzielaniu bezpośredniego wsparcia osobie z niepełnosprawnością, w wymiarze co najmniej 120 godzin w ciągu ostatnich 5 lat przed złożeniem wniosku o wpis do Rejestru asystentów, potwierdzone zaświadczeniem wystawionym przez jednostkę organizacyjną pomocy społecznej w rozumieniu art. 6 pkt 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2026 r. poz. 639, 974 i 986), lub”,

b) w lit. c skreśla się wyrazy „(Dz. U. z 2026 r. poz. 639, 974 i 986)”;

10) dodaje się art. 29a w brzmieniu:

„Art. 29a. Szkolenia z zakresu pierwszej pomocy są prowadzone przez:

1) lekarzy systemu w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (Dz. U. z 2026 r. poz. 141);

2) pielęgniarki systemu w rozumieniu art. 3 pkt 6 ustawy z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym;

3) ratowników medycznych, o których mowa w art. 2 ustawy z dnia 1 grudnia 2022 r. o zawodzie ratownika medycznego oraz samorządzie ratowników medycznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 339 i 637);

4) nauczycieli posiadających odpowiednie przygotowanie, o których mowa w art. 8 ust. 4 ustawy z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym.”;

11) w art. 43 w ust. 3 wyrazy „uzyskaniu zgody” zastępuje się wyrazami „zasięgnięciu opinii”;

12) w art. 54 w ust. 7 w pkt 1 w lit. a wyrazy „codziennych czynnościach” zastępuje się wyrazami „ramach asystencji osobistej”;

13) w art. 68 dodaje się ust. 3 w brzmieniu:

„3. Weryfikacja, o której mowa w ust. 1 pkt 5, odbywa się za pośrednictwem:

1) rejestru, o którym mowa w art. 16a ustawy z dnia 23 października 2018 r. o Funduszu Solidarnościowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1848 oraz z 2026 r. poz. 986),

2) rejestru udostępnionego przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych

– w zakresie danych obejmujących imię, nazwisko i numer PESEL, a w przypadku gdy nie nadano numeru PESEL – numeru i serii dokumentu potwierdzającego tożsamość oraz okresu, na jaki przyznano asystencję osobistą.”;

14) skreśla się art. 69;

15) w art. 84 w pkt 1 skreśla się wyrazy „(Dz. U. z 2024 r. poz. 1848 oraz z 2026 r. poz. 986)”;

16) art. 93 otrzymuje brzmienie:

„Art. 93. 1. W przypadku nieobecności asystenta osobistego, zgłoszonej realizatorowi niepóźnej niż w terminie 30 dni roboczych przed dniem nieobecności, realizator przedstawia użytkownikowi co najmniej dwóch kandydatów na asystenta osobistego, po uprzednim uzyskaniu ich zgody.

2. W przypadku nieobecności asystenta osobistego, zgłoszonej realizatorowi późnej niż w terminie 30 dni roboczych przed dniem jego nieobecności, realizator przedstawia użytkownikowi co najmniej jednego kandydata na asystenta osobistego, po uprzednim uzyskaniu jego zgody.

3. Przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się, jeżeli użytkownik wskaże wybranego przez siebie asystenta osobistego.

4. W przypadku nieobecności asystenta osobistego, o której mowa w ust. 2, trwającej dłużej niż 30 dni użytkownik może:

1) dokonać wyboru asystenta osobistego albo

2) złożyć realizatorowi wniosek o przedstawienie co najmniej dwóch kandydatów na asystenta osobistego, po uprzednim uzyskaniu ich zgody.

5. Niedokonanie wyboru lub brak akceptacji przez użytkownika kandydata, o  którym mowa w ust. 1, 2 i 4 pkt 2, oznacza rezygnację z zastępstwa.

6. Do zapewnienia zastępstwa przepisy art. 86 ust. 3 i 4 stosuje się odpowiednio.”;

17) w art. 95 w ust. 4–6 skreśla się wyrazy „niepóźniej niż”;

18) w art. 95 dodaje się ust. 11 w brzmieniu:

„11. Wynagrodzenie za miesiąc grudzień danego roku realizator może wypłacić asystentowi osobistemu do 31 grudnia tego roku, na podstawie oświadczenia asystenta osobistego, z uwzględnieniem planowanej miesięcznej liczby godzin asystencji osobistej, o której mowa w art. 74 ust. 1 pkt 7.”;

19) art. 98 otrzymuje brzmienie:

„Art. 98. 1. Koszty utworzenia, rozbudowy, dostosowania, udostępniania i utrzymania systemu teleinformatycznego, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2, oraz koszty zadania, o którym mowa w art. 18 ust. 1, są finansowane w formie dotacji celowej z budżetu państwa dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

2. Koszty, o których mowa w ust. 1, obejmują również koszty wynagrodzeń wraz z pochodnymi.”;

20) w art. 99 w ust. 3 wyrazy „ust. 2 pkt 2” zastępuje się wyrazami „ust. 2 pkt 1”;

21) w art. 108 w ust. 1 w pkt 4 wyraz „przydziela” zastępuje się wyrazem „przypisuje”;

22) w art. 108 skreśla się ust. 3;

23) w art. 110 w pkt 2, w ust. 3 wyraz „niepełnosprawnej” zastępuje się wyrazami „ , na rzecz której świadczy asystencję osobistą”;

24) w art. 111 przed pkt 1 dodaje się pkt … w brzmieniu:

„…) w art. 6b[3] po ust. 3 dodaje się ust. 3a w brzmieniu:

„3a. Osoba, o której mowa w art. 3 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia … o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami (Dz. U. poz. ...), której przyznano prawo do asystencji osobistej przed ukończeniem 18. roku życia, może złożyć wniosek o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia po ukończeniu 16. roku życia.”;”;

25) w art. 112:

a) w pkt 1, w lit. zf wyraz „zatrudnianych” zastępuje się wyrazami „świadczących asystencję osobistą”,

b) w pkt 2, w ust. 4d we wprowadzeniu do wyliczenia wyraz „zatrudnieni” zastępuje się wyrazami „świadczący asystencję osobistą”,

c) w pkt 3, w pkt 2b i 2c wyraz „zatrudnieni” zastępuje się wyrazami „świadczący asystencję osobistą”;

26) w art. 114, w pkt 8 wyrazy „osobie niepełnosprawnej” zastępuje się wyrazami „osobom, na rzecz których świadczą asystencję osobistą”;

27) w art. 115 w pkt 1, pkt 28e otrzymuje brzmienie:

,,28e) asystenci osobiści, w rozumieniu ustawy z dnia … o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami (Dz. U. poz. ...), nieprowadzący pozarolniczej działalności gospodarczej, z wyłączeniem asystentów osobistych użytkowników, wobec których asystencja osobista nie jest świadczona na podstawie art. 49 ust. 1 tej ustawy;”;

28) w art. 118 dodaje się pkt 3 i 4 w brzmieniu:

„3) w art. 8 w ust. 1 w pkt 6 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 7 w brzmieniu:

„7) koszty utworzenia i funkcjonowania rejestru, o którym mowa w art. 16a ust. 1.”;

4) po art. 16 dodaje się art. 16a i art. 16b w brzmieniu:

„Art. 16a. 1. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego tworzy w systemie teleinformatycznym rejestr służący do prowadzenia wykazu osób korzystających z asystencji osobistej w ramach programów, o których mowa w art. 7 ust. 1 i 5.

2. Rejestr zawiera:

1) imię i nazwisko osoby korzystającej z asystencji osobistej;

2) numer PESEL, a w przypadku gdy nie nadano numeru PESEL – numer i serię dokumentu potwierdzającego tożsamość osoby korzystającej z asystencji osobistej;

3) okres, na jaki przyznano asystencję osobistą;

4) nazwę podmiotu realizującego program;

5) numer identyfikacji podatkowej (NIP) lub REGON podmiotu realizującego program;

6) adres siedziby podmiotu realizującego program.

Art. 16b. 1. Podmioty realizujące programy, o których mowa w art. 7 ust. 1 i 5, w zakresie asystencji osobistej są obowiązane do zamieszczenia i aktualizowania w rejestrze, o którym mowa w art. 16a ust. 1, informacji, o których mowa w art. 16a ust. 2, za pośrednictwem systemu teleinformatycznego utworzonego przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, po uwierzytelnieniu przy użyciu profilu zaufanego, profilu osobistego, innego środka identyfikacji elektronicznej wydanego w systemie identyfikacji elektronicznej przyłączonym do węzła krajowego identyfikacji elektronicznej, o którym mowa w art. 21a ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 5 września 2016 r. o usługach zaufania oraz identyfikacji elektronicznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1725 oraz z 2026 r. poz. 252), adekwatnie do poziomu bezpieczeństwa środka identyfikacji elektronicznej wymaganego dla usług świadczonych w tym systemie, danych weryfikowanych za pomocą kwalifikowanego certyfikatu podpisu elektronicznego, jeżeli te dane pozwalają na identyfikację i uwierzytelnienie wymagane w celu realizacji usługi online, albo innych technologii uwierzytelniania, jeżeli zostaną udostępnione w tym systemie.

2. Informacja, o której mowa w ust. 1, zamieszczana jest w terminie do 5 dni roboczych od dnia przyznania usług asystencji osobistej realizowanej w ramach programu, o którym mowa w art. 7 ust. 1 lub 5.”.”;

29) dodaje się art. 122a w brzmieniu:

„Art. 122a. Przepis art. 6b[3] ust. 3a ustawy zmienianej w art. 111 stosuje się od dnia 1 stycznia 2030 r.”;

30) w art. 124 w ust. 6 po wyrazach „tego ministra” dodaje się wyrazy „w terminie do dnia 31 grudnia 2031 r.”;

31) dodaje się art. 125a w brzmieniu:

„Art. 125a. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego nieodpłatnie udostępni wojewodom system teleinformatyczny, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1, niepóźniej niż 12 miesięcy od dnia ogłoszenia ustawy.”;

32) art. 126 otrzymuje brzmienie:

„Art. 126. 1. Do dnia 31 grudnia 2029 r. asystentem osobistym może być osoba niespełniająca warunków, o których mowa w art. 27 pkt 6, jeżeli:

1) została wybrana na asystenta osobistego przez osobę uprawnioną do asystencji osobistej, zgodnie z przepisem art. 86 ust. 1 pkt 1, lub

2) kształci się w celu uzyskania kwalifikacji zawodowych, o których mowa w art. 27 pkt 6 lit. a.

2. Przepisu art. 36 ust. 2 nie stosuje się w zakresie niespełniania przez osoby, o których mowa w ust. 1, warunku, o którym mowa w art. 27 pkt 6.

3. Wojewoda zamieszcza w Rejestrze asystentów informację o braku spełnienia przez asystenta osobistego warunków, o których mowa w art. 27 pkt 6, ze wskazaniem braku spełnienia kwalifikacji lub doświadczenia.

4. W przypadku braku spełnienia warunków, o których mowa w art. 27 pkt 6, w terminie do 31 grudnia 2029 r., wojewoda wykreśla asystenta osobistego z Rejestru asystentów.

5. Do wykreślenia, o którym mowa w ust. 4, stosuje się odpowiednio art. 39 ust. 3.

6. Osób, o których mowa w ust. 1, nie bierze się pod uwagę przy ocenie spełnienia warunku, o którym mowa w art. 59 ust. 2 pkt 5 lit. a.”;

33) w art. 127 w ust. 8 wyrazy „ust. 3” zastępuje się wyrazami „ust. 1 pkt 3”;

34) w art. 128:

a) w ust. 1 w części wspólnej,

b) w ust. 2 w części wspólnej

– wyraz „pracodawcy” zastępuje się wyrazem „realizatora”;

35) w art. 131 w pkt 1 skreśla się wyrazy „ , art. 8 ust. 1 w zakresie nieodpłatnego udostępniania wojewodom systemu teleinformatycznego”.

MARSZAŁEK SENATU

Małgorzata KIDAWA-BŁOŃSKA

Uzasadnienie

Na posiedzeniu w dniu 13 października 2026 r. Senat rozpatrzył ustawę o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami i uchwalił do niej 35 poprawek.

W art. 1 pkt 3 ustawy, określającym zakres spraw regulowanych ustawą, wskazano – jako przedmiot regulacji – zasady realizacji asystencji osobistej, pomijając problematykę związaną z przyznawaniem prawa do asystencji osobistej, która została szczegółowo uregulowana w rozdziale 3 ustawy. Zgodnie z dyrektywą wynikającą z § 21 ust. 1 pkt 1 Zasad techniki prawodawczej, jeżeli ustawodawca decyduje się uregulować w przepisach ogólnych zakres spraw regulowanych ustawą, powinien to zrobić w sposób pełny i adekwatny. Zachodzi zatem konieczność uzupełnienia art. 1 pkt 3, tak aby odzwierciedlał zakres przedmiotowy ustawy. W celu zapewnienia spójności przepisu ogólnego z pozostałymi przepisami ustawy oraz wyeliminowania wątpliwości co do zakresu regulacji uchwalono poprawkę nr 1.

Poprawka nr 2 ma na celu wyeliminowanie z ustawy przepisu niemającego wartości normatywnej, zgodnie z którym skład ustalający prawo do asystencji osobistej dokonuje oceny kompletności wniosku o przyznanie tego prawa. Obowiązek weryfikacji kompletności wniosku stanowi bowiem element czynności związanych z jego rozpatrywaniem i nie wymaga odrębnego uregulowania ustawowego. Skreślenie tego przepisu służy zatem wyeliminowaniu zbędnej regulacji oraz zapewnieniu zwięzłości i przejrzystości przepisów ustawy.

Senat uznał za zasadne doprecyzowanie zasad wydawania rozstrzygnięć oraz podejmowania czynności procesowych w postępowaniach dotyczących przyznawania prawa do asystencji osobistej. W tym celu, w dodawanych art. 9 ust. 4a i 4b, określono, że decyzja w sprawie przyznania tego prawa jest podpisywana przez skład ustalający prawo do asystencji osobistej oraz przewodniczącego zespołu, natomiast decyzje o umorzeniu postępowania, postanowienia oraz zawiadomienia związane z prowadzonymi postępowaniami są wydawane przez zespół w składzie obejmującym przewodniczącego zespołu i członka zespołu. Rozwiązanie to obejmuje również postępowania prowadzone na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W ocenie Senatu poprawka nr 3 pozwoli na jednoznaczne określenie właściwości i składu podmiotów uprawnionych do podejmowania poszczególnych czynności w toku postępowania, eliminując ewentualne wątpliwości interpretacyjne oraz zapewniając sprawność i przejrzystość procedury przyznawania prawa do asystencji osobistej.

Przyjmując poprawkę nr 4 Senat uznał za zasadne wyodrębnienie w art. 12 ustawy przepisu określającego treść oświadczenia o braku konfliktu interesów składanego przez wyznaczonego członka składu, w tym informacji o zastąpieniu pouczenia organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń. W ocenie Senatu przemawia za tym potrzeba zapewnienia spójności redakcyjnej przepisów ustawy, w szczególności z rozwiązaniami przyjętymi w art. 10 ust. 3, art. 16 ust. 5, art. 34 ust. 5, art. 60 ust. 3 i art. 74 ust. 2, w których analogiczne kwestie zostały uregulowane w odrębnych przepisach.

Przyjmując pop rawkę nr 5 Senat uznał za zasadne rozszerzenie i doprecyzowanie zakresu wsparcia technicznego oraz pomocy udzielanej osobom ubiegającym się o przyznanie prawa do asystencji osobistej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz powiat w art. 18 ust.  1–3. W ocenie Senatu wsparcie to powinno obejmować nie tylko złożenie wniosku o przyznanie prawa do asystencji osobistej, lecz również jego uzupełnienie lub poprawienie, a także dokonanie tych czynności w odniesieniu do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Poprawka ma na celu zapewnienie osobom ubiegającym się o przyznanie prawa do asystencji osobistej możliwości korzystania z pomocy na wszystkich etapach postępowania.

Przyjmując poprawkę nr 6 Senat uznał za konieczne doprecyzowanie odesłania zawartego w art. 19 ust. 4 pkt 2 ustawy przez wskazanie konkretnej jednostki redakcyjnej, to jest art. 10 ust. 1, w której określono obowiązek składania formularza samooceny. W ocenie Senatu zmiana ta jest niezbędna dla zapewnienia jednoznaczności odesłania oraz zgodności przepisu z § 156 ust. 2 Zasad techniki prawodawczej, zgodnie z którym w przypadku odesłań służących skrótowości tekstu należy precyzyjnie wskazać przepisy, do których się odsyła.

Przyjmując poprawkę nr 7 Senat uznał za zasadne zwiększenie elastyczności w wykorzystywaniu godzin asystencji osobistej poprzez umożliwienie przenoszenia godzin niewykorzystanych w danym miesiącu na kolejne miesiące danego roku kalendarzowego, a nie wyłącznie na miesiąc następny, oraz złagodzenie dotychczasowego ograniczenia dotyczącego liczby godzin podlegających przeniesieniu, wynoszących 50% miesięcznego wymiaru godzin, nie więcej jednak niż 100 godzin. W miejsce dotychczasowej regulacji wprowadzono ograniczenie, zgodnie z którym suma niewykorzystanych godzin możliwych do wykorzystania w kolejnych miesiącach danego roku kalendarzowego nie będzie mogła każdorazowo przekroczyć dwukrotności przyznanej miesięcznej liczby godzin asystencji osobistej. W ocenie Senatu rozwiązanie to pozwoli na lepsze dostosowanie sposobu korzystania z asystencji osobistej do indywidualnych potrzeb osób uprawnionych, które mogą zmieniać się w poszczególnych miesiącach. Poprawka ma na celu zapewnienie większej swobody w dysponowaniu przyznanymi godzinami asystencji osobistej, przy jednoczesnym ograniczeniu możliwości ich nadmiernego kumulowania oraz zachowaniu zasady wykorzystywania tych godzin w ramach danego roku kalendarzowego.

Poprawka nr 8 ma na celu umożliwienie dostosowywania wysokości stawek godzinowych asystencji osobistej do zmieniających się warunków społeczno-gospodarczych, w szczególności wzrostu minimalnego wynagrodzenia za pracę, minimalnej stawki godzinowej oraz poziomu przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej. Przyznanie Radzie Ministrów uprawnienia do waloryzacji stawek godzinowych asystencji osobistej, w drodze rozporządzenia pozwoli na elastyczne reagowanie na zmiany kosztów świadczenia usług asystencji osobistej, bez konieczności każdorazowej nowelizacji ustawy. Jednocześnie poprawka zapewnia możliwość zachowania zróżnicowania wysokości stawek odpowiednio do zakresu, charakteru i stopnia złożoności świadczonej asystencji osobistej, co ma służyć adekwatnemu wynagradzaniu osób wykonujących te usługi oraz zapewnieniu stabilności i ciągłości świadczenia takich usług.

Przyjmując poprawkę nr 9 Senat uznał za zasadne rozszerzenie katalogu dokumentów potwierdzających doświadczenie w udzielaniu bezpośredniego wsparcia osobie z niepełnosprawnością o zaświadczenie wystawione przez jednostkę organizacyjną pomocy społecznej. W ocenie Senatu rozwiązanie to umożliwi potwierdzenie wymaganego doświadczenia również osobom, które zdobyły doświadczenie w ramach działań nieudokumentowanych umową o pracę lub umową o wolontariat. Poprawka ma na celu ułatwienie wykazywania doświadczenia niezbędnego do pełnienia funkcji asystenta osobistego oraz zwiększenie dostępności osób posiadających praktyczne doświadczenie w udzielaniu wsparcia osobom z niepełnosprawnościami.

Przyjmując poprawki nr 10 i 14 Senat uznał za zasadne przeniesienie regulacji dotyczącej uprawnienia do przeprowadzania szkoleń z zakresu pierwszej pomocy, zawartej w art. 69 ustawy, z rozdziału 7 – „Realizator” do rozdziału 4 – „Asystent osobisty”. Mając na uwadze, że szkolenia te mogą dotyczyć wyłącznie asystentów osobistych, regulacja w tym zakresie powinna zostać zamieszczona w rozdziale poświęconym tej grupie osób. Zmiana ma na celu zapewnienie spójności systematyki ustawy oraz jej zgodności z § 60 ust. 1 Zasad techniki prawodawczej, nakazującym grupowanie przepisów w rozdziały ze względu na przedmiot regulacji.

Przyjmując poprawkę nr 11 Senat uznał za zasadne zastąpienie przewidzianego w art. 43 ust. 3 ustawy wymogu uzyskania zgody użytkownika na skorzystanie przez asystenta osobistego z płatnego czasu wolnego obowiązkiem zasięgnięcia opinii użytkownika w tej sprawie. W ocenie Senatu uzależnienie realizacji ustawowo przyznanego asystentowi osobistemu uprawnienia od zgody użytkownika może prowadzić do faktycznego pozbawienia asystenta możliwości skorzystania z prawa do czasu wolnego, nawet w przypadku zapewnienia odpowiedniego zastępstwa. Rozwiązanie takie budzi wątpliwości w świetle wynikającej z art. 2 Konstytucji zasady ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa, w szczególności zakazu ustanawiania uprawnień pozornych. Mając na uwadze przewidziany w art. 93 ust. 1 ustawy mechanizm zapewnienia zastępstwa oraz określony w art. 43 ust. 5 obowiązek uwzględnienia dostępności innych asystentów osobistych i indywidualnych potrzeb użytkownika, Senat uznał, że zasięgnięcie opinii użytkownika jest wystarczające dla zabezpieczenia jego interesów. Poprawka ma na celu zapewnienie rzeczywistej możliwości korzystania przez asystenta osobistego z płatnego czasu wolnego przy jednoczesnym zachowaniu ciągłości świadczenia asystencji osobistej.

Przyjmując poprawkę nr 12 Senat uznał za zasadne doprecyzowanie zakresu ewaluacji asystencji osobistej dokonywanej przez koordynatora, tak aby obejmowała ona jakość wszystkich form wsparcia świadczonego w ramach asystencji osobistej. W ocenie Senatu ograniczenie ewaluacji wyłącznie do jakości wsparcia w codziennych czynnościach nie odpowiada zakresowi asystencji osobistej określonemu w art. 2 pkt 1 ustawy, obejmującemu również wsparcie w poruszaniu się oraz uczestniczeniu w życiu społecznym lub zawodowym. Poprawka ma na celu zapewnienie spójności przepisów ustawy oraz kompleksowej oceny jakości wsparcia udzielanego użytkownikowi w ramach asystencji osobistej.

Przyjmując poprawki nr 13, 15 i 28 Senat uznał za zasadne wprowadzenie w art. 68 ust. 3 ustawy rozwiązań umożliwiających weryfikację korzystania z usług asystencji osobistej w ramach różnych systemów wsparcia. W tym celu w art. 118 pkt 3 i 4 ustawy przewidziano utworzenie przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego rejestru osób korzystających z asystencji osobistej w ramach programów finansowanych ze środków Funduszu Solidarnościowego oraz określono zakres gromadzonych w nim danych, a także obowiązki podmiotów realizujących te programy w zakresie ich zamieszczania i aktualizowania. W ocenie Senatu proponowane rozwiązania pozwolą na skuteczną identyfikację osób korzystających z asystencji osobistej, usprawnią wymianę informacji między systemami wsparcia oraz ograniczą ryzyko jednoczesnego finansowania tożsamych usług ze środków publicznych. Poprawka ma na celu zapewnienie przejrzystości i efektywności systemu asystencji osobistej oraz właściwego wykorzystania środków publicznych przeznaczonych na realizację tego wsparcia.

Przyjmując poprawkę nr 16 Senat uznał za zasadne doprecyzowanie zasad zapewniania zastępstwa w przypadku nieobecności asystenta osobistego, z uwzględnieniem terminu zgłoszenia nieobecności oraz czasu jej trwania. W ocenie Senatu zgłoszenie przez asystenta osobistego nieobecności nie później niż 30 dni roboczych przed dniem nieobecności uzasadnia nałożenie na realizatora obowiązku przedstawienia użytkownikowi co najmniej dwóch kandydatów na asystenta osobistego, natomiast w przypadku zgłoszenia nieobecności w późniejszym terminie wystarczające jest przedstawienie co najmniej jednego kandydata. Jednocześnie przewidziano możliwość wyboru asystenta osobistego bezpośrednio przez użytkownika oraz dodatkowe uprawnienia w przypadku nieobecności trwającej dłużej niż 30 dni. Poprawka ma na celu zapewnienie ciągłości asystencji osobistej, zwiększenie wpływu użytkownika na wybór osoby świadczącej zastępstwo oraz dostosowanie obowiązków realizatora do możliwości organizacyjnych wynikających z terminu zgłoszenia nieobecności asystenta osobistego.

Przyjmując poprawkę nr 17 Senat uznał za zasadne skreślenie w art. 95 ust. 4–6 ustawy wyrazów „niepóźniej niż”, jako normatywnie zbędnych, wobec zastosowania określenia „w terminie do”, które jednoznacznie wskazuje maksymalny termin dokonania określonej czynności. W ocenie Senatu zmiana ta jest również uzasadniona potrzebą ujednolicenia terminologii stosowanej w art. 95 ust. 4–7 ustawy, zgodnie z dyrektywą wynikającą z § 10 Zasad techniki prawodawczej, nakazującą posługiwanie się jednakowymi określeniami dla oznaczenia jednakowych pojęć. Poprawka ma charakter redakcyjny i nie wpływa na zakres obowiązków ani terminy określone w ustawie.

Przyjmując poprawkę nr 18 Senat uznał za zasadne wprowadzenie rozwiązania umożliwiającego realizatorowi, na zasadzie wyjątku, wypłatę asystentowi osobistemu wynagrodzenia za grudzień danego roku w terminie do dnia 31 grudnia tego roku, na podstawie oświadczenia asystenta osobistego, z uwzględnieniem planowanej miesięcznej liczby godzin asystencji osobistej. W ocenie Senatu rozwiązanie to jest uzasadnione koniecznością uwzględnienia przepisów dotyczących wydatkowania i rozliczania dotacji, w szczególności obowiązku wykorzystania środków finansowych w danym roku budżetowym. Poprawka ma na celu umożliwienie terminowego rozliczenia środków pochodzących z dotacji oraz zapewnienie realizatorom możliwości wypłaty wynagrodzeń za grudzień przed zakończeniem roku budżetowego.

Przyjmując poprawkę nr 19 Senat uznał za zasadne doprecyzowanie określonego w art. 98 ustawy katalogu kosztów finansowanych w ramach dotacji celowej z budżetu państwa przekazywanej Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych. Poprawka uwzględnia finansowanie ze środków pochodzących z tej dotacji kosztów zapewnienia osobom z niepełnosprawnościami dostępu do środków technicznych, umożliwiających złożenie wniosku o przyznanie prawa do asystencji osobistej oraz pomocy w jego złożeniu. Jednocześnie doprecyzowano, że koszty te, jak również koszty utworzenia i zapewnienia funkcjonowania systemu teleinformatycznego służącego obsłudze realizacji prawa do asystencji osobistej, obejmują także wynagrodzenia pracowników Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zaangażowanych w realizację tych zadań. W ocenie Senatu zmiana ta pozwoli wyeliminować wątpliwości dotyczące możliwości finansowania wynagrodzeń ze środków dotacji celowej oraz zapewni prawidłową realizację zadań powierzonych Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, w tym nieprzerwane funkcjonowanie systemu teleinformatycznego. Poprawka ma charakter doprecyzowujący i nie powoduje zwiększenia przewidzianych w ustawie limitów wydatków, ponieważ wskazane koszty zostały uwzględnione w ocenie skutków regulacji.

Przyjmując poprawkę nr 20 Senat uznał za zasadne skorygowanie odesłania zawartego w art. 99 ust. 3 ustawy, poprzez zastąpienie odesłania do art. 58 ust. 2 pkt 2 odesłaniem do art. 58 ust. 2 pkt 1. W ocenie Senatu zmiana ta jest konieczna ze względu na zakres informacji wymaganych na podstawie art. 99 ust. 3, obejmujących również dane dotyczące przeprowadzania konkursów na realizację asystencji osobistej. Zgodnie z art. 99 ust. 5 tryb konkursowy ma zastosowanie do podmiotów wpisanych do Rejestru realizatorów, o których mowa w art. 58 ust. 2 pkt 1, natomiast realizację asystencji osobistej gminom powierza się na podstawie porozumienia. Poprawka ma na celu wyeliminowanie niespójności między przepisami ustawy oraz zapewnienie prawidłowego zakresu podmiotowego art. 99 ust. 3.

Senat uznał za zasadne zastąpienie w art. 108 ust. 1 pkt 4 ustawy wyrazu „przydziela” wyrazem „przypisuje”, w celu ujednolicenia terminologii stosowanej w przepisach dotyczących obowiązków realizatora asystencji osobistej. Uchwalając poprawkę nr 21 kierowano się brzmieniem przepisu art. 68 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy, które posługują się określeniem „przypisanie koordynatora”. Poprawka ma charakter redakcyjny i służy realizacji dyrektywy wynikającej z § 10 Zasad techniki prawodawczej, nakazującej posługiwanie się jednakowymi określeniami dla oznaczenia jednakowych pojęć.

Przyjmując poprawkę nr 22 Senat uznał za zasadne skreślenie art. 108 ust. 3 ustawy, przewidującego możliwość odstąpienia przez wojewodę od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 189f ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Senatu regulacja ta jest zbędna, ponieważ wobec braku odrębnych unormowań w tym zakresie w ustawie przepisy działu IVa ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeksu postępowania administracyjnego, dotyczące administracyjnych kar pieniężnych, znajdują zastosowanie z mocy prawa (zob. art. 189a § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego). Poprawka ma na celu wyeliminowanie zbędnego odesłania oraz zapewnienie zwięzłości i przejrzystości regulacji ustawowej, bez zmiany zasad odstępowania od nakładania administracyjnych kar pieniężnych.

Przyjmując poprawki nr 23 i 26 Senat uznał za zasadne doprecyzowanie zmiany przepisów określających uprawnienia asystenta osobistego do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego w ustawie z dnia 20 czerwca 1992 r. o uprawnieniach do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego oraz uprawnień przewidzianych w ustawie z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. W ocenie Senatu uprawnienia te powinny przysługiwać asystentowi osobistemu wyłącznie w przypadku towarzyszenia osobie, na rzecz której świadczy on asystencję osobistą, a nie każdej osobie z niepełnosprawnością. Poprawki mają na celu jednoznaczne określenie zakresu wskazanych uprawnień oraz zapewnienie spójności przepisów z rozwiązaniami przyjętymi w ustawie o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami, zgodnie z dyrektywą precyzyjnego i jednoznacznego redagowania przepisów wynikającą z § 5 pkt 1 Zasad techniki prawodawczej.

Przyjmując poprawki nr 24 i 29 Senat uznał za zasadne umożliwienie osobom, którym przyznano prawo do asystencji osobistej przed ukończeniem 18. roku życia, wystąpienia z wnioskiem o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia już po ukończeniu 16. roku życia. W ocenie Senatu rozwiązanie to pozwoli na wcześniejsze przeprowadzenie procedury ustalania poziomu potrzeby wsparcia, a tym samym ułatwi ubieganie się o przyznanie prawa do asystencji osobistej na zasadach przewidzianych dla osób pełnoletnich. Poprawka ma na celu zapewnienie ciągłości świadczenia asystencji osobistej oraz ograniczenie ryzyka wystąpienia przerwy w dostępie do tej formy wsparcia w związku z ukończeniem przez użytkownika 18. roku życia.

Przyjmując poprawkę nr 25 Senat uznał za zasadne zastąpienie w przepisach nowelizujących ustawę z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych sformułowania „zatrudnianych na podstawie kontraktu” określeniem „realizujących asystencję osobistą na podstawie kontraktu”. W ocenie Senatu dotychczasowe sformułowanie mogłoby sugerować, że kontrakt stanowi podstawę nawiązania stosunku pracy, podczas gdy zgodnie z art. 73 ust. 1 i art. 75 ust. 1 ustawy asystencja osobista jest realizowana na podstawie kontraktu, do którego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące umowy zlecenia. Poprawka ma na celu wyeliminowanie wątpliwości interpretacyjnych oraz zapewnienie spójności przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych z konstrukcją prawną kontraktu przyjętą w ustawie o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami.

Przyjmując poprawkę nr 27 Senat uznał za zasadne doprecyzowanie zakresu podmiotowego nowego tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego przewidzianego dla asystentów osobistych w art. 66 ust. 1 pkt 28e ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, poprzez wyłączenie z tego zakresu asystentów osobistych prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą. W ocenie Senatu zmiana ta jest uzasadniona tym, że osoby prowadzące taką działalność są już objęte obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu. Poprawka ma na celu wyeliminowanie wątpliwości interpretacyjnych dotyczących zasad podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu przez asystentów osobistych oraz zapewnienie spójności nowych regulacji z obowiązującym systemem ubezpieczenia zdrowotnego.

Przyjmując poprawkę nr 30 Senat uznał za zasadne doprecyzowanie art. 124 ust. 6 ustawy poprzez wskazanie terminu, w którym minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego jest obowiązany przedstawić Radzie Ministrów sprawozdanie z przeglądu funkcjonowania ustawy. W ocenie Senatu określenie tego terminu na dzień 31 grudnia 2031 r. pozwoli na jednoznaczne ustalenie ram czasowych realizacji wskazanego obowiązku (sui generis OSR ex post). Poprawka ma charakter doprecyzowujący i służy zapewnieniu precyzyjności przepisu oraz terminowemu przeprowadzeniu oceny funkcjonowania przyjętych rozwiązań ustawowych.

Przyjmując poprawki nr 31 i 35 Senat uznał za zasadne zastąpienie przewidzianego w art. 131 pkt 1 ustawy rozwiązania różnicującego termin wejścia w życie regulacji dotyczących systemów teleinformatycznych w zależności od zakresu ich zastosowania odpowiednim przepisem dostosowującym, określającym termin udostępnienia tych systemów wojewodom. W ocenie Senatu uzależnienie terminu wejścia w życie norm lub ich fragmentów od zakresu ich zastosowania utrudnia jednoznaczne ustalenie momentu rozpoczęcia ich obowiązywania oraz narusza spójność i komunikatywność ustawy. Poprawka ma na celu dostosowanie regulacji do dyrektyw wynikających z § 35 ust. 1 i 3 oraz § 44 ust. 1 i 2 Zasad techniki prawodawczej, poprzez oddzielenie terminu wejścia w życie przepisów od terminu realizacji określonych w nich obowiązków. Rozwiązanie to pozwoli na jednoznaczne określenie terminu udostępnienia wojewodom systemów teleinformatycznych, z uwzględnieniem konieczności zapewnienia im możliwości wykonywania zadań związanych z przyznawaniem prawa do asystencji osobistej.

Przyjmując poprawkę nr 32 Senat uznał za zasadne wprowadzenie rozwiązania przejściowego umożliwiającego, do dnia 31 grudnia 2029 r., świadczenie asystencji osobistej przez osoby niespełniające wymagań dotyczących kwalifikacji lub doświadczenia, określonych w art. 27 pkt 6 ustawy, pod warunkiem ich wyboru przez osobę uprawnioną do asystencji osobistej albo kształcenia się w celu uzyskania wymaganych kwalifikacji zawodowych. W ocenie Senatu rozwiązanie to jest uzasadnione potrzebą zapewnienia odpowiedniej dostępności asystentów osobistych w początkowym okresie funkcjonowania ustawy oraz umożliwienia stopniowego dostosowania się osób zainteresowanych świadczeniem asystencji osobistej do nowych wymagań. Jednocześnie przewidziano obowiązek ujawnienia w Rejestrze asystentów informacji o niespełnianiu wymaganych warunków oraz wykreślenia z tego rejestru osób, które nie spełnią ich do końca okresu przejściowego. Poprawka ma na celu ułatwienie wdrożenia systemu asystencji osobistej, ograniczenie ryzyka niedoboru asystentów osobistych oraz zapewnienie ciągłości i dostępności tej formy wsparcia, przy jednoczesnym zachowaniu docelowych wymagań dotyczących kwalifikacji i doświadczenia asystentów osobistych.

Przyjmując poprawkę nr 33 Senat uznał za zasadne skorygowanie odesłania zawartego w art. 127 ust. 8 ustawy, poprzez zastąpienie odesłania do art. 127 ust. 3 odesłaniem do art. 127 ust. 1 pkt 3, który reguluje prowadzenie Rejestru realizatorów w formie wykazu udostępnianego w Biuletynie Informacji Publicznej prowadzonym przez Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych. W ocenie Senatu zmiana ta jest konieczna, ponieważ art. 127 ust. 3 nie odnosi się do wskazanego wykazu, lecz określa termin przekazania przez wojewodę decyzji oraz wniosków Pełnomocnikowi Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych. Poprawka ma charakter legislacyjny i służy zapewnieniu prawidłowości oraz jednoznaczności odesłania zawartego w ustawie.

Przyjmując poprawkę nr 34 Senat uznał za zasadne zastąpienie w art. 128 ust. 1 i 2 ustawy określenia „składki i wpłaty pracodawcy” sformułowaniem „składki i wpłaty realizatora”. W ocenie Senatu zmiana ta jest uzasadniona charakterem prawnym kontraktu, na podstawie którego asystent osobisty świadczy asystencję osobistą (nie stanowi on podstawy nawiązania stosunku pracy), a także potrzebą zapewnienia spójności terminologicznej z art. 97 ust. 3 ustawy, w którym na określenie tych samych należności użyto sformułowania „składki i wpłaty realizatora”. Poprawka ma charakter legislacyjno-doprecyzowujący i służy realizacji dyrektywy wynikającej z § 10 Zasad techniki prawodawczej, nakazującej posługiwanie się jednakowymi określeniami dla oznaczenia jednakowych pojęć.