Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw.

Warszawa, 8 października 2026 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja Prezes Rady Ministrów RM-0610-170-26

Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Szanowny Panie Marszałku, na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przedstawiam Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej projekt ustawy

- o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw.

Projekt ma charakter deregulacyjny. Do prezentowania stanowiska Rządu w tej sprawie w toku prac parlamentarnych został upoważniony Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Z poważaniem Donald Tusk /podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/ Projekt U S T AWA

z dnia

o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw1)

Art. 1. W ustawie z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.2)) wprowadza się następujące zmiany:

1) w art. 204 ust. 3 otrzymuje brzmienie: „3. Podmiot prowadzący szkołę doktorską, na wniosek doktoranta:

1) zawiesza jego kształcenie na okres odpowiadający okresowi urlopu związanego z rodzicielstwem, określonego w przepisach działu ósmego ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy;

2) może zawiesić jego kształcenie z przyczyn określonych w regulaminie szkoły doktorskiej, na okres nieprzekraczający łącznie 24 miesięcy w całym okresie kształcenia.”;

2) w art. 205 w ust. 1 po pkt 2 dodaje się pkt 2a w brzmieniu:

„2a) przyczyny zawieszenia kształcenia w szkole doktorskiej, o którym mowa w art. 204 ust. 3 pkt 2, oraz sposób rozpatrywania wniosku doktoranta w tej sprawie i jego zastrzeżeń do rozstrzygnięcia podmiotu prowadzącego szkołę doktorską;”;

3) w art. 209:

a) ust. 1a otrzymuje brzmienie: „1a. Stypendium doktoranckie nie przysługuje doktorantowi:

1) którego kształcenie w szkole doktorskiej wiąże się z obowiązkiem zatrudnienia w podmiocie prowadzącym szkołę doktorską:

a) na podstawie umowy o pracę oraz

1) Niniejszą ustawą zmienia się ustawy: ustawę z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, ustawę z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa oraz ustawę z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.

2) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2024 r. poz. 1871 i 1897, z 2025 r. poz. 619, 620, 621, 622, 1162, 1794, 1837 i 1864 oraz z 2026 r. poz. 187, 203, 328, 370, 635, 637, 821 i 912.

b) z wynagrodzeniem, którego wysokość przekracza wysokość wynagrodzenia profesora;

2) w okresie spełniania warunków do nabycia prawa do świadczeń określonych w:

a) ustawie z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2026 r. poz. 854, 1123 i …) lub

b) ustawie z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1644 oraz z 2026 r. poz. 26 i …);

3) w okresie zawieszenia kształcenia w szkole doktorskiej:

a) z powodu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem w okresie odpowiadającym okresowi, o którym mowa w art. 186 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy,

b) o którym mowa w art. 204 ust. 3 pkt 2.”,

b) po ust. 1a dodaje się ust. 1b w brzmieniu: „1b. W okresie niezdolności doktoranta do odbywania kształcenia wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną poprzedzającym okres przysługiwania zasiłku chorobowego doktorantowi przysługuje stypendium doktoranckie w wysokości i na zasadach określonych dla wynagrodzenia, o których mowa w art. 92 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy.”,

c) ust. 3 otrzymuje brzmienie: „3. Do okresu, o którym mowa w ust. 2, nie wlicza się okresu:

1) czasowego zawieszenia kształcenia doktorantów wprowadzonego na podstawie przepisów, o których mowa w art. 198a;

2) kształcenia w szkole doktorskiej, w której zaprzestano kształcenia w danej dyscyplinie na podstawie art. 206 ust. 1 albo 3, w przypadku wystąpienia okoliczności, o których mowa w art. 206 ust. 2;

3) niezdolności doktoranta do odbywania kształcenia, o którym mowa w ust. 1b, w przypadku zawieszenia w tym okresie kształcenia w szkole doktorskiej.”,

d) uchyla się ust. 6;

4) po art. 216 dodaje się art. 216a w brzmieniu:

„Art. 216a. 1. Osoba, która ukończyła kształcenie w szkole doktorskiej i złożyła w podmiocie prowadzącym tę szkołę wniosek, o którym mowa w art. 189 ust. 1, zachowuje prawo do bezpłatnego korzystania z infrastruktury badawczej i informatycznej tego podmiotu do dnia zakończenia postępowania w sprawie nadania stopnia doktora.

2. Senat albo rada naukowa określi, w drodze uchwały, warunki korzystania z infrastruktury badawczej i informatycznej podmiotu prowadzącego szkołę doktorską przez osoby, o których mowa w ust. 1.”.

Art. 2. W ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 199, 252, 426, 473, 507 i 734) wprowadza się następujące zmiany:

1) w art. 4 w pkt 2 lit. pa otrzymuje brzmienie:

„pa) podmiot prowadzący szkołę doktorską – w stosunku do kształcących się w niej doktorantów, z wyłączeniem doktorantów, którym zasiłek macierzyński wypłaca Zakład,”;

2) w art. 6 w ust. 1 pkt 19 otrzymuje brzmienie:

„19) osobami przebywającymi na urlopach wychowawczych, osobami pobierającymi zasiłek macierzyński albo zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego, albo doktorantami sprawującymi osobistą opiekę nad dzieckiem w okresie odpowiadającym okresowi, o którym mowa w art. 186 Kodeksu pracy;”;

3) w art. 9 ust. 6 otrzymuje brzmienie: „6. Osoby, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 8, art. 6a ust. 1, art. 6b ust. 1, oraz osoby niepodejmujące zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o których mowa w art. 6c ust. 1, a także osoby przebywające na urlopach wychowawczych i doktoranci sprawujący osobistą opiekę nad dzieckiem w okresie odpowiadającym okresowi, o którym mowa w art. 186 Kodeksu pracy, podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym albo odpowiednio ubezpieczeniu emerytalnemu, jeżeli nie mają ustalonego prawa do emerytury lub renty i nie mają innych tytułów rodzących obowiązek ubezpieczeń społecznych.”;

4) art. 11 otrzymuje brzmienie:

„Art. 11. 1. Obowiązkowo ubezpieczeniu chorobowemu podlegają osoby wymienione w art. 6 ust. 1 pkt 1, 3, 7b, 12, 23 i 24.

2. Dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu podlegają, na swój wniosek, osoby objęte obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi, wymienione w art. 6 ust. 1 pkt 2, 4–5a, 8 i 10.”;

5) w art. 13:

a) pkt 13 otrzymuje brzmienie:

„13) osoby pozostające na urlopach wychowawczych lub pobierające zasiłek macierzyński albo zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego, albo doktoranci sprawujący osobistą opiekę nad dzieckiem w okresie odpowiadającym okresowi, o którym mowa w art. 186 Kodeksu pracy − od dnia spełnienia warunków, o których mowa w art. 9 ust. 6, do dnia zaprzestania spełniania tych warunków;”,

b) pkt 15a otrzymuje brzmienie:

„15a) doktoranci − w okresie otrzymywania stypendium doktoranckiego, z uwzględnieniem okresów pobierania świadczeń, o których mowa w ustawie z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2026 r. poz. 854, 1123 i …), oraz świadczeń, o których mowa w ustawie z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1644 oraz z 2026 r. poz. 26 i …), z wyłączeniem okresu pobierania zasiłku macierzyńskiego albo zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego;”;

6) w art. 16 ust. 8 otrzymuje brzmienie: „8. Składki na:

1) ubezpieczenia emerytalne i rentowe:

a) osób przebywających na urlopach wychowawczych,

b) osób, o których mowa w art. 6a ust. 1,

c) osób niepodejmujących zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o których mowa w art. 6c ust. 1,

d) osób pobierających zasiłek macierzyński albo zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego,

e) doktorantów sprawujących osobistą opiekę nad dzieckiem w okresie odpowiadającym okresowi, o którym mowa w art. 186 Kodeksu pracy,

2) ubezpieczenie emerytalne – osób, o których mowa w art. 6b ust. 1

– finansuje w całości budżet państwa za pośrednictwem Zakładu.”;

7) w art. 18:

a) w ust. 5b zdanie pierwsze otrzymuje brzmienie: „Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób przebywających na urlopie wychowawczym, doktorantów sprawujących osobistą opiekę nad dzieckiem w okresie odpowiadającym okresowi, o którym mowa w art. 186 Kodeksu pracy, oraz osób, o których mowa w art. 6a ust. 1 pkt 1–4, stanowi kwota 60 % prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek, ogłoszonego w trybie art. 19 ust. 10 na dany rok kalendarzowy, z zastrzeżeniem ust. 14 i 15.”,

b) ust. 15 otrzymuje brzmienie: „15. Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe:

1) doktorantów sprawujących osobistą opiekę nad dzieckiem w okresie odpowiadającym okresowi, o którym mowa w art. 186 Kodeksu pracy,

2) osób, o których mowa w art. 6a ust. 1 pkt 3

– nie może być wyższa niż przeciętna miesięczna kwota stanowiąca podstawę wymiaru składek w okresie 6 miesięcy kalendarzowych poprzedzających okres sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem i nie może być niższa niż 75 % kwoty minimalnego wynagrodzenia.”,

c) dodaje się ust. 17 w brzmieniu: „17. W podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe doktorantów sprawujących osobistą opiekę nad dzieckiem w okresie odpowiadającym okresowi, o którym mowa w art. 186 Kodeksu pracy, nie uwzględnia się stypendium doktoranckiego wypłacanego za okres niezdolności doktoranta do kształcenia wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną.”;

8) w art. 36 ust. 2a otrzymuje brzmienie: „2a. Osoba przebywająca na urlopie wychowawczym albo doktorant sprawujący osobistą opiekę nad dzieckiem w okresie odpowiadającym okresowi, o którym mowa w art. 186 Kodeksu pracy, są obowiązani poinformować płatnika składek o ustaleniu prawa do emerytury lub renty albo o podleganiu ubezpieczeniom społecznym z innego tytułu niż przebywanie na urlopie wychowawczym albo sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem w okresie zawieszenia kształcenia w szkole doktorskiej.”.

Art. 3. W ustawie z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2026 r. poz. 854 i 1123) wprowadza się następujące zmiany:

1) w art. 49 w ust. 1 w pkt 4 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 5 w brzmieniu:

„5) miesięczna kwota stypendium przypadająca za miesiąc, w którym powstało prawo do zasiłku, po odliczeniach, o których mowa w art. 3 pkt 4 – dla ubezpieczonych będących doktorantami.”;

2) w art. 50 dodaje się ust. 3 w brzmieniu: „3. Jeżeli w okresie, o którym mowa w art. 48 ust. 1, przychód ubezpieczonego będącego doktorantem uległ zmniejszeniu wskutek zawieszenia kształcenia w szkole doktorskiej w okresie:

1) pobierania zasiłku chorobowego, macierzyńskiego albo opiekuńczego,

2) pobierania świadczenia rehabilitacyjnego,

3) odbywania ćwiczeń wojskowych

– przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego za miesiące, w których przychód uległ zmniejszeniu, przyjmuje się kwotę stypendium po uzupełnieniu do pełnej kwoty stypendium przysługującego w danych miesiącach.”.

Art. 4. W ustawie z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1644 oraz z 2026 r. poz. 26) w art. 9 w ust. 3 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) członkom rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych, osobom odbywającym służbę zastępczą, doktorantom otrzymującym stypendium doktoranckie oraz osobom, o których mowa w art. 11 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych – stosuje się zasady określone w rozdziale 9 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia chorobowego;”.

Art. 5. Do doktorantów, których kształcenie w szkole doktorskiej jest zawieszone w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy na podstawie art. 204 ust. 3 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, stosuje się przepisy dotychczasowe do końca okresu objętego zawieszeniem.

Art. 6. Doktorantom, którzy w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy otrzymują stypendium doktoranckie w okresie orzeczonej niezdolności do odbywania kształcenia wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną, stypendium to przysługuje na zasadach dotychczasowych do końca okresu wskazanego w orzeczeniu lekarskim.

Art. 7. W terminie 30 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy płatnicy składek:

1) wyrejestrowują doktorantów podlegających w dniu poprzedzającym dzień jej wejścia w życie obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz dobrowolnemu ubezpieczeniu w razie choroby i macierzyństwa z tych ubezpieczeń;

2) zgłaszają doktorantów, o których mowa w pkt 1, do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych, ubezpieczenia w razie choroby i macierzyństwa oraz ubezpieczenia z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.

Art. 8. 1. W terminie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia niniejszej ustawy senaty albo rady naukowe w podmiotach prowadzących szkoły doktorskie:

1) dostosują regulaminy tych szkół do wymagań określonych w art. 205 ust. 1 pkt 2a ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą;

2) określą warunki korzystania z infrastruktury badawczej i informatycznej tych podmiotów przez osoby, które ukończyły kształcenie w szkole doktorskiej prowadzonej przez dany podmiot i złożyły w tym podmiocie wniosek, o którym mowa w art. 189 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1.

2. Do uchwalenia przez senat albo radę naukową podmiotu prowadzącego szkołę doktorską zmiany regulaminu tej szkoły w trybie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, nie stosuje się przepisu art. 205 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1.

Art. 9. Ustawa wchodzi w życie po upływie 9 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 1 pkt 2 i pkt 4 w zakresie art. 216a ust. 2 oraz art. 8, które wchodzą w życie z dniem ogłoszenia.

UZASADNIENIE

Celem projektowanej ustawy jest:

1) wprowadzenie zmian w zasadach zawieszania kształcenia doktoranta, podlegania doktoranta ubezpieczeniom społecznym i wypłaty świadczeń z tego tytułu;

2) ustalenie prawa do bezpłatnego korzystania przez osobę, która ukończyła kształcenie w szkole doktorskiej i złożyła w podmiocie prowadzącym tę szkołę wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie nadania stopnia naukowego doktora albo stopnia doktora w zakresie sztuki, zwanego dalej „stopniem doktora”, z infrastruktury badawczej i informatycznej tego podmiotu.

Wprowadzane zmiany dotyczą przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.), zwanej dalej „PSWiN”, oraz:

1) ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 199, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą systemową”,

2) ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2026 r. poz. 854, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą świadczeniową”,

3) ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1644, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą wypadkową”

– w których są zawarte regulacje dotyczące podlegania doktorantów ubezpieczeniom społecznym oraz wypłaty świadczeń z tego tytułu.

W przypadku PSWiN projektowane przepisy obejmują następujące obszary:

1) zasady zawieszania kształcenia doktorantów oraz wypłacania im świadczeń przysługujących w razie choroby i macierzyństwa;

2) przysługiwanie doktorantom stypendium doktoranckiego;

3) bezpłatny dostęp do infrastruktury badawczej i informatycznej podmiotów prowadzących szkoły doktorskie przez osoby, które ukończyły kształcenie w tych szkołach i złożyły w prowadzących je podmiotach wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie nadania stopnia doktora.

W przypadku ustawy systemowej, ustawy świadczeniowej i ustawy wypadkowej projektowane przepisy są związane ze zmianą zasad zawieszania kształcenia doktorantów i dotyczą zmian regulacji w zakresie ich podlegania ubezpieczeniom społecznym.

Podmioty prowadzące szkoły doktorskie, doktoranci, jak również Krajowa Reprezentacja Doktorantów wyrażali niejednokrotnie wątpliwości dotyczące m.in. możliwości zawieszania kształcenia w przypadku nieprzewidzianego wydarzenia losowego i długotrwałej choroby doktoranta, możliwości korzystania przez doktoranta ze zwolnienia lekarskiego oraz wypłaty w tych przypadkach stypendium doktoranckiego.

Zgodnie z obecnym brzmieniem art. 204 ust. 3 PSWiN kształcenie w szkole doktorskiej, na wniosek doktoranta, jest zawieszane na okres odpowiadający czasowi trwania urlopu macierzyńskiego, uzupełniającego urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu ojcowskiego oraz urlopu rodzicielskiego, określonych w ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2025 r. poz. 277, z późn. zm.), zwanej dalej „Kodeksem pracy”. W PSWiN nie jest obecnie przewidziane zawieszanie kształcenia na okres odpowiadający okresowi urlopu wychowawczego. Okresu zawieszenia kształcenia w szkole doktorskiej nie wlicza się do łącznego okresu pobierania stypendium doktoranckiego (art. 209 ust. 2 i 3 PSWiN) i nie biegną w tym okresie terminy na dokonanie ustawowo określonych czynności w procesie kształcenia, takich jak złożenie indywidualnego planu badawczego, zwanego dalej „IPB”, przeprowadzenie oceny śródokresowej czy złożenie rozprawy doktorskiej. Jednocześnie stosownie do art. 205 ust. 1 PSWiN istotną rolę w organizacji kształcenia w szkole doktorskiej w zakresie nieuregulowanym w PSWiN odgrywa regulamin tej szkoły. Oznacza to, że istnieje możliwość określenia w nim innych przerw w kształceniu niż zawieszenie kształcenia na okres jednego z urlopów wymienionych w art. 204 ust. 3 PSWiN, np. z uwagi na stan zdrowia doktoranta, potrzebę opieki nad członkiem rodziny, konieczność długookresowego wyjazdu zagranicznego czy nieprzewidzianą sytuację losową. Jednakże PSWiN nie nakazuje wstrzymania wypłaty stypendium doktoranckiego w przypadku takich przerw. Jest ono zatem wypłacane, prowadząc tym samym do wyczerpywania łącznego okresu pobierania stypendium doktoranckiego określonego w art. 209 ust. 2 PSWiN. Przerwy w kształceniu doktoranta przewidziane w regulaminie szkoły doktorskiej nie wpływają również na terminy ustawowo określonych czynności w procesie kształcenia, takich jak złożenie IPB, przeprowadzenie oceny śródokresowej czy złożenie rozprawy doktorskiej.

W aktualnym stanie prawnym, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 7b i art. 12 ust. 1 ustawy systemowej, doktoranci podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz ubezpieczeniu z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, zwanemu dalej „ubezpieczeniem wypadkowym”, a zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy systemowej mogą być także objęci dobrowolnym ubezpieczeniem w razie choroby i macierzyństwa, zwanym dalej „ubezpieczeniem chorobowym”. W okresie niezdolności do kształcenia z przyczyn określonych w art. 204 ust. 3 PSWiN i w regulaminie szkoły doktorskiej doktoranci zachowują prawo do stypendium doktoranckiego. Oznacza to, że nie mają prawa do zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego w czasie trwania obowiązkowego ubezpieczenia wypadkowego, a także że nie przysługują im świadczenia z ubezpieczenia chorobowego, jeżeli są nim objęci. Tym samym, mimo opłacania przez podmioty prowadzące szkoły doktorskie i doktorantów składek na ubezpieczenia społeczne, doktoranci nie odnoszą z tego tytułu realnych korzyści.

W celu rozwiązania powyższych problemów proponuje się wprowadzenie w PSWiN obowiązku określenia w regulaminie szkoły doktorskiej innych niż związane z rodzicielstwem przypadków, w których będzie możliwe zawieszenie kształcenia doktoranta. Jednocześnie proponuje się poszerzenie ustawowego katalogu przyczyn obligatoryjnego zawieszenia kształcenia w szkole doktorskiej na wniosek doktoranta o konieczność sprawowania przez niego osobistej opieki nad dzieckiem w okresie odpowiadającym okresowi urlopu wychowawczego, tak aby objąć przepisem art. 204 ust. 3 pkt 1 PSWiN okresy wszystkich urlopów związanych z rodzicielstwem, określonych w przepisach działu ósmego Kodeksu pracy. Potrzeba zapewnienia osobistej opieki nad dzieckiem do lat 6 (a w przypadku dziecka niepełnosprawnego – do lat 18) pojawia się przede wszystkim, gdy brak jest możliwości objęcia dziecka opieką instytucjonalną. Z tego względu uznaje się za słuszne, aby doktoranci mieli możliwość zawieszenia kształcenia także w sytuacjach analogicznych do objętych prawem do urlopu wychowawczego przysługującego pracownikom. W związku z dodaniem do katalogu urlopów wymienionych obecnie w art. 204 ust. 3 PSWiN urlopu wychowawczego proponuje się, zamiast wymieniania poszczególnych urlopów związanych z rodzicielstwem, podobnie jak w art. 128 ust. 2 pkt 1 lit. a oraz art. 360 ust. 3 i 5 PSWiN zastosowanie ogólnego określenia „urlopy związane z rodzicielstwem, określone w przepisach działu ósmego ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy”.

Zgodnie z proponowanymi zmianami dotyczącymi możliwości zawieszania kształcenia w szkole doktorskiej na podstawie regulaminu tej szkoły:

1) powody zawieszenia kształcenia doktoranta inne niż związane z przebywaniem na urlopie związanym z rodzicielstwem, sposób rozpatrywania wniosku doktoranta i jego zastrzeżeń do rozstrzygnięcia w sprawie podmiot prowadzący szkołę doktorską określi w tym regulaminie;

2) kształcenie będzie zawieszane na wniosek doktoranta pozytywnie rozpatrzony przez podmiot prowadzący szkołę doktorską;

3) zawieszenie kształcenia dokonane w tym trybie nie będzie mogło trwać łącznie dłużej niż 24 miesiące w całym okresie kształcenia w szkole doktorskiej;

4) w czasie zawieszenia kształcenia:

a) nie będzie wypłacane stypendium doktoranckie,

b) nie będą biec terminy na:

– wyznaczenie promotora,

– złożenie IPB,

– przeprowadzenie oceny śródokresowej,

– złożenie rozprawy doktorskiej.

Proponowane zmiany w zakresie PSWiN, ustawy systemowej, ustawy świadczeniowej i ustawy wypadkowej zakładają objęcie doktorantów obowiązkowym ubezpieczeniem chorobowym oraz systemem świadczeń z tytułu tego ubezpieczenia i ubezpieczenia wypadkowego w sytuacji niezdolności do odbywania kształcenia.

Celem wprowadzanych zmian jest zwiększenie uprawnień podmiotów prowadzących szkoły doktorskie do kierowania procesem kształcenia doktorantów. Podmioty te będą mogły w większym stopniu uwzględniać sytuacje losowe i indywidualne potrzeby doktorantów w zakresie czasowego przerwania kształcenia. Zmiany zasad podlegania ubezpieczeniom społecznym przydadzą praktycznego znaczenia tym ubezpieczeniom przez wprowadzenie wypłaty stosownych świadczeń w przypadku choroby, rodzicielstwa albo wypadku doktoranta.

W opinii projektodawcy wymaga podkreślenia, że objęcie doktorantów obowiązkowym ubezpieczeniem chorobowym oraz systemem świadczeń z tego ubezpieczenia i ubezpieczenia wypadkowego jest uzasadnione zbliżonym charakterem aktywności podejmowanych przez doktoranta w procesie kształcenia z sytuacją osób objętych obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi, przede wszystkim pracowników.

Należy wskazać, że sytuacja doktorantów została uregulowana w PSWiN w sposób zasadniczo odmienny od sytuacji studentów, do których obowiązków – zgodnie z art. 107 ust. 2

– należy przede wszystkim uczestniczenie w zajęciach, składanie egzaminów i odbywanie praktyk zawodowych. Wszystkie te obowiązki są zatem związane wyłącznie z odbywaniem kształcenia. Tymczasem doktoranci na gruncie obowiązujących przepisów nie są traktowani jako uczestnicy studiów kolejnego stopnia, tak jak na gruncie ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2183, z późn. zm.) byli traktowani uczestnicy studiów doktoranckich jako studiów trzeciego stopnia (np. art. 2 ust. 1 pkt 10 i ust. 2 pkt 2), ale jak młodzi naukowcy (por. art. 360 ust. 2 pkt 1 PSWiN), którzy w szkole doktorskiej realizują IPB zakładający prowadzenie według ściśle określonego harmonogramu badań naukowych służących przygotowaniu rozprawy doktorskiej będącej efektem tych badań. Podstawowym założeniem obecnego modelu kształcenia doktorantów w szkole doktorskiej, który zastąpił model kształcenia doktorantów na studiach doktoranckich, jest to, że kształcenie doktoranta przygotowuje go do uzyskania stopnia doktora na podstawie programu kształcenia i IPB. Zajęcia zorganizowane w ramach programu kształcenia wraz z aktywnością naukową doktoranta w ramach IPB powinny prowadzić przede wszystkim do przygotowania rozprawy doktorskiej spełniającej wymagania ustawowe oraz do osiągnięcia przez doktoranta efektów uczenia się przewidzianych dla kwalifikacji na poziomie 8 Polskiej Ramy Kwalifikacji (art. 186 ust. 1 pkt 2 PSWiN). IPB jest swoistym kontraktem zawieranym w terminie 12 miesięcy od dnia rozpoczęcia kształcenia między doktorantem a szkołą doktorską przy udziale promotora (promotorów), z którym jest on uzgadniany. Takie ukształtowanie pozycji doktoranta w obowiązującym systemie, w którym kształcenie jest w sposób nierozłączny związane z prowadzeniem działalności naukowej, którą można byłoby potraktować jako swego rodzaju pracę, istotnie zbliża charakter jego aktywności do aktywności osoby zatrudnionej.

Sytuacja doktorantów i pracowników jest porównywalna również pod względem uzyskiwanego przychodu. Mimo iż doktorant nie wykonuje pracy zarobkowej, to stypendium doktoranckie, stanowiące źródło jego utrzymania, powinno być traktowane jak wynagrodzenie za pracę. Taką opinię przedstawiła Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w piśmie z dnia 22 maja 2019 r. kierowanym do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, w którym stwierdziła, że „stypendium [doktoranckie] powinno być traktowane jak wynagrodzenie za pracę”, a także samo Ministerstwo w odpowiedzi na to pismo z dnia 26 czerwca 2019 r., w której wskazało, że „w przypadku doktorantów stypendium doktoranckie może odpowiadać wynagrodzeniu pracowniczemu”.

W tym kontekście przerwy w kształceniu w szkole doktorskiej spowodowane czasową niezdolnością doktoranta do realizacji programu kształcenia i prowadzenia w tym czasie badań naukowych niezbędnych do realizacji IPB należałoby traktować na równi z czasową niezdolnością do pracy, skutkującą utratą prawa do wynagrodzenia. W konsekwencji racjonalne byłoby przyjęcie, że doktorant, w przypadku którego ziści się ryzyko ubezpieczeniowe, byłby uprawniony do pobierania świadczenia z tytułu ubezpieczenia chorobowego i ubezpieczenia wypadkowego.

Zakłada się, że przyczyny zawieszenia kształcenia w szkole doktorskiej inne niż wynikające z PSWiN zostaną określone przez podmioty prowadzące szkoły doktorskie w regulaminach tych szkół. Uregulowanie przyczyn zawieszenia kształcenia w regulaminie szkoły doktorskiej pozwoli na uwzględnienie różnych potrzeb doktorantów w tym zakresie. Uchwalenie tego regulaminu wymaga bowiem uzgodnienia z samorządem doktorantów.

Podjęcie rozstrzygnięcia w sprawie zawieszenia kształcenia w szkole doktorskiej będzie uzależnione od złożenia przez doktoranta wniosku w tej sprawie do podmiotu prowadzącego szkołę doktorską. Rozstrzygnięcie będzie podejmowane po weryfikacji indywidualnej sytuacji doktoranta i dotychczasowego przebiegu jego kształcenia. W postępowaniu w tej sprawie nie będą stosowane przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691). Sposób rozpatrywania wniosków zostanie określony przez podmioty prowadzące szkoły doktorskie w regulaminach tych szkół. Regulaminy te będą musiały przewidywać również sposób rozpatrywania zastrzeżeń doktorantów do podjętych rozstrzygnięć.

Kształcenie w szkołach doktorskich trwa od 6 do 8 semestrów i przygotowuje do uzyskania stopnia doktora (art. 198 ust. 1 i art. 201 ust. 1 PSWiN). Powinno ono przebiegać w sposób sprawny i terminowy. Łączny okres zawieszenia kształcenia doktoranta z przyczyn określonych w regulaminie szkoły doktorskiej nie powinien przekroczyć 24 miesięcy w całym okresie kształcenia. Pozwoli to podmiotom prowadzącym szkoły doktorskie uwzględniać indywidualne potrzeby doktorantów i różnego rodzaju sytuacje losowe.

Wymaga ponadto podkreślenia, że nadal będzie możliwość zawieszenia kształcenia na okresy odpowiadające okresom poszczególnych urlopów związanych z rodzicielstwem. W tym przypadku zawieszenie będzie następowało obligatoryjnie po złożeniu przez doktoranta wniosku do podmiotu prowadzącego szkołę doktorską.

Niewypłacanie stypendium doktoranckiego w okresie zawieszenia kształcenia w szkole doktorskiej na wniosek doktoranta opiera się na założeniu, że stypendium to powinno być związane z pobieraniem kształcenia. Natomiast w sytuacji, gdy doktorant jest niezdolny do odbywania kształcenia i spełnia warunki do nabycia prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych, powinien otrzymywać odpowiednie świadczenie w konsekwencji opłacania składki z tytułu danego ubezpieczenia. Stosowne zmiany w tym zakresie proponuje się wprowadzić w art. 209 ust. 1a PSWiN, który będzie określał wszystkie przypadki, w których doktorantowi nie będzie przysługiwało stypendium doktoranckie. Stypendium doktoranckie nie będzie przysługiwało:

1) w sytuacji określonej w obecnym brzmieniu art. 209 ust. 1a, tj. doktorantowi, którego kształcenie w szkole doktorskiej wiąże się z obowiązkiem zatrudnienia w podmiocie prowadzącym tę szkołę na podstawie umowy o pracę, z wynagrodzeniem, którego wysokość przekracza wysokość wynagrodzenia profesora określonego w przepisach wydanych na podstawie art. 137 ust. 2 PSWiN;

2) doktorantowi, który nabędzie uprawnienia do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego i z ubezpieczenia wypadkowego; w takich sytuacjach, nawet gdy kształcenie doktoranta nie zostanie zawieszone, będzie mu przysługiwało nie stypendium doktoranckie, lecz stosowne świadczenie;

3) w przypadku udzielenia przez podmiot prowadzący szkołę doktorską zgody na zawieszenie kształcenia doktoranta z innego powodu niż związany z rodzicielstwem (kiedy to – zgodnie z art. 184 Kodeksu pracy – przysługuje zasiłek macierzyński), np. z powodu wyjazdu zagranicznego niewskazanego w IPB, ale również z powodu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem w okresie odpowiadającym okresowi urlopu wychowawczego, gdyż w tym okresie nie przysługuje zasiłek macierzyński.

Kierując się rozwiązaniami dotyczącymi pracowników, proponuje się, aby w przypadku zawieszenia kształcenia w szkole doktorskiej w związku z niezdolnością do jego odbywania (np. z powodu długotrwałej choroby) stypendium doktoranckie przysługiwało przez taki sam okres i w takim samym wymiarze jak wynagrodzenie za pracę w przypadku niezdolności do pracy, a po upływie tego okresu, aby doktorantowi przysługiwał, tak samo jak pracownikowi, zasiłek z ubezpieczenia chorobowego. Rozwiązanie takie przewiduje dodawany w art. 209 PSWiN ust. 1b, zawierający odesłanie do art. 92 Kodeksu pracy. Dzięki temu odesłaniu do doktorantów w okresie niezdolności do odbywania kształcenia wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną w zakresie przysługiwania stypendium doktoranckiego będą stosowane odpowiednio przepisy dotyczące wysokości i zasad wypłacania wynagrodzenia przysługującego w okresie czasowej niezdolności do pracy. W konsekwencji, w przypadku gdy doktorant nie będzie zdolny do odbywania kształcenia, przepis będzie stanowił podstawę do ustalenia wysokości stypendium doktoranckiego wypłacanego przez podmiot prowadzący szkołę doktorską. Po upływie tego okresu doktorantowi będzie przysługiwał zasiłek z ubezpieczenia chorobowego wypłacany przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

W konsekwencji objęcia doktorantów świadczeniami z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa oraz z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych proponuje się uchylenie w art. 209 PSWiN ust. 6, który dotyczy ustalania wysokości stypendium doktoranckiego w okresie zawieszenia kształcenia w szkole doktorskiej z przyczyn określonych w art. 204 ust. 3 PSWiN. Po wprowadzeniu omówionych powyżej zmian w okresie zawieszenia kształcenia w szkole doktorskiej ze względów związanych z rodzicielstwem doktorantowi będzie przysługiwał zasiłek macierzyński, a w przypadku zawieszenia kształcenia z powodu korzystania z uprawnienia do sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem w okresie odpowiadającym okresowi urlopu wychowawczego – analogicznie jak pracownikowi – nie będą mu przysługiwały żadne świadczenia.

Przyjmuje się także, że w czasie zawieszenia kształcenia doktoranta, zarówno na podstawie PSWiN, jak i regulaminu szkoły doktorskiej nie powinny biec terminy dotyczące wyznaczenia promotora, złożenia IPB, przeprowadzenia oceny śródokresowej i złożenia rozprawy doktorskiej. Kształcenie doktoranta ulega zawieszeniu – tym samym zawieszeniu powinna ulec także realizacja obowiązków z tym związanych.

W dotychczasowym brzmieniu art. 209 ust. 3 PSWiN wskazuje się, że okresu zawieszenia oraz okresu kształcenia w szkole doktorskiej, o którym mowa w art. 206 ust. 2 PSWiN, nie wlicza się do łącznego okresu otrzymywania stypendium doktoranckiego. Biorąc jednak pod uwagę, że zgodnie z projektowanym brzmieniem art. 209 ust. 1a pkt 3 PSWiN w okresie zawieszenia kształcenia w szkole doktorskiej co do zasady nie będzie wypłacane stypendium doktoranckie, ale stosowne świadczenia z ubezpieczenia społecznego (o ile doktorant spełni warunki do ich nabycia), wyłączanie okresu zawieszenia z łącznego okresu otrzymywania stypendium doktoranckiego staje się już bezprzedmiotowe. Stypendium doktoranckie będzie natomiast przysługiwało w okresie czasowego zawieszenia kształcenia doktorantów wprowadzonego przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki na podstawie art. 198a PSWiN. Zawieszenie w tym przypadku ma charakter nadzwyczajny i jest spowodowane wystąpieniem okoliczności, na które doktorant nie ma żadnego wpływu, stąd też zasadne jest, aby mimo niepobierania w tym okresie kształcenia stypendium doktoranckie było mu wypłacane i aby ten okres nie był wliczany do łącznego okresu pobierania stypendium doktoranckiego, określonego w art. 209 ust. 2 PSWiN. Równocześnie w projektowanym brzmieniu art. 209 ust. 3 pkt 2 PSWiN proponuje się doprecyzowanie odesłania do art. 206 ust. 2 PSWiN przez wyraźne wskazanie, że do łącznego okresu pobierania stypendium doktoranckiego określonego w art. 209 ust. 2 PSWiN nie będzie wliczany okres kształcenia doktoranta w szkole doktorskiej, w której zaprzestano kształcenia w danej dyscyplinie na podstawie art. 206 ust. 1 albo 3 PSWiN, o ile wystąpią okoliczności, o których mowa w art. 206 ust. 2 PSWiN, tj. w przypadku niewyrażenia przez doktoranta zgody na przeniesienie do innej szkoły doktorskiej albo w przypadku braku możliwości podjęcia przez niego kształcenia w innej szkole doktorskiej. Ponadto w art. 209 ust. 3 pkt 3 PSWiN proponuje się dodać trzecie wyłączenie, przewidujące, że do łącznego okresu otrzymywania stypendium doktoranckiego nie będzie wliczany także okres niezdolności doktoranta do odbywania kształcenia wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną poprzedzający okres przysługiwania zasiłku chorobowego, jeżeli kształcenie doktoranta w tym okresie zostało zawieszone. Rozwiązanie to zapewni jednoznaczne zasady ustalania okresu pobierania stypendium doktoranckiego oraz uprości jego rozliczanie, eliminując konieczność rozszerzania zakresu danych przekazywanych do Zintegrowanego Systemu Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on. Uwzględnia również incydentalny charakter takich przypadków oraz fakt, że zawieszenie następuje na wniosek doktoranta.

Proponowana w art. 2 pkt 4 projektowanej ustawy zmiana art. 11 ustawy systemowej polega na wskazaniu, że doktoranci będą podlegali obowiązkowemu ubezpieczeniu chorobowemu. W konsekwencji zmian wprowadzanych w PSWiN zachodzi konieczność zmiany definicji płatnika składek, jakim jest podmiot prowadzący szkołę doktorską (art. 4 pkt 2 lit. pa ustawy systemowej), i wyłączenie z niej doktorantów, którym zasiłek macierzyński wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych, oraz zmiany okresu podlegania doktorantów obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu (art. 13 pkt 15a ustawy systemowej). Pozostałe zmiany w ustawie systemowej mają charakter wynikowy i zostały wprowadzone w związku z przyznaniem doktorantowi prawa do zawieszenia kształcenia w szkole doktorskiej z powodu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem w okresie odpowiadającym okresowi urlopu wychowawczego. Proponuje się, aby sytuacja doktoranta w takim przypadku była ukształtowana analogicznie do sytuacji pracownika przebywającego na urlopie wychowawczym. W art. 3 projektowanej ustawy zaproponowano dwie zmiany w ustawie świadczeniowej. Pierwsza, wprowadzona w art. 49 ust. 1 jako pkt 5, polega na wskazaniu, że jeżeli niezdolność do kształcenia w szkole doktorskiej powstanie przed upływem pełnego miesiąca kalendarzowego, w którym doktorant podlegał ubezpieczeniu chorobowemu, to podstawę wymiaru zasiłku chorobowego będzie stanowiła miesięczna kwota stypendium doktoranckiego przypadająca za miesiąc, w którym powstało prawo do tego zasiłku (po uwzględnieniu stosownych odliczeń). Druga natomiast dotyczy ustalania podstawy wymiaru zasiłku chorobowego przysługującego za miesiące, w których przychód doktoranta uległ zmniejszeniu wskutek zawieszenia kształcenia w szkole doktorskiej w okresie pobierania zasiłku chorobowego, macierzyńskiego lub opiekuńczego albo świadczenia rehabilitacyjnego, albo odbywania ćwiczeń wojskowych (nowe brzmienie art. 50 ust. 3). Podstawę tę będzie stanowiła pełna kwota stypendium doktoranckiego przysługującego w danych miesiącach.

Przewidziana w art. 4 projektowanej ustawy zmiana w ustawie wypadkowej ma charakter wynikowy. W dotychczasowym brzmieniu art. 9 ust. 3 pkt 2 tej ustawy jest zawarte odesłanie do art. 11 ust. 2 ustawy systemowej, regulującego dobrowolne podleganie doktorantów ubezpieczeniu chorobowemu. W związku z wprowadzanym obowiązkowym ubezpieczeniem chorobowym doktorantów konieczna jest stosowna zmiana art. 9 ust. 3 pkt 2 ustawy wypadkowej, w którym należało wymienić doktorantów otrzymujących stypendium doktoranckie.

W art. 5 projektowanej ustawy proponuje się regulację przejściową w odniesieniu do doktorantów, których kształcenie w szkole doktorskiej będzie zawieszone w dniu wejścia w życie projektowanej ustawy. W stosunku do tej grupy doktorantów będą stosowane przepisy dotychczasowe do końca okresu objętego zawieszeniem. Osoby te zawiesiły albo zawieszą kształcenie w stanie prawnym, w którym stypendium doktoranckie wypłacane w okresie zawieszenia nie jest wliczane do okresu 4 lat, przez który można je pobierać. W przypadku braku regulacji przejściowej doktorantom otrzymującym stypendium doktoranckie w okresie zawieszenia kształcenia zgodnie z przepisami dotychczasowymi okres ten – po wejściu w życie projektowanej nowelizacji – zostałby wliczony do łącznego okresu 4 lat, o którym mowa w art. 209 ust. 2 PSWiN.

Przepis przejściowy zawarty w art. 6 projektowanej ustawy dotyczy doktorantów, którzy w dniu wejścia w życie projektowanej ustawy będą otrzymywali stypendium doktoranckie w okresie orzeczonej niezdolności do odbywania kształcenia wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną. Zgodnie z tym przepisem sytuacja tych doktorantów nie ulegnie zmianie, co oznacza, że będą pobierali stypendium doktoranckie na zasadach dotychczasowych do końca okresu wskazanego w orzeczeniu lekarskim.

W związku z projektowaną zmianą art. 11 ustawy systemowej, polegającą na objęciu doktorantów obowiązkowym ubezpieczeniem chorobowym, zaszła konieczność uregulowania w przepisie przejściowym art. 7 projektowanej ustawy kwestii wyrejestrowania z ubezpieczeń społecznych i ponownego zgłoszenia do nich doktorantów, którzy w dniu poprzedzającym dzień wejścia w życie projektowanej ustawy będą podlegali obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu. Płatnicy składek będą obowiązani wykonać te czynności w terminie 30 dni od dnia wejścia w życie projektowanej ustawy. Wyrejestrowanie z ubezpieczeń społecznych i zgłoszenie do nich będzie dokonywane na zasadach ogólnych, określonych w przepisach ustawy systemowej. Nie ma tym samym potrzeby wprowadzania w projektowanej ustawie odrębnych regulacji dotyczących sposobu dokonania tych czynności.

Uwzględniając proponowane zmiany w zakresie zawieszenia kształcenia doktorantów, w art. 8 projektowanej ustawy proponuje się przepis dostosowujący, zobowiązujący podmioty prowadzące szkoły doktorskie do dokonania odpowiednich zmian w regulaminach tych szkół. Celem regulacji jest zapewnienie jak najszybszego wprowadzenia tych zmian, tak aby było możliwe korzystanie przez doktorantów z uprawnienia do zawieszenia kształcenia w innych przypadkach niż związane z rodzicielstwem, przewidzianych w regulaminie szkoły doktorskiej od dnia wejścia w życie projektowanej ustawy. Przy określaniu terminu ich wprowadzenia – 6 miesięcy od dnia ogłoszenia projektowanej ustawy – wzięto pod uwagę wymogi procesu uchwalania zmian w regulaminie szkoły doktorskiej, w tym konieczność jego uzgodnienia z samorządem doktorantów. Umożliwieniu jak najszybszego wejścia w życie projektowanych rozwiązań służy również określone w art. 8 ust. 2 projektowanej ustawy wyłączenie zastosowania do uchwalenia przez senat albo radę naukową podmiotu prowadzącego szkołę doktorską powyższej zmiany regulaminu tej szkoły przepisu art. 205 ust. 2 PSWiN, zgodnie z którym czynność ta powinna nastąpić co najmniej na 5 miesięcy przed rozpoczęciem roku akademickiego.

Druga zmiana proponowana do wprowadzenia w PSWiN dotyczy przyznania osobom, które ukończyły kształcenie w szkole doktorskiej i złożyły w prowadzącym ją podmiocie wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie nadania stopnia doktora, prawa do bezpłatnego korzystania do dnia zakończenia postępowania w sprawie nadania stopnia doktora z infrastruktury badawczej i informatycznej tego podmiotu. Kształcenie w szkole doktorskiej zgodnie z art. 204 ust. 1 PSWiN kończy się złożeniem rozprawy doktorskiej. Z tą chwilą osoba kształcąca się w szkole doktorskiej traci status doktoranta. W czasie po złożeniu w szkole doktorskiej rozprawy doktorskiej, a przed uzyskaniem stopnia doktora osoba, która wszczęła postępowanie o nadanie tego stopnia, nie będąc już formalnie związana z podmiotem prowadzącym szkołę doktorską, może mieć trudności z korzystaniem z jego zasobów (w szczególności informatycznych, sprzętowych czy laboratoriów), co de facto nie pozwala na prowadzenie badań, czasami niezbędnych do przygotowania się do obrony rozprawy doktorskiej.

Proponuje się w związku z tym wprowadzenie w PSWiN (przez dodanie art. 216a) rozwiązania przewidującego obowiązek podmiotów prowadzących szkoły doktorskie określenia warunków bezpłatnego korzystania przez osoby, które ukończyły kształcenie w szkole doktorskiej, z infrastruktury badawczej i informatycznej podmiotów, w których odbywały kształcenie. Prawo to będzie przysługiwało do czasu zakończenia przez te osoby postępowania w sprawie nadania stopnia doktora i umożliwi im zachowanie ciągłości prowadzenia działalności naukowej.

W konsekwencji w art. 8 ust. 1 pkt 2 projektowanej ustawy proponuje się regulację dostosowującą, mającą na celu zobowiązanie senatów albo rad naukowych w podmiotach prowadzących szkoły doktorskie do określenia, w terminie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia projektowanej ustawy, warunków bezpłatnego korzystania z infrastruktury badawczej i informatycznej w zakresie niezbędnym do przygotowania się do obrony rozprawy doktorskiej przez osoby, które ukończyły kształcenie w szkole doktorskiej prowadzonej przez ten podmiot. Tym samym korzystanie z uprawnienia w tym zakresie będzie możliwe od dnia wejścia w życie projektowanej zmiany.

Proponuje się, aby projektowana ustawa weszła w życie po upływie 9 miesięcy od dnia ogłoszenia. Termin ten jest konieczny na dostosowanie systemów informatycznych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do wprowadzanych zmian.

Równocześnie przewiduje się dwa wyjątki w tym zakresie. Proponuje się, aby z dniem ogłoszenia wszedł w życie dodawany w art. 205 ust. 1 PSWiN przepis pkt 2a przewidujący określenie w regulaminie szkoły doktorskiej przyczyn zawieszenia kształcenia w danej szkole, o których mowa w art. 204 ust. 2 pkt 2 PSWiN, oraz sposobu rozpatrywania wniosku doktoranta w tej sprawie i jego zastrzeżeń do rozstrzygnięcia podmiotu prowadzącego szkołę doktorską, a także dodawany art. 216a ust. 2 zobowiązujący senat albo radę naukową do określenia, w drodze uchwały, warunków korzystania z infrastruktury badawczej i informatycznej podmiotu prowadzącego szkołę doktorską przez osoby, które złożyły w tym podmiocie wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie nadania stopnia doktora. Wejście w życie tych przepisów z dniem ogłoszenia projektowanej ustawy jest związane z długim, 9-miesięcznym okresem vacatio legis ustawy i ma na celu przygotowanie w tym okresie odpowiednich regulacji wewnętrznych podmiotów prowadzących szkoły doktorskie, umożliwiających doktorantom i osobom, które ukończyły kształcenie w szkole doktorskiej oraz wszczęły w prowadzącym ją podmiocie postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora, korzystanie z uprawnień przyznanych w projektowanej ustawie od dnia wejścia w życie przepisów nadających te uprawnienia, wyraźnie przyspieszając wykonanie projektowanej ustawy. Równocześnie – jak zostało wskazane powyżej – zabezpieczono także interes podmiotów prowadzących szkoły doktorskie, wyznaczając im w przepisie dostosowującym 6-miesięczny termin na wprowadzenie ww. regulacji wewnętrznych, biegnący od dnia ogłoszenia projektowanej ustawy. Mając powyższe na względzie, ukształtowane w ten sposób vacatio legis realizuje ważny interes państwa, polegający na sprawnym objęciu korzystnymi i długo oczekiwanymi rozwiązaniami prawnymi dwóch grup interesariuszy oraz nie stoją temu na przeszkodzie zasady demokratycznego państwa prawnego.

Jednocześnie należy wskazać, że nie ma możliwości podjęcia alternatywnych w stosunku do projektowanej ustawy środków umożliwiających osiągnięcie zamierzonego celu.

Projektowana ustawa nie wpływa na działalność mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców, a także nie dotyczy majątkowych praw i obowiązków przedsiębiorców lub praw i obowiązków przedsiębiorców wobec organów administracji publicznej.

Projektowana ustawa nie wymaga przedstawienia właściwym organom i instytucjom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji albo uzgodnienia.

Projektowana ustawa nie podlega notyfikacji zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. poz. 2039, z późn. zm.).

Projektowana ustawa jest zgodna z prawem Unii Europejskiej. Data sporządzenia Nazwa projektu 14.09.2026 Projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw Źródło: Ministerstwo wiodące i ministerstwa współpracujące deregulacja Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego Osoba odpowiedzialna za projekt w randze Ministra, Sekretarza Nr w Wykazie prac legislacyjnych Stanu lub Podsekretarza Stanu i programowych Rady Ministrów – Maria Mrówczyńska, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Nauki UDER70 i Szkolnictwa Wyższego Kontakt do opiekuna merytorycznego projektu Tomasz Piotrowski, Zastępca Dyrektora Departamentu Nauki e-mail: Tomasz.Piotrowski@mnisw.gov.pl; tel.: (22) 50 17 118 OCENA SKUTKÓW REGULACJI

1. Jaki problem jest rozwiązywany? Szkoły doktorskie funkcjonują w polskim systemie szkolnictwa wyższego i nauki jako nowy model kształcenia doktorantów od dnia 1 października 2019 r. Szkoły doktorskie – interdyscyplinarne oraz posiadające swobodę w konstruowaniu programów kształcenia, regulaminów i zasad rekrutacji – są bardzo dobrze oceniane przez środowisko naukowe. Jednocześnie, po upływie 7 lat od wdrożenia tego modelu, zidentyfikowano następujące obszary, które wymagają zmian ustawowych:

1) zasady zawieszania kształcenia przez doktoranta w szkole doktorskiej;

2) zasady podlegania doktoranta ubezpieczeniom społecznym i wypłaty świadczeń z tego tytułu;

3) możliwość korzystania przez osoby, które ukończyły kształcenie w szkole doktorskiej, z infrastruktury badawczej i informatycznej podmiotu prowadzącego szkołę doktorską.

1. Zasady zawieszania kształcenia przez doktoranta w szkole doktorskiej Do ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki, zwanego dalej „ministrem”, były kierowane liczne pytania od podmiotów prowadzących szkoły doktorskie, doktorantów i Krajowej Reprezentacji Doktorantów dotyczące m.in. możliwości zawieszania kształcenia w przypadku nieprzewidzianego wydarzenia losowego lub długotrwałej choroby doktoranta, możliwości korzystania przez doktoranta ze zwolnienia lekarskiego oraz wypłaty w tych przypadkach stypendium doktoranckiego. Zgodnie z obecnym brzmieniem art. 204 ust. 3 ustawy dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą”, kształcenie w szkole doktorskiej może być zawieszone na wniosek doktoranta w przypadku korzystania z urlopów związanych z rodzicielstwem, o których mowa w przepisach działu ósmego ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2026 r. poz. 1245), zwanej dalej „Kodeksem pracy”, z wyłączeniem urlopu wychowawczego. Okresu zawieszenia kształcenia w szkole doktorskiej nie wlicza się aktualnie do łącznego okresu pobierania stypendium doktoranckiego i nie biegną w tym okresie terminy na dokonanie ustawowo określonych czynności w procesie kształcenia, takich jak złożenie indywidualnego planu badawczego, zwanego dalej „IPB”, przeprowadzenie oceny śródokresowej czy złożenie rozprawy doktorskiej. Jednocześnie, stosownie do art. 205 ust. 1 ustawy, istotną rolę w organizacji kształcenia w szkole doktorskiej w zakresie nieuregulowanym w ustawie odgrywa regulamin tej szkoły. Oznacza to, że istnieje możliwość określenia w nim innych przerw w kształceniu niż jego zawieszenie na okres jednego z urlopów wymienionych w art. 204 ust. 3 ustawy, np. z uwagi na stan zdrowia doktoranta, potrzebę opieki nad członkiem rodziny, konieczność długookresowego wyjazdu zagranicznego czy nieprzewidzianą sytuację losową. Jednakże ustawa nie nakazuje wstrzymania wypłaty stypendium doktoranckiego w przypadku takich przerw. Jest ono zatem wypłacane, prowadząc tym samym do wyczerpywania łącznego okresu pobierania stypendium doktoranckiego. Przerwy w kształceniu doktoranta przewidziane w regulaminie szkoły doktorskiej nie wpływają również na terminy ustawowo określonych czynności w procesie kształcenia, takich jak złożenie IPB, przeprowadzenie oceny śródokresowej czy złożenie rozprawy doktorskiej.

2. Zasady wypłacania doktorantom świadczeń w trakcie choroby i macierzyństwa W aktualnym stanie prawnym doktoranci podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 199, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą systemową” – ubezpieczeniu z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, zwanemu dalej „ubezpieczeniem wypadkowym”, a także są objęci dobrowolnym ubezpieczeniem w razie choroby i macierzyństwa, zwanym dalej „ubezpieczeniem chorobowym”. W okresie niezdolności do kształcenia z przyczyn określonych w art. 204 ust. 3 ustawy i w regulaminie szkoły doktorskiej doktoranci zachowują prawo do stypendium doktoranckiego. Oznacza to, że nie przysługują im świadczenia z ubezpieczenia chorobowego, nawet gdy są nim objęci, a także że nie mają prawa do zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego w czasie trwania

obowiązkowego ubezpieczenia wypadkowego. Tym samym, mimo opłacania przez podmioty prowadzące szkoły doktorskie i doktorantów składek na ubezpieczenia społeczne, doktoranci nie odnoszą z tego tytułu realnych korzyści.

3. Możliwość korzystania przez osoby, które ukończyły kształcenie w szkole doktorskiej i przygotowują się do obrony rozprawy doktorskiej, z infrastruktury badawczej i informatycznej podmiotu prowadzącego szkołę doktorską Kształcenie w szkole doktorskiej zgodnie z art. 204 ust. 1 ustawy kończy się złożeniem rozprawy doktorskiej. Z tą chwilą osoby kształcące się w szkołach doktorskich tracą status doktoranta. Z sygnałów kierowanych do ministra wynika, że w czasie po złożeniu rozprawy w szkole doktorskiej, a przed uzyskaniem stopnia doktora, osoby, które wszczęły postępowanie o nadanie stopnia doktora, nie będąc już formalnie związanymi z podmiotem prowadzącym szkołę doktorską, mogą mieć trudności z korzystaniem z jego zasobów (informatycznych, finansowych i sprzętowych oraz laboratoriów), co de facto nie pozwala na prowadzenie badań, czasami niezbędnych do przygotowania się do obrony rozprawy doktorskiej.

2. Rekomendowane rozwiązanie, w tym planowane narzędzia interwencji, i oczekiwany efekt Rekomendowanym rozwiązaniem jest wprowadzenie zmian w ustawie oraz w: − ustawie systemowej, − ustawie z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2026 r. poz. 854, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą świadczeniową”, − ustawie z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1644, z późn. zm.).

Ad 1. Zasady zawieszania kształcenia przez doktoranta w szkole doktorskiej Proponuje się wprowadzenie w przepisach ustawy zmian, które zobowiążą podmioty prowadzące szkoły doktorskie do określenia innych niż związane z rodzicielstwem przypadków, w których będzie możliwe zawieszenie kształcenia doktoranta. Zgodnie z proponowanymi zmianami:

1) powody zawieszenia kształcenia doktoranta inne niż wynikające z przebywania na urlopie związanym z rodzicielstwem, sposób rozpatrywania wniosku doktoranta i jego zastrzeżeń do rozstrzygnięcia w sprawie podmiot prowadzący szkołę doktorską określi w regulaminie tej szkoły;

2) kształcenie będzie zawieszane na wniosek doktoranta pozytywnie rozpatrzony przez podmiot prowadzący szkołę doktorską;

3) zawieszenie kształcenia dokonane w tym trybie nie będzie mogło trwać łącznie dłużej niż 24 miesiące w całym okresie kształcenia w szkole doktorskiej;

4) w czasie zawieszenia kształcenia:

a) nie będzie wypłacane stypendium doktoranckie,

b) nie będą biec terminy na:

– wyznaczenie promotora,

– złożenie IPB,

– przeprowadzenie oceny śródokresowej,

– złożenie rozprawy doktorskiej. Proponuje się, aby przyczyny umożliwiające zawieszenie kształcenia przez doktorantów zostały określone przez podmioty prowadzące szkoły doktorskie w regulaminach tych szkół. Uregulowanie przyczyn zawieszenia kształcenia w regulaminie szkoły doktorskiej pozwoli na uwzględnienie różnych potrzeb doktorantów w tym zakresie. Uchwalenie tego regulaminu wymaga bowiem uzgodnienia z samorządem doktorantów. Podjęcie rozstrzygnięcia w sprawie zawieszenia kształcenia w szkole doktorskiej będzie uzależnione od złożenia przez doktoranta wniosku do podmiotu prowadzącego tę szkołę. Rozstrzygnięcie będzie podejmowane po weryfikacji indywidualnej sytuacji doktoranta i dotychczasowego przebiegu jego kształcenia. W postępowaniu tym nie będą stosowane przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691). Sposób rozpatrywania wniosków zostanie określony przez podmioty w regulaminach szkół doktorskich. Regulaminy te będą musiały określać również sposób rozpatrywania zastrzeżeń doktorantów do podjętych rozstrzygnięć. Kształcenie w szkołach doktorskich trwa od 6 do 8 semestrów i przygotowuje do uzyskania stopnia naukowego doktora albo stopnia doktora w zakresie sztuki (art. 198 ust. 1 i art. 201 ust. 1 ustawy). Powinno ono przebiegać w sposób sprawny i terminowy, dlatego też łączny okres zawieszenia kształcenia doktoranta z przyczyn określonych w regulaminie szkoły doktorskiej nie powinien przekroczyć 24 miesięcy w całym okresie kształcenia. Pozwoli to podmiotom prowadzącym szkoły doktorskie uwzględniać indywidualne potrzeby doktorantów i sytuacje losowe. Jednocześnie proponuje się poszerzenie katalogu przyczyn obligatoryjnego zawieszenia kształcenia o konieczność sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem w okresie odpowiadającym okresowi urlopu wychowawczego, tak aby objąć przepisem (po zmianie art. 204 ust. 3 pkt 1 ustawy) okresy wszystkich urlopów związanych z rodzicielstwem, określonych w przepisach działu ósmego Kodeksu pracy. Potrzeba zapewnienia osobistej opieki nad dzieckiem do lat 6 (a w przypadku dziecka niepełnosprawnego – do lat 18) pojawia się przede wszystkim, gdy brak jest możliwości objęcia dziecka opieką instytucjonalną. Z tego względu uznaje się za słuszne, aby doktoranci mieli możliwość zawieszenia kształcenia także w sytuacjach analogicznych do objętych prawem do urlopu wychowawczego przysługującego pracownikom. W związku z dodaniem do katalogu urlopów wymienionych obecnie w art. 204 ust. 3 ustawy urlopu wychowawczego proponuje się, zamiast wymieniania poszczególnych urlopów związanych z rodzicielstwem, podobnie jak w art. 128 ust. 2 pkt 1 lit. a oraz art. 360 ust. 3 i 5 ustawy zastosowanie zbiorczej kategorii – „urlopy związane z rodzicielstwem, określone w przepisach działu ósmego ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy”. Przyjmuje się także, że w okresie zawieszenia kształcenia doktoranta nie powinny biec terminy na wyznaczenie promotora, złożenie IPB, przeprowadzenie oceny śródokresowej i złożenie rozprawy doktorskiej. Kształcenie doktoranta ulega zawieszeniu, a tym samym zawieszeniu powinna ulec także realizacja obowiązków z tym związanych. W okresie zawieszenia kształcenia w szkole doktorskiej na wniosek doktoranta uzasadniony jego indywidualnymi potrzebami lub sytuacją losową – o ile nie wynika ono z niezdolności do odbywania kształcenia – nie będzie doktorantowi wypłacane stypendium doktoranckie, gdyż jego wypłata powinna być związana z odbywaniem kształcenia w szkole doktorskiej. Pozostawanie poza procesem kształcenia, gdy nie jest ono związane z niezdolnością do odbywania kształcenia spowodowaną chorobą albo wykonywaniem obowiązków rodzicielskich, powinno skutkować wstrzymaniem wypłaty stypendium doktoranckiego. W przypadku niezdolności do odbywania kształcenia stypendium doktoranckie będzie natomiast przysługiwało przez taki sam okres i w takim samym wymiarze jak wynagrodzenie za pracę w przypadku niezdolności do pracy, a po upływie tego okresu doktorantowi będzie przysługiwał, tak samo jak pracownikowi, zasiłek chorobowy. Równocześnie w okresie zawieszenia kształcenia okres pobierania stypendium doktoranckiego za czas niezdolności do odbywania kształcenia poprzedzający okres pobierania zasiłku chorobowego nie będzie wliczany do 4-letniego okresu pobierania stypendium doktoranckiego, o którym mowa w art. 209 ust. 2 ustawy. Rozwiązanie to zapewni jednoznaczne zasady ustalania okresu pobierania stypendium doktoranckiego oraz uprości jego rozliczanie, eliminując konieczność rozszerzania zakresu danych przekazywanych do Zintegrowanego Systemu Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on. Uwzględnia również incydentalny charakter takich przypadków oraz fakt, że zawieszenie następuje na wniosek doktoranta. W art. 5 projektowanej ustawy proponuje się regulację przejściową w odniesieniu do doktorantów, których kształcenie w szkole doktorskiej będzie zawieszone na podstawie art. 204 ust. 3 ustawy w dniu wejścia w życie znowelizowanych przepisów. Do doktorantów tych proponuje się stosować przepisy dotychczasowe do końca okresu objętego zawieszeniem. Brak takiej regulacji skutkowałby tym, że doktorantom otrzymującym stypendium doktoranckie w okresie zawieszenia kształcenia okres ten po wejściu w życie projektowanej ustawy zostałby zaliczony do łącznego okresu 4 lat pobierania stypendium. Równocześnie zgodnie z art. 6 projektowanej ustawy wobec doktorantów, którzy w dniu wejścia w życie projektowanej ustawy będą otrzymywali stypendium doktoranckie w okresie orzeczonej niezdolności do odbywania kształcenia wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną, proponuje się, aby stypendium to przysługiwało im na zasadach dotychczasowych do końca okresu wskazanego w orzeczeniu lekarskim. Proponuje się także zawarcie w art. 8 projektowanej ustawy regulacji dostosowującej, mającej na celu zobowiązanie podmiotów prowadzących szkoły doktorskie do wprowadzenia stosownych zmian w regulaminach tych szkół, tak aby możliwe było korzystanie przez doktorantów z uprawnień dotyczących zawieszania kształcenia z przyczyn, które zostaną określone w tych regulaminach. Regulacja przewiduje wyłączenie stosowania art. 205 ust. 2 ustawy w odniesieniu do zmian regulaminów szkół doktorskich dokonywanych na podstawie projektowanej ustawy. Rozwiązanie to umożliwi podmiotom prowadzącym szkoły doktorskie niezwłoczne dostosowanie regulaminów do projektowanych zmian i ich wejście w życie bez konieczności zachowania 5-miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 205 ust. 2 ustawy, przy jednoczesnym zachowaniu obowiązku uzgodnienia zmian regulaminu z samorządem doktorantów. W efekcie wprowadzanych zmian nastąpi zwiększenie uprawnień podmiotów prowadzących szkoły doktorskie do kierowania procesem kształcenia doktorantów. Podmioty te będą mogły w większym zakresie uwzględniać sytuacje losowe i indywidualne potrzeby doktorantów w zakresie czasowego przerwania kształcenia.

Ad 2. Zasady wypłacania świadczeń w trakcie choroby i macierzyństwa Proponuje się objęcie doktorantów obowiązkowym ubezpieczeniem chorobowym z równoczesnym wprowadzeniem zmian w przepisach ustawy polegających na zniesieniu prawa do stypendium doktoranckiego w przypadku doktoranta, który spełnia warunki do nabycia prawa do świadczeń określonych w ustawie świadczeniowej oraz w ustawie z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. W efekcie doktoranci zostaną objęci systemem świadczeń z tytułu ubezpieczenia chorobowego i ubezpieczenia wypadkowego w przypadku choroby, wypadku oraz w okresie odpowiadającym okresowi urlopu związanego z rodzicielstwem, z wyłączeniem urlopu wychowawczego. Przykładowo, w trakcie zawieszenia kształcenia z powodu długotrwałej choroby doktorant będzie otrzymywał zasiłek chorobowy. Należy wskazać, że wprowadzenie regulacji o nieprzysługiwaniu stypendium doktoranckiego jest warunkiem koniecznym do otrzymywania świadczeń z ustawy świadczeniowej oraz ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Wskazane świadczenia nie przysługują bowiem za okresy niezdolności do pracy (kształcenia), za które ubezpieczony (doktorant) zachowuje prawo do wynagrodzenia (stypendium doktoranckiego). Ponadto do doktorantów proponuje się stosować odpowiednio art. 92 Kodeksu pracy dotyczący wynagrodzenia przysługującego w okresie czasowej niezdolności do pracy. W konsekwencji w przypadku gdy doktorant nie będzie zdolny do odbywania kształcenia, przepis będzie stanowił podstawę do ustalenia wysokości stypendium doktoranckiego wypłacanego przez podmiot prowadzący szkołę doktorską, a następnie zasiłku chorobowego finansowanego ze środków Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zwanego dalej „FUS”. Świadczenia z ubezpieczenia chorobowego będą wypłacane zgodnie z zasadami określonymi w ustawie świadczeniowej, tj. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych albo płatnika składek uprawnionego do ustalania i wypłaty zasiłków. W celu zapewnienia ciągłości podlegania ubezpieczeniom społecznym projektowana ustawa zawiera przepis przejściowy przewidujący obowiązek wyrejestrowania przez płatników składek doktorantów podlegających dotychczas obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu, a następnie ponownego zgłoszenia tych osób do właściwych ubezpieczeń społecznych w terminie 30 dni od dnia wejścia w życie projektowanej ustawy (art. 7).

Ad 3. Możliwość korzystania przez osoby, które ukończyły kształcenie w szkole doktorskiej i przygotowują się do obrony rozprawy doktorskiej, z infrastruktury badawczej i informatycznej podmiotu prowadzącego szkołę doktorską Proponuje się wprowadzenie w ustawie art. 216a, zgodnie z którym podmioty prowadzące szkoły doktorskie zostaną zobowiązane do określenia sposobu zapewnienia warunków bezpłatnego korzystania przez osoby, które ukończyły kształcenie w szkole doktorskiej i złożyły w podmiocie ją prowadzącym wniosek o wszczęcie postępowania o nadanie stopnia naukowego doktora (stopnia doktora w zakresie sztuki), z infrastruktury badawczej i informatycznej tego podmiotu do czasu zakończenia tego postępowania. Rozwiązanie to umożliwi zachowanie ciągłości w prowadzeniu działalności naukowej przez te osoby. Proponuje się także zawarcie w art. 8 ust. 1 pkt 2 projektowanej ustawy regulacji dostosowującej, mającej na celu zobowiązanie podmiotów prowadzących szkoły doktorskie do wydania w terminie 6 miesięcy od dnia ogłoszeniaprojektowanej ustawy uchwały określającej warunki bezpłatnego korzystania z infrastruktury badawczej i informatycznej w zakresie niezbędnym do przygotowania się do obrony rozprawy doktorskiej przez osoby, które ukończyły kształcenie w szkole doktorskiej prowadzonej przez ten podmiot.

3. Jak problem został rozwiązany w innych krajach, w szczególności krajach członkowskich OECD/UE? Przedmiot regulacji stanowi domenę prawa krajowego. Z uwagi na zakres rozwiązań objętych nowelizacją odstąpiono od analizy porównawczej z regulacjami obowiązującymi w innych państwach.

4. Podmioty, na które oddziałuje projekt Grupa Wielkość Źródło danych Oddziaływanie szkoły doktorskie 164, z tego 143 Zintegrowany System – możliwość dostosowania toku prowadzone Informacji o Szkolnictwie kształcenia doktorantów do samodzielnie i 21 Wyższym i Nauce POL-on ich sytuacji losowych, prowadzonych – możliwość zawieszenia wspólnie kształcenia doktorantów i przesunięcia terminów na dokonanie określonych czynności w toku tego kształcenia, np. oceny śródokresowej, w sytuacjach losowych,

– konieczność zmiany regulaminów szkół doktorskich przez uwzględnienie w nich przyczyn zawieszenia kształcenia w szkole doktorskiej innych niż związane z rodzicielstwem, sposobu rozpatrywania wniosku doktoranta w tej sprawie i jego zastrzeżeń do rozstrzygnięcia podmiotu prowadzącego szkołę doktorską,

– niewypłacanie stypendium doktoranckiego w okresie zawieszenia kształcenia na wniosek doktoranta oraz w okresie przysługiwania mu świadczeń z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego,

– konieczność wydania uchwał dotyczących korzystania z infrastruktury badawczej i informatycznej przez osoby, które zakończyły kształcenie w szkole doktorskiej i przygotowują się w podmiocie prowadzącym tę szkołę do obrony rozprawy doktorskiej doktoranci 15 998 – elastyczniejsze kształtowanie toku kształcenia w szkole doktorskiej dzięki możliwości zawieszenia kształcenia w różnych sytuacjach losowych,

– objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem chorobowym i świadczeniami przysługującymi z tego tytułu,

– możliwość korzystania ze zwolnień lekarskich w przypadku zawieszenia kształcenia w okresie czasowej niezdolności do jego odbywania FUS 1 ustawa systemowa – pobieranie składek z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego doktorantów,

– wypłata doktorantom świadczeń z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego i ubezpieczenia wypadkowego

5. Informacje na temat zakresu, czasu trwania i podsumowanie wyników konsultacji W ramach opiniowania projekt ustawy otrzymały następujące podmioty:

1) Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich;

2) Konferencja Rektorów Uniwersytetów Polskich;

3) Konferencja Rektorów Polskich Uczelni Technicznych;

4) Konferencja Rektorów Akademickich Uczelni Medycznych;

5) Konferencja Rektorów Uczelni Artystycznych;

6) Konferencja Rektorów Uczelni Kształcących Nauczycieli i Pedagogów „KRUPed”;

7) Konferencja Polonistyk Uniwersyteckich;

8) Konferencja Dziekanów Wydziałów Przyrodniczych Uniwersytetów Polskich;

9) Rada Główna Instytutów Badawczych;

10) Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego;

11) Rada Doskonałości Naukowej;

12) Komitet Polityki Naukowej;

13) Polska Akademia Nauk;

14) Krajowa Reprezentacja Doktorantów;

15) Komisja Ewaluacji Nauki;

16) Zakład Ubezpieczeń Społecznych. W ramach konsultacji publicznych projekt ustawy otrzymały następujące podmioty:

1) Konferencja Rektorów Zawodowych Szkół Polskich;

2) Konferencja Rektorów Publicznych Uczelni Zawodowych;

3) Rada Młodych Naukowców;

4) Polska Akademia Umiejętności;

5) Fundacja na Rzecz Nauki Polskiej;

6) Narodowa Agencja Wymiany Akademickiej;

7) Narodowe Centrum Badań i Rozwoju;

8) Narodowe Centrum Nauki;

9) Ośrodek Przetwarzania Informacji – Państwowy Instytut Badawczy. Projekt ustawy został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2026 r. poz. 936). Projekt ustawy został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Rządowego Centrum Legislacji w serwisie Rządowy Proces Legislacyjny zgodnie z § 52 ust. 1 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2026 r. poz. 404). Opiniowanie i konsultacje publiczne trwały w dniach 4–29 lipca 2025 r. W ramach opiniowania uwagi do projektu ustawy zgłosili:

1) Konferencja Rektorów Uniwersytetów Polskich;

2) Konferencja Rektorów Akademickich Uczelni Medycznych;

3) Krajowa Reprezentacja Doktorantów;

4) Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich;

5) Zakład Ubezpieczeń Społecznych;

6) Konferencja Rektorów Uczelni Kształcących Nauczycieli i Pedagogów „KRUPed”;

7) Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego. W ramach konsultacji publicznych uwagi do projektu zgłosili:

1) Instytut Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności Polskiej Akademii Nauk;

2) Komitet Rehabilitacji, Kultury Fizycznej i Integracji Społecznej Polskiej Akademii Nauk;

3) Komitet Nauk Zootechnicznych i Akwakultury Polskiej Akademii Nauk;

4) Koordynator projektu SprawdzaMy;

5) Rada Młodych Naukowców;

6) Krakowska Interdyscyplinarna Szkoła Doktorska;

7) Instytut Paleobiologii Polskiej Akademii Nauk;

8) Uniwersytet Ignatianum w Krakowie;

9) Ogólnopolskie Porozumienie Szkół Doktorskich;

10) Instytut Chemii Bioorganicznej Polskiej Akademii Nauk. Omówienie zgłoszonych uwag wraz ze stanowiskiem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego zawiera raport z konsultacji.

6. Wpływ na sektor finansów publicznych (ceny stałe z 2025 r.) Skutki w okresie 10 lat od wejścia w życie zmian [mln zł] 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Łącznie (0–10) 0,00 5,23 20,93 20,93 20,93 20,93 20,93 20,93 20,93 20,93 20,93 Dochody ogółem 193,6 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 budżet państwa 0 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0 JST 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0 pozostałe jednostki (oddzielnie) 0,00 5,23 20,93 20,93 20,93 20,93 20,93 20,93 20,93 20,93 20,93 193,6 FUS 0,00 3,99 15,98 15,98 15,98 15,98 15,98 15,98 15,98 15,98 15,98 147,81 Wydatki ogółem 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 budżet państwa 0 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0 JST 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0 pozostałe jednostki (oddzielnie) 0,00 3,99 15,98 15,98 15,98 15,98 15,98 15,98 15,98 15,98 15,98 147,81 FUS 0,00 1,24 4,95 4,95 4,95 4,95 4,95 4,95 4,95 4,95 4,95 45,79 Saldo ogółem 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0 budżet państwa 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0 JST 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0 pozostałe jednostki (oddzielnie) 0,00 1,24 4,95 4,95 4,95 4,95 4,95 4,95 4,95 4,95 4,95 45,79 FUS Zakłada się, że wejście w życie projektowanej ustawy nie spowoduje zwiększenia wydatków ani Źródła finansowania zmniejszenia dochodów budżetu państwa i budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Objęcie doktorantów obowiązkowym ubezpieczeniem chorobowym i finansowaniem świadczeń z ubezpieczenia chorobowego oraz ubezpieczenia wypadkowego spowoduje zwiększenie dochodów i wydatków FUS, przy czym zgodnie z przyjętymi szacunkami wzrost dochodów FUS będzie wyższy niż wzrost jego wydatków. Nie przewiduje się zwiększenia wydatków w ramach części 28 – Szkolnictwo wyższe i nauka budżetu państwa. Obecnie 54 szkoły doktorskie są prowadzone przez uczelnie nadzorowane przez innych ministrów, jednak mechanizm przyznawania subwencji dla tych uczelni i dla podmiotów, którym środki te przyznaje minister, jest jednolity. W związku z tym analogicznie jak w przypadku części 28 budżetu państwa – Szkolnictwo wyższe i nauka projektowana regulacja nie będzie skutkowała zwiększeniem wydatków z tytułu finansowania subwencji w częściach budżetu państwa pozostających w dyspozycji innych ministrów nadzorujących uczelnie. Dodatkowe Nie planuje się zwiększenia wysokości subwencji przekazywanej przez ministra podmiotom informacje, w tym prowadzącym szkoły doktorskie w związku z wprowadzeniem obowiązkowego ubezpieczenia wskazanie źródeł chorobowego doktorantów. Składki na obowiązkowe ubezpieczenie chorobowe będą potrącane danych i przyjętych do z wypłacanego doktorantom stypendium doktoranckiego. obliczeń założeń Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 września 2019 r. w sprawie sposobu podziału środków finansowych na utrzymanie i rozwój potencjału dydaktycznego oraz potencjału badawczego znajdujących się w dyspozycji ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki oraz na zadania związane z utrzymaniem powietrznych statków szkolnych i specjalistycznych ośrodków szkoleniowych kadr powietrznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 305, z późn. zm.) w składniku doktoranckim formuły algorytmicznej dla:

1) publicznych uczelni akademickich uwzględnia się liczbę doktorantów w d-tej szkole doktorskiej prowadzonej przez i-tą publiczną uczelnię akademicką, z wyłączeniem doktorantów zatrudnionych w ramach stosunku pracy w i-tej uczelni w charakterze nauczyciela akademickiego, według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedzającego rok przyznania subwencji; jeżeli zatem doktorant zostanie zatrudniony w charakterze nauczyciela akademickiego, nie zostanie uwzględniony w składniku doktoranckim, ale m.in. w składniku kadrowym, natomiast w pozostałych przypadkach charakter zatrudnienia doktoranta w uczelni ani jego uprawnienie do otrzymywania stypendium doktoranckiego (albo brak takiego uprawnienia) nie będą miały znaczenia w kontekście ujmowania tej osoby w składniku doktoranckim;

2) niepublicznych uczelni akademickich, instytutów naukowych Polskiej Akademii Nauk, międzynarodowych instytutów naukowych utworzonych na podstawie odrębnych ustaw, działających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i instytutów badawczych uwzględnia się liczbę doktorantów (obywateli polskich i cudzoziemców) w d-tej szkole doktorskiej prowadzonej przez i-ten podmiot, z wyłączeniem doktorantów zatrudnionych w ramach stosunku pracy w i-tym podmiocie oraz cudzoziemców, według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedzającego rok przyznania subwencji; jeżeli zatem doktorant zostanie zatrudniony w ramach stosunku pracy w danym podmiocie prowadzącym szkołę doktorską, nie zostanie uwzględniony w składniku doktoranckim, ale w przypadku złożenia oświadczenia o:

a) reprezentowanej dziedzinie nauki (sztuki) i dyscyplinie naukowej (artystycznej) bez oświadczenia o zaliczeniu do tzw. liczby N zostanie uwzględniony w składniku kadrowym w parametrze Lbui,

b) zaliczeniu do tzw. liczby N zostanie uwzględniony m.in. w składniku kadrowym w parametrze Lppni. Należy wyjaśnić, że składnik doktorancki jest jednym z elementów formuły matematycznej (algorytmu) stosowanej do podziału środków na utrzymanie i rozwój potencjału:

– dydaktycznego oraz badawczego dla publicznych uczelni akademickich,

– badawczego dla instytutów naukowych Polskiej Akademii Nauk, instytutów badawczych, międzynarodowych instytutów naukowych utworzonych na podstawie odrębnych ustaw, działających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i niepublicznych uczelni akademickich. Z uwagi na redystrybucyjny charakter ww. algorytmu samo uwzględnienie określonej liczby osób w składniku doktoranckim (ważonej dodatkowo współczynnikiem kosztochłonności) nie determinuje wysokości środków subwencji dla danego podmiotu prowadzącego szkołę doktorską, a jedynie wpływa na wysokość udziału tego podmiotu w konkretnym składniku i docelowo strukturyzuje go na tle danej grupy podmiotów. Dodatkowo w podziale jest stosowany tzw. „tunel”, który – zgodnie z obowiązującym rozporządzeniem – w przypadku uczelni wyklucza spadek subwencji rok do roku i ogranicza maksymalny wzrost subwencji do 105 % wysokości subwencji przyznanej w roku poprzedzającym (w warunkach porównywalnych), natomiast w przypadku instytutów naukowych Polskiej Akademii Nauk, międzynarodowych instytutów naukowych utworzonych na podstawie odrębnych ustaw, działających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, instytutów badawczych i niepublicznych uczelni akademickich spadek subwencji rok do roku również jest wykluczony, a maksymalny wzrost może osiągnąć poziom 110 % wysokości subwencji przyznanej w roku poprzedzającym (w warunkach porównywalnych). Środki finansowe przyznane w wyniku zastosowania ww. algorytmu nie są również wprost (per capita) przeznaczone na stypendia dla doktorantów. Zgodnie bowiem z art. 407 ust. 2 ustawy o sposobie wykorzystania środków przyznanych w ramach subwencji podmiot, który je otrzymał, decyduje w sposób autonomiczny. Mając na uwadze powyższe, brak jest możliwości jednoznacznego wskazania wpływu projektowanych zmian na wysokość subwencji dla konkretnych podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki. Jednocześnie należy wyjaśnić, że wprowadzana regulacja nie wpłynie na całkowitą wysokość środków finansowych podlegających podziałowi, a jedynie może spowodować inny transfer tych środków między poszczególnymi podmiotami uczestniczącymi w podziale. Należy również wyjaśnić, że okres zawieszenia kształcenia w szkole doktorskiej nie będzie wliczany do 48-miesięcznego okresu pobierania stypendium doktoranckiego, w związku z czym wypłata stypendium zostanie odpowiednio przesunięta w czasie. Rozwiązanie to nie wpłynie na łączną wysokość wydatków podmiotów prowadzących szkoły doktorskie na finansowanie stypendiów doktoranckich. W związku z objęciem doktorantów obowiązkowym ubezpieczeniem chorobowym i systemem związanych z tym świadczeń należy także rozważyć kwestię dochodów i wydatków FUS. Przy czym, o ile w zakresie dochodów jest możliwe ich stosunkowo wiarygodne ustalenie na podstawie aktualnej liczby doktorantów (otrzymujących stypendium doktoranckie), o tyle w zakresie wydatków jest możliwe jedynie ich oszacowanie na podstawie przyjętych założeń i dostępnych danych. Nie jest bowiem możliwe do przewidzenia, jaka liczba doktorantów będzie korzystała ze świadczeń przysługujących z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego. W zakresie dochodów przyjęto następujące założenia: − minimalna wysokość stypendium doktoranckiego przed oceną śródokresową wynosi 3 570,50 zł, a po ocenie śródokresowej – 5 500,50 zł, − uwzględniając wysokość składki na ubezpieczenie chorobowe – 2,45 % podstawy wymiaru, wysokość przekazywanej miesięcznie do FUS składki na ubezpieczenie chorobowe od jednego stypendium doktoranckiego wyniesie: • przed oceną śródokresową – 87,48 zł, • po ocenie śródokresowej – 134,76 zł, − aktualna liczba doktorantów otrzymujących stypendium doktoranckie – 15 998, z czego 8710 to doktoranci będący przed oceną śródokresową, a 7288 to doktoranci będący po ocenie śródokresowej. Uwzględniając powyższe założenia: − liczbę 8710 (doktorantów przed oceną śródokresową) pomnożono przez 12 (miesięcy otrzymywania stypendium doktoranckiego w roku) i przez 87,48 zł (wysokość składki od jednego stypendium doktoranckiego przed oceną śródokresową), z czego otrzymano wynik 9 143 122,17 zł, − liczbę 7288 (doktorantów po ocenie śródokresowej) pomnożono przez 12 (miesięcy otrzymywania stypendium doktoranckiego w roku) i przez 134,76 zł (wysokość składki od jednego stypendium doktoranckiego po ocenie śródokresowej), z czego otrzymano wynik 11 785 767,34 zł. Łączna suma szacowanych dochodów FUS została ustalona na 20 928 889,51 zł. W zakresie wydatków FUS szacunki dotyczą jedynie sytuacji związanych z rodzicielstwem, ponieważ minister jest w posiadaniu danych dotyczących zawieszania kształcenia doktorantów wyłącznie z tego tytułu. Przyjęto następujące założenia: − liczba doktorantów będących przed oceną śródokresową, korzystających w 2026 r. z zawieszenia kształcenia – 67, − średnia długość (wyrażona w miesiącach) okresu zawieszenia w 2026 r. (przed oceną śródokresową) – 7,2, − liczba doktorantów będących po ocenie śródokresowej, korzystających w 2026 r. z zawieszenia kształcenia – 233, − średnia długość (wyrażona w miesiącach) okresu zawieszenia w 2026 r. (po ocenie śródokresowej) – 7,4, − wysokość miesięcznego zasiłku macierzyńskiego – 81,5 % podstawy wymiaru (uwzględniając regulacje Kodeksu pracy i ustawy świadczeniowej oraz średnią długość okresu zawieszenia), − okres korzystania z zasiłku chorobowego przed urodzeniem dziecka – 4,5 miesiąca, − wysokość miesięcznego zasiłku chorobowego – 100 % podstawy wymiaru (uwzględniając regulacje ustawy świadczeniowej), − podstawa wymiaru – minimalna wysokość stypendium doktoranckiego otrzymywanego przed oceną śródokresową i po ocenie śródokresowej. Uwzględniając powyższe założenia:

1) przed oceną śródokresową: − liczbę 67 (doktoranci) pomnożono przez 7,2 (miesięcy średniej długości okresu zawieszenia kształcenia) i przez 2 909,96 zł (wysokość zasiłku), z czego otrzymano wynik 1 403 763,50 zł, − liczbę 67 (doktoranci) pomnożono przez 4,5 (miesięcy zasiłku chorobowego) i przez 3 570,50 zł (wysokość zasiłku), z czego otrzymano wynik 1 076 505,75 zł;

2) po ocenie śródokresowej: − liczbę 233 (doktoranci) pomnożono przez 7,4 (miesięcy średniej długości okresu zawieszenia kształcenia) i przez 4 482,91 zł (wysokość zasiłku), z czego otrzymano wynik 7 729 429,11 zł, − liczbę 233 (doktoranci) pomnożono przez 4,5 (miesięcy zasiłku chorobowego) i przez 5 500,50 zł (wysokość zasiłku), z czego otrzymano wynik 5 767 274,25 zł. Na tej podstawie łączna wysokość szacowanych wydatków FUS została ustalona na 15 976 972,61 zł. Podsumowując, mimo zwiększenia wydatków FUS związanych z objęciem doktorantów obowiązkowym ubezpieczeniem chorobowym, przewidywany wzrost dochodów FUS z tytułu składek będzie wyższy niż wzrost wydatków na świadczenia. Szacuje się, że w ujęciu rocznym dochody FUS wyniosą 20 928 889,51 zł, natomiast wydatki – 15 976 972,61 zł, co oznacza dodatnie saldo w wysokości 4 951 916,90 zł. Równocześnie, z uwagi na planowany termin wejścia w życie ustawy po upływie 9 miesięcy od dnia ogłoszenia oraz przewidywane zakończenie procesu legislacyjnego do końca 2026 r., skutki finansowe w 2027 r. będą odpowiednio niższe i obejmą jedynie okres około trzech miesięcy. W związku z tym szacuje się, że w 2027 r. dochody FUS wyniosą 5 232 222,38 zł, wydatki – 3 994 243,15 zł, co oznacza dodatnie saldo FUS na poziomie 1 237 979,22 zł.

7. Wpływ na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym funkcjonowanie przedsiębiorców, oraz na rodzinę, obywateli i gospodarstwa domowe Skutki Czas w latach od wejścia w życie zmian 0 1 2 3 5 10 Łącznie (0–10) W ujęciu duże przedsiębiorstwa 0 0 0 0 0 0 0 pieniężnym sektor mikro-, małych 0 0 0 0 0 0 0 (w mln zł, i średnich ceny stałe przedsiębiorstw z 2025 r.) rodzina, obywatele 0 0 0 0 0 0 0 oraz gospodarstwa domowe osoby niepełnosprawne 0 0 0 0 0 0 0 i osoby starsze W ujęciu duże przedsiębiorstwa niepieniężnym sektor mikro-, małych – i średnich przedsiębiorstw rodzina, obywatele Podmioty prowadzące szkoły doktorskie będą mogły określić inne niż związane oraz gospodarstwa z rodzicielstwem przyczyny zawieszenia kształcenia. W przypadku wskazania domowe takich przyczyn w regulaminie szkoły doktorskiej będzie możliwe zawieszenie

– na wniosek doktoranta – np. z powodu choroby albo wyjazdu w celach badawczych. Obowiązkowe ubezpieczenie chorobowe umożliwi otrzymywanie zasiłku chorobowego w okresie niezdolności do odbywania kształcenia. osoby niepełnosprawne – i osoby starsze Niemierzalne – Dodatkowe Doktoranci będą opłacali składkę na obowiązkowe ubezpieczenie chorobowe ze stypendium informacje, w tym doktoranckiego. Stopa procentowa składki na ubezpieczenie chorobowe wynosi 2,45 % wskazanie źródeł podstawy wymiaru, tj. kwoty stypendium doktoranckiego. Wysokość pobieranej składki będzie danych i przyjętych do więc wynosiła: obliczeń założeń – przed oceną śródokresową: 87,48 zł (w sumie przez rok – 1049,73 zł),

– po ocenie śródokresowej: 134,76 zł (w sumie przez rok – 1617,15 zł). Po uwzględnieniu składek stypendium doktoranckie netto będzie więc wynosiło:

– przed oceną śródokresową: 3080,98 zł,

– po ocenie śródokresowej: 4746,38 zł.

8. Zmiana obciążeń regulacyjnych (w tym obowiązków informacyjnych) wynikających z projektu nie dotyczy Wprowadzane są obciążenia poza bezwzględnie tak wymaganymi przez UE (szczegóły w odwróconej tabeli nie zgodności). nie dotyczy zmniejszenie liczby dokumentów zwiększenie liczby dokumentów zmniejszenie liczby procedur zwiększenie liczby procedur skrócenie czasu na załatwienie sprawy wydłużenie czasu na załatwienie sprawy inne: inne: Wprowadzane obciążenia są przystosowane do ich tak elektronizacji. nie nie dotyczy Komentarz: Czynności podejmowane w związku z zawieszeniem kształcenia na wniosek doktoranta zostaną określone przez podmioty prowadzące szkoły doktorskie. Projektowana ustawa określa, że podmioty te ustalą w regulaminach szkół doktorskich przyczyny zawieszenia kształcenia doktoranta inne niż związane z rodzicielstwem. Jednakże nie wprowadza w tym zakresie ustalonego trybu postępowania. Ustalenie sposobu postępowania będzie należało do podmiotów prowadzących szkoły doktorskie. Zakłada się, że ustalą one konieczne elementy procesu, co nie spowoduje jednak istotnego obciążenia po stronie doktorantów ubiegających się o zgodę na zawieszenie kształcenia.

9. Wpływ na rynek pracy Wejście w życie przepisów ustawy nie będzie miało wpływu na rynek pracy.

10. Wpływ na pozostałe obszary środowisko naturalne demografia informatyzacja sytuacja i rozwój regionalny mienie państwowe zdrowie sądy powszechne, administracyjne inne: lub wojskowe Projektowane przepisy nie będą miały wpływu na wymienione obszary ani na żaden inny obszar, Omówienie wpływu który nie został omówiony we wcześniejszych punktach.

11. Planowane wykonanie przepisów aktu prawnego Przepisy w zakresie wprowadzenia obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego doktorantów i możliwości zawieszenia kształcenia w szkole doktorskiej z innych przyczyn niż związane z rodzicielstwem, a także przepisy dotyczące możliwości korzystania z infrastruktury badawczej i informatycznej podmiotów prowadzących szkoły doktorskie przez osoby, które ukończyły kształcenie w tych szkołach i przygotowują się w podmiotach je prowadzących do obrony rozprawy doktorskiej, znajdą zastosowanie od dnia wejścia w życie projektowanej ustawy, czyli po upływie 9 miesięcy od dnia jej ogłoszenia. Natomiast z dniem ogłoszenia projektowanej ustawy wejdzie w życie obowiązek określenia w regulaminie szkoły doktorskiej przyczyn zawieszenia kształcenia w danej szkole, o których mowa w art. 204 ust. 2 pkt 2 ustawy, oraz sposobu rozpatrywania wniosku doktoranta w tej sprawie i jego zastrzeżeń do rozstrzygnięcia podmiotu prowadzącego szkołę doktorską, a także zobowiązanie senatu albo rady naukowej do określenia, w drodze uchwały, warunków korzystania z infrastruktury badawczej i informatycznej podmiotu prowadzącego szkołę doktorską przez osoby, które złożyły w tym podmiocie wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie nadania stopnia doktora. Przygotowanie i uchwalenie tych dokumentów będzie musiało nastąpić w terminie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia ustawy. Taki harmonogram umożliwi korzystanie z uprawnień określonych w akapicie pierwszym od dnia wejścia w życie przepisów, które je wprowadzają. Z kolei w odniesieniu do doktorantów, których kształcenie w szkole doktorskiej będzie zawieszone w dniu wejścia w życie projektowanej ustawy, do końca okresu objętego zawieszeniem będą stosowane zasady dotychczasowe. Natomiast doktoranci, którzy w dniu wejścia w życie projektowanej ustawy będą otrzymywali stypendium doktoranckie w okresie orzeczonej niezdolności do odbywania kształcenia wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną, będą je otrzymywali na zasadach dotychczasowych do końca okresu wskazanego w orzeczeniu lekarskim.

12. W jaki sposób i kiedy nastąpi ewaluacja efektów projektu oraz jakie mierniki zostaną zastosowane? Celem projektowanej ustawy jest stworzenie ram prawnych, które pozwolą na zawieszanie kształcenia doktorantów z innych przyczyn niż związane z rodzicielstwem, a nie zwiększenie liczby osób korzystających z tego uprawnienia. W związku z tym skuteczność zaproponowanych rozwiązań będzie na bieżąco oceniana na podstawie sygnałów płynących ze środowiska doktorantów, od podmiotów prowadzących szkoły doktorskie oraz Krajowej Reprezentacji Doktorantów.

13. Załączniki (istotne dokumenty źródłowe, badania, analizy itp.) Raport z konsultacji. Raport z konsultacji projektu ustawy o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (UDER70)

1. Projekt ustawy został skierowany do opiniowania i konsultacji publicznych do podmiotów wymienionych w pkt 5 OSR. W ramach opiniowania uwagi zgłosili: Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich, Krajowa Reprezentacja Doktorantów, Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Konferencja Rektorów Uniwersytetów Polskich, Konferencja Rektorów Akademickich Uczelni Medycznych, Zakład Ubezpieczeń Społecznych i Konferencja Rektorów Uczelni Kształcących Nauczycieli i Pedagogów „KRUPed”. W ramach konsultacji publicznych uwagi zgłosili: Koordynator projektu SprawdzaMy, Rada Młodych Naukowców, Instytut Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności Polskiej Akademii Nauk, Komitet Rehabilitacji, Kultury Fizycznej i Integracji Społecznej Polskiej Akademii Nauk, Komitet Nauk Zootechnicznych i Akwakultury Polskiej Akademii Nauk, Krakowska Interdyscyplinarna Szkoła Doktorska, Instytut Paleobiologii Polskiej Akademii Nauk, Uniwersytet Ignatianum w Krakowie, Ogólnopolskie Porozumienie Szkół Doktorskich i Instytut Chemii Bioorganicznej Polskiej Akademii Nauk. Omówienie zgłoszonych uwag wraz ze stanowiskiem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w tabeli poniżej.

TABELA nr I – OPINIOWANIE Lp. Podmiot zgłaszający Jednostka Treść uwagi Stanowisko Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego uwagę redakcyjna UWAGA UWZGLĘDNIONA projektu UWAGA CZĘŚCIOWO UWZGLĘDNIONA UWAGA KIERUNKOWO UWZGLĘDNIONA UWAGA WYJAŚNIONA UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA 1 Konferencja Rektorów uwaga ogólna Wprowadzenie wypłat zasiłków doktorantom budzi UWAGA WYJAŚNIONA Uniwersytetów wątpliwości interpretacyjne dotyczące dwóch kwestii: Kwestie opodatkowania świadczeń oraz ustalania wysokości Polskich podatku dochodowego (zasiłki podlegają opodatkowaniu, zasiłków wynikają z przepisów powszechnie obowiązujących, stypendium doktoranckie – nie) oraz wysokości świadczenia regulujących odpowiednio podatek dochodowy oraz (czy podstawa wymiaru zasiłku chorobowego będzie świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby wyrównywana do minimalnego wynagrodzenia, analogicznie i macierzyństwa. jak dla pracowników, zgodnie z art. 45 ustawy z dnia 25 Należy przy tym zauważyć, że do doktorantów będą miały czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia zastosowanie przepisy dotyczące ustalania podstawy wymiaru społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. zasiłku właściwe dla ubezpieczonych niebędących z 2025 r. poz. 501, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą pracownikami. W konsekwencji nie znajdzie zastosowania zasiłkową”). Ustalenie tych kwestii z całą pewnością będzie przewidziana dla pracowników gwarancja zasiłku miało duży wpływ na praktyczną realizację proponowanych chorobowego w wysokości nieniższej niż minimalne przepisów. wynagrodzenie za pracę. Wysokość zasiłku będzie ustalana na Jednocześnie należy zwrócić uwagę, że wypłata zasiłków podstawie rzeczywistej podstawy wymiaru składek, zgodnie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych”, zwanego dalej „ZUS”, z zasadami określonymi w ustawie zasiłkowej. z tytułu rodzicielstwa jest ważną i potrzebną zmianą Jednocześnie projekt przewiduje mechanizm uzupełniania w systemie wypłat dla doktorantów. Dotychczas koszt ten był podstawy wymiaru zasiłku do pełnej kwoty stypendium ponoszony przez uczelnie. doktoranckiego w przypadkach, gdy obniżenie stypendium w okresie przyjmowanym do ustalenia podstawy wymiaru było związane z pobieraniem świadczeń chorobowych lub innymi okolicznościami wskazanymi w projektowanych przepisach. 2 Konferencja Rektorów uwagi ogólne Czy okresy zasiłków chorobowych i innych świadczeń przy UWAGA WYJAŚNIONA Akademickich Uczelni założeniu, że doktorant nie zawiesza kształcenia, wliczają się Po pierwsze, o zasiłku chorobowym mówimy wtedy, kiedy Medycznych w liczbę 48 stypendiów? zwolnienie lekarskie trwa ponad 33 dni. Zasiłek chorobowy Jeżeli nie, to czy doktorant ma prawo pobrać niewykorzystane wypłacany po upływie 33 dni pozostawania na zwolnieniu stypendia w okresie przedłużenia terminu złożenia rozprawy lekarskim nie będzie wliczał się do okresu 4 lat pobierania doktorskiej? Zachodzi tu obawa, że taka sytuacja może stypendiów, ponieważ nie jest to stypendium. spowodować brak terminowego złożenia rozprawy Równocześnie, w celu wyeliminowania wątpliwości, projekt doktorskiej w szkole doktorskiej z uwagi na możliwe korzyści zostanie doprecyzowany przez wskazanie, że w okresie finansowe doktorantów i chęć pobrania wszystkich łącznie 48 zawieszenia kształcenia okres pobierania stypendium stypendiów. doktoranckiego za czas niezdolności do odbywania kształcenia poprzedzający okres pobierania zasiłku chorobowego nie będzie wliczany do 4-letniego okresu pobierania stypendium doktoranckiego, o którym mowa w art. 209 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2028 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.), zwanej dalej „PSWiN”. Przyjęcie takiego rozwiązania eliminuje potrzebę wprowadzania dodatkowego obowiązku raportowania do Zintegrowanego Systemu Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on, zwanego dalej „systemem POL-on”, informacji umożliwiających rozliczanie pierwszych 33 dni niezdolności do odbywania kształcenia. Rozwiązanie to upraszcza sposób ustalania okresów pobierania stypendium doktoranckiego oraz okresów zawieszenia kształcenia w szkole doktorskiej, a jednocześnie uwzględnia fakt, że zawieszenie to będzie następowało na wniosek doktoranta i zgoda na nie będzie mogła zostać udzielona w różnych momentach (niekoniecznie od początku okresu przebywania na zwolnieniu lekarskim) oraz na różne okresy. Po drugie, należy zwrócić uwagę, że takich zasiłków chorobowych (powyżej 33 dni) nie powinno być dużo – będą one dotyczyć tylko poważnych chorób – w takich sytuacjach należy zakładać, że doktorant będzie występował o zawieszenie kształcenia. Jednocześnie samo przedłużenie kształcenia odbywa się na wniosek i to podmiot prowadzący szkołę doktorską decyduje, czy ten wniosek przyjąć, czy też nie. Należy także zaznaczyć, że świadczenia, które może otrzymać doktorant w związku ze zmianą art. 209 ust. 1a PSWiN, są związane ze stanem zdrowia. Nie wydaje się, aby mogły one doprowadzić do wskazanych nadużyć w zakresie korzyści finansowych. 3 Czy projektowany model – stypendia traktowane jak UWAGA WYJAŚNIONA wynagrodzenia – może dawać podstawę do traktowania Wprowadzenie rozwiązań zaproponowanych doktorantów jak pracowników w uczelni, a co za tym idzie, do w projektowanych przepisach nie będzie stanowiło podstawy nabycia praw i obowiązków takich samych jak pracownik? do uznania wszystkich doktorantów za pracowników. Należy Im bardziej stypendium przypomina wynagrodzenie za pracę, podkreślić, że nabycie uprawnień m.in. do ubezpieczenia tym większe ryzyko, że w razie sporu ZUS lub sąd stwierdzi, chorobowego nie oznacza konieczności zatrudnienia że doktoranci faktycznie są pracownikami. Wtedy uczelnia doktoranta w podmiocie prowadzącym szkołę doktorską. musiałaby spełnić wymogi ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Projektowane rozwiązania mają na celu zapewnienie Kodeks pracy (Dz. U. z 2025 r. poz. 277, z późn. zm.), zwanej doktorantom ochrony ubezpieczeniowej adekwatnej do dalej „Kodeksem pracy” (urlopy, czas pracy), wydać umowy charakteru pobieranego stypendium doktoranckiego, które o pracę, prowadzić pełną ewidencję. Czy planowane są stanowi samodzielny tytuł do ubezpieczeń społecznych. Nie w związku z tym zmiany w innych aktach prawnych, takich zmienia to statusu prawnego doktoranta określonego jak Kodeks pracy? w ustawie PSWiN. Zgodnie z przepisami tej ustawy, doktoranci są osobami kształcącymi się w szkołach doktorskich w celu przygotowania rozprawy doktorskiej i uzyskania stopnia doktora, co stanowi istotny element systemu kształcenia kadr naukowych. Projekt nie zmienia ich miejsca w strukturze podmiotów prowadzących szkoły doktorskie ani charakteru relacji łączącej doktoranta z tym podmiotem. 4 Czy w związku z zawieszeniem kształcenia doktoranta (np. na UWAGA WYJAŚNIONA czas urlopu wychowawczego 35 miesięcy) doktorant ma Legitymacja doktoranta, którą podmiot prowadzący szkołę prawo do korzystania z legitymacji doktoranckiej doktorską wydaje na czas odbywania kształcenia w szkole i przedłużania jej ważności? doktorskiej, potwierdza status doktoranta. Zawieszenie kształcenia nie będzie wiązało się z utratą statusu doktoranta, a tym samym z utratą prawa do posługiwania się legitymacją doktoranta. Kształcenie w szkole doktorskiej kończy się złożeniem rozprawy doktorskiej i z tą chwilą osoby kształcące się w szkołach doktorskich tracą status doktoranta. 5 Czy wszystkich doktorantów będzie trzeba przerejestrować UWAGA WYJAŚNIONA w ZUS i zgłosić do składki chorobowej, również tych, którzy Regulacja dotyczy wszystkich doktorantów uprawnionych do mają zawieszone stypendia i będą objęci przepisami? pobierania stypendium. W przypadku doktorantów, którzy mają zawieszoną wypłatę stypendium, wypłata odpowiedniego zasiłku będzie zależeć od powodu zawieszenia oraz spełnienia warunków wymaganych do uzyskania danego świadczenia. Zgodnie z art. 7 projektowanej ustawy wprowadzono przepis przejściowy nakładający na płatników składek obowiązek wyrejestrowania doktorantów z dotychczasowych ubezpieczeń oraz zgłoszenia ich do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego, rentowego, chorobowego i wypadkowego. 6 Czy będą nowe kody nieobecności spowodowane chorobą UWAGA WYJAŚNIONA (zasiłek, opieka, urlop macierzyński)? Sprawa nie dotyczy właściwości ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki. Kwestia ta zostanie ustalona z ZUS w późniejszym terminie. 7 Stypendium nie jest opodatkowane, a składka zdrowotna jest UWAGA WYJAŚNIONA pokrywana z budżetu państwa, dlatego nie generuje się PIT 11.W zakresie obliczania wynagrodzenia za czas choroby należy W przypadku wynagrodzenia za czas choroby nalicza się stosować zasady obliczania tej wysokości jak dla zasiłku. Jeśli składkę zdrowotną i podatek, a w przypadku zasiłku nalicza składka zdrowotna i podatek nie są odprowadzane od się podatek. stypendium, to nie ma podstaw, żeby pomniejszać stypendium Kto zatem finansuje składkę zdrowotną z tytułu w czasie choroby o te świadczenia. wynagrodzenia za czas choroby – doktorant czy budżet państwa? Czy doktorant będzie miał naliczany podatek od stypendium za czas choroby i zasiłku? 8 Co w przypadku, kiedy stypendium jest niższe od UWAGA WYJAŚNIONA minimalnego wynagrodzenia w bieżącym roku, a będzie Zasiłek chorobowy będzie wypłacany przez ZUS ze środków choroba? Czy podstawa zasiłku będzie musiała być Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zwanego dalej „FUS”, uzupełniane do minimum zgodnie z przepisami? a nie przez uczelnie. Jeśli chodzi o wypłacanie stypendium w okresie pierwszych 33 dni, to będą stosowane mechanizmy przyjęte w przypadku wynagrodzenia. Należy jednak podkreślić, że stypendium nie jest i nie będzie wynagrodzeniem, dlatego nie będzie podlegało opodatkowaniu, ani nie może być wyrównywane do minimalnego wynagrodzenia. Do doktorantów będą miały zastosowanie przepisy dotyczące ustalania podstawy wymiaru zasiłku właściwe dla ubezpieczonych niebędących pracownikami. W konsekwencji nie znajdzie zastosowania przewidziana dla pracowników gwarancja zasiłku chorobowego w wysokości nie niższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę. Wysokość zasiłku będzie ustalana na podstawie rzeczywistej podstawy wymiaru składek, zgodnie z zasadami określonymi w ustawie zasiłkowej. Jednocześnie projekt przewiduje mechanizm uzupełniania podstawy wymiaru zasiłku do pełnej kwoty stypendium doktoranckiego w przypadkach, gdy obniżenie stypendium w okresie przyjmowanym do ustalenia podstawy wymiaru było związane z pobieraniem świadczeń chorobowych lub innymi okolicznościami wskazanymi w projektowanych przepisach. 9 Kto będzie wypłacał świadczenia uczelnia czy ZUS? UWAGA WYJAŚNIONA W okresie odpowiadającym okresowi wypłaty wynagrodzenia za czas choroby doktorantowi będzie przysługiwało stypendium doktoranckie wypłacane przez podmiot prowadzący szkołę doktorską. Po upływie tego okresu doktorant będzie uprawniony do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego finansowanych ze środków FUS. Wypłata tych świadczeń będzie następowała zgodnie z zasadami określonymi w przepisach ustawy zasiłkowej, tj. w zależności od statusu płatnika składek: albo przez ZUS albo płatnika składek uprawnionego do ustalania i wypłaty zasiłków. 10 Czy objęcie obowiązkową składką chorobową dotyczy UWAGA WYJAŚNIONA również cudzoziemców? Projekt ustawy nie dywersyfikuje niniejszej kwestii – tzn. nie planuje się, aby cudzoziemcy byli objęci innymi standardami niż doktoranci polskiego pochodzenia. 11 Czy w przypadku zawieszenia kształcenia w związku UWAGA WYJAŚNIONA z niezdolnością do jego odbywania spowodowaną, np. Nie. W projektowanych przepisach rozszerzono okres długotrwałą chorobą do ustalenia prawa do wypłaty podlegania ubezpieczeniu chorobowemu również na okres świadczenia chorobowego będą miały zastosowanie przepisy pobierania świadczeń związanych z chorobą, co zapewnia o okresie wyczekiwania? ciągłość ubezpieczenia. W konsekwencji w przypadku Dla osób objętych obowiązkowym ubezpieczeniem zawieszenia kształcenia z powodu niezdolności do jego chorobowym, np. pracowników zatrudnionych na umowę odbywania nie będzie konieczne ponowne spełnienie warunku o pracę, okres wyczekiwania wynosi 30 dni nieprzerwanego okresu wyczekiwania do nabycia prawa do świadczeń ubezpieczenia. z ubezpieczenia chorobowego. 12 Czy w przypadku zawieszenia kształcenia w związku UWAGA WYJAŚNIONA z niezdolnością do jego odbywania spowodowaną, np. Zasady wypłacania zasiłku będą tożsame jak w przypadku długotrwałą chorobą zliczane będą okresy pobierania wynagrodzenia, przy czym należy jeszcze raz podkreślić, że wcześniej świadczeń z ubezpieczenia społecznego, doktoranci otrzymują stypendium, a nie wynagrodzenie. Do wynikających z krótkotrwałych zwolnień lekarskich, a limit ustalania prawa do zasiłku chorobowego oraz długości okresu okresu zasiłkowego będzie wynosił 182 dni – zwykła choroba, zasiłkowego będą stosowane przepisy ustawy zasiłkowej. 270 dni – ciąża, gruźlica. Oznacza to, że do okresu zasiłkowego będą wliczane wcześniejsze okresy niezdolności do odbywania kształcenia objęte świadczeniami z ubezpieczenia chorobowego, jeżeli zgodnie z przepisami ustawy zasiłkowej podlegają one zliczeniu. Dotyczy to również okresów niezdolności występujących przed zawieszeniem kształcenia. W konsekwencji do doktorantów będą miały zastosowanie ogólne zasady dotyczące długości okresu zasiłkowego, tj. co do zasady 182 dni, a w przypadkach określonych w ustawie – 270 dni. 13 Krajowa art. 1 pkt 1 Nieuzasadnione jest uwzględnione w propozycji treści art. 204 UWAGA UWZGLĘDNIONA Reprezentacja ust. 3 pkt 2 PSWiN, ograniczenie czasowe, zgodnie z którym Podjęto decyzję o wydłużeniu maksymalnego okresu Doktorantów podmiot prowadzący szkołę doktorską może, na wniosek zawieszenia kształcenia w szkole doktorskiej. Doktorant doktoranta, zawiesić jego kształcenie na okres będzie mógł zawiesić kształcenie z przyczyn określonych nieprzekraczający łącznie 12 miesięcy w całym okresie w regulaminie szkoły doktorskiej na okres nieprzekraczający kształcenia. Taka ocena przytoczonego przepisu jest zasadna łącznie 24 miesięcy w całym okresie kształcenia. ze względu na proponowaną niemożliwość pobierania stypendium przez doktoranta w okresie zawieszenia, w związku z tym brak jest merytorycznych przesłanek ku utrzymaniu proponowanego w przedmiotowym projekcie ograniczenia czasowego. Krajowa Reprezentacja Doktorantów z uznaniem przyjmuje fakt podjęcia przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego prac legislacyjnych nad rozszerzeniem katalogu przesłanek zawieszenia kształcenia w szkole doktorskiej. Niemniej, należy wyraźnie wskazać, iż rozwiązaniem postulowanym i optymalnym w opinii Krajowej Reprezentacji Doktorantów jest obligatoryjne zawieszenie w każdym przypadku stwierdzonej niezdolności do kształcenia w szkole doktorskiej, której czas trwania wynosi co najmniej 2 miesiące. 14 Konferencja Rektorów art. 1 pkt 1 W art. 1 w pkt 1 dotychczasową treść proponuje się oznaczyć UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Uniwersytetów jako lit. a i dodać lit. b w brzmieniu: Nie każde zwolnienie lekarskie będzie musiało wiązać się Polskich „b) dodaje się ust. 4 w brzmieniu: z potrzebą zawieszenia kształcenia przez doktoranta. 15 Konferencja Rektorów „4. Podmiot prowadzący szkołę doktorską zawiesza Doktorant powinien mieć prawo zadecydować, czy złoży Akademickich Szkół kształcenie doktoranta na okres odpowiadający okresowi wniosek o zawieszenie kształcenia do podmiotu Polskich jego niezdolności do pracy z powodu choroby, prowadzącego szkołę doktorską, czy też nie. Wówczas poświadczonej zaświadczaniem lekarskim.””. kształcenie doktoranta może zostać zawieszone na czas jego Przyjęcie proponowanej poprawki wymaga dostosowania niezdolności do pracy (kształcenia). Należy podkreślić, że projektowanego brzmienia art. 209 ust. 1a pkt 3 lit. b PSWiN, kształcenie w szkole doktorskiej ma specyficzny charakter art. 5 projektu oraz proponowanego w uwadze nr 3 brzmienia i wymaga indywidualnego podejścia do każdego doktoranta, art. 345 ust. 1 pkt 10a PSWiN. dlatego też rozstrzygnięcie w sprawie zawieszenia kształcenia Uzasadnienie: powinno być podejmowane po weryfikacji indywidualnej W związku z planowanym objęciem doktorantów sytuacji doktoranta i dotychczasowego przebiegu jego obowiązkowym ubezpieczeniem chorobowym za konieczne kształcenia. Tryb wnioskowy jest właściwym rozwiązaniem należy uznać zrównanie zasad postępowania w przypadku w przypadku zawieszenia kształcenia w szkole doktorskiej, choroby pracowników i doktorantów, w szczególności ponieważ pozwala na indywidualne rozpatrzenie sytuacji w zakresie usprawiedliwiania nieobecności z powodu każdego doktoranta i zapewnia sprawiedliwe rozstrzygnięcie. choroby. Projekt zakłada, że w przypadku niezdolności W tym kontekście złożenie wniosku nie jest więc niepotrzebną doktoranta do pracy (odbywania kształcenia) wymagany jest biurokracją i nie powinno być przyczyną wzmożonego stresu jego wniosek o zawieszenie kształcenia. Rozwiązanie takie dla doktoranta. należy ocenić negatywnie. Zawieszenie takie powinno być przyznawane z urzędu na podstawie zaświadczenia lekarskiego przekazanego przez ZUS płatnikowi składek, czyli w tym przypadku podmiotowi prowadzącemu szkołę doktorską, alternatywnie w formie dokumentu papierowego. Rozwiązanie takie znacznie usprawni proces oraz zmniejszy obciążenia biurokratyczne. Będzie też bardzo korzystne dla doktorantów, którzy obecnie nierzadko mają problem ze zrozumieniem zawiłości systemu ubezpieczeń społecznych. Wielu z nich nie ma świadomości potrzeby poinformowania podmiotu prowadzącego szkołę doktorską o wystawionym w systemie teleinformatycznym zaświadczeniu lekarskim, co w niektórych przypadkach skutkuje wszczęciem postępowania o skreślenie z listy doktorantów w związku z niewywiązywaniem się z obowiązków wynikających z procesu kształcenia w szkole doktorskiej (np. nieobecność w trakcie oceny śródokresowej). Sytuacje takie przysparzają doktorantom borykającym się z chorobą niepotrzebnego stresu. Rezygnacja z obowiązku składania wniosku o zawieszenie kształcenia zaoszczędziłaby doktorantom tego stresu. 16 Konferencja Rektorów art. 1 pkt 1 Zaproponowany projekt nowelizacji określa, że zawieszenie UWAGA UWZGLĘDNIONA Uniwersytetów kształcenia na mocy regulaminu szkoły doktorskiej może Podjęto decyzję o wydłużeniu maksymalnego okresu Polskich trwać maksymalnie 12 miesięcy. Rozważyć należy, czy okres zawieszenia kształcenia w szkole doktorskiej. Doktorant ten nie jest zbyt krótki. Obecnie regulaminy szkół doktorskich będzie mógł zawiesić kształcenie z przyczyn określonych (np. Uniwersytetu Warszawskiego) przewidują maksymalnie w regulaminie szkoły doktorskiej na okres nieprzekraczający 2 lata zawieszenia kształcenia. Powody tego rodzaju łącznie 24 miesięcy w całym okresie kształcenia. zawieszeń mogą być różnorodne, zarówno o charakterze naukowym (realizacja projektów poza indywidualnym planem badawczym), jak i zdrowotnym, stąd zasadne wydaje się wydłużenie tego okresu. 17 Kolejnym postulatem jest określenie minimalnego UWAGA WYJAŚNIONA dopuszczalnego okresu pojedynczego zawieszenia kształcenia Należy zaznaczyć, że to podmiot albo podmioty prowadzące z przyczyn innych niż związane z rodzicielstwem. Okres szkołę doktorską będą mogły same doprecyzować kwestie jednego miesiąca wydaje się propozycją, która pozwoli na związane z okresem, na jaki doktorant będzie mógł zawiesić sprawną realizację innych terminów wynikających z PSWiN, jednorazowo kształcenie z przyczyn określonych np. złożenie indywidualnego planu badawczego. w regulaminie szkoły doktorskiej, w tym jego minimalny wymiar. Zgodnie z proponowanymi przepisami, regulamin szkoły doktorskiej powinien zawierać szczegółowe zasady dotyczące kształcenia, w tym warunki i tryb zawieszenia kształcenia, natomiast wniosek o zawieszenie kształcenia powinien być każdorazowo poddany indywidualnej ocenie przez podmiot albo podmioty prowadzące tę szkołę. 18 Warte rozważenia jest zrównanie zasad postępowania UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA w przypadku choroby pracowników i doktorantów, Brak jest podstaw do wprowadzenia automatycznego w szczególności w zakresie usprawiedliwiania nieobecności zawieszenia kształcenia na podstawie samego zaświadczenia z powodu choroby. Projekt zakłada, że w przypadku o czasowej niezdolności do odbywania kształcenia. niezdolności doktoranta do pracy (odbywania kształcenia) Zawieszenie kształcenia jest instytucją dotyczącą organizacji wymagany jest jego wniosek o zawieszenie kształcenia. procesu kształcenia i powinno następować na wniosek Rozwiązanie takie należy ocenić negatywnie. Zawieszenie doktoranta. Sam fakt wystąpienia niezdolności do odbywania takie powinno być przyznawane z urzędu na podstawie kształcenia nie oznacza bowiem, że dalsza realizacja zaświadczenia lekarskiego przekazanego przez ZUS indywidualnego planu badawczego jest niemożliwa lub płatnikowi składek, czyli w tym przypadku podmiotowi wymaga zawieszenia. prowadzącemu szkołę doktorską, alternatywnie w formie Nie każde zwolnienie lekarskie będzie wiązało się z potrzebą dokumentu papierowego. Rozwiązanie takie znacznie zawieszenia kształcenia. Doktorant powinien mieć możliwość usprawni proces oraz zmniejszy obciążenia biurokratyczne. podjęcia decyzji, czy wystąpi z wnioskiem o zawieszenie Niewprowadzenie takiej zmiany wymaga klaryfikacji, czy kształcenia. Kształcenie w szkole doktorskiej ma specyficzny jednoczesne korzystanie przez doktoranta ze zwolnienia charakter, oparty w dużej mierze na indywidualnej pracy lekarskiego w miejscu pracy oraz brak zawieszenia kształcenia badawczej, dlatego rozstrzygnięcie w sprawie zawieszenia w szkole doktorskiej, w tym np. realizacja praktyk w tym powinno następować po analizie indywidualnej sytuacji okresie, nie będzie powodować kwestionowania przez ZUS doktoranta oraz dotychczasowego przebiegu jego kształcenia. podstaw do korzystania z odpowiednich świadczeń Tryb wnioskowy nie stanowi zatem zbędnego obciążenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby w miejscu administracyjnego, lecz pozwala na elastyczne i adekwatne do pracy. Sprecyzowania wymaga zwłaszcza sytuacja otrzymania okoliczności zastosowanie instytucji zawieszenia. przez uczelnię informacji o zwolnieniu lekarskim danego Jednocześnie korzystanie przez doktoranta ze świadczeń doktoranta w kontekście prawa do realizacji praktyk z ubezpieczenia społecznego nie jest uzależnione od dydaktycznych w okresie zwolnienia. zawieszenia kształcenia. Projekt nie zakłada, aby każda Ponadto proponowane brzmienie art. 204 ust. 3 pkt 2 PSWiN niezdolność do odbywania kształcenia skutkowała umożliwia niewprowadzenie do regulaminu szkoły zawieszeń zawieszeniem, a ocena wpływu tej niezdolności na tok z tytułu choroby lub wypadku. W takim przypadku pomimo kształcenia powinna następować indywidualnie. odprowadzania składki chorobowej przez doktoranta nie Nie znajduje również uzasadnienia wprowadzenie obowiązku będzie on mógł skorzystać z wypłaty zasiłku chorobowego. uwzględniania w regulaminach szkół doktorskich przesłanki Taka możliwość wydaje się sprzeczna z zamysłem zawieszenia z powodu choroby lub wypadku. Celem proponowanej nowelizacji, dlatego też wnioskujemy projektowanej regulacji jest zwiększenie elastyczności o wprowadzenie obowiązku zawieszeń w regulaminach szkół organizacji kształcenia przez umożliwienie podmiotom z tytułu choroby lub wypadku. prowadzącym szkoły doktorskie określania dodatkowych przesłanek zawieszenia, z uwzględnieniem specyfiki danej szkoły doktorskiej oraz prowadzonych badań naukowych. 19 Dla zapewnienia spójnej interpretacji przepisów warto, by UWAGA WYJAŚNIONA w PSWiN zostało dookreślone, czy prawo do zawieszenia Kształcenie doktoranta kończy się złożeniem rozprawy kształcenia przysługuje wyłącznie w okresie kształcenia doktorskiej, a termin złożenia rozprawy doktorskiej określa określonym zgodnie z art. 201 ust. 1 PSWiN (od 6 do indywidualny plan badawczy. W przypadku gdy termin ten zostanie przedłużony, proces kształcenia doktoranta nadal 8 semestrów), czy też w trakcie przedłużenia terminu złożenia trwa. Tym samym możliwe jest zawieszenie kształcenia rozprawy doktorskiej, o czym mowa w art. 204 ust. 2 PSWiN. w trakcie przedłużenia terminu na złożenie rozprawy doktorskiej. 20 Konferencja Rektorów art. 1 pkt 1 Czy Skarb Państwa będzie opłacał składki społeczne za osoby, UWAGI WYJAŚNIONE Akademickich Uczelni których kształcenie zostało zawieszone z powodu W zakresie wypłacania świadczeń i kwestii z tym związanych Medycznych przebywania na urlopie wychowawczym? będą miały zastosowanie przepisy dotyczące wynagrodzenia 21 Czy będzie konieczność wykazywania osób, których za pracę. W przypadku doktorantów sprawujących osobistą kształcenie zostało zawieszone z powodu przebywania na opiekę nad dzieckiem w okresie odpowiadającym okresowi, urlopie wychowawczym, w comiesięcznych raportach RSA? o którym mowa w art. 186 Kodeksu pracy, zastosowanie 22 Czy w stosunku do osób, których kształcenie zostało znajdą rozwiązania analogiczne do obowiązujących zawieszone z powodu przebywania na urlopie w odniesieniu do osób przebywających na urlopie wychowawczym, stosowane będą przepisy dotyczące wychowawczym. Oznacza to, że składki na ubezpieczenia ustalenia podstawy składek? emerytalne i rentowe będą finansowane z budżetu państwa za pośrednictwem ZUS, a doktoranci będą podlegali obowiązkom sprawozdawczym wynikającym z przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych. Do ustalania podstawy wymiaru składek będą stosowane zmienione w projektowanej ustawie przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 199, z późn. zm.). Podstawę wymiaru składek będzie stanowiła kwota ustalana na zasadach przewidzianych dla doktorantów sprawujących osobistą opiekę nad dzieckiem, z uwzględnieniem wysokości stypendium doktoranckiego stanowiącego tytuł do ubezpieczeń społecznych przed okresem zawieszenia kształcenia. 23 Należy doprecyzować art. 204 ust. 3 pkt 2 PSWiN poprzez UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA wskazanie dopuszczalnych przyczyn zawieszenia kształcenia Zgodnie z przepisami regulamin szkoły doktorskiej powinien np. poprzez uregulowanie, iż taką przyczyną mogą być zawierać szczegółowe zasady dotyczące zawieszania przedłużające się badania naukowe lub ważne przyczyny kształcenia. Regulamin szkoły doktorskiej powinien zostać osobiste lub losowe. skonsultowany z samorządem doktorantów, który reprezentuje interesy tej grupy. Wynikiem wspólnych ustaleń powinien być katalog dopuszczalnych powodów zawieszenia kształcenia. Decyzję o pozostawieniu tego w gestii podmiotu albo podmiotów prowadzących szkołę doktorską (w porozumieniu z samorządem doktorantów) podjęto z uwagi na znaczenie autonomii w sektorze szkolnictwa wyższego i nauki, ale przede wszystkim, aby rozwiązania wypracowane wewnątrz szkoły doktorskiej rzeczywiście odpowiadały na potrzeby doktoratów danej szkoły. Warto jednak wskazać, że mimo posiadanej autonomii podmiot prowadzący szkołę doktorską powinien określić te warunki w sposób zgodny z prawem i zapewniający sprawiedliwe traktowanie wszystkich doktorantów. 24 Należy przedłużyć termin określony w art. 204 ust. 3 pkt 2 UWAGA UWZGLĘDNIONA PSWiN do 24 miesięcy (przyczyny zawieszenia mogą Podjęto decyzję o wydłużeniu maksymalnego okresu wymagać dłuższego okresu zawieszenia kształcenia) lub zawieszenia kształcenia w szkole doktorskiej. Doktorant wykreślić ten termin – doktorant nie będzie pobierał w tym będzie mógł zawiesić kształcenie z przyczyn określonych okresie stypendium doktoranckiego. w regulaminie szkoły doktorskiej na okres nieprzekraczający łącznie 24 miesięcy w całym okresie kształcenia. 25 Konferencja Rektorów art. 1 pkt 3 Warte rozważenia jest wprowadzenie na gruncie PSWiN UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Uniwersytetów mechanizmów odwoławczych w procedurze ubiegania się Zgodnie z przepisami regulamin szkoły doktorskiej powinien Polskich o zawieszenie kształcenia – stosowania w takiej sytuacji zawierać szczegółowe zasady dotyczące kształcenia, w tym ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania warunki i tryb jego zawieszania. W związku z tym to administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691) lub regulamin szkoły doktorskiej powinien określać procedurę wewnętrznych mechanizmów odwoławczych. odwoławczą w sprawach dotyczących zawieszania kształcenia przez doktorantów. Mając na uwadze autonomię podmiotów prowadzących szkoły doktorskie w zakresie określania warunków odbywania kształcenia, należy przyjąć, że propozycja, aby tryb odwoławczy w sprawach związanych z zawieszeniem kształcenia uregulować na gruncie przepisów PSWiN, nie jest właściwa. 26 Konferencja Rektorów art. 1 pkt 3 Czy uczelnia będzie musiała sama doprecyzować możliwy UWAGA WYJAŚNIONA Akademickich Uczelni czas, na jaki doktorant może zawiesić jednorazowo kształcenie Tak, podmiot albo podmioty prowadzące szkołę doktorską Medycznych z przyczyn określonych w regulaminie szkoły doktorskiej (np. będą mogły same doprecyzować dopuszczalny okres, na jaki 6 miesięcy, 12 miesięcy) z jednoczesnym warunkiem, że czas doktorant będzie mógł zawiesić jednorazowo kształcenie ten nie może wynosić więcej niż 12 miesięcy w całym okresie z przyczyn określonych w regulaminie szkoły doktorskiej. kształcenia? 27 Konferencja Rektorów art. 1 pkt 4 Art. 1 pkt 4 lit. a proponuje się rozszerzyć o zmianę ust. 1 UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Akademickich Szkół lit. a w art. 209 PSWiN przez nadanie mu brzmienia: Kwestia posiadania stopnia doktora uzyskanego za granicą jest Polskich „1. Doktorant nieposiadający stopnia doktora lub już regulowana przez przepisy dotyczące uznawania stopni równorzędnego, uzyskanego w kraju lub za granicą, otrzymuje naukowych i stopni w zakresie sztuki, a zatem nie wymaga stypendium doktoranckie.”. odrębnego doprecyzowania w art. 209 ust. 1 PSWiN. Brak jest Uzasadnienie: podstaw do przyjęcia, że pojęcie „stopnia doktora”, którym Dodanie do art. 209 ust. 1 PSWiN wyrazów: „lub posługuje się ten przepis, odnosi się wyłącznie do stopni równorzędnego, uzyskanego w kraju lub za granicą” nadawanych w Polsce. doprecyzowałoby, że stypendium doktoranckiego nie może Ponadto wskazanie w uwadze art. 93 ust. 8 PSWiN nie otrzymywać doktorant, który uzyskał stopień doktora za przesądza o konieczności analogicznej regulacji w art. 209 granicą. W obecnym stanie prawnym powyższa kwestia nie PSWiN. Przepis dotyczący świadczeń dla studentów został jest precyzyjnie uregulowana. Pojawiają się więc uzasadnione skonstruowany odmiennie, a sam fakt, że ustawodawca użył wątpliwości, czy przepis dotyczy osób, które uzyskały stopień sformułowania „uzyskany w kraju lub za granicą”, nie oznacza doktora lub równoważny za granicą. Należy zwrócić uwagę, automatycznie luki w art. 209 ust. 1 PSWiN. że w przypadku stypendiów z funduszu stypendialnego dla Niezależnie od powyższego, proponowana zmiana ma studentów taka regulacja znajduje się w art. 93 ust. 8 PSWiN. charakter doprecyzowujący i wykracza poza zakres przedmiotowy projektowanej ustawy. 28 Konferencja Rektorów art. 1 pkt 4 W art. 1 pkt 4 lit. a projektu proponuje się zmianę brzmienia UWAGA UWZGLĘDNIONA Uniwersytetów lit. a projektowanego art. 209 ust. 1a PSWiN na: Polskich „1a. Stypendium doktoranckie nie przysługuje 29 Konferencja Rektorów doktorantowi: Akademickich Szkół 1) którego kształcenie w szkole doktorskiej wiąże się Polskich z obowiązkiem zatrudnienia w podmiocie prowadzącym szkołę doktorską:

a) na podstawie umowy o pracę oraz

b) z wynagrodzeniem, którego wysokość przekracza wysokość wynagrodzenia profesora;

2) w okresie spełniania warunków do nabycia prawa do świadczeń określonych w:

a) ustawie z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2025 r. poz. 501) lub

b) ustawie z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 2025 r. poz. 257 i 620);

3) w okresie zawieszenia kształcenia w szkole doktorskiej:

a) z powodu przebywania na urlopie wychowawczym albo

b) o którym mowa w art. 204 ust. 3 pkt 2, z wyłączeniem zawieszenia z powodu niezdolności doktoranta do pracy w okresie poprzedzającym okres przysługiwania zasiłku chorobowego.”. Uzasadnienie: Celem uniknięcia wątpliwości interpretacyjnych proponuje się zastąpienie przecinków spójnikami. W przypadku pkt 1 powinna zachodzić koniunkcja, czyli zarówno warunek określony w lit. a jak i b muszą być jednocześnie spełnione. W przypadku pkt 2 stypendium doktoranckie nie powinno przysługiwać, jeśli co najmniej jedno prawo do świadczeń zostało przez doktoranta nabyte (alternatywa łączna), natomiast w przypadku pkt 3 powinna zostać zastosowana alternatywa rozłączna, ponieważ doktorant we wniosku wskazuje podstawę zawieszenia, która warunkuje okres zawieszenia. Proponuje się również doprecyzowanie, że stypendium doktoranckie nie przysługuje doktorantowi wyłącznie w okresie posiadania uprawnienia do świadczeń określonych w przepisach wskazanych w pkt 2. Dodatkowo celem ujednolicenia terminologii sugeruje się zmianę terminu „niezdolność doktoranta do odbywania kształcenia” na „niezdolność doktoranta do pracy” celem uniknięcia wątpliwości interpretacyjnych. Należy zauważyć, że lekarz, wystawiając zaświadczenie w systemie teleinformatycznym ZUS, stwierdza czasową niezdolność do pracy, a nie odbywania kształcenia, zgodnie z art. 55 ustawy zasiłkowej, która stanowi podstawę do zawieszenia kształcenia. W związku z tym sugeruje się przyjęcie, że niezdolność doktoranta do pracy jest jednoznaczna z niezdolnością odbywania kształcenia, natomiast niezdolność do odbywania kształcenia nie wyklucza zdolności do podejmowania pracy, co ma miejsce w przypadku np. realizacji staży naukowych niezwiązanych z indywidualnym planem badawczym. 30 Konferencja Rektorów art. 1 pkt 4 Sugeruje się rozszerzenie projektowanego art. 209 ust. 3 UWAGA UWZGLĘDNIONA Uniwersytetów lit. b PSWiN w taki sposób, aby okresy wypłacania stypendium Podzielono argumentację dotyczącą konieczności Polskich w trakcie zawieszenia kształcenia z powodu niezdolności zapewnienia jednoznacznych zasad ustalania okresu doktoranta do odbywania kształcenia w okresie pobierania stypendium doktoranckiego. W celu poprzedzającym okres przysługiwania zasiłku chorobowego wyeliminowania wskazanych wątpliwości projekt zostanie nie wliczały się do maksymalnego okresu 4 lat otrzymywania doprecyzowany przez wskazanie, że w okresie zawieszenia stypendium doktoranckiego w szkołach doktorskich kształcenia okres pobierania stypendium doktoranckiego za wynikającego z art. 209 ust. 2 PSWiN. W przypadku bowiem czas niezdolności do odbywania kształcenia poprzedzający wliczania do ww. okresu 4 lat okresów wypłacania stypendium okres pobierania zasiłku chorobowego, nie będzie wliczany do w trakcie zawieszenia kształcenia z powodu niezdolności 4-letniego okresu pobierania stypendium doktoranckiego, doktoranta do odbywania kształcenia w okresie o którym mowa w art. 209 ust. 2 PSWiN. poprzedzającym okres przysługiwania zasiłku chorobowego Przyjęcie takiego rozwiązania eliminuje potrzebę ponownie wystąpi sytuacja mająca miejsce w obecnym stanie wprowadzania dodatkowego obowiązku raportowania do prawnym. Mianowicie stypendium będzie wypłacane systemu POL-on informacji umożliwiających rozliczanie w trakcie zawieszenia, a zatem limit 4 lat wypłacania pierwszych 33 dni niezdolności do odbywania kształcenia. stypendium wyczerpie się przed zakończeniem pełnego okresu Rozwiązanie to upraszcza sposób ustalania okresów kształcenia. pobierania stypendium oraz okresów zawieszenia, a jednocześnie uwzględnia fakt, że zawieszenie kształcenia następuje na wniosek doktoranta i może zostać udzielone w różnym momencie oraz na różny okres. Jednocześnie należy podkreślić, że przypadki pobierania zasiłku chorobowego będą miały charakter incydentalny i będą dotyczyły przede wszystkim długotrwałych niezdolności do odbywania kształcenia. Przyjęte rozwiązanie zapewni prawidłowe rozliczanie okresu pobierania stypendium doktoranckiego bez konieczności rozszerzania zakresu danych przekazywanych do systemu POL-on. 31 Konferencja Rektorów art. 1 pkt 4 Czy w przypadku krótkotrwałych zwolnień lekarskich, bez UWAGA WYJAŚNIONA Akademickich Uczelni lit. c zawieszenia kształcenia przez pierwsze 33 dni/14 dni Tak, wówczas będą stosowane takie same zasady jak Medycznych (w przypadku osób powyżej 50. roku życia) będzie w przypadku wynagrodzenia za pracę. Tym samym w okresie konieczność wypłacania wynagrodzenia za czas choroby niezdolności do odbywania kształcenia w szkole doktorskiej (art. 92 Kodeksu pracy), które stanowi koszt pracodawcy, wskazanym przepisami (chodzi o okres nieprzekraczający w tym przypadku szkoły doktorskiej? łącznie 33 dni w roku kalendarzowym, a w przypadku doktorantów, którzy ukończyli 50 lat, limit ten wynosi 14 dni), podmiot prowadzący szkołę doktorską wypłaci stypendium. Po upływie tych okresów doktorantowi będzie przysługiwał zasiłek chorobowy finansowany przez ZUS. 32 Zakład Ubezpieczeń art. 1 pkt 4 Sygnalizujemy konieczność uzupełnienia treści dodawanego UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Społecznych lit. c ust. 5a w art. 209, obok przywołania przepisów Kodeksu Projektowany art. 209 ust. 1b PSWiN reguluje wyłącznie pracy, o wskazanie ustawy zasiłkowej. Co do zasady bowiem zasady ustalania wysokości stypendium doktoranckiego prawo do zasiłków z ubezpieczenia społecznego w razie przysługującego w okresie niezdolności doktoranta do choroby i macierzyństwa i ich wysokość ustalane są na odbywania kształcenia poprzedzającym okres pobierania podstawie przepisów ustawy zasiłkowej. zasiłku chorobowego. W tym zakresie zasadne jest odwołanie Zwracamy uwagę także na uzasadnienie projektowanej do art. 92 Kodeksu pracy, który określa zasady ustalania zmiany ww. przepisów (str. 8, drugi akapit), zgodnie z którym świadczenia przysługującego za początkowy okres do doktorantów niezdolnych do kształcenia będą miały niezdolności do pracy. Natomiast prawo do zasiłku zastosowanie przepisy Kodeksu pracy o wynagrodzeniu chorobowego, jego wysokość oraz zasady wypłaty wynikają przysługującym w okresie czasowej niezdolności do pracy. Za bezpośrednio z przepisów ustawy zasiłkowej i będą stosowane czas niezdolności do odbywania kształcenia przepis ten będzie do doktorantów na zasadach ogólnych. Nie ma zatem potrzeby stanowił podstawę do ustalenia wysokości stypendium zamieszczania w art. 209 ust. 5a dodatkowego odesłania do tej doktoranckiego wypłacanego przez podmiot prowadzący ustawy. szkołę doktorską, a następnie – do zasiłku chorobowego. Jednocześnie uwaga dotycząca podmiotu wypłacającego W przytoczonym fragmencie uzasadnienia wskazano, że zasiłek została uwzględniona na poziomie uzasadnienia „następnie zasiłek chorobowy wypłacany będzie przez ZUS.” projektu. Doprecyzowano, że wypłata zasiłków będzie Mając jednak na uwadze art. 61 ustawy zasiłkowej oraz następowała zgodnie z zasadami określonymi w ustawie przedstawiony projekt zmian regulacji dotyczących zasiłkowej, a więc przez ZUS albo przez płatnika składek doktorantów, zwracamy uwagę, że do ustalania doktorantowi uprawnionego do ustalania i wypłaty zasiłków. uprawnień do zasiłków, ich wysokości oraz wypłaty tych zasiłków uprawniony będzie podmiot prowadzący szkolę doktorską – jeżeli zgłasza do ubezpieczenia chorobowego powyżej 20 ubezpieczonych. 33 Konferencja Rektorów art. 1 pkt 5 Proponuje się zmianę brzmienia projektowanego art. 216a UWAGA UWZGLĘDNIONA Akademickich Szkół ust. 1 PSWiN na następujące: Polskich „1. Osoba, która ukończyła kształcenie w szkole doktorskiej i złożyła wniosek, o którym mowa w art. 189 ust. 1, w podmiocie doktoryzującym prowadzącym szkołę zachowuje prawo do bezpłatnego korzystania z infrastruktury badawczej i informatycznej podmiotu do dnia zakończenia postępowania w sprawie nadania stopnia doktora.”. Uzasadnienie: W projekcie ustawy znajduje się przepis stanowiący, że „osoba, która ukończyła kształcenie w szkole doktorskiej i złożyła wniosek, o którym mowa w art. 189 ust. 1, zachowuje prawo do bezpłatnego korzystania z infrastruktury badawczej i informatycznej podmiotu prowadzącego tę szkołę do dnia zakończenia postępowania w sprawie nadania stopnia doktora”. Z treści przepisu nie wynika w sposób jednoznaczny, czy uprawnienie do bezpłatnego korzystania z infrastruktury ma przysługiwać osobie, która ukończyła kształcenie w szkole doktorskiej wyłącznie w tożsamym podmiocie, w którym złożyła wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie nadania stopnia doktora. Choć przypadki złożenia wniosku w innym podmiocie niż ukończona szkoła doktorska nie są częste, to w obecnym stanie prawnym jest to możliwe i bywa wykorzystywane w praktyce przez doktorantów. Wydaje się zasadnym, aby ta kwestia była doprecyzowana w przepisie i żeby uprawnienie to przysługiwało jedynie w przypadku złożenia wniosku w podmiocie prowadzącym szkołę doktorską. Analogiczna regulacja jest zawarta w art. 182 ust. 4 PSWiN w odniesieniu do uregulowania uprawnienia do prowadzenia postępowania bez wnoszenia opłat, jeśli osoba ukończyła kształcenie w szkole doktorskiej prowadzonej przez ten podmiot. 34 Konferencja Rektorów art. 1 pkt 5 Proponuje się zmianę brzmienia projektowanego art. 216a UWAGA WYJAŚNIONA Akademickich Uczelni ust. 1 PSWiN na następujące: Należy mieć na uwadze, że zgodnie z art. 191 ust. 2 PSWiN Medycznych „1. Osoba, która ukończyła kształcenie w szkole na postanowienie o odmowie dopuszczenia do obrony doktorskiej i złożyła wniosek, spełniający wymagania, rozprawy doktorskiej przysługuje zażalenie do Rady o których mowa w art. 189 ust. 1 zdanie drugie, zachowuje Doskonałości Naukowej. Powodem tym jest najczęściej prawo do bezpłatnego korzystania z infrastruktury badawczej niespełnienie wskazanych warunków. W przypadku i informatycznej podmiotu prowadzącego tę szkołę do dnia niezłożenia przez kandydata do stopnia doktora zakończenia postępowania w sprawie nadania stopnia w przewidzianym terminie zażalenia do Rady Doskonałości doktora.”. Naukowej na postanowienie o odmowie dopuszczenia do Podmiot doktoryzujący może odmówić wszczęcia obrony rozprawy doktorskiej albo utrzymania w mocy przez postępowania w sprawie nadania stopnia doktora, na Radę Doskonałości Naukowej postanowienia o odmowie podstawie art. 189 ust. 2 PSWiN, jeżeli osoba, która złożyła dopuszczenia do obrony rozprawy doktorskiej podmiot wniosek o wszczęcie tego postępowania, nie spełnia wymagań doktoryzujący jest zobowiązany wydać decyzję o odmowie określonych w art. 186 ust. 1 pkt 1–3 albo ust. 2 PSWiN albo nadania stopnia doktora kończącą postępowanie wymagania, o którym mowa w art. 189 ust. 1 zdanie drugie i rozstrzygającą sprawę co do istoty. Tym samym, osoba, która PSWiN. Nie byłoby więc zasadne umożliwianie prawa do nie zostanie dopuszczona do wszczęcia postępowania, nie bezpłatnego korzystania z infrastruktury badawczej będzie mogła korzystać z infrastruktury badawczej i informatycznej podmiotu prowadzącego tę szkołę do dnia i informatycznej podmiotu. zakończenia postępowania w sprawie nadania stopnia doktora doktorantowi, który nie spełnił wymagań ustawowych dotyczących wszczęcia przedmiotowego postępowania, np. poprzez brak dołączenia do wniosku rozprawy doktorskiej wraz z pozytywną opinią promotora lub promotorów. 35 Konferencja Rektorów art. 1 pkt 5 W zakresie zasad korzystania przez osoby, które ukończyły UWAGA WYJAŚNIONA Uczelni Kształcących kształcenie w szkole doktorskiej i przygotowują się do obrony Nie jest zasadne utrzymywanie statusu doktoranta przez Nauczycieli rozprawy doktorskiej, z infrastruktury badawczej osobę, która ukończyła kształcenie w szkole doktorskiej i Pedagogów i informatycznej podmiotu prowadzącego szkołę doktorską – i złożyła wniosek o wszczęcie postępowania awansowego, „KRUPed” opisywanych w art. 216a PSWiN – warto rozważyć status przez okres 6 miesięcy. Należy pamiętać, że status doktoranta doktoranta po złożeniu rozprawy doktorskiej w myśl jest ściśle powiązany z procesem kształcenia w szkole przepisów PSWiN. Zgodnie z dotychczasowym przepisem doktorskiej, co wiąże się bezpośrednio z pewnymi art. 204 ust. 1 PSWiN złożenie rozprawy skutkuje uprawnieniami, ale i licznymi obowiązkami. Doktoranci są zakończeniem kształcenia w szkole doktorskiej i utratą statusu uczestnikami wielu procesów w systemie szkolnictwa doktoranta, a co za tym idzie – uprawnień do korzystania wyższego i nauki, jak uczestnictwo w samorządzie z infrastruktury badawczej, kontynuowania badań itp. Należy doktoranckim, w kolegium elektorów, ciałach zauważyć, że proponowany w projekcie przepis wywołuje przedstawicielskich jak np. Rada Główna Nauki i Szkolnictwa komplikacje prawne, organizacyjne i finansowe nie tylko dla Wyższego. Należy mieć na uwadze, że utrzymywanie statusu samego doktoranta, ale również dla podmiotów prowadzących doktoranta po zakończeniu kształcenia w szkole doktorskiej szkoły doktorskie. Na tej podstawie proponowany przepis mogłoby budzić wątpliwości co do jego gotowości do stwierdzający, że „osoba, która ukończyła kształcenie przystąpienia do postępowania w sprawie nadania stopnia w szkole doktorskiej i złożyła wniosek o którym mowa doktora i opóźniać ten proces. Tymczasem należy dążyć do w art. 189 ust 1 PSWiN, zachowuje prawo do bezpłatnego tego, aby postępowanie zostało przeprowadzone jak korzystania z infrastruktury badawczej i informatycznej najszybciej po zakończeniu kształcenia w szkole doktorskiej. podmiotu prowadzącego tę szkołę do dnia zakończenia Ponadto, z uwagi na to, że status doktoranta wiąże się postępowania w sprawie nadania stopnia doktora”, wydaje się z określonym katalogiem praw i obowiązków dotyczących być nieuzasadniony. Jeżeli stwierdzamy zgodnie z art. 204 kształcenia w szkole doktorskiej, po zakończeniu kształcenia ust. 1 PSWiN, że po złożeniu rozprawy dana osoba utraciła brak jest podstaw do dalszego utrzymywania tego statusu status doktoranta, to na jakiej podstawie podmiot prowadzący wyłącznie w celu zapewnienia dostępu do infrastruktury szkołę doktorską ma być zobowiązany do udostępniania badawczej i informatycznej podmiotu prowadzącego szkołę swojej infrastruktury badawczej i informatycznej? Takie doktorską. Zmiana dotycząca przyznania osobom, które rozwiązanie wydaje się być wątpliwe. Rozwiązaniem tego ukończyły kształcenie w szkole doktorskiej i złożyły wnioski problemu może być dodatkowy przepis w art. 204 PSWiN o wszczęcie postępowania w sprawie nadania stopnia doktora, stwierdzający, że osoba która ukończyła kształcenie w szkole prawa do bezpłatnego korzystania z infrastruktury badawczej doktorskiej, zachowuje status doktoranta przez okres i informatycznej podmiotów prowadzących te szkoły do dnia maksymalnie 6 miesięcy od dnia złożenia rozprawy zakończenia postępowania w sprawie nadania stopnia doktora doktorskiej, niedłużej jednak niż do dnia uzyskania stopnia ma na celu umożliwienie bezproblemowego i stosunkowo doktora, który upoważnia ją do bezpłatnego korzystania szybkiego przygotowania się do obrony rozprawy doktorskiej. z infrastruktury badawczej i informatycznej podmiotu, Osoby te będą mogły także dokończyć badania naukowe, do w którym osoba ta ukończyła szkołę doktorską. Przepis taki których często jest niezbędny dostęp do ww. infrastruktury. pozwoli na korzystanie z infrastruktury badawczej podmiotu, W celu realizacji tego zamierzenia wystarczające jest przygotowywanie się do obrony, a także kontynuowanie badań wprowadzenie zaproponowanego rozwiązania. Nie jest do momentu obrony rozprawy doktorskiej przez doktoranta, natomiast konieczne utrzymanie statusu doktoranta. a z punktu widzenia jednostki naukowej określa jasny horyzont czasowy takiego rozwiązania. 36 Zakład Ubezpieczeń art. 3 Analiza projektowanej w art. 3 zmiany ustawy zasiłkowej nie UWAGA WYJAŚNIONA Społecznych wyjaśnia, czy do ustalania podstawy wymiaru zasiłków Projekt został doprecyzowany w zakresie ustalania podstawy przysługujących doktorantom zastosowanie znajdzie art. 38 wymiaru zasiłku dla doktorantów. W przypadku obniżenia lub nowelizowanej ustawy zasiłkowej w zakresie ustalania braku stypendium z przyczyn usprawiedliwionych, przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego, tj. czy podstawa w szczególności z powodu choroby, podstawa wymiaru wymiaru zasiłku będzie pomniejszana za miesiące, w których zasiłku będzie uzupełniana do pełnej kwoty stypendium wystąpiła niezdolność do pracy, czy też uzupełniana do doktoranckiego przysługującego w danym okresie. minimalnej kwoty, którą otrzymuje doktorant. Proponujemy W odniesieniu do kwestii podlegania przez doktoranta innym doprecyzowanie projektowanych przepisów o tę kwestię. ubezpieczeniom społecznym w okresie zawieszenia Zwracamy uwagę także na uwzględnienie konieczności kształcenia, na przykład ubezpieczeniu społecznemu zmiany zakresu wniosku, o którym mowa w rozporządzeniu rolników, należy wyjaśnić, że projektowane przepisy nie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 grudnia wyłączają stosowania przepisów regulujących zbiegi tytułów 2015 r. w sprawie zakresu informacji o okolicznościach ubezpieczeniowych. Ewentualne podleganie innym mających wpływ na prawo do zasiłków z ubezpieczenia ubezpieczeniom będzie oceniane na podstawie właściwych społecznego w razie choroby i macierzyństwa lub ich przepisów prawa. wysokość oraz dokumentów niezbędnych do przyznania W odniesieniu do problemu podniesionego w pkt 2 należy i wypłaty zasiłków (Dz. U. z 2025 r. poz. 616, z późn. zm.) – przede wszystkim wskazać, że został wydłużony maksymalny jeżeli do wypłaty zasiłku chorobowego doktoranta na czas zawieszenia kształcenia do 24 miesięcy, przy czym okres podstawie przepisu art. 61 ust. 1 pkt 2 lit. a nowelizowanej ten nie musi być wykorzystywany jednorazowo. Szczegółowe ustawy zasiłkowej zobowiązany będzie ZUS. Wdrożenie zasady zawieszenia, w tym możliwość określenia projektowanych zmian ustawowych wymaga zmiany minimalnego okresu zawieszenia, będą należały do podmiotu formularzy wniosków udostępnianych przez ZUS, których prowadzącego szkołę doktorską. zakres jest uwarunkowany treścią ww. rozporządzenia, bądź Jednocześnie należy wyjaśnić, że kształcenie może zostać utworzenia nowego formularza. zawieszone również w okresie niezdolności do odbywania Niezależnie od powyższego, niezbędne jest uregulowanie kształcenia. W przypadku długotrwałej choroby doktorant w projekcie zmian następujących kwestii: będzie mógł wystąpić z wnioskiem o zawieszenie kształcenia

1) podlegania przez doktoranta innym ubezpieczeniom na zasadach określonych w projektowanych przepisach. w okresie zawieszenia kształcenia – na przykład Należy również zwrócić uwagę, że kwestia dotycząca ubezpieczeniu społecznemu rolników, a zatem czy wysokości stypendium doktoranckiego w okresie z tytułu podlegania ubezpieczeniu społecznemu poprzedzającym nabycie prawa do zasiłku chorobowego rolników doktorant będzie mógł ubiegać się została uregulowana w projekcie ustawy przez dodanie o świadczenia; w art. 209 PSWiN ust. 1b. Zgodnie z projektowanym

2) zawieszenia kształcenia następującego w okresach przepisem, w okresie niezdolności doktoranta do odbywania miesięcznych, czy też innych – projektowane zmiany kształcenia wskutek choroby lub odosobnienia w związku zakładają 12-miesięczny okres zawieszenia kształcenia; z chorobą zakaźną, poprzedzającym okres przysługiwania z tego z kolei wynika kwestia wysokości stypendium zasiłku chorobowego, doktorantowi przysługuje prawo do doktoranckiego, mianowicie czy stypendium to będzie stypendium doktoranckiego w wysokości i na zasadach pomniejszanie proporcjonalnie do okresu zawieszenia określonych dla wynagrodzenia, o którym mowa w art. 92 kształcenia, jeżeli okres tego zawieszenia będzie krótszy Kodeksu pracy. niż miesiąc; poruszone zagadnienie ma istotny wpływ na Natomiast jeżeli chodzi o uwagę nr 3, to kwestia w niej ustalanie podstawy wymiaru przysługujących poruszona nie dotyczy właściwości i zakresu działania doktorantom zasiłków – nie zostało także określone, czy ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki. w okresie niezdolności do pracy kształcenie może zostać Kod przerwy świadczenia wykazywanego w raporcie ZUS zawieszone; RSA zostanie ustalony w późniejszym terminie.

3) ustalenia kodu przerwy świadczenia wykazywanego w raporcie ZUS RSA w okresie zawieszenia kształcenia doktoranta; aktualnie obowiązujące rozporządzenie zawiera kod przerwy/świadczenia 151 (okres usprawiedliwionej nieobecności bez prawa do wynagrodzenia lub zasiłku); konieczne jest rozstrzygnięcie, czy do celów wykazania przez podmiot prowadzący szkołę doktorską przedmiotowej przerwy będzie wykazywany ten kod, czy też przewidziane jest wprowadzenie nowego kodu w tym zakresie; ma to istotne znaczenie w kontekście weryfikowania zmian w trakcie wypłacanego świadczenia z innego tytułu. 37 Konferencja Rektorów art. 6 W art. 6 proponuje się dodanie ust. 2 w brzmieniu: UWAGA UWZGLĘDNIONA Akademickich Szkół „2. Do zmiany regulaminu szkoły doktorskiej, o której Polskich mowa w ust. 1, przepisów określonych w art. 205 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1 nie stosuje się.”. Uzasadnienie: Zgodnie z art. 7 projektu wejście w życie ustawy planowane jest z dniem 1 stycznia 2026 r. Podmioty prowadzące szkoły doktorskie otrzymają 6 miesięcy na dostosowanie przepisów wewnętrznych, w tym regulaminu szkoły doktorskiej, od dnia wejścia w życie ustawy (art. 6 projektu). Zgodnie natomiast z art. 205 ust. 2 i 5 PSWiN zmiana regulaminu szkoły doktorskiej uchwalana jest przez senat albo radę naukową co najmniej na 5 miesięcy przed rozpoczęciem roku akademickiego. Ponieważ rok akademicki rozpoczyna się z dniem 1 października (zgodnie z art. 66 PSWiN), podmioty prowadzące szkoły doktorskie mogą dokonać zmiany regulaminu najpóźniej do końca kwietnia 2026 r., tak aby zmiany obowiązywały od kolejnego roku akademickiego (w tym przypadku 2026/2027). W związku z tym dostosowanie regulaminu powinno nastąpić w terminie 4, a nie 6 miesięcy. Termin ten może być niewystarczający na wprowadzenie zmian. W związku z powyższym proponuje się jednorazowe wyłączenie terminu określonego w art. 205 ust. 2 PSWiN. 38 Konferencja Rektorów art. 6 pkt 1 W art. 6 projektu proponuje się uzupełnienie pkt 1 przez UWAGA KIERUNKOWO UWZGLĘDNIONA Uniwersytetów nadanie mu brzmienia: W art. 8 (poprzednio art. 6) proponuje się dodanie ust. 2 Polskich „1) podmioty prowadzące szkoły doktorskie dostosują w brzmieniu: regulaminy tych szkół do wymagań określonych „2. Do zmiany regulaminu szkoły doktorskiej w trybie w art. 205 ust. 1 pkt 2a ustawy zmienianej w art. 1 określonym w ust. 1 pkt1, nie stosuje się przepisu art. 205 ust. 2 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą w terminie ustawy zmienianej w art. 1.”. 6 miesięcy od jej wejścia w życie;”. Uzasadnienie: Zgodnie z art. 7 projektu wejście w życie ustawy planowane jest z dniem 1 stycznia 2026 r. Podmioty prowadzące szkoły doktorskie otrzymają 6 miesięcy na dostosowanie przepisów wewnętrznych, w tym regulaminu szkoły doktorskiej, od dnia wejścia w życie ustawy (art. 6 projektu). Zgodnie natomiast z art. 205 ust. 2 i 5 PSWiN zmiana regulaminu szkoły doktorskiej uchwalana jest przez senat albo radę naukową co najmniej na 5 miesięcy przed rozpoczęciem roku akademickiego. Ponieważ rok akademicki rozpoczyna się z dniem 1 października (zgodnie z art. 66 PSWiN), podmioty prowadzące szkoły doktorskie mogą dokonać zmiany regulaminu najpóźniej do końca kwietnia 2026 r., tak aby zmiany obowiązywały od kolejnego roku akademickiego (w tym przypadku 2026/2027). W związku z tym dostosowanie regulaminu powinno nastąpić w terminie 4, a nie 6 miesięcy. Termin ten może być niewystarczający na wprowadzenie zmian. W związku z powyższym proponuje się jednorazowe wyłączenie terminu określonego w art. 205 ust. 2 PSWiN. 39 Rada Główna Nauki art. 6 pkt 2 Określenie użyte w art. 6 pkt 2 ustawy zmieniającej jest UWAGA UWZGLĘDNIONA i Szkolnictwa niespójne z dodawanym art. 216a ust. 1, ponieważ nie Wyższego wskazuje, że obejmuje tylko osoby oczekujące na zakończenie procedury nadania stopnia, a nie wszystkich, którzy ukończyli szkołę doktorską. Rada proponuje ujednolicenie tych określeń. 40 Zakład Ubezpieczeń art. 7 Sygnalizujemy, że realizacja ustawy w terminie UWAGA UWZGLĘDNIONA Społecznych zaproponowanym w projekcie nie jest możliwa. Wdrożenie Proponuje się, aby wejście w życie zmiany nastąpiło po projektowanych regulacji wymagało będzie odpowiedniej upływie 9 miesięcy od dnia ogłoszenia. Tym samym, zostanie modyfikacji eksploatowanych przez ZUS systemów uwzględniony czas na dostosowanie systemów informatycznych, co oznacza konieczność uwzględnienia co informatycznych ZUS. najmniej 9-miesięcznego okresu vacatio legis. 41 Konferencja Rektorów OSR pkt 6 Jak wskazano w ocenie skutków regulacji w części źródło UWAGA WYJAŚNIONA Akademickich Uczelni finansowania „Zakłada się, że wejście w życie projektowanej Proponowana zmiana nie powoduje znacznych skutków Medycznych ustawy nie spowoduje zwiększenia wydatków ani zmniejszenia finansowych – zwiększenia wydatków – dla podmiotów dochodów budżetu państwa i budżetów jednostek samorządu prowadzących szkoły doktorskie. Należy mieć na uwadze, że terytorialnego. Nie przewiduje się zwiększenia wydatków wstrzymanie wypłaty stypendiów następuje wyłącznie w ramach części 28 – Szkolnictwo wyższe i nauka budżetu w przypadku zawieszenia kształcenia. Po wznowieniu państwa.”. kształcenia doktorant ma prawo do pobierania stypendium Jak zatem traktować wypłatę świadczeń chorobowych w „pozostałym czasie”, nieprzekraczającym 4 lat kształcenia. w postaci zasiłku chorobowego z jednoczesną możliwością Tym samym, koszt stypendium doktoranckiego wypłacanego odebrania przez doktoranta stypendiów, które zostały danemu doktorantowi przez podmiot prowadzący szkołę wstrzymane na czas zasiłku i mogą zostać wypłacone doktorską nie zwiększy się, ale zostanie przesunięty w czasie. w okresie przedłużonego terminu złożenia rozprawy? Natomiast po upływie 33 dni zwolnienia lekarskiego doktorantowi będzie wypłacany zasiłek chorobowy ze środków FUS. W tym czasie podmiot prowadzący szkołę doktorską nie będzie więc ponosił ciężaru wypłaty stypendium doktoranckiego, który ewentualnie zostanie poniesiony w przypadku przedłużenia kształcenia w szkole doktorskiej. 42 Konferencja Rektorów dodatkowa Celem uniknięcia wątpliwości interpretacyjnych sugeruje się UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Uniwersytetów propozycja dostosowanie brzmienia art. 203 ust. 1 PSWiN poprzez W odpowiedzi na zastrzeżenia zgłaszane w toku uzgodnień, Polskich legislacyjna dodanie obligatoryjnej przesłanki skreślenia doktoranta konsultacji publicznych i opiniowania, zdecydowano się w postaci złożenia przez doktoranta wniosku o zawieszenie wydłużyć maksymalny termin zawieszenia kształcenia przez kształcenia na podstawie projektowanego art. 204 ust. 3 pkt 2 doktoranta do 24 miesięcy. PSWiN na okres przekraczający 12 miesięcy przy Równocześnie w projekcie nie przewiduje się wprowadzenia jednoczesnym niewywiązywaniu się z obowiązków, o których obligatoryjnej przesłanki skreślenia doktoranta z listy mowa w art. 207 PSWiN. Wydaje się bowiem, że wymaga doktorantów w przypadku wykorzystania maksymalnego wyjaśnienia, czy projektodawca przewiduje obligatoryjne okresu zawieszenia kształcenia. Samo złożenie wniosku skreślenie doktoranta w przypadku, kiedy doktorant o zawieszenie kształcenia ani wykorzystanie dopuszczalnego wykorzysta maksymalny okres zawieszenia przy okresu zawieszenia nie powinno automatycznie skutkować jednoczesnym braku realizacji kształcenia po tym okresie skreśleniem z listy doktorantów. Podmiot prowadzący szkołę i przedstawianiu na ten czas zwolnień lekarskich doktorską, rozpatrując wniosek o zawieszenie, powinien poświadczających długotrwałą niezdolność do odbywania uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy, w tym kształcenia. dotychczasowy okres zawieszenia, i nie wyrazić zgody na zawieszenie prowadzące do przekroczenia maksymalnego okresu określonego w ustawie. Natomiast w przypadku niewywiązywania się z obowiązków, o których mowa w art. 207 PSWiN, lub w przypadku niezadowalających postępów w przygotowaniu rozprawy doktorskiej doktorant już na podstawie obecnie obowiązujących przepisów, tj. art. 203 ust. 2 PSWiN, może zostać skreślony z listy doktorantów. Ocena stanu prac nad rozprawą doktorską i wywiązywania się z obowiązków doktoranta należy jednak do podmiotu prowadzącego szkołę doktorską. 43 Konferencja Rektorów dodatkowa W art. 1 projektu proponuje się wprowadzenie zmiany UWAGA WYJAŚNIONA Uniwersytetów propozycja polegającej na dodaniu w PSWiN art. 211a w brzmieniu: Kwestia przyznawania zapomóg doktorantom została Polskich legislacyjna „Art. 211a. 1. Doktorant, który znalazł się przejściowo uregulowana poprzez dodanie art. 209a PSWiN. Przepisy te 44 Konferencja Rektorów w trudnej sytuacji życiowej, może otrzymać zapomogę. Przepis weszły w życie 27 marca 2026 r. i umożliwiają przyznawanie Akademickich Szkół art. 92 ust. 2 stosuje się odpowiednio. doktorantom zapomogi w związku z przejściowym Polskich 2. Zapomogę, o której mowa w ust. 1, przyznaje się na znalezieniem się w trudnej sytuacji życiowej. Tym samym zasadach określonych przez rektora uczelni, dyrektora zrealizowano postulat zapewnienia doktorantom wsparcia instytutu PAN, dyrektora instytutu badawczego lub dyrektora analogicznego do funkcjonującego w odniesieniu do instytutu międzynarodowego, w których jest prowadzona studentów oraz pracowników uczelni. szkoła doktorska, w uzgodnieniu z właściwym organem samorządu doktorantów.”. Uzasadnienie: W obecnym stanie prawnym doktoranci stanowią jedyną grupę w społeczności akademickiej pozbawioną prawa do zapomogi w związku ze znajdowaniem się przejściowo w trudnej sytuacji życiowej. Pracownicy mogą otrzymać takie świadczenie w ramach Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych, natomiast studenci – w ramach pomocy materialnej zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt. 3 PSWiN. Sytuacja ta jest niekorzystna dla osób rozpoczynających karierę naukową. Brak wsparcia w przypadku trudnej sytuacji życiowej może stanowić powód do rezygnacji z kontynuacji kariery naukowej, a tym samym do odpływu talentów z systemu szkolnictwa wyższego i nauki. 45 Konferencja Rektorów dodatkowa W art. 1 projektu proponuje się zmianę brzmienia art. 214 UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Uniwersytetów propozycja PSWiN na: Przepis w art. 214 PSWiN reguluje prawo jednostek Polskich legislacyjna „Art. 214. Osobie legitymującej się legitymacją samorządu terytorialnego do przyznawania ulg na przejazdy 46 Konferencja Rektorów doktoranta przysługuje prawo do korzystania z 50% ulgi transportem miejskim dla osób posiadających legitymację Akademickich Szkół w opłatach za przejazdy publicznymi środkami komunikacji doktoranta. Pozwala on jednak na zachowanie autonomii Polskich miejskiej.”. jednostek samorządu terytorialnego, które samodzielnie Uzasadnienie: decydują, czy taką ulgę przyznać czy też nie. W przypadku Proponowana zmiana ma na celu zrównanie uprawnień przyznania ulgi decydują także o jej wysokości, co oznacza, że doktorantów z uprawnieniami studentów do korzystania z ulgi niektóre jednostki samorządu terytorialnego mogą oferować w opłatach za przejazdy publicznymi środkami komunikacji doktorantom nawet większe ulgi niż studentom. Z informacji miejskiej. Zmiana w tym zakresie od wielu lat postulowana posiadanych przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa jest przez Krajową Reprezentację Doktorantów. W obecnym Wyższego wynika, że większość jednostek samorządu stanie prawnym właściwa jednostka samorządu terytorialnego terytorialnego przyznaje doktorantom ulgi w opłatach za podejmuje decyzję w zakresie przyznania ulgi doktorantom, przejazdy publicznymi środkami komunikacji miejskiej. co różnicuje ich sytuację w zależności od miejsca realizacji Niezależnie od powyższego narzucenie jednostkom kształcenia, a także rodzi wiele komplikacji w związku samorządu terytorialnego takiego obowiązku wiązałoby się z mobilnością doktorantów, ograniczając tym samym ich z dodatkowymi skutkami finansowymi obciążającymi ich rozwój. budżety. 47 Krajowa dodatkowa Postulatem Krajowej Reprezentacji Doktorantów niezmiennie UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Reprezentacja propozycja pozostaje utrzymanie statusu doktoranta po ukończeniu Porównaj stanowisko do uwagi nr 47. Doktorantów legislacyjna kształcenia w szkole doktorskiej, z wyłączeniem prawa do Utrzymanie statusu doktoranta przez osobę, która ukończyła stypendium. Byłoby to systemowe rozwiązanie, które kształcenie w szkole doktorskiej i złożyła wniosek o wszczęcie stanowiłoby odpowiedź na problemy związane m.in. postępowania w sprawie nadania stopnia doktora, nie byłoby z ubezpieczeniami społecznymi w tym kłopotliwym dla słuszne. Należy mieć na uwadze, że status doktoranta jest doktoranta okresie. W związku z tym kompromisową zmianą ściśle skorelowany z procesem kształcenia w szkole proponowaną przez Krajową Reprezentację Doktorantów jest doktorskiej. Osoba przygotowująca rozprawę doktorską modyfikacja polegająca na ukształtowaniu art. 216a PSWiN w trybie eksternistycznym nie posiada statusu doktoranta i nie w sposób następujący: mogłaby go uzyskać, a tym samym korzystać z uprawnień

„Art. 216a. Osoba, która ukończyła kształcenie w szkole wiążących się z posiadaniem tego statusu, także po wszczęciu doktorskiej i złożyła wniosek, o którym mowa w art. 189 ust. 1, postępowania w sprawie nadania stopnia doktora. Byłoby to zachowuje prawo do bezpłatnego korzystania z infrastruktury więc rozwiązaniem dyskryminującym dla tej grupy osób. badawczej i informatycznej podmiotu prowadzącego tę szkołę Ponadto należy mieć na uwadze, że wydłużono także okres, na na zasadach dotyczących doktorantów, chyba że określi je który można udzielić pozwolenia na pobyt doktorantom senat albo rada naukowa w drodze uchwały.”. zagranicznym, w związku z czym zneutralizowano problem Ponadto należałoby uzupełnić tę regulację o przepis możliwych trudności z pobytem czasowym ze względu na stanowiący, iż osoby te mają prawo dalszego posługiwania się przedłużający się czas oczekiwania na obronę rozprawy legitymacją doktoranta oraz stosuje się do nich odpowiednio doktorskiej. art. 210–214 i art. 360 ust. 2 pkt 1 PSWiN. W związku Należy przyjąć, że postępowanie w sprawie nadania stopnia z powyższym zwracamy uwagę na konieczność dalszych prac doktora powinno zostać przeprowadzone w możliwie nad projektem ustawy w celu uwzględnienia postulowanego najkrótszym czasie od zakończenia kształcenia w szkole przez Krajową Reprezentację Doktorantów przedłużenia doktorskiej, tak aby osoba, która uzyska ten stopień, mogła jak statusu doktoranta dla osób, które ukończyły kształcenie najszybciej podjąć zatrudnienie m.in. jako pracownik w szkole doktorskiej i zachowania praw z tym związanych, naukowy. Proponowana zmiana dotycząca przyznania z wyłączeniem prawa do stypendium doktoranckiego (za osobom, które ukończyły kształcenie w szkole doktorskiej wyjątkiem sytuacji opisanej w art. 209 ust. 8 PSWiN). i złożyły wnioski o wszczęcie postępowania w sprawie Utrzymanie statusu doktoranta w takim kształcie miałoby nadania stopnia doktora, prawa do bezpłatnego korzystania także wpływ na publikowanie wyników badań oraz sam proces z infrastruktury badawczej i informatycznej podmiotów ewaluacji dorobku naukowego doktoranta ze względu na prowadzących te szkoły do dnia zakończenia postępowania dalszą możliwość afiliacji, a więc wskazania jednostki w sprawie nadania stopnia doktora ma na celu przyspieszenie naukowej, z którą doktorant jest formalnie związany. Istotne tego procesu. Osoby te będą mogły dokończyć badania uzasadnienie dla proponowanego rozwiązania stanowi także naukowe, do prowadzenia których często jest niezbędny sytuacja prawna doktorantów zagranicznych przebywających dostęp do ww. infrastruktury. Dla realizacji tego celu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie ustawodawcy nie jest potrzebne utrzymywanie statusu zezwolenia na pobyt czasowy w celu kształcenia się na doktoranta po zakończeniu kształcenia w szkole doktorskiej. studiach. Zgodnie z art. 145 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2025 r. poz. 1079, z późn. zm.) zezwolenie to jest udzielane maksymalnie na okres kształcenia w szkole doktorskiej przedłużony o 6 miesięcy. Trzeba więc podnieść, iż regulacja pozwalająca na zachowanie statusu doktoranta w proponowanym kształcie do dnia zakończenia postępowania w sprawie nadania stopnia doktora byłaby rozwiązaniem systemowym i wykluczyłaby ryzyko wygaśnięcia podstawy prawnej pobytu na terenie Rzeczypospolitej Polskiej przed zakończeniem tegoż postępowania. Dotychczasowe rozwiązania dotyczące legalności pobytu cudzoziemców są niewystarczające z uwagi na często występującą długotrwałość postępowań o nadanie stopnia doktora. Utrzymanie statusu doktoranta wiąże się także z dostępem do skrzynki pocztowej w domenie uczelni, czy wieloma innymi przywilejami, które są istotne z perspektywy osoby przygotowującej się do obrony. 48 Konferencja Rektorów dodatkowa W art. 1 projektu proponuje się dodanie zmiany art. 345 ust. 1 UWAGA KIERUNKOWO UWZGLĘDNIONA Uniwersytetów propozycja PSWiN w brzmieniu: Podzielono argumentację dotyczącą konieczności Polskich legislacyjna „…) w art. 345 ust. 1 po pkt 10 dodaje się pkt 10a zapewnienia jednoznacznych zasad ustalania okresu 49 Konferencja Rektorów w brzmieniu: pobierania stypendium doktoranckiego. W celu Akademickich Szkół „10a) informację o zawieszeniu kształcenia, o którym wyeliminowania wskazanych wątpliwości projekt zostanie Polskich mowa w art. 204 ust. 3, w tym okresy zawieszenia doprecyzowany przez wskazanie, że w okresie zawieszenia kształcenia z powodu niezdolności doktoranta do kształcenia okres pobierania stypendium doktoranckiego za pracy z powodu choroby;””. czas niezdolności do odbywania kształcenia poprzedzający Uzasadnienie: okres pobierania zasiłku chorobowego, nie będzie wliczany do W związku z wprowadzonymi zmianami konieczne wydaje się 4-letniego okresu pobierania stypendium doktoranckiego, raportowanie w systemie POL-on, wszystkich zawieszeń o którym mowa w art. 209 ust. 2 PSWiN. kształcenia. Informacja ta jest niezbędna do ustalenia, czy Przyjęcie takiego rozwiązania eliminuje potrzebę dany doktorant posiada uprawnienie do pobierania wprowadzania dodatkowego obowiązku raportowania do stypendium. Należy przy tym zwrócić szczególną uwagę, że w systemu POL-on informacji umożliwiających rozliczanie przypadku zawieszenia z powodu niezdolności doktoranta do pierwszych 33 dni niezdolności do odbywania kształcenia. odbywania kształcenia spowodowanego chorobą Rozwiązanie to upraszcza sposób ustalania okresów projektodawca przewidział rozwiązanie analogiczne jak pobierania stypendium doktoranckiego oraz okresów w przypadku pracowników. Oznaczać to będzie, że przez zawieszenia kształcenia w szkole doktorskiej, a jednocześnie pierwsze 33 dni choroby (odpowiednio 14 dni w przypadku uwzględnia fakt, że zawieszenie to będzie następowało na doktorantów, którzy ukończyli 50. rok życia) w ciągu roku wniosek doktoranta i zgoda na nie będzie mogła zostać kalendarzowego doktorantowi wypłacane będzie stypendium udzielona w różnych momentach (niekoniecznie od początku doktoranckie w kwocie obliczonej na podstawie przepisów okresu przebywania na zwolnieniu lekarskim) oraz na różne art. 92 § 2 Kodeksu pracy. Po przekroczeniu ww. 33 dni okresy. doktorant będzie otrzymywać zasiłek chorobowy i w związku Jednocześnie należy podkreślić, że przypadki pobierania z tym utraci prawo do stypendium doktoranckiego. W związku zasiłku chorobowego będą miały charakter incydentalny z tym wprowadzenie do systemu POL-on daty i okresu i będą dotyczyły przede wszystkim długotrwałych zawieszenia, o których mowa w art. 345 ust. 1 pkt 14 PSWiN, niezdolności do odbywania kształcenia. Przyjęte rozwiązanie będzie niewystarczające do prawidłowego obliczenia, czy zapewni prawidłowe rozliczanie okresu pobierania został przekroczony czteroletni okres pobierania stypendium, stypendium doktoranckiego bez konieczności rozszerzania o którym mowa w art. 209 ust. 2 PSWiN. Należy też zwrócić zakresu danych przekazywanych do systemu POL-on. uwagę, że projektowane rozwiązania będą wymuszać rozliczanie stypendium doktoranckiego w systemie dziennym, a nie miesięcznym, jak było to praktykowane dotychczas. 50 Zakład Ubezpieczeń dodatkowa Zwracamy uwagę, że na gruncie obecnie obowiązujących UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Społecznych propozycja przepisów brak jest rozwiązań prawnych pozwalających Propozycja wykracza poza zakres przedmiotowy legislacyjna organom rentowym skutecznie występować do placówek projektowanej ustawy, ale będzie ona przedmiotem analizy oświatowych z wnioskiem o udzielenie informacji lub pomocy pod kątem ewentualnego włączenia do innego projektu w sprawach świadczeń emerytalno-rentowych, procedowanego w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa w szczególności rent rodzinnych. W konsekwencji organy Wyższego. rentowe coraz częściej spotykają się z odmową udzielenia odpowiedzi na zapytania związane z przebiegiem procesu kształcenia świadczeniobiorców, co znacznie utrudnia, a w niektórych przypadkach wręcz uniemożliwia, sprawdzenie, czy świadczeniobiorca w dalszym ciągu spełnia warunki do renty rodzinnej. Brak przepisu umożliwiającego pozyskiwanie ze szkół i uczelni informacji w celu weryfikacji uprawnień do rent rodzinnych skutkuje wypłatą renty rodzinnej osobom nieuprawnionym. ZUS prowadzi obecnie prace nad maksymalnym usprawnieniem obsługi spraw z zakresu działalności ustawowej. Jednym z elementów kluczowych dla wprowadzanych usprawnień jest zapewnienie efektywnego mechanizmu pozyskiwania danych z zasobów informatycznych administrowanych przez inne podmioty publiczne. Docelowo założeniem jest zwolnienie klientów ZUS z obowiązku przedstawiania zaświadczeń niezbędnych dla wykazania określonych okoliczności faktycznych. Najefektywniejszym sposobem realizacji ww. założeń jest wprowadzenie rozwiązań prawnych zapewniających możliwość systemowego pozyskiwania przez ZUS wymaganych do spraw danych przy wykorzystaniu systemów teleinformatycznych, bez konieczności składania indywidualnych wniosków. Przepisy pozwalające na pozyskiwanie danych bez konieczności każdorazowego składania wniosków obowiązują już w polskim systemie prawnym. Jako przykład można wskazać art. 46 ust. 2a i art. 47 ust. 6 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1131, z późn. zm.) oraz art. 80c ust. 2a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1251, z późn. zm.). Możliwość pobierania danych przez ZUS w drodze wymiany danych z wykorzystaniem systemów teleinformatycznych pozwoli na ograniczenie lub wręcz wyeliminowanie czasochłonnego procesu związanego z pozyskiwaniem informacji w trybie wnioskowym, a także zmniejszy obowiązki klientów ZUS. Dotychczasowe regulacje wiążą się z koniecznością prowadzenia korespondencji, osobistą wizytą klienta ZUS w innej publicznej placówce w celu pozyskania wymaganych informacji, angażują zarówno pracowników ZUS, klienta ZUS, jak i podmiot zewnętrzny, do którego wniosek jest kierowany – czyli w tym przypadku odpowiednie ministerstwo oraz poszczególne jednostki oświatowe. Przyjęcie proponowanych rozwiązań odciąży zatem zarówno ministerstwo, jaki i placówki podlegające ministerstwu w zakresie wydawania zaświadczeń na potrzeby załatwienia spraw klientów w ZUS. ZUS wielokrotnie postulował o wprowadzenie odpowiednich zmian legislacyjnych w omawianym zakresie, przewidujących m.in. możliwość pozyskiwania przez ZUS ww. danych, zarówno w drodze zapytania kierowanego do szkoły lub uczelni, jak i w drodze pozyskiwania danych z Systemu Informacji Oświatowej oraz z systemu POL-on. Stosowna propozycja zmian legislacyjnych konsultowana była w trybie roboczym z ówczesnym Ministerstwem Edukacji i Nauki. Przygotowany przez ZUS projekt zmian obejmuje nie tylko przepisy umożliwiające pozyskiwanie danych istotnych z punktu widzenia świadczeń emerytalno-rentowych, ale również innych danych istotnych dla ZUS w innych obszarach działalności. Projekt zawiera również szczegółowe uzasadnienie co do zasadności pozyskiwania określonych danych przez ZUS. Na gruncie przekazanych przez Ministra Edukacji i Nauki wyjaśnień w trakcie opiniowania projektu ustawy o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (UD199), w zakresie właściwości merytorycznej, przekazujemy projekt zmian wraz z uzasadnieniem z prośbą o uwzględnienie w toku prac nad komentowanym projektem ustawy (treść projektu w oddzielnym załączniku). TABELA nr II – KONSULTACJE PUBLICZNE Lp. Podmiot zgłaszający Jednostka Treść uwagi Stanowisko Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego uwagę redakcyjna UWAGA UWZGLĘDNIONA projektu UWAGA CZĘŚCIOWO UWZGLĘDNIONA UWAGA KIERUNKOWO UWZGLĘDNIONA UWAGA WYJAŚNIONA UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA 51 Instytut Rozrodu uwaga ogólna Czy w okresie zawieszenia doktorant posiada nadal UWAGA WYJAŚNIONA Zwierząt i Badań ubezpieczenie zdrowotne, mimo tego że stypendium nie jest W okresie zawieszenia kształcenia doktorant nadal pozostanie Żywności Polskiej wypłacane? Czy należy taką osobę wyrejestrować z ZUS? ubezpieczony, ponieważ składka zdrowotna nie będzie częścią Akademii Nauk składową stypendium. Będzie opłacana przez podmiot prowadzący szkołę doktorską i powiązana ze statusem doktoranta. 52 Komitet Rehabilitacji, uwagi ogólne W załączonych materiałach nie ma propozycji zmian do UWAGA WYJAŚNIONA Kultury Fizycznej ustawy świadczeniowej oraz do ustawy z dnia 30 października W projektowanej ustawie są propozycje zmiany ustawy i Integracji Społecznej 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy świadczeniowej oraz ustawy wypadkowej. Polskiej Akademii pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1644, Nauk z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą wypadkową”. 53 Brak jest jednoznacznego określenia, czy w ślad za każdą UWAGA CZĘŚCIOWO UWZGLĘDNIONA wypłatą świadczenia z tytułu ubezpieczenia dla doktoranta Nie każda wypłata świadczenia z ubezpieczenia społecznego musi być stosowane zawieszenie w procesie kształcenia. będzie skutkowała zawieszeniem kształcenia w szkole Proponowana ustawa ogranicza zawieszenie (poza doktorskiej. Zawieszenie kształcenia będzie następowało zawieszeniem z tytułu uprawnień związanych wyłącznie na wniosek doktoranta, a w przypadkach z rodzicielstwem) do 12 miesięcy. Jednak przypadki losowe, określonych w regulaminie szkoły doktorskiej jego jak np. długotrwała choroba, mogą skutkować zwolnieniem uwzględnienie będzie zależało od decyzji podmiotu lekarskim lub prawem do świadczenia rehabilitacyjnego prowadzącego szkołę doktorską. Tym samym doktorant może dłuższego niż 12 miesięcy w okresie 4 lat kształcenia pobierać świadczenia z ubezpieczenia społecznego, (oczywiście niekiedy z przerwami w niezdolności). a jednocześnie jego kształcenie nie musi zostać zawieszone. Ubezpieczenie obowiązkowe chorobowe i nabycie prawa do Przykładowo, w przypadku krótkotrwałej niezdolności do świadczeń z tego tytułu uprawnia też do świadczenia z tytułu odbywania kształcenia podmiot prowadzący szkołę doktorską opieki np. nad członkiem rodziny. może uznać, że nie zakłóca ona toku kształcenia i nie wyrazić zgody na zawieszenie. W takim przypadku za okres objęty zwolnieniem lekarskim doktorantowi będą przysługiwały świadczenia wynikające z przepisów o ubezpieczeniu chorobowym, a nie stypendium doktoranckie. Równocześnie podjęto decyzję o wydłużeniu maksymalnego okresu zawieszenia kształcenia. Doktorant będzie mógł zawiesić kształcenie z przyczyn określonych w regulaminie szkoły doktorskiej na okres nieprzekraczający łącznie 24 miesięcy w całym okresie kształcenia. 54 Komitet Nauk uwaga ogólna Proponuje się objęcie doktorantów obowiązkowym UWAGA WYJAŚNIONA Zootechnicznych ubezpieczeniem chorobowym z równoczesnym Projekt przewiduje objęcie doktorantów obowiązkowym i Akwakultury Polskiej wprowadzeniem zmian w przepisach PSWiN polegających na ubezpieczeniem chorobowym oraz odpowiednie Akademii Nauk zniesieniu prawa do stypendium doktoranckiego w przypadku dostosowanie przepisów PSWiN, zgodnie z którymi w okresie doktoranta, który spełnia warunki do nabycia prawa do spełniania warunków do nabycia prawa do świadczeń świadczeń określonych w ustawie świadczeniowej oraz z ubezpieczenia społecznego doktorantowi nie będzie w ustawie wypadkowej. Taka zmiana jest konieczna dla przysługiwało stypendium doktoranckie. W okresie poprawy ochrony doktorantów, ale wymaga sprawdzenia poprzedzającym nabycie prawa do zasiłku doktorantowi zgodności z Kodeksem pracy i regulacjami ZUS odnośnie do będzie przysługiwało stypendium ustalane na zasadach warunków nabycia prawa do świadczeń w przypadku choroby analogicznych do wynagrodzenia za czas choroby, natomiast (przewlekłej czy krótkiej), określenia „wypadku” – czy po upływie tego okresu – zasiłek chorobowy na zasadach w trakcie wykonywania pracy doktorskiej (badania, określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym. dydaktyka), czy w każdym przypadku. Prawo do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego oraz z ubezpieczenia wypadkowego, a także warunki ich nabycia i zasady ustalania okoliczności wypadku, wynikają z przepisów ustaw regulujących te ubezpieczenia i będą miały zastosowanie również do doktorantów. 55 Koordynator projektu art. 1 pkt 1 Nieuzasadnione jest uwzględnione w propozycji treści art. 204 UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA SprawdzaMy ust. 3 pkt 2 PSWiN ograniczenie czasowe, zgodnie z którym W odpowiedzi na uwagi zgłaszane w toku uzgodnień, podmiot prowadzący szkołę doktorską może, na wniosek konsultacji publicznych i opiniowania podjęto decyzję doktoranta, zawiesić jego kształcenie na okres o wydłużeniu maksymalnego okresu zawieszenia kształcenia nieprzekraczający łącznie 12 miesięcy w całym okresie w szkole doktorskiej. Doktorant będzie mógł zawiesić kształcenia. Taka ocena przytoczonego przepisu jest zasadna kształcenie z przyczyn określonych w regulaminie szkoły ze względu na proponowaną niemożliwość pobierania doktorskiej na okres nieprzekraczający łącznie 24 miesięcy stypendium przez doktoranta w okresie zawieszenia, w całym okresie kształcenia. W ocenie Ministerstwa Nauki w związku z tym brak jest merytorycznych przesłanek ku i Szkolnictwa Wyższego, ale także w odniesieniu do utrzymaniu proponowanego w przedmiotowym projekcie otrzymanych uwag ze środowiska akademickiego, okres ten ograniczenia czasowego. Z uznaniem należy przyjąć fakt zapewnia wystarczającą ochronę doktorantom znajdującym podjęcia przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego się w szczególnych sytuacjach życiowych, przy jednoczesnym prac legislacyjnych nad rozszerzeniem katalogu przesłanek zachowaniu związku kształcenia z realizacją indywidualnego zawieszenia kształcenia w szkole doktorskiej. Niemniej, planu badawczego. Rozwiązanie to uwzględnia różnorodny należy wyraźnie wskazać, iż rozwiązaniem postulowanym charakter przesłanek zawieszenia, w tym przyczyny i optymalnym jest obligatoryjne zawieszenie w każdym zdrowotne, rodzinne oraz inne sytuacje losowe. Jednocześnie przypadku stwierdzonej niezdolności do kształcenia w szkole brak jest podstaw do dalszego wydłużania maksymalnego doktorskiej, której czas trwania wynosi co najmniej okresu zawieszenia ponad 24 miesiące. Szkoła doktorska jest 2 miesiące. formą kształcenia prowadzącą do przygotowania rozprawy doktorskiej w określonych ramach organizacyjnych i czasowych, a instytucja zawieszenia ma charakter wyjątkowy. Przyjęty limit zapewnia odpowiednią elastyczność w sytuacjach wymagających dłuższej rekonwalescencji lub wystąpienia innych ważnych okoliczności, nie prowadząc jednocześnie do nadmiernego rozciągania procesu kształcenia i utraty jego ciągłości. Nie znajduje również uzasadnienia wprowadzenie obligatoryjnego zawieszenia kształcenia w każdym przypadku stwierdzonej niezdolności do jego odbywania trwającej co najmniej 2 miesiące. W uwadze nie wskazano argumentów uzasadniających przyjęcie takiego okresu jako warunku obligatoryjnego zawieszenia. Sam fakt czasowej niezdolności do odbywania kształcenia nie oznacza, że kontynuowanie kształcenia jest niemożliwe lub niecelowe. Ocena wpływu danej sytuacji na tok kształcenia powinna następować indywidualnie, z uwzględnieniem charakteru prowadzonych przez doktoranta badań naukowych oraz innych okoliczności. Z tego względu projekt przewiduje, że zawieszenie będzie następowało na wniosek doktoranta, a w przypadkach innych niż związane z rodzicielstwem decyzję podejmie podmiot prowadzący szkołę doktorską. Obligatoryjne zawieszenie kształcenia w szkole doktorskiej będzie następowało wyłącznie w związku z przebywaniem na urlopach związanych z rodzicielstwem. Proponowana zmiana przewidująca możliwość zawieszenia kształcenia w szkole doktorskiej także w innych przypadkach jest oczekiwana, zarówno przez doktorantów, jak i przez podmioty prowadzące szkoły doktorskie. Pozwala ona bowiem na wprowadzenie dodatkowych przesłanek umożliwiających zawieszenie kształcenia doktoranta, które zostaną określone w regulaminie szkoły doktorskiej uzgodnionym z samorządem doktorantów. Proponowane rozwiązanie zapewnia niezbędną elastyczność i odpowiada oczekiwaniom zgłaszanym przez środowisko akademickie. 56 Rada Młodych art. 1 pkt 1 Zastrzeżenia budzi ograniczenie łącznego czasu zawieszenia UWAGA UWZGLĘDNIONA Naukowców kształcenia z przyczyn innych niż rodzicielstwo do 12 Proponuje się wydłużyć maksymalny okres zawieszenia miesięcy (art. 204 ust. 3 pkt 2 PSWiN). W kontekście kształcenia w szkole doktorskiej. Doktorant będzie mógł przewidywanego braku prawa do stypendium w tym okresie, zawiesić kształcenie z przyczyn określonych w regulaminie limit ten wydaje się arbitralny i niedostatecznie uzasadniony. szkoły doktorskiej na okres nieprzekraczający łącznie 24 Proponuje się jego zniesienie lub istotne wydłużenie, miesięcy w całym okresie kształcenia. szczególnie w przypadkach wymagających dłuższej rekonwalescencji, opieki nad bliskimi lub sytuacji losowych. 57 Krakowska art. 1 pkt 1 Proponowany przepis art. 204 ust. 3 pkt 1 PSWiN znacząco UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Interdyscyplinarna rozszerza możliwości korzystania z zawieszenia kształcenia, Urlop wychowawczy będzie traktowany jako Szkoła Doktorska kiedy to podmiot prowadzący szkołę doktorską musi usprawiedliwiona przyczyna zawieszenia kształcenia w szkole obligatoryjnie uwzględnić wniosek doktoranta. Wnioskujemy doktorskiej, gdyż wiąże się z koniecznością sprawowania o wykluczenie okresu urlopu wychowawczego osobistej pieczy nad dzieckiem poniżej 6. roku życia (lub do w proponowanym przepisie. Urlop wychowawczy trwa do 36 18. roku życia w przypadku dziecka z niepełnosprawnością). miesięcy i może być wykorzystany nawet w 5 osobnych Urlop wychowawczy jest wykorzystywany raczej częściach. Organizacja kształcenia w szkole doktorskiej sporadycznie, głównie w wyniku zaistnienia w wyniku tak częstych zawieszeń kształcenia będzie trudna do nieprzewidzianych okoliczności uniemożliwiających zrealizowania, wpłynie także na prowadzenie badań skorzystanie z opieki zinstytucjonalizowanej. Istotą tej eksperymentalnych i może stać się powodem znaczących propozycji jest zaoferowanie doktorantom możliwości opóźnień w procesie kształcenia. Warto nadmienić, że część czasowego zawieszenia kształcenia, gdy priorytetem staje się doktorantów realizuje prace doktorskie w ramach programów troska o dziecko. Pozwoli im to skoncentrować się na zewnętrznych, np. projektów Narodowego Centrum Nauki, najbliższych bez obawy o konsekwencje porzucenia programów Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej, kształcenia i ewentualnej dalszej kariery naukowej. Do tej Marie Skłodowska-Curie Actions, czy programu „Doktorat pory zdarzało się bowiem, że brak perspektywy zawieszenia wdrożeniowy”, w których czas projektu/programu jest zmuszał do zupełnej rezygnacji z kształcenia w szkole ograniczony, czy to zapisami regulaminów, czy też doktorskiej, a co za tym idzie – z kariery naukowej. podpisanymi umowami. Wszelkie formy wydłużenia Niezależnie od powyższego należy oczekiwać, że doktoranci całkowitego okresu kształcenia (okres od rozpoczęcia prowadzący badania naukowe w ramach programów kształcenia do złożenia rozprawy doktorskiej), a szczególności zewnętrznych, np. projektów Narodowego Centrum Nauki, te, które obligatoryjnie będą musiały być zaakceptowane, są programów Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej, problematyczne przy ww. projektach/programach. Marie Skłodowska-Curie Actions, czy programu „Doktorat wdrożeniowy”, w których czas projektu lub programu jest ograniczony, będą brali tę okoliczność pod uwagę w swoich planach życiowych i będą starali się tak zorganizować opiekę nad dzieckiem, aby nie kolidowała z pracą naukową i nie powodowała istotnych opóźnień w realizacji projektów badawczych. 58 Instytut Rozrodu art. 1 pkt 1 Wątpliwość i obawę budzi, iż nie wzięto pod uwagę faktu UWAGA WYJAŚNIONA Zwierząt i Badań realizacji badań do pracy doktorskiej w ramach Celem projektowanych regulacji jest zapewnienie podmiotom Żywności Polskiej projektu/projektów, które mają określone ramy czasowe. Czy prowadzącym szkoły doktorskie autonomii w zakresie Akademii Nauk w takim przypadku można odmówić doktorantowi kształtowania katalogu sytuacji, w których doktorant będzie zawieszenia kształcenia? Być może będzie się to wiązało mógł ubiegać się o zawieszenie kształcenia w szkole z utratą finansowania badań. doktorskiej, z wyjątkiem zawieszenia związanego z rodzicielstwem. Zatem w przypadku gdyby zawieszenie kształcenia przez doktoranta miało skutkować naruszeniem harmonogramu realizacji projektu badawczego lub utratą finansowania prowadzonych przez niego badań naukowych, podmiot prowadzący szkołę doktorską będzie mógł nie wyrazić zgody na to zawieszenie. 59 Krakowska art. 1 pkt 1 i 3 Zdajemy sobie sprawę z powodów wprowadzenia tych UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Interdyscyplinarna propozycji przepisów, niemniej jednak warto zauważyć, że Faktycznie, niektóre ze szkół doktorskich regulują już Szkoła Doktorska możliwość taka już istnieje. Zgodnie z art. art. 205 ust. 1 samodzielnie kwestie zwolnień lekarskich i dłuższych przerw PSWiN regulamin szkoły może regulować szerszy zakres w kształceniu. Istotne jest jednak wprowadzenie kwestii niż te wymienione jako katalog obligatoryjny. Szkoły mechanizmów takich samych dla wszystkich doktorantów we doktorskie, które decydują się na wprowadzenie zawieszenia wszystkich szkołach doktorskich. Zgłoszona uwaga kształcenia z przyczyn innych niż związane z rodzicielstwem, prezentuje punkt widzenia i interes tylko jednej ze stron – już teraz mogą z tej możliwości skorzystać. Wskazana podmiotu prowadzącego szkołę doktorską. Tymczasem powyżej propozycja narzucać będzie konieczność określenia również doktoranci zasługują na ochronę ich interesu. przyczyn (co najmniej dwóch) zawieszenia kształcenia, które Zaproponowane w projektowanej ustawie rozwiązanie będą rozpatrywane w szkole doktorskiej. Zatem pomimo, iż problemu w wyważony sposób chroni interesy obu stron, podmiot prowadzący szkołę „może”, a nie musi wyrazić zgody poszerzając katalog możliwych przyczyn zawieszenia na zawieszenie, to same przyczyny zawieszenia „musi” już kształcenia w szkole doktorskiej o przyczyny określone sformułować w regulaminie szkoły doktorskiej. w regulaminie tej szkoły, który jest określany przez podmiot Podsumowując, szkoły doktorskiej, które z przyczyn prowadzący w uzgodnieniu z samorządem doktorantów, organizacyjnych lub wynikających z prowadzonych badań nie i pozostawiając uwzględnienie wniosku doktoranta decydują się na zawieszanie kształcenia w sytuacjach innych w przypadkach niezwiązanych z rodzicielstwem w gestii niż urlopy związane z rodzicielstwem, aktualnie i tak będą podmiotu prowadzącego szkołę doktorską. Zatem zmuszone ustalić dodatkowe przyczyny zawieszenia w przypadku gdyby zawieszenie kształcenia przez doktoranta kształcenia i ostatecznie rozpatrywać indywidualne wnioski miało skutkować, np. naruszeniem harmonogramu realizacji w tej sprawie. Wszelkie formy zawieszenia kształcenia projektu badawczego lub utratą finansowania prowadzonych stanowią poważny kłopot nie tylko w przypadku organizacji przez niego badań naukowych, podmiot prowadzący szkołę kształcenia (wyznaczenia promotora, złożenia doktorską będzie mógł nie wyrazić zgody na to zawieszenie. indywidualnego planu badawczego, przeprowadzenia oceny śródokresowej, złożenia rozprawy doktorskiej), ale również organizacji badań, w tym w szczególności badań eksperymentalnych. Wnioskujemy zatem o usunięcie powyżej wskazanych przepisów z projektu. 60 Instytut Paleobiologii art. 1 pkt 3 Zgłaszamy istotne zastrzeżenia do propozycji, zgodnie z którą UWAGA WYJAŚNIONA Polskiej Akademii to podmioty prowadzące szkoły doktorskie mają samodzielnie Celem scedowania ustalenia powodów dopuszczających Nauk i według własnego uznania określać przypadki, w których zawieszenie kształcenia w szkole doktorskiej na poziom możliwe będzie zawieszenie kształcenia. Taka konstrukcja regulacji wewnętrznych podmiotów prowadzących szkoły może prowadzić do niejednolitego stosowania przepisów doktorskie jest stworzenie warunków sprzyjających i nierównego traktowania doktorantów w zależności od indywidualnemu podejściu do sytuacji doktorantów w danej wewnętrznych regulacji instytucji. W związku z powyższym szkole oraz uwzględnienie różnorodności instytucji postulujemy, aby przesłanki umożliwiające zawieszenie akademickich prowadzących szkoły doktorskie. kształcenia (inne niż te związane z urlopami rodzicielskimi) zostały jednoznacznie określone w PSWiN. Rozwiązanie takie zapewni spójność systemu, transparentność oraz równe traktowanie doktorantów. 61 Komitet Nauk art. 1 pkt 3 Jeżeli przyczyny umożliwiające zawieszenie kształcenia będą UWAGA WYJAŚNIONA Zootechnicznych określone przez podmioty prowadzące szkoły doktorskie Celem scedowania ustalenia powodów dopuszczających i Akwakultury Polskiej w regulaminach po uzgodnieniu z samorządem doktorantów, zawieszenie kształcenia w szkole doktorskiej na poziom Akademii Nauk może to doprowadzić do dużej różnorodności i zmienności regulacji wewnętrznych podmiotów prowadzących szkoły tych przyczyn. Przemawiają za tym różne względy, m.in. brak doktorskie jest stworzenie warunków sprzyjających spójności w regulaminach szkół i zróżnicowanie zasad indywidualnemu podejściu do sytuacji doktorantów w danej zawieszania kształcenia, co budzi obawy dotyczące szkole oraz uwzględnienie różnorodności instytucji nierównego traktowania doktorantów. Mogą też wystąpić akademickich prowadzących szkoły doktorskie. trudności organizacyjne i programowe w przypadku Dotyczy to również szkół doktorskich prowadzonych konieczności zmiany szkoły doktorskiej (np. po utracie wspólnie. Decyzję o prowadzeniu szkoły doktorskiej w taki uprawnień do prowadzenia szkoły doktorskiej przez sposób podmioty podejmują dobrowolnie i ze świadomością, jednostkę). Ponadto szkoły doktorskie tworzone i prowadzone że wspólne przedsięwzięcie może wymagać kompromisu są często przez kilka jednostek, co naturalnie wiąże się w niektórych obszarach. z większą trudnością uzgodnienia wspólnego stanowiska Natomiast w przypadku gdyby doktorant zmienił w trakcie w każdej sprawie. Lepszym rozwiązaniem byłoby określenie okresu zawieszenia szkołę doktorską, to będzie mógł nadal tych kluczowych warunków przez ustawodawcę. korzystać z zawieszenia do końca okresu, na który uzyskał zgodę w poprzedniej szkole, a wykorzystany okres zawieszenia będzie podlegał sumowaniu z ewentualnymi okresami zawieszenia w nowej szkole. 62 osoba fizyczna art. 1 pkt 4 Sugerując się sformułowaniem zawartym w OSR: UWAGA WYJAŚNIONA lit. a „wprowadzenie regulacji o nieprzysługiwaniu stypendium W zakresie obliczania wysokości zasiłków będą stosowane doktoranckiego jest warunkiem koniecznym do otrzymywania mechanizmy przyjęte w przypadku wynagrodzenia za pracę. świadczeń z ustawy świadczeniowej oraz ustawy z dnia 30 Nabycie prawa do renty rodzinnej nie wpływa na możliwość października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu kształcenia w szkole doktorskiej i nie będzie wykluczało wypadków przy pracy i chorób zawodowych”, można odnieść prawa do pobierania stypendium doktoranckiego. wrażenie, iż nie ma możliwości korzystania ze świadczeń Wpływ pobierania stypendium doktoranckiego na wysokość określonych we wspomnianych ustawach przy jednoczesnym renty z tytułu niezdolności do pracy będzie taki sam jak utrzymaniu prawa do stypendium doktoranckiego. Ponadto w przypadku wynagrodzenia za pracę. Prawo do renty z tytułu w kolejnym zdaniu wyjaśniono, że: „świadczenia nie niezdolności do pracy ulega zawieszeniu w przypadku przysługują bowiem za okresy niezdolności do pracy osiągnięcia przychodu w kwocie wyższej niż 130% (kształcenia), za które ubezpieczony (doktorant) zachowuje przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Biorąc zatem pod prawo do wynagrodzenia (stypendium doktoranckiego)”. uwagę maksymalną wysokość stypendium doktoranckiego Jednakże w ustawie wypadkowej w rozdziale II w art. 6 ust. 1 określoną w PSWiN, nie będzie ono miało wpływu na prawo wyróżniono następujące rodzaje świadczeń: do renty z tytułu niezdolności do pracy.

1) zasiłek chorobowy – dla ubezpieczonego, którego niezdolność do pracy spowodowana została wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową;

2) świadczenie rehabilitacyjne – dla ubezpieczonego, który po wyczerpaniu zasiłku chorobowego jest nadal niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie zdolności do pracy;

3) zasiłek wyrównawczy – dla ubezpieczonego będącego pracownikiem, którego wynagrodzenie uległo obniżeniu wskutek stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu;

4) jednorazowe odszkodowanie – dla ubezpieczonego, który doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu;

5) jednorazowe odszkodowanie – dla członków rodziny zmarłego ubezpieczonego lub rencisty;

6) renta z tytułu niezdolności do pracy – dla ubezpieczonego, który stał się niezdolny do pracy wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej;

7) renta szkoleniowa – dla ubezpieczonego, w stosunku do którego orzeczono celowość przekwalifikowania zawodowego ze względu na niezdolność do pracy w dotychczasowym zawodzie spowodowaną wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową;

8) renta rodzinna – dla członków rodziny zmarłego ubezpieczonego lub rencisty uprawnionego do renty z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej;

9) dodatek do renty rodzinnej – dla sieroty zupełnej;

10) dodatek pielęgnacyjny;

11) pokrycie kosztów leczenia z zakresu stomatologii i szczepień ochronnych oraz zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne w zakresie określonym ustawą. W wyżej przywołanym fragmencie OSR, jak i w całej OSR oraz projekcie ustawy i uzasadnieniu, nie sprecyzowano, o które z wymienionych w ustawie wypadkowej świadczeń chodzi. Identyczna sytuacja ma miejsce w odniesieniu do ustawy świadczeniowej, albowiem w OSR oraz projekcie ustawy i uzasadnieniu nie wskazano, które z ustawowych świadczeń ustawodawca ma na względzie, mówiąc o wstrzymaniu prawa do stypendium doktoranckiego w sytuacji nabycia przez doktoranta prawa do któregoś ze świadczeń z wymienionych ustaw. W obecnym brzmieniu projektu ustawy, a także treści zawartych w OSR i uzasadnieniu dotyczącym projektowanej ustawy wynika, jakoby stypendium doktoranckie miało zostać wstrzymane w sytuacji, w której doktorant nabędzie prawo do jakiegokolwiek świadczenia z ustawy świadczeniowej lub ustawy wypadkowej.

1. Co z doktorantami, którzy wskutek wypadku losowego doznają uszczerbku na zdrowiu skutkującego niepełnosprawnością narządu ruchu potwierdzoną orzeczeniem, na mocy którego doktorant uzyska rentę z tytułu niezdolności do pracy, ale jednocześnie będzie kontynuował kształcenie w szkole doktorskiej? Czy wówczas doktorant, będąc w trudnej sytuacji, zostanie pozbawiony stypendium doktoranckiego?

2. Co z doktorantem, który w trakcie kształcenia w szkole doktorskiej uzyska rentę rodzinną? Czy utraci wówczas stypendium doktoranckie? Nie wskazano również, co w sytuacji, w której doktorant rozpoczynający kształcenie w szkole doktorskiej posiada już prawo do któregoś ze świadczeń i pobiera je od okresu poprzedzającego rozpoczęcie kształcenia w szkole doktorskiej. Zatem:

1. Co w sytuacji, gdy osoba z niepełnosprawnością posiadająca prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy przejdzie pomyślnie rekrutację do szkoły doktorskiej i jako doktorant uzyska prawo do stypendium doktoranckiego?

2. Co w sytuacji, gdy studia doktoranckie rozpocznie osoba, która ma przyznaną rentę rodzinną? Nie uzyska należnego jej stypendium doktoranckiego? Wśród tych ustawowych świadczeń znajdują się między innymi: renta z tytułu niezdolności do pracy, renta rodzinna, dodatek do renty rodzinnej, czy też dodatek pielęgnacyjny. Są to świadczenia, które nie kolidują z podjęciem zatrudnienia. Osoby pobierające te świadczenia mogą legalnie pracować i zarabiać w limitach określonych przez ZUS. Wyjątkiem jest dodatek pielęgnacyjny, gdyż przy nim można dorabiać bez limitów. Limity określone przez ZUS kształtują się następująco. ZUS może zmniejszyć rentę, gdy przychód przekracza 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w kraju. Miesięczne zarobki nieprzekraczające tej kwoty nie wpływają na wysokość wypłacanego świadczenia. Jeśli przychód jest wyższy od 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, ale nie przekracza 130% przeciętnego wynagrodzenia, świadczenie może zostać odpowiednio pomniejszone. Natomiast drugi próg wynosi 130% przeciętnego wynagrodzenia. Jeśli pracujący rencista przekroczy tę kwotę, ZUS zawiesi wypłatę świadczenia za dany miesiąc. Powyższe limity mają zastosowanie do wielu świadczeń emerytalno-rentowych, ale przede wszystkim mają zastosowanie przy rencie z tytułu niezdolności do pracy i rencie rodzinnej, czyli świadczeniach z ustawy wypadkowej. Zatem jeśli osoba pobierająca rentę z tytułu niezdolności do pracy co do zasady może pracować i zarabiać, albowiem jest to uregulowane prawnie, to może także kształcić się w szkole doktorskiej i otrzymywać wynagrodzenie w postaci stypendium doktoranckiego, które przysługuje każdemu doktorantowi. To samo dotyczy osób pobierających rentę rodzinną, dodatek do niej, czy też dodatek pielęgnacyjny. Nie ma żadnych podstaw do pozbawiania stypendium doktoranckiego osoby pobierające któreś z wyżej wymienionych świadczeń. Natomiast w obecnym brzmieniu projektowana ustawa jest krzywdząca i stanowi wyraźne nadużycie w tym zakresie. Reasumując, stwierdzenie, iż „wprowadzenie regulacji o nieprzysługiwaniu stypendium doktoranckiego jest warunkiem koniecznym do otrzymywania świadczeń z ustawy świadczeniowej oraz ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Wskazane świadczenia nie przysługują bowiem za okresy niezdolności do pracy (kształcenia), za które ubezpieczony (doktorant) zachowuje prawo do wynagrodzenia (stypendium doktoranckiego).” jest stwierdzeniem błędnym, krzywdzącym i niemającym potwierdzenia w obecnie obowiązujących przepisach. Ustawodawca nie może uzależniać wypłaty należnego doktorantowi kształcącemu się w szkole doktorskiej stypendium doktoranckiego, od posiadania bądź nie prawa do obojętnie jakiego świadczenia wypłacanego z ZUS na mocy ustawy świadczeniowej oraz ustawy wypadkowej. Ustawodawca powinien wskazać w projektowanej ustawie konkretne świadczenia, których otrzymanie będzie skutkować odebraniem stypendium doktoranckiego, a nie wskazywać całe ustawy. Tym bardziej, że świadczenia zawarte w tych ustawach są bardzo zróżnicowane i, co za tym idzie, zasady ich przyznawania – również. Te świadczenia, do których można dorabiać, podejmując pracę zarobkową, bez utraty prawa do świadczenia, muszą być wyraźnie uwzględnione w projektowanej ustawie, a osoby pobierające te świadczenia muszą zachować prawo do stypendium doktoranckiego. Zatem osoby, które mają prawo bądź nabędą prawo między innymi do renty z tytułu niezdolności do pracy, renty rodzinnej, dodatku do renty rodzinnej, czy też dodatku pielęgnacyjnego, muszą mieć zagwarantowane prawo do zachowania prawa do pobierania stypendium doktoranckiego w czasie kształcenia w szkole doktorskiej. Uwzględniając powyższe, rekomenduję dokonanie zmian w proponowanym projekcie ustawy przez dodanie w art. 209 ust. 1a pkt 2 PSWiN lit. c w brzmieniu:

„c) z wyłączeniem posiadania bądź nabycia prawa do świadczeń takich jak: renta z tytułu niezdolności do pracy, renta rodzinna, dodatek do renty rodzinnej, dodatek pielęgnacyjny i innych, które nie kolidują z podjęciem zatrudnienia, a tym samym kontynuacją kształcenia w szkole doktorskiej z prawem do stypendium doktoranckiego.”. Ponadto rekomenduję dokonanie wszelkich innych zmian niezbędnych do zagwarantowania zachowania prawa do stypendium doktoranckiego doktorantom kształcącym się w szkołach doktorskich, a jednocześnie pobierającym rentę z tytułu niezdolności do pracy lub rentę rodzinną. Beneficjenci tych świadczeń nie mogą być „karani” wstrzymaniem stypendium doktoranckiego z racji korzystania z przysługujących im świadczeń z ZUS. Przypominam również, że renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje z racji niepełnosprawności, ale nie determinuje ani nie wyklucza podejmowania pracy i nie koliduje z zatrudnieniem, co wynika z przepisów prawa. Zatem doktoranci pobierający te renty mogą zgodnie z prawem zarówno pracować, jak i kształcić się w szkołach doktorskich z pełnym prawem do stypendium. 63 Krakowska art. 1 pkt 4 Zgadzamy się z koniecznością objęcia doktorantów UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Interdyscyplinarna lit. a obowiązkowym ubezpieczeniem chorobowym i zniesieniem Poszerzenie katalogu urlopów związanych z rodzicielstwem, Szkoła Doktorska prawa do stypendium doktoranckiego w przypadku które uprawniają do zawieszenia kształcenia w szkole doktorantów, którzy spełniają warunki do nabycia prawa do doktorskiej, o urlop wychowawczy jest zmianą wyczekiwaną. świadczeń wynikających z ustawy świadczeniowej oraz Urlop wychowawczy będzie uznawany za powód do ustawy wypadkowej. Ten długo wyczekiwany przepis pozwoli zawieszenia kształcenia w szkole doktorskiej, jeśli będzie to na objęcie doktorantów systemem świadczeń z tytułu uzasadnione potrzebą zapewnienia osobistej opieki nad ubezpieczenia chorobowego i wypadkowego, w szczególności dzieckiem do lat 6 (a w przypadku dziecka niepełnosprawnego w trakcie urlopu związanego z rodzicielstwem. Wnioskujemy – do lat 18). Jest on wykorzystywany przez rodziców natomiast o usunięcie okresu urlopu wychowawczego w szczególnych przypadkach, przede wszystkim gdy brak jest z przyczyn zawieszenia kształcenia, które muszą być możliwości objęcia dziecka opieką instytucjonalną. obligatoryjnie akceptowane, dlatego w art. 209 ust. 1a pkt 3 Proponowana zmiana ma na celu zapewnienie, że doktoranci PSWiN prosimy o rozważnie usunięcia lit. a. Urlop ten może będą mieli możliwość zawieszenia kształcenia w szkole znacząco utrudnić organizację kształcenia oraz prowadzenia doktorskiej w sytuacjach, w których będą potrzebowali badań naukowych. zapewnić osobistą opiekę nad dzieckiem. Dzięki temu będą Stoimy na stanowisku, że decyzja o określeniu powodów do mogli skupić się na opiece nad dzieckiem, nie tracąc przy tym zawieszenia kształcenia w szkole doktorskiej innych niż możliwości kontynuowania kształcenia w szkole doktorskiej, wynikające z rodzicielstwa powinna należeć do podmiotu co dotychczas stanowiło częsty problem i mogło doprowadzić prowadzącego szkołę doktorską. Specyfika szkół doktorskich do całkowitego porzucenia kształcenia i ewentualnej dalszej jest bardzo różna. Wynika to nie tylko z wewnętrznych kariery naukowej. Tym samym, zmiana ta jest korzystna nie regulacji szkół, ale przede wszystkich z prowadzonych badań. tylko dla doktoranta, ale i całego społeczeństwa, wskazując W przypadku szkół kształcących w dyscyplinach naukowych znaczenie rodzicielstwa w mających dziś miejsce warunkach należących do dziedziny nauk ścisłych i przyrodniczych, kryzysu demograficznego. dziedziny nauk inżynieryjno-technicznych czy dziedziny nauk Niezależnie od powyższego należy oczekiwać, że doktoranci medycznych i nauk o zdrowiu wprowadzanie przerw prowadzący badania naukowe w ramach programów w badaniach i kształceniu jest niezwykle problematyczne. Dla zewnętrznych, na żywym materiale lub w dużych grupach przykładu badania prowadzone na żywym materiale nie mogą eksperymentalnych, w przypadku których czas projektu lub być łatwo odkładane w czasie. Prowadzenie analiz w dużych programu jest ograniczony, będą brali tę okoliczność pod grupach eksperymentalnych, jak np. w grupie eksperymentu uwagę w swoich planach życiowych i będą starali się tak ATLAS w CERN-ie wymaga przestrzegania określonych ram zorganizować opiekę nad dzieckiem, aby nie kolidowała ona czasowych. Badania z zakresu inżynierii materiałowej często z pracą naukową i nie powodowała istotnych opóźnień są związane z podmiotami z zakresu gospodarki i przemysłu, w realizacji projektów badawczych. a umowy o współpracy określają czas na wykonanie badań. Dodatkowym czynnikiem, który należy brać pod uwagę, są doktoraty typu double degree realizowane we współpracy międzynarodowej, które w naszej szkole doktorskiej są częste. Umowy te ściśle określają czas na przygotowanie rozprawy doktorskiej oraz nadanie stopnia doktora. Realizacja obecnych umów oraz możliwość podpisania nowych stanie się kłopotliwa w przypadku wejścia w życie proponowanych przepisów. W obliczu licznych zobowiązań i ograniczeń zmiana okresu kształcenia doktoranta i dodatkowe przerywanie badań jest problemem nie tyle dla doktoranta, co dla promotora, grupy badawczej oraz podmiotu, w którym badania są prowadzone. Rozumiemy, że w przypadku innych dyscyplin naukowych zawieszenia kształcenia mogą być wprowadzane i wtedy zasadnym jest utrata uprawnienia do stypendium doktoranckiego w okresie zawieszenia kształcenia, dlatego proponujemy rozważenie zmiany przepisu w art. 209 ust. 1a pkt 3 PSWiN na:

„3) w okresie zawieszenia kształcenia w szkole doktorskiej, z przyczyn określonych przez podmiot prowadzący szkołę doktorską w regulaminie szkoły doktorskiej, innych niż określone w art. 204 ust. 3.”. 64 Krakowska art. 1 pkt 5 Aktualny kształt proponowanego art. 216a PSWiN budzi UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Interdyscyplinarna nasze obawy co do zasadności udostępniania infrastruktury Proponowana zmiana w ustawie PSWiN ma na celu Szkoła Doktorska badawczej osobom, które de facto zakończyły badania. Dostęp zapewnienie ciągłości prowadzenia działalności naukowej do infrastruktury badawczej podmiotu nie powinien być przez osoby, które ukończyły kształcenie w szkole narzucony przez ustawodawcę jako prawo każdego doktorskiej, ale nie uzyskały jeszcze stopnia doktora, przez absolwenta szkoły doktorskiej, ale powinien być każdorazowo przyznanie im prawa do bezpłatnego korzystania indywidualnie rozważany jako konkretny przypadek. z infrastruktury badawczej i informatycznej podmiotów Korzystanie z infrastruktury badawczej, często unikatowej prowadzących te szkoły do dnia zakończenia postępowania i kosztownej powinno zawsze być uzasadnione w sprawie nadania stopnia doktora. Zmiana ta ma na celu prowadzonymi badaniami. Nasze doświadczenia w tym zapobieganie sytuacjom, w których osoby te nie mogą obszarze pokazują, że w należycie uargumentowanych kontynuować swoich badań i przygotowywać się do obrony przypadkach absolwenci takie zgody na korzystanie rozprawy doktorskiej z powodu trudności z dostępem do z infrastruktury otrzymują. Zdarzają się jednak również infrastruktury badawczej i informatycznej podmiotów przypadki, kiedy współpraca na linii doktorant–promotor lub prowadzących szkoły doktorskie, wynikających, np. doktorant–grupa badawcza nie układa się w sposób łatwy z konfliktu z promotorem. Ważne jest również, aby zauważyć, i wtedy zakończenie badań niezbędnych do przygotowania że proponowany przepis nie oznacza, że osoby te będą miały doktoratu kończy również możliwość dostępu do dostęp do infrastruktury badawczej i informatycznej bez infrastruktury badawczej. ograniczeń. Podmioty prowadzące szkoły doktorskie będą miały prawo do określenia warunków korzystania z tych zasobów, takich jak czas dostępu, zakres dostępu, czy też wymagania organizacyjne. 65 Komitet Nauk art. 1 pkt 5 Zakończenie kształcenia w szkole doktorskiej wiąże się ze UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Zootechnicznych złożeniem dysertacji doktorskiej, co oznacza zakończenie prac Proponowana zmiana w ustawie PSWiN dotyczy przyznania i Akwakultury Polskiej badawczych wymagających dostępu do infrastruktury osobom, które ukończyły kształcenie w szkole doktorskiej Akademii Nauk badawczej danego podmiotu. Utrzymanie warunków i złożyły wnioski o wszczęcie postępowania w sprawie bezpłatnego korzystania z tej infrastruktury przez osoby, które nadania stopnia doktora, prawa do bezpłatnego korzystania zakończyły formalny etap kształcenia, wydaje się z infrastruktury badawczej i informatycznej podmiotów nieuzasadnione, zwłaszcza że wiąże się z dodatkowymi prowadzących te szkoły do dnia zakończenia postępowania wymaganiami organizacyjnymi, takimi jak: wyznaczenie w sprawie nadania stopnia doktora. Kształcenie w szkole procedury udostępnienia laboratorium (w tym np. wydawanie doktorskiej kończy się złożeniem rozprawy doktorskiej. Z tą kluczy), zapewnienie odpowiedniego nadzoru oraz kontrola chwilą osoby kształcące się w szkołach doktorskich tracą dostępu – co komplikuje sytuację, biorąc pod uwagę, że status doktoranta. W czasie po złożeniu rozprawy doktorskiej absolwent szkoły doktorskiej nie jest już formalnie powiązany w szkole doktorskiej, a przed uzyskaniem stopnia doktora z jednostką. osoby, które wszczęły postępowanie o nadanie tego stopnia, nie będąc już formalnie związanymi z podmiotem Mając na uwadze czasami długi okres od obrony pracy prowadzącym szkołę doktorską, mogą mieć trudności doktorskiej do jej zatwierdzenia przez rady dyscyplin z korzystaniem z jego zasobów (w szczególności naukowych, zwłaszcza rady naukowe instytutów, informatycznych, sprzętowych, czy laboratoriów), co de facto proponowany przepis powinien być uszczegółowiony. Przez nie pozwala na prowadzenie badań, czasami niezbędnych do „zakończenie postępowania o nadanie stopnia naukowego przygotowania się do obrony rozprawy doktorskiej. doktora” należy rozumieć zatwierdzenie przez odpowiedni Proponowana zmiana ma na celu zapewnienie ciągłości organ jednostki (radę dyscypliny naukowej, senat, radę prowadzenia działalności naukowej przez osoby, które naukową instytutu) uchwały o nadaniu stopnia naukowego ukończyły kształcenie w szkole doktorskiej, ale nie uzyskały doktora. jeszcze stopnia doktora. Dzięki temu będą one mogły Zasadnym rozwiązaniem wydaje się zapewnienie dostępu do kontynuować swoje badania i przygotowywać się do obrony infrastruktury informatycznej, która może istotnie wspierać rozprawy doktorskiej, korzystając z infrastruktury badawczej absolwenta w procesie przygotowania się do obrony pracy i informatycznej podmiotów prowadzących szkoły doktorskie. doktorskiej – zwłaszcza w zakresie opracowania odpowiedzi Należy również wskazać, że przez „zakończenie postępowania na pytania recenzentów, co może wymagać korzystania w sprawie nadania stopnia doktora” rozumie się zakończenie z zasobów bibliotecznych i specjalistycznego postępowania prowadzonego na podstawie przepisów PSWiN, oprogramowania. tj. jego ostateczne rozstrzygnięcie przez właściwy organ Należy rozważyć też wprowadzenie przepisu określającego uprawniony do nadania stopnia doktora. Nie ma potrzeby okres dostępu do infrastruktury informatycznej po doprecyzowywania tego pojęcia w PSWiN, gdyż wynika ono zakończeniu szkoły doktorskiej, który mógłby trwać do z przepisów regulujących postępowanie w sprawie nadania określonego wyżej „zakończenia postępowania o nadanie stopnia doktora. stopnia naukowego doktora”. Nie znajduje również uzasadnienia ograniczenie projektowanego rozwiązania wyłącznie do infrastruktury informatycznej. W indywidualnych przypadkach przygotowanie do obrony rozprawy doktorskiej lub odniesienie się do uwag recenzentów może wymagać przeprowadzenia dodatkowych analiz, badań lub weryfikacji wyników z wykorzystaniem infrastruktury badawczej. Z tego względu projekt przewiduje możliwość korzystania zarówno z infrastruktury badawczej, jak i informatycznej. Nie oznacza to jednak, że osoby te będą miały dostęp do infrastruktury badawczej i informatycznej bez ograniczeń. Podmioty prowadzące szkoły doktorskie będą miały prawo do określenia warunków korzystania z tych zasobów, takich jak czas dostępu, zakres dostępu, czy też wymagania organizacyjne. 66 Uniwersytet art. 6 Art. 6 projektowanej ustawy zakłada dostosowanie UWAGI UWZGLĘDNIONE Ignatianum regulaminu szkół doktorskich do wymagań określonych W celu zapewnienia możliwości dostosowania regulaminów w Krakowie w brzmieniu zaproponowanym niniejszą ustawą w okresie szkół doktorskich do projektowanych zmian oraz ich wejścia 6 miesięcy od wejścia w życie ustawy. Wejście w życie ustawy w życie planowane jest wprowadzenie przepisu przejściowego planowane jest z kolei na 1 stycznia 2026 r., co zobowiązuje wyłączającego stosowanie art. 205 ust. 2 PSWiN uczelnie do dostosowania regulaminów do dnia 30 czerwca w odniesieniu do zmian regulaminów dokonywanych na 2026 r. podstawie projektowanej ustawy. Rozwiązanie to pozwoli Jednocześnie w mocy pozostaje przepis art. 205 ust. 2 PSWiN, podmiotom prowadzącym szkoły doktorskie na wprowadzenie który zakłada, że regulamin uchwala się co najmniej na niezbędnych zmian w regulaminach w terminie określonym 5 miesięcy przed rozpoczęciem roku akademickiego tj. do w przepisach przejściowych, bez konieczności zachowania końca kwietnia, tak aby wszedł on w życie od kolejnego roku 5-miesięcznego terminu przewidzianego w art. 205 ust. 2 akademickiego (przepisy stosowane również do zmian PSWiN. regulaminu – art. 205 ust. 5 PSWiN). W związku z powyższym wydaje się koniecznym dodanie przepisu przejściowego, który uchyli zastosowanie terminu określonego w art. 205 ust. 2 PSWiN w odniesieniu do zmian w regulaminie wprowadzanym na mocy art. 6 projektowanej ustawy, co z kolei pozwoli na ich wejście w życie począwszy od roku akademickiego 2026/2027. Przy obecnym brzmieniu przepisów wprowadzenie zmian do regulaminów szkół doktorskich w terminie gwarantowanym projektowaną ustawą, tj. do końca czerwca, uniemożliwi ich wejście w życie od kolejnego roku akademickiego, nie zostanie bowiem dotrzymany termin 5 miesięcy przed rozpoczęciem roku akademickiego, od którego regulamin miałby wejść w życie. 67 Krakowska art. 6 pkt 1 Z perspektywy szkoły doktorskiej współtworzonej przez Interdyscyplinarna 6 instytutów naukowych Polskiej Akademii Nauk oraz dwa Szkoła Doktorska wydziały Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie wprowadzenie zmian w ciągu 6 miesięcy jest niemożliwe do zrealizowania. Zmiany w regulacjach szkoły doktorskiej współtworzonej przez kilka niezależnych podmiotów muszą być zaakceptowane merytorycznie, a następnie prawnie przez wszystkie niezależne podmioty. Następnie proponowany regulamin jest konsultowany z samorządami wszystkich jednostek. Dopiero po wprowadzeniu korekt i ponownej akceptacji merytorycznej oraz prawnej dokument może być przekazany do rad naukowych oraz senatu poszczególnych jednostek w celu uchwalenia. Warto w tym miejscu nadmienić, że niektóre z instytutów naukowych Polskiej Akademii Nauk mają posiedzenia rad naukowych co ok. 4 miesiące. Z tego powodu okres 6 miesięcy jest zbyt krótki do zrealizowania wskazanego w ww. przepisie zadania. W przypadku odstąpienia w projekcie ustawy od przepisów narzucających konieczność określania przyczyn zawieszenia kształcenia innych niż związane z rodzicielstwem termin ustalony w art. 6 ust. 1 nie będzie problematyczny. W przeciwnym przypadku wskazane będzie jednak jego wydłużenie. Przepisy PSWiN obowiązują w takim samym zakresie szkoły doktorskie prowadzone przez jeden podmiot, np. uczelnię, jak i szkoły doktorskie współtworzone przez kilka podmiotów. Z praktycznego punktu widzenia podejmowanie decyzji w obrębie jednej jednostki jest nieporównywalnie szybsze niż w obrębie koalicji podmiotów. 68 Komitet Rehabilitacji, uzasadnienie W uzasadnieniu wskazuje się, iż doktoranci w procesie UWAGA WYJAŚNIONA Kultury Fizycznej kształcenia „są”, bądź „będą” w pewnym zakresie traktowani Projektowane rozwiązania nie prowadzą do automatycznego i Integracji Społecznej jak pracownicy. nabycia prawa do świadczeń z dwóch źródeł. W przypadku Polskiej Akademii Zdarza się, że doktoranci są zatrudniani jednocześnie jednoczesnego pozostawania przez doktoranta w stosunku Nauk w uczelni czy w innym miejscu pracy na podstawie umowy pracy oraz pobierania stypendium doktoranckiego o pracę i z tego tytułu podlegają obowiązkowemu zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 13 października ubezpieczeniu chorobowemu, co oczywiście na podstawie 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych dotyczące zbiegu Kodeksu pracy i ustawy świadczeniowej uprawnia ich do tytułów do ubezpieczeń, w szczególności art. 9 ust. 1 tej otrzymywania świadczeń z tytułu choroby czy macierzyństwa. ustawy. Sprowadzając stypendium do wynagrodzenia i obejmując W konsekwencji podleganie ubezpieczeniom z tytułu stosunku doktorantów obowiązkowym ubezpieczeniem chorobowym, pracy oraz otrzymywanie stypendium doktoranckiego jest spowoduje się, że świadczenie z tytułu np. choroby będzie oceniane zgodnie z zasadami dotyczącymi zbiegu tytułów wypłacane jednocześnie z obu źródeł. ubezpieczeniowych. Objęcie doktorantów obowiązkowym ubezpieczeniem chorobowym nie oznacza zatem, że świadczenia z tytułu choroby lub macierzyństwa będą przysługiwały jednocześnie z obu tytułów. 69 Koordynator projektu dodatkowa Postuluje się utrzymanie statusu doktoranta po ukończeniu UWAGI NIEUWZGLĘDNIONE SprawdzaMy propozycja kształcenia w szkole doktorskiej, z wyłączeniem prawa do Porównaj uwaga nr 35. legislacyjna stypendium. Byłoby to systemowe rozwiązanie, które Nie znajduje uzasadnienia postulat utrzymania statusu stanowiłoby odpowiedź na problemy związane m.in. doktoranta po ukończeniu kształcenia w szkole doktorskiej do z ubezpieczeniami społecznymi w tym kłopotliwym dla czasu zakończenia postępowania w sprawie nadania stopnia doktoranta okresie. W związku z tym kompromisową zmianą doktora ani odpowiedniego stosowania do tych osób praw jest modyfikacja polegająca na ukształtowaniu art. 216a i obowiązków przysługujących doktorantom. PSWiN w sposób następujący: Status doktoranta jest nierozerwalnie związany

„Art. 216a. Osoba, która ukończyła kształcenie w szkole z uczestnictwem w procesie kształcenia w szkole doktorskiej. doktorskiej i złożyła wniosek, o którym mowa w art. 189 ust. 1, Po jego zakończeniu brak jest podstaw do utrzymywania tego zachowuje prawo do bezpłatnego korzystania z infrastruktury statusu wyłącznie w celu zachowania określonych uprawnień, badawczej i informatycznej podmiotu prowadzącego tę szkołę takich jak możliwość posługiwania się legitymacją doktoranta, na zasadach dotyczących doktorantów, chyba że określi je korzystania z pozostałych uprawnień ustawowych, czy senat albo rada naukowa w drodze uchwały”. zachowania afiliacji. Prowadziłoby to do nieuzasadnionego Ponadto należałoby uzupełnić tę regulację o przepis rozszerzenia katalogu praw przysługujących osobom, które stanowiący, iż osoby te mają prawo dalszego posługiwania się nie odbywają już kształcenia w szkole doktorskiej. legitymacją doktoranta oraz stosuje się do nich odpowiednio Jednocześnie projekt odpowiada na zidentyfikowany problem art. 210–214 i art. 360 ust. 2 pkt 1 PSWiN. W związku praktyczny przez dodanie art. 216a PSWiN, zapewniającego z powyższym zwracamy uwagę na konieczność dalszych prac osobom, które ukończyły kształcenie w szkole doktorskiej nad projektem ustawy w celu uwzględnienia postulatu i złożyły wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie przedłużenia statusu doktoranta dla osób, które ukończyły nadania stopnia doktora, prawo do bezpłatnego korzystania kształcenie w szkole doktorskiej, i zachowania praw z tym z infrastruktury badawczej i informatycznej podmiotu związanych, z wyłączeniem prawa do stypendium prowadzącego szkołę doktorską do dnia zakończenia tego doktoranckiego (za wyjątkiem sytuacji opisanej w art. 209 postępowania. Rozwiązanie to umożliwia przygotowanie do ust. 8 PSWiN). Utrzymanie statusu doktoranta w takim obrony rozprawy doktorskiej oraz prowadzenie niezbędnych kształcie miałoby także wpływ na publikowanie wyników prac badawczych bez konieczności utrzymywania statusu badań oraz sam proces ewaluacji dorobku naukowego doktoranta. Szczegółowe warunki korzystania z infrastruktury doktoranta ze względu na dalszą możliwość afiliacji, a więc badawczej i informatycznej będą określane przez senat albo wskazania jednostki naukowej, z którą doktorant jest radę naukową podmiotu prowadzącego szkołę doktorską, co formalnie związany. Istotne uzasadnienie dla proponowanego pozwoli uwzględnić specyfikę organizacyjną poszczególnych rozwiązania stanowi także sytuacja prawna doktorantów instytucji. zagranicznych przebywających na terytorium Przyjęcie rozwiązania proponowanego w uwadze Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na pobyt prowadziłoby do stworzenia kategorii osób nieodbywających czasowy w celu kształcenia się na studiach. Zgodnie z art. 145 już kształcenia, lecz zachowujących status doktoranta ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach zezwolenie i związane z nim uprawnienia, co byłoby niespójne to jest udzielane maksymalnie na okres kształcenia w szkole z pozostałymi przepisami PSWiN dotyczącymi kształcenia w doktorskiej przedłużony o 6 miesięcy. Trzeba więc podnieść, szkole doktorskiej. Wystarczające i proporcjonalne jest więc iż regulacja pozwalająca na zachowanie statusu doktoranta zapewnienie tym osobom prawa do korzystania w proponowanym kształcie do dnia zakończenia z infrastruktury badawczej i informatycznej na zasadach postępowania w sprawie nadania stopnia doktora byłaby określonych przez podmiot prowadzący szkołę doktorską. rozwiązaniem systemowym i wykluczyłaby ryzyko Nie znajduje zatem uzasadnienia również proponowana wygaśnięcia podstawy prawnej pobytu na terenie zmiana brzmienia art. 216a PSWiN polegająca na przyznaniu Rzeczypospolitej Polskiej przed zakończeniem tegoż osobom, które ukończyły kształcenie w szkole doktorskiej, postępowania. Dotychczasowe rozwiązania dotyczące prawa do korzystania z infrastruktury badawczej legalności pobytu cudzoziemców są niewystarczające z uwagi i informatycznej „na zasadach dotyczących doktorantów”. na często występującą długotrwałość postępowań o nadanie Osoby te nie posiadają już statusu doktoranta, a projektowany stopnia doktora. Utrzymanie statusu doktoranta wiąże się art. 216a ma na celu przyznanie im szczególnego uprawnienia także z dostępem do skrzynki pocztowej w domenie uczelni, umożliwiającego przygotowanie się do obrony rozprawy czy wieloma innymi przywilejami, które są istotne doktorskiej oraz zakończenie postępowania w sprawie nadania z perspektywy osoby przygotowującej się do obrony. stopnia doktora. Z tego względu zasady korzystania 70 Ogólnopolskie dodatkowy Jako środowisko bezpośrednio zaangażowane w realizację z infrastruktury powinny być określane odrębnie przez senat Porozumienie Szkół postulat procesu kształcenia doktorantów, pragniemy zwrócić uwagę albo radę naukową podmiotu prowadzącego szkołę doktorską, Doktorskich legislacyjny na kwestię statusu doktoranta po złożeniu rozprawy z uwzględnieniem specyfiki organizacyjnej danego podmiotu doktorskiej. Zgodnie z obowiązującymi przepisami (art. 204 oraz statusu tych osób. ust. 1 PSWiN) złożenie rozprawy skutkuje zakończeniem Jednocześnie projektowany przepis zostanie doprecyzowany kształcenia i utratą statusu doktoranta, co w praktyce bywa przez wskazanie, że wniosek, o którym mowa w art. 189 ust. 1 źródłem trudności organizacyjnych, prawnych i technicznych, PSWiN, powinien zostać złożony w podmiocie prowadzącym zarówno dla samych doktorantów, jak i podmiotów szkołę doktorską, w której osoba ukończyła kształcenie. prowadzących szkoły doktorskie. W związku z powyższym, Pozwoli to jednoznacznie określić podmiot zobowiązany do proponujemy uzupełnienie projektowanych zmian zapewnienia dostępu do infrastruktury badawczej o rozwiązanie umożliwiające zachowanie statusu doktoranta – i informatycznej. bez prawa do stypendium (z wyjątkiem sytuacji, o której mowa w art. 209 ust. 8 PSWiN) – przez okres maksymalnie 6 miesięcy od dnia ukończenia kształcenia w szkole doktorskiej, nie dłużej jednak niż do dnia uzyskania stopnia doktora. Proponowane rozwiązanie nie wykraczałoby poza 72 miesiące maksymalnego okresu kształcenia przewidzianego w PSWiN i odpowiadałoby logice, zgodnie z którą to uzyskanie stopnia doktora, a nie samo złożenie rozprawy, kończy relację doktoranta z podmiotem prowadzącym szkołę doktorską. Zachowanie statusu doktoranta w omawianym okresie:

– zapewni ciągłość dostępu do infrastruktury badawczej i informatycznej,

– umożliwi korzystanie z legitymacji doktoranta i adresu służbowego e-mail,

– pozwoli na bezkonfliktowe (pod względem formalnym) zakończenie działań projektowych i administracyjnych (np. umów grantowych, rozliczenia delegacji itp.),

– umożliwi zachowanie prawa do pobytu w Polsce (dotyczy obcokrajowców spoza Unii Europejskiej),

– wzmocni spójność formalno-prawną relacji między doktorantem a uczelnią lub instytutem. W naszej ocenie proponowana zmiana odpowiada potrzebom środowiska akademickiego, jest racjonalna systemowo i organizacyjnie. 71 Rada Młodych dodatkowy Zastrzeżenia budzi brak kontynuacji statusu doktoranta po Naukowców postulat ukończeniu kształcenia, co utrudnia zachowanie afiliacji legislacyjny naukowej i może negatywnie wpływać na sytuację prawną, zwłaszcza w przypadku cudzoziemców. Rada rekomenduje rozważenie przedłużenia statusu doktoranta (z wyłączeniem prawa do stypendium) do czasu zakończenia postępowania o nadanie stopnia doktora, co pozwoliłoby na pełną integrację zmian dotyczących infrastruktury i zabezpieczenia społecznego. 72 Instytut Chemii dodatkowy Dobrym rozwiązaniem wydaje się przeniesienie kosztów UWAGA WYJAŚNIONA Bioorganicznej postulat związanych z wynagrodzeniem doktorantów w czasie Zgodnie z proponowanymi przepisami sytuacja opisana Polskiej Akademii legislacyjny zawieszenia ich kształcenia na ZUS, po odpowiednim w uwadze będzie mogła mieć miejsce. Nauk opodatkowaniu stypendiów doktoranckich. Niestety koszty Projekt nie przewiduje opodatkowania stypendium tego odczują doktoranci, szczególnie ci przed oceną doktoranckiego. Stypendium doktoranckie nie jest śródokresową, których stypendium już obecnie jest bardzo wynagrodzeniem za pracę, a projektowane rozwiązania niskie. Prosimy więc o rozważenie zwiększenia stypendium dotyczą wyłącznie objęcia doktorantów ochroną z zakresu doktoranckiego przed oceną śródokresową z 37% do 47% ubezpieczenia chorobowego i wypadkowego. W przypadku wynagrodzenia profesora poprzez zmianę art. 209 ust. 4 pkt 1długotrwałej niezdolności do odbywania kształcenia po PSWiN. upływie okresu, w którym przysługuje stypendium ustalane na zasadach analogicznych do wynagrodzenia za czas choroby, doktorant będzie otrzymywał zasiłek z ubezpieczenia społecznego finansowany ze środków FUS. Jeżeli chodzi o postulat zwiększenia wysokości stypendium doktoranckiego przed oceną śródokresową z 37% do 47% wynagrodzenia profesora wykracza on poza zakres przedmiotowej nowelizacji, której głównym celem jest uregulowanie zasad zawieszenia kształcenia oraz objęcie doktorantów odpowiednią ochroną ubezpieczeniową. 73 Instytut Chemii dodatkowy Wnioskujemy o dodatkową zmianę w PSWiN dotyczącą UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Bioorganicznej postulat wyboru członków komisji do oceny śródokresowej Problem podniesiony w uwadze wykracza poza zakres zmian Polskiej Akademii legislacyjny doktoranta. W trosce o najwyższą jakość kształcenia przewidzianych tą nowelizacją ustawy. Nauk doktorantów pojawiła się potrzeba doprecyzowania art. 202 ust. 4 PSWiN dotyczącego zasad funkcjonowania komisji do ocen śródokresowych naszych doktorantów. Dotychczasowy przepis wskazuje, że w skład komisji powinna wejść osoba „(…) posiadająca stopień doktora habilitowanego lub tytuł profesora w dyscyplinie, w której przygotowywana jest rozprawa doktorska (…)”. Praktyka pokazała, że przepis ten stanowi ograniczenie optymalnego dla tematu doktoratu wyboru członka komisji. Na przykład jedną z dyscyplin w Poznańskiej Szkole Doktorskiej Instytutów PAN stanowią nauki medyczne. Jak przekonaliśmy się niedawno, ogromną trudnością jest znalezienie osoby z dyscypliny nauki medyczne, która byłaby w stanie ocenić projekt na bardzo zaawansowanym poziomie molekularnym. Jednocześnie posiadamy bliskie kontakty z wybitnymi specjalistami z dyscyplin pokrewnych, np. nauk biologicznych, którzy niezwykle fachowo potrafiliby dokonać takiej oceny. Dlatego proponujemy dodanie do przepisu sformułowania: „lub pokrewnej”. 2, Projekt ustawy nie wymagał zasięgnięcia opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji ani uzgodnienia z właściwymi organami i instytucjami Unii Europejskiej, w tym Europejskim Bankiem Centralnym.

3. Żaden podmiot nie zgłosił zainteresowania pracami nad projektem ustawy w trybie ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2025 r. poz. 677, z późn. zm.). Zestawienie nieuwzględnionych uwag z opiniowania projektu ustawy o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (UDER70) Lp. Podmiot zgłaszający Jednostka Treść uwagi Stanowisko Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego uwagę redakcyjna projektu 1 Konferencja Rektorów art. 1 pkt 1 W art. 1 w pkt 1 dotychczasową treść proponuje się oznaczyć UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Uniwersytetów jako lit. a i dodać lit. b w brzmieniu: Nie każde zwolnienie lekarskie będzie musiało wiązać się Polskich „b) dodaje się ust. 4 w brzmieniu: z potrzebą zawieszenia kształcenia przez doktoranta. 2 Konferencja Rektorów „4. Podmiot prowadzący szkołę doktorską zawiesza Doktorant powinien mieć prawo zadecydować, czy złoży Akademickich Szkół kształcenie doktoranta na okres odpowiadający okresowi wniosek o zawieszenie kształcenia do podmiotu Polskich jego niezdolności do pracy z powodu choroby, prowadzącego szkołę doktorską, czy też nie. Wówczas poświadczonej zaświadczaniem lekarskim.””. kształcenie doktoranta może zostać zawieszone na czas jego Przyjęcie proponowanej poprawki wymaga dostosowania niezdolności do pracy (kształcenia). Należy podkreślić, że projektowanego brzmienia art. 209 ust. 1a pkt 3 lit. b ustawy kształcenie w szkole doktorskiej ma specyficzny charakter z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i wymaga indywidualnego podejścia do każdego doktoranta, i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.), zwanej dalej dlatego też rozstrzygnięcie w sprawie zawieszenia kształcenia „PSWiN”, art. 5 projektu oraz brzmienia art. 345 ust. 1 pkt 10a powinno być podejmowane po weryfikacji indywidualnej PSWiN. sytuacji doktoranta i dotychczasowego przebiegu jego Uzasadnienie: kształcenia. Tryb wnioskowy jest właściwym rozwiązaniem W związku z planowanym objęciem doktorantów w przypadku zawieszenia kształcenia w szkole doktorskiej, obowiązkowym ubezpieczeniem chorobowym za konieczne ponieważ pozwala na indywidualne rozpatrzenie sytuacji należy uznać zrównanie zasad postępowania w przypadku każdego doktoranta i zapewnia sprawiedliwe rozstrzygnięcie. choroby pracowników i doktorantów, w szczególności W tym kontekście złożenie wniosku nie jest więc niepotrzebną w zakresie usprawiedliwiania nieobecności z powodu biurokracją i nie powinno być przyczyną wzmożonego stresu choroby. Projekt zakłada, że w przypadku niezdolności dla doktoranta. doktoranta do pracy (odbywania kształcenia) wymagany jest jego wniosek o zawieszenie kształcenia. Rozwiązanie takie należy ocenić negatywnie. Zawieszenie takie powinno być przyznawane z urzędu na podstawie zaświadczenia lekarskiego przekazanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, zwany dalej „ZUS”, płatnikowi składek, czyli w tym przypadku podmiotowi prowadzącemu szkołę doktorską, alternatywnie w formie dokumentu papierowego. Rozwiązanie takie znacznie usprawni proces oraz zmniejszy obciążenia biurokratyczne. Będzie też bardzo korzystne dla doktorantów, którzy obecnie nierzadko mają problem ze zrozumieniem zawiłości systemu ubezpieczeń społecznych. Wielu z nich nie ma świadomości potrzeby poinformowania podmiotu prowadzącego szkołę doktorską o wystawionym w systemie teleinformatycznym zaświadczeniu lekarskim, co w niektórych przypadkach skutkuje wszczęciem postępowania o skreślenie z listy doktorantów w związku z niewywiązywaniem się z obowiązków wynikających z procesu kształcenia w szkole doktorskiej (np. nieobecność w trakcie oceny śródokresowej). Sytuacje takie przysparzają doktorantom borykającym się z chorobą niepotrzebnego stresu. Rezygnacja z obowiązku składania wniosku o zawieszenie kształcenia zaoszczędziłaby doktorantom tego stresu. 3 Konferencja Rektorów Warte rozważenia jest zrównanie zasad postępowania UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Uniwersytetów w przypadku choroby pracowników i doktorantów, Brak jest podstaw do wprowadzenia automatycznego Polskich w szczególności w zakresie usprawiedliwiania nieobecności zawieszenia kształcenia na podstawie samego zaświadczenia z powodu choroby. Projekt zakłada, że w przypadku o czasowej niezdolności do odbywania kształcenia. niezdolności doktoranta do pracy (odbywania kształcenia) Zawieszenie kształcenia jest instytucją dotyczącą organizacji wymagany jest jego wniosek o zawieszenie kształcenia. procesu kształcenia i powinno następować na wniosek Rozwiązanie takie należy ocenić negatywnie. Zawieszenie doktoranta. Sam fakt wystąpienia niezdolności do odbywania takie powinno być przyznawane z urzędu na podstawie kształcenia nie oznacza bowiem, że dalsza realizacja zaświadczenia lekarskiego przekazanego przez ZUS indywidualnego planu badawczego jest niemożliwa lub płatnikowi składek, czyli w tym przypadku podmiotowi wymaga zawieszenia. prowadzącemu szkołę doktorską, alternatywnie w formie Nie każde zwolnienie lekarskie będzie wiązało się z potrzebą dokumentu papierowego. Rozwiązanie takie znacznie zawieszenia kształcenia. Doktorant powinien mieć możliwość usprawni proces oraz zmniejszy obciążenia biurokratyczne. podjęcia decyzji, czy wystąpi z wnioskiem o zawieszenie Niewprowadzenie takiej zmiany wymaga klaryfikacji, czy kształcenia. Kształcenie w szkole doktorskiej ma specyficzny jednoczesne korzystanie przez doktoranta ze zwolnienia charakter, oparty w dużej mierze na indywidualnej pracy lekarskiego w miejscu pracy oraz brak zawieszenia kształcenia badawczej, dlatego rozstrzygnięcie w sprawie zawieszenia w szkole doktorskiej, w tym np. realizacja praktyk w tym powinno następować po analizie indywidualnej sytuacji okresie, nie będzie powodować kwestionowania przez ZUS doktoranta oraz dotychczasowego przebiegu jego kształcenia. podstaw do korzystania z odpowiednich świadczeń Tryb wnioskowy nie stanowi zatem zbędnego obciążenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby w miejscu administracyjnego, lecz pozwala na elastyczne i adekwatne do pracy. Sprecyzowania wymaga zwłaszcza sytuacja otrzymania okoliczności zastosowanie instytucji zawieszenia. przez uczelnię informacji o zwolnieniu lekarskim danego Jednocześnie korzystanie przez doktoranta ze świadczeń doktoranta w kontekście prawa do realizacji praktyk z ubezpieczenia społecznego nie jest uzależnione od dydaktycznych w okresie zwolnienia. zawieszenia kształcenia. Projekt nie zakłada, aby każda Ponadto proponowane brzmienie art. 204 ust. 3 pkt 2 PSWiN niezdolność do odbywania kształcenia skutkowała umożliwia niewprowadzenie do regulaminu szkoły zawieszeń zawieszeniem, a ocena wpływu tej niezdolności na tok z tytułu choroby lub wypadku. W takim przypadku pomimo kształcenia powinna następować indywidualnie. odprowadzania składki chorobowej przez doktoranta nie Nie znajduje również uzasadnienia wprowadzenie obowiązku będzie on mógł skorzystać z wypłaty zasiłku chorobowego. uwzględniania w regulaminach szkół doktorskich przesłanki Taka możliwość wydaje się sprzeczna z zamysłem zawieszenia z powodu choroby lub wypadku. Celem proponowanej nowelizacji, dlatego też wnioskujemy projektowanej regulacji jest zwiększenie elastyczności o wprowadzenie obowiązku zawieszeń w regulaminach szkół organizacji kształcenia przez umożliwienie podmiotom z tytułu choroby lub wypadku. prowadzącym szkoły doktorskie określania dodatkowych przesłanek zawieszenia, z uwzględnieniem specyfiki danej szkoły doktorskiej oraz prowadzonych badań naukowych. 4 Konferencja Rektorów Należy doprecyzować art. 204 ust. 3 pkt 2 PSWiN poprzez UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Akademickich Uczelni wskazanie dopuszczalnych przyczyn zawieszenia kształcenia Zgodnie z przepisami regulamin szkoły doktorskiej powinien Medycznych np. poprzez uregulowanie, iż taką przyczyną mogą być zawierać szczegółowe zasady dotyczące zawieszania przedłużające się badania naukowe lub ważne przyczyny kształcenia. Regulamin szkoły doktorskiej powinien zostać osobiste lub losowe. skonsultowany z samorządem doktorantów, który reprezentuje interesy tej grupy. Wynikiem wspólnych ustaleń powinien być katalog dopuszczalnych powodów zawieszenia kształcenia. Decyzję o pozostawieniu tego w gestii podmiotu albo podmiotów prowadzących szkołę doktorską (w porozumieniu z samorządem doktorantów) podjęto z uwagi na znaczenie autonomii w sektorze szkolnictwa wyższego i nauki, ale przede wszystkim, aby rozwiązania wypracowane wewnątrz szkoły doktorskiej rzeczywiście odpowiadały na potrzeby doktoratów danej szkoły. Warto jednak wskazać, że mimo posiadanej autonomii podmiot prowadzący szkołę doktorską powinien określić te warunki w sposób zgodny z prawem i zapewniający sprawiedliwe traktowanie wszystkich doktorantów. 5 Konferencja Rektorów art. 1 pkt 3 Warte rozważenia jest wprowadzenie na gruncie PSWiN UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Uniwersytetów mechanizmów odwoławczych w procedurze ubiegania się Zgodnie z przepisami regulamin szkoły doktorskiej powinien Polskich o zawieszenie kształcenia – stosowania w takiej sytuacji zawierać szczegółowe zasady dotyczące kształcenia, w tym ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania warunki i tryb jego zawieszania. W związku z tym to administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691) lub regulamin szkoły doktorskiej powinien określać procedurę wewnętrznych mechanizmów odwoławczych. odwoławczą w sprawach dotyczących zawieszania kształcenia przez doktorantów. Mając na uwadze autonomię podmiotów prowadzących szkoły doktorskie w zakresie określania warunków odbywania kształcenia, należy przyjąć, że propozycja, aby tryb odwoławczy w sprawach związanych z zawieszeniem kształcenia uregulować na gruncie przepisów PSWiN, nie jest właściwa. 6 Konferencja Rektorów art. 1 pkt 4 Art. 1 pkt 4 lit. a proponuje się rozszerzyć o zmianę ust. 1 UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Akademickich Szkół lit. a w art. 209 PSWiN przez nadanie mu brzmienia: Kwestia posiadania stopnia doktora uzyskanego za granicą jest Polskich „1. Doktorant nieposiadający stopnia doktora lub już regulowana przez przepisy dotyczące uznawania stopni równorzędnego, uzyskanego w kraju lub za granicą, otrzymuje naukowych i stopni w zakresie sztuki, a zatem nie wymaga stypendium doktoranckie.”. odrębnego doprecyzowania w art. 209 ust. 1 PSWiN. Brak jest Uzasadnienie: podstaw do przyjęcia, że pojęcie „stopnia doktora”, którym posługuje się ten przepis, odnosi się wyłącznie do stopni Dodanie do art. 209 ust. 1 PSWiN wyrazów: „lub nadawanych w Polsce. równorzędnego, uzyskanego w kraju lub za granicą” Ponadto wskazanie w uwadze art. 93 ust. 8 PSWiN nie doprecyzowałoby, że stypendium doktoranckiego nie może przesądza o konieczności analogicznej regulacji w art. 209 otrzymywać doktorant, który uzyskał stopień doktora za PSWiN. Przepis dotyczący świadczeń dla studentów został granicą. W obecnym stanie prawnym powyższa kwestia nie skonstruowany odmiennie, a sam fakt, że ustawodawca użył jest precyzyjnie uregulowana. Pojawiają się więc uzasadnione sformułowania „uzyskany w kraju lub za granicą”, nie oznacza wątpliwości, czy przepis dotyczy osób, które uzyskały stopień automatycznie luki w art. 209 ust. 1 PSWiN. doktora lub równoważny za granicą. Należy zwrócić uwagę, Niezależnie od powyższego, proponowana zmiana ma że w przypadku stypendiów z funduszu stypendialnego dla charakter doprecyzowujący i wykracza poza zakres studentów taka regulacja znajduje się w art. 93 ust. 8 PSWiN. przedmiotowy projektowanej ustawy. 7 Zakład Ubezpieczeń art. 1 pkt 4 Sygnalizujemy konieczność uzupełnienia treści dodawanego UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Społecznych lit. c ust. 5a w art. 209, obok przywołania przepisów ustawy z dnia Projektowany art. 209 ust. 1b PSWiN (poprzednio art. 209 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2025 r. poz. 277, ust. 5a) reguluje wyłącznie zasady ustalania wysokości z późn. zm.), zwanej dalej „Kodeksem pracy”, o wskazanie stypendium doktoranckiego przysługującego w okresie ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych niezdolności doktoranta do odbywania kształcenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa poprzedzającym okres pobierania zasiłku chorobowego. (Dz. U. z 2026 r. poz. 854), zwanej dalej „ustawą zasiłkową”. W tym zakresie zasadne jest odwołanie do art. 92 Kodeksu Co do zasady bowiem prawo do zasiłków z ubezpieczenia pracy, który określa zasady ustalania świadczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa i ich wysokość przysługującego za początkowy okres niezdolności do pracy. ustalane są na podstawie przepisów ustawy zasiłkowej. Natomiast prawo do zasiłku chorobowego, jego wysokość Zwracamy uwagę także na uzasadnienie projektowanej oraz zasady wypłaty wynikają bezpośrednio z przepisów zmiany ww. przepisów (str. 8, drugi akapit), zgodnie z którym ustawy zasiłkowej i będą stosowane do doktorantów na do doktorantów niezdolnych do kształcenia będą miały zasadach ogólnych. Nie ma zatem potrzeby zamieszczania zastosowanie przepisy Kodeksu pracy o wynagrodzeniu w art. 209 ust. 1b PSWiN dodatkowego odesłania do tej przysługującym w okresie czasowej niezdolności do pracy. Za ustawy. czas niezdolności do odbywania kształcenia przepis ten będzie Jednocześnie uwaga dotycząca podmiotu wypłacającego stanowił podstawę do ustalenia wysokości stypendium zasiłek została uwzględniona na poziomie uzasadnienia doktoranckiego wypłacanego przez podmiot prowadzący projektu. Doprecyzowano, że wypłata zasiłków będzie szkołę doktorską, a następnie – do zasiłku chorobowego. następowała zgodnie z zasadami określonymi w ustawie W przytoczonym fragmencie uzasadnienia wskazano, że zasiłkowej, a więc przez ZUS albo przez płatnika składek „następnie zasiłek chorobowy wypłacany będzie przez ZUS.” uprawnionego do ustalania i wypłaty zasiłków. Mając jednak na uwadze art. 61 ustawy zasiłkowej oraz przedstawiony projekt zmian regulacji dotyczących doktorantów, zwracamy uwagę, że do ustalania doktorantowi uprawnień do zasiłków, ich wysokości oraz wypłaty tych zasiłków uprawniony będzie podmiot prowadzący szkolę doktorską – jeżeli zgłasza do ubezpieczenia chorobowego powyżej 20 ubezpieczonych. 8 Konferencja Rektorów dodatkowa Celem uniknięcia wątpliwości interpretacyjnych sugeruje się UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Uniwersytetów propozycja dostosowanie brzmienia art. 203 ust. 1 PSWiN poprzez W odpowiedzi na zastrzeżenia zgłaszane w toku uzgodnień, Polskich legislacyjna dodanie obligatoryjnej przesłanki skreślenia doktoranta konsultacji publicznych i opiniowania, zdecydowano się w postaci złożenia przez doktoranta wniosku o zawieszenie wydłużyć maksymalny termin zawieszenia kształcenia przez kształcenia na podstawie projektowanego art. 204 ust. 3 pkt 2 doktoranta do 24 miesięcy. PSWiN na okres przekraczający 12 miesięcy przy Równocześnie w projekcie nie przewiduje się wprowadzenia jednoczesnym niewywiązywaniu się z obowiązków, o których obligatoryjnej przesłanki skreślenia doktoranta z listy mowa w art. 207 PSWiN. Wydaje się bowiem, że wymaga doktorantów w przypadku wykorzystania maksymalnego wyjaśnienia, czy projektodawca przewiduje obligatoryjne okresu zawieszenia kształcenia. Samo złożenie wniosku skreślenie doktoranta w przypadku, kiedy doktorant o zawieszenie kształcenia ani wykorzystanie dopuszczalnego wykorzysta maksymalny okres zawieszenia przy okresu zawieszenia nie powinno automatycznie skutkować jednoczesnym braku realizacji kształcenia po tym okresie skreśleniem z listy doktorantów. Podmiot prowadzący szkołę i przedstawianiu na ten czas zwolnień lekarskich doktorską, rozpatrując wniosek o zawieszenie, powinien poświadczających długotrwałą niezdolność do odbywania uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy, w tym kształcenia. dotychczasowy okres zawieszenia, i nie wyrazić zgody na zawieszenie prowadzące do przekroczenia maksymalnego okresu określonego w ustawie. Natomiast w przypadku niewywiązywania się z obowiązków, o których mowa w art. 207 PSWiN, lub w przypadku niezadowalających postępów w przygotowaniu rozprawy doktorskiej doktorant już na podstawie obecnie obowiązujących przepisów, tj. art. 203 ust. 2 PSWiN, może zostać skreślony z listy doktorantów. Ocena stanu prac nad rozprawą doktorską i wywiązywania się z obowiązków doktoranta należy jednak do podmiotu prowadzącego szkołę doktorską. 9 Konferencja Rektorów dodatkowa W art. 1 projektu proponuje się zmianę brzmienia art. 214 UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Uniwersytetów propozycja PSWiN na: Przepis w art. 214 PSWiN reguluje prawo jednostek Polskich legislacyjna „Art. 214. Osobie legitymującej się legitymacją samorządu terytorialnego do przyznawania ulg na przejazdy 10 Konferencja Rektorów doktoranta przysługuje prawo do korzystania z 50% ulgi transportem miejskim dla osób posiadających legitymację Akademickich Szkół w opłatach za przejazdy publicznymi środkami komunikacji doktoranta. Pozwala on jednak na zachowanie autonomii Polskich miejskiej.”. jednostek samorządu terytorialnego, które samodzielnie Uzasadnienie: decydują, czy taką ulgę przyznać czy też nie. W przypadku Proponowana zmiana ma na celu zrównanie uprawnień przyznania ulgi decydują także o jej wysokości, co oznacza, że doktorantów z uprawnieniami studentów do korzystania z ulgi niektóre jednostki samorządu terytorialnego mogą oferować w opłatach za przejazdy publicznymi środkami komunikacji doktorantom nawet większe ulgi niż studentom. Z informacji miejskiej. Zmiana w tym zakresie od wielu lat postulowana posiadanych przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa jest przez Krajową Reprezentację Doktorantów. W obecnym Wyższego wynika, że większość jednostek samorządu stanie prawnym właściwa jednostka samorządu terytorialnego terytorialnego przyznaje doktorantom ulgi w opłatach za podejmuje decyzję w zakresie przyznania ulgi doktorantom, przejazdy publicznymi środkami komunikacji miejskiej. co różnicuje ich sytuację w zależności od miejsca realizacji Niezależnie od powyższego narzucenie jednostkom kształcenia, a także rodzi wiele komplikacji w związku samorządu terytorialnego takiego obowiązku wiązałoby się z mobilnością doktorantów, ograniczając tym samym ich z dodatkowymi skutkami finansowymi obciążającymi ich rozwój. budżety. 11 Krajowa dodatkowa Postulatem Krajowej Reprezentacji Doktorantów niezmiennie UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Reprezentacja propozycja pozostaje utrzymanie statusu doktoranta po ukończeniu Utrzymanie statusu doktoranta przez osobę, która ukończyła Doktorantów legislacyjna kształcenia w szkole doktorskiej, z wyłączeniem prawa do kształcenie w szkole doktorskiej i złożyła wniosek o wszczęcie stypendium. Byłoby to systemowe rozwiązanie, które postępowania w sprawie nadania stopnia doktora, nie byłoby stanowiłoby odpowiedź na problemy związane m.in. słuszne. Należy mieć na uwadze, że status doktoranta jest z ubezpieczeniami społecznymi w tym kłopotliwym dla ściśle skorelowany z procesem kształcenia w szkole doktoranta okresie. W związku z tym kompromisową zmianą doktorskiej. Osoba przygotowująca rozprawę doktorską proponowaną przez Krajową Reprezentację Doktorantów jest w trybie eksternistycznym nie posiada statusu doktoranta i nie modyfikacja polegająca na ukształtowaniu art. 216a PSWiN mogłaby go uzyskać, a tym samym korzystać z uprawnień w sposób następujący: wiążących się z posiadaniem tego statusu, także po wszczęciu

„Art. 216a. Osoba, która ukończyła kształcenie w szkole postępowania w sprawie nadania stopnia doktora. Byłoby to doktorskiej i złożyła wniosek, o którym mowa w art. 189 ust. 1, więc rozwiązaniem dyskryminującym dla tej grupy osób. zachowuje prawo do bezpłatnego korzystania z infrastruktury Ponadto należy mieć na uwadze, że wydłużono także okres, na badawczej i informatycznej podmiotu prowadzącego tę szkołę który można udzielić pozwolenia na pobyt doktorantom na zasadach dotyczących doktorantów, chyba że określi je zagranicznym, w związku z czym zneutralizowano problem senat albo rada naukowa w drodze uchwały.”. możliwych trudności z pobytem czasowym ze względu na Ponadto należałoby uzupełnić tę regulację o przepis przedłużający się czas oczekiwania na obronę rozprawy stanowiący, iż osoby te mają prawo dalszego posługiwania się doktorskiej. legitymacją doktoranta oraz stosuje się do nich odpowiednio Należy przyjąć, że postępowanie w sprawie nadania stopnia art. 210–214 i art. 360 ust. 2 pkt 1 PSWiN. W związku doktora powinno zostać przeprowadzone w możliwie z powyższym zwracamy uwagę na konieczność dalszych prac najkrótszym czasie od zakończenia kształcenia w szkole nad projektem ustawy w celu uwzględnienia postulowanego doktorskiej, tak aby osoba, która uzyska ten stopień, mogła jak przez Krajową Reprezentację Doktorantów przedłużenia najszybciej podjąć zatrudnienie m.in. jako pracownik statusu doktoranta dla osób, które ukończyły kształcenie naukowy. Proponowana zmiana dotycząca przyznania w szkole doktorskiej i zachowania praw z tym związanych, osobom, które ukończyły kształcenie w szkole doktorskiej z wyłączeniem prawa do stypendium doktoranckiego (za i złożyły wnioski o wszczęcie postępowania w sprawie wyjątkiem sytuacji opisanej w art. 209 ust. 8 PSWiN). nadania stopnia doktora, prawa do bezpłatnego korzystania Utrzymanie statusu doktoranta w takim kształcie miałoby z infrastruktury badawczej i informatycznej podmiotów także wpływ na publikowanie wyników badań oraz sam proces prowadzących te szkoły do dnia zakończenia postępowania ewaluacji dorobku naukowego doktoranta ze względu na w sprawie nadania stopnia doktora ma na celu przyspieszenie dalszą możliwość afiliacji, a więc wskazania jednostki tego procesu. Osoby te będą mogły dokończyć badania naukowej, z którą doktorant jest formalnie związany. Istotne naukowe, do prowadzenia których często jest niezbędny uzasadnienie dla proponowanego rozwiązania stanowi także dostęp do ww. infrastruktury. Dla realizacji tego celu sytuacja prawna doktorantów zagranicznych przebywających ustawodawcy nie jest potrzebne utrzymywanie statusu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie doktoranta po zakończeniu kształcenia w szkole doktorskiej. zezwolenia na pobyt czasowy w celu kształcenia się na studiach. Zgodnie z art. 145 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2025 r. poz. 1079, z późn. zm.) zezwolenie to jest udzielane maksymalnie na okres kształcenia w szkole doktorskiej przedłużony o 6 miesięcy. Trzeba więc podnieść, iż regulacja pozwalająca na zachowanie statusu doktoranta w proponowanym kształcie do dnia zakończenia postępowania w sprawie nadania stopnia doktora byłaby rozwiązaniem systemowym i wykluczyłaby ryzyko wygaśnięcia podstawy prawnej pobytu na terenie Rzeczypospolitej Polskiej przed zakończeniem tegoż postępowania. Dotychczasowe rozwiązania dotyczące legalności pobytu cudzoziemców są niewystarczające z uwagi na często występującą długotrwałość postępowań o nadanie stopnia doktora. Utrzymanie statusu doktoranta wiąże się także z dostępem do skrzynki pocztowej w domenie uczelni, czy wieloma innymi przywilejami, które są istotne z perspektywy osoby przygotowującej się do obrony. 12 Zakład Ubezpieczeń dodatkowa Na gruncie obecnie obowiązujących przepisów brak jest UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Społecznych propozycja rozwiązań prawnych pozwalających organom rentowym Propozycja wykracza poza zakres przedmiotowy legislacyjna skutecznie występować do placówek oświatowych projektowanej ustawy, ale będzie ona przedmiotem analizy z wnioskiem o udzielenie informacji lub pomocy w sprawach pod kątem ewentualnego włączenia do innego projektu świadczeń emerytalno-rentowych, w szczególności rent procedowanego w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa rodzinnych. W konsekwencji organy rentowe coraz częściej Wyższego. spotykają się z odmową udzielenia odpowiedzi na zapytania związane z przebiegiem procesu kształcenia świadczeniobiorców, co znacznie utrudnia, a w niektórych przypadkach wręcz uniemożliwia, sprawdzenie, czy świadczeniobiorca w dalszym ciągu spełnia warunki do renty rodzinnej. Brak przepisu umożliwiającego pozyskiwanie ze szkół i uczelni informacji w celu weryfikacji uprawnień do rent rodzinnych skutkuje wypłatą renty rodzinnej osobom nieuprawnionym. ZUS prowadzi obecnie prace nad maksymalnym usprawnieniem obsługi spraw z zakresu działalności ustawowej. Jednym z elementów kluczowych dla wprowadzanych usprawnień jest zapewnienie efektywnego mechanizmu pozyskiwania danych z zasobów informatycznych administrowanych przez inne podmioty publiczne. Docelowo założeniem jest zwolnienie klientów ZUS z obowiązku przedstawiania zaświadczeń niezbędnych dla wykazania określonych okoliczności faktycznych. Najefektywniejszym sposobem realizacji ww. założeń jest wprowadzenie rozwiązań prawnych zapewniających możliwość systemowego pozyskiwania przez ZUS wymaganych do spraw danych przy wykorzystaniu systemów teleinformatycznych, bez konieczności składania indywidualnych wniosków. Przepisy pozwalające na pozyskiwanie danych bez konieczności każdorazowego składania wniosków obowiązują już w polskim systemie prawnym. Jako przykład można wskazać art. 46 ust. 2a i art. 47 ust. 6 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1131, z późn. zm.) oraz art. 80c ust. 2a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1251, z późn. zm.). Możliwość pobierania danych przez ZUS w drodze wymiany danych z wykorzystaniem systemów teleinformatycznych pozwoli na ograniczenie lub wręcz wyeliminowanie czasochłonnego procesu związanego z pozyskiwaniem informacji w trybie wnioskowym, a także zmniejszy obowiązki klientów ZUS. Dotychczasowe regulacje wiążą się z koniecznością prowadzenia korespondencji, osobistą wizytą klienta ZUS w innej publicznej placówce w celu pozyskania wymaganych informacji, angażują zarówno pracowników ZUS, klienta ZUS, jak i podmiot zewnętrzny, do którego wniosek jest kierowany – czyli w tym przypadku odpowiednie ministerstwo oraz poszczególne jednostki oświatowe. Przyjęcie proponowanych rozwiązań odciąży zatem zarówno ministerstwo, jaki i placówki podlegające ministerstwu w zakresie wydawania zaświadczeń na potrzeby załatwienia spraw klientów w ZUS. ZUS wielokrotnie postulował o wprowadzenie odpowiednich zmian legislacyjnych w omawianym zakresie, przewidujących m.in. możliwość pozyskiwania przez ZUS ww. danych, zarówno w drodze zapytania kierowanego do szkoły lub uczelni, jak i w drodze pozyskiwania danych z Systemu Informacji Oświatowej oraz ze Zintegrowanego Systemu Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on. Stosowna propozycja zmian legislacyjnych konsultowana była w trybie roboczym z ówczesnym Ministerstwem Edukacji i Nauki. Przygotowany przez ZUS projekt zmian obejmuje nie tylko przepisy umożliwiające pozyskiwanie danych istotnych z punktu widzenia świadczeń emerytalno-rentowych, ale również innych danych istotnych dla ZUS w innych obszarach działalności. Projekt zawiera również szczegółowe uzasadnienie co do zasadności pozyskiwania określonych danych przez ZUS. Na gruncie przekazanych przez Ministra Edukacji i Nauki wyjaśnień w trakcie opiniowania projektu ustawy o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (UD199), w zakresie właściwości merytorycznej, przekazujemy projekt zmian wraz z uzasadnieniem z prośbą o uwzględnienie w toku prac nad komentowanym projektem ustawy (treść projektu w oddzielnym załączniku).