Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.

Warszawa, 21 października 2026 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja Prezes Rady Ministrów RM-0610-183-26

Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Szanowny Panie Marszałku, na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przedstawiam Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej projekt ustawy

- o zmianie ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Jednocześnie, z uwagi na proponowane wejście w życie regulacji 1 stycznia 2027 r., przedstawiam wniosek o skrócenie postępowania z projektem ustawy. Do prezentowania stanowiska Rządu w tej sprawie w toku prac parlamentarnych został upoważniony Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Z poważaniem Donald Tusk /podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/ Projekt U S T AWA

z dnia

o zmianie ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

Art. 1. W ustawie z dnia 3 lipca 2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. poz. 1669, z późn. zm.1)) w art. 262 wyrazy „W latach 2019–2026” zastępuje się wyrazami „W latach 2019–2032”.

Art. 2. Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2027 r.

1) Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2019 r. poz. 39 i 534, z 2020 r. poz. 695, 875 i 1086, z 2021 r. poz. 1630 i 2232, z 2022 r. poz. 1010, 1117 i 2306, z 2023 r. poz. 212 i 1672 oraz z 2024 r. poz. 124.

UZASADNIENIE

Projektowana zmiana przewiduje przedłużenie do dnia 31 grudnia 2032 r. obowiązywania rozwiązania określonego w art. 262 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. poz. 1669, z późn. zm.), zgodnie z którym w latach 2019–2026 dla pracowników uczelni publicznej dokonuje się odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych, zwany dalej „ZFŚS”, w wysokości kwoty odpisu dokonanego w 2018 r., z możliwością jego zwiększenia – po uzgodnieniu ze związkami zawodowymi – do poziomu niewyższego niż 6,5% planowanych przez uczelnię w roku poprzednim rocznych wynagrodzeń osobowych.

Przedłużenie obowiązywania mechanizmu przewidzianego w art. 262 zmienianej ustawy do 2032 r. ma charakter stabilizujący i osłonowy dla gospodarki finansowej uczelni, umożliwi prowadzenie długofalowej polityki finansowej przez uczelnie publiczne oraz zapewni większą przewidywalność planowania budżetowego, zarówno po stronie uczelni, jak i ministra nadzorującego uczelnię.

System szkolnictwa wyższego i nauki w Polsce pozostaje w okresie długotrwałej transformacji organizacyjnej, finansowej i demograficznej. Od wejścia w życie ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.) uczelnie publiczne funkcjonują w warunkach zwiększonej zmienności otoczenia prawnego i ekonomicznego. Dotyczy to w szczególności nowych zasad finansowania uczelni, ewaluacji działalności naukowej, polityki wynagrodzeń oraz rosnących oczekiwań dotyczących umiędzynarodowienia i komercjalizacji wyników badań naukowych.

W ostatnich latach uczelnie publiczne zostały dodatkowo obciążone skutkami nadzwyczajnych zjawisk gospodarczych i społecznych, w tym skutkami pandemii COVID-19, gwałtownym wzrostem inflacji, wzrostem cen energii i usług, presją płacową wynikającą ze zmian na rynku pracy, koniecznością finansowania cyfryzacji procesu dydaktycznego i administracyjnego oraz zwiększonych kosztów infrastruktury badawczej i laboratoryjnej.

Jednocześnie sektor szkolnictwa wyższego mierzy się z wyzwaniami demograficznymi związanymi ze spadkiem liczby studentów w części ośrodków akademickich oraz rosnącą konkurencją międzynarodową o wysoko wykwalifikowaną kadrę naukową i dydaktyczną. W konsekwencji uczelnie publiczne są zobowiązane do utrzymywania wysokiego poziomu jakości kształcenia i badań naukowych, przy jednoczesnym zachowaniu stabilności finansowej.

W tym kontekście utrzymanie przewidywalnych i stabilnych zasad dotyczących naliczania odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych należy uznać za istotny element bezpieczeństwa finansowego uczelni publicznych. Mechanizm określony w art. 262 zmienianej ustawy pozwala ograniczyć ryzyko wystąpienia gwałtownego wzrostu kosztów stałych działalności uczelni, który mógłby negatywnie wpłynąć na realizację działalności statutowej, na poziom inwestycji infrastrukturalnych, zdolność uczelni do uczestnictwa w projektach międzynarodowych i badawczych, a także na stabilność zatrudnienia.

Należy podkreślić, że koszty osobowe stanowią dominującą część budżetów uczelni publicznych. W warunkach systematycznego wzrostu wynagrodzeń oraz konieczności dostosowania poziomu płac do realiów rynku pracy automatyczny wzrost podstawy naliczania odpisu na ZFŚS skutkowałby dalszym zwiększeniem obciążeń finansowych uczelni, bez jednoczesnego zagwarantowania proporcjonalnego wzrostu finansowania ze środków publicznych.

Jednocześnie projektowana regulacja zachowuje możliwość zwiększenia wysokości odpisu przez uczelnię – po uzgodnieniu ze związkami zawodowymi działającymi w uczelni – co pozwoli na każdorazowe uwzględnianie indywidualnej sytuacji finansowej poszczególnych uczelni oraz potrzeb pracowników. Rozwiązanie to zapewni odpowiednią elastyczność systemu przy jednoczesnym utrzymaniu podstawowego celu regulacji, jakim jest stabilizacja finansowa sektora szkolnictwa wyższego i nauki.

Proponuje się, aby ustawa weszła w życie z dniem 1 stycznia 2027 r., co zapewni ciągłość obowiązywania regulacji oraz umożliwi uwzględnienie nowych przepisów w planach rzeczowo-finansowych uczelni publicznych na rok 2027.

Należy wskazać na brak możliwości podjęcia alternatywnych w stosunku do uchwalenia projektowanej ustawy środków umożliwiających osiągnięcie zamierzonego celu.

Projektowana ustawa nie podlega notyfikacji zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. poz. 2039 oraz z 2004 r. poz. 597).

Projektowana ustawa nie dotyczy majątkowych praw i obowiązków przedsiębiorców lub praw i obowiązków przedsiębiorców wobec organów administracji publicznej.

Projektowana ustawa nie wpływa na działalność mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców. Projektowana ustawa nie podlegała ocenie w zakresie oceny skutków regulacji w trybie

§ 32 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2026 r. poz. 404).

Projektowana ustawa nie wymaga przedstawienia właściwym organom i instytucjom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji albo uzgodnienia.

Projektowana ustawa nie jest sprzeczna z prawem Unii Europejskiej. Nazwa projektu Data sporządzenia Ustawa o zmianie ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę – 13.10.2026 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce Ministerstwo wiodące i ministerstwa współpracujące Źródło Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego Inne Osoba odpowiedzialna za projekt w randze Ministra, Sekretarza Stanu lub Podsekretarza Stanu Nr w Wykazie prac legislacyjnych Marek Gzik, sekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa i programowych Rady Ministrów Wyższego UD426 Kontakt do opiekuna merytorycznego projektu Hanna Żarnowska, zastępca dyrektora Departamentu Budżetu i Finansów w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego tel. 22 5292319, adres e-mail: sekretariat.dbf@mnisw.gov.pl

OCENA SKUTKÓW REGULACJI

1. Jaki problem jest rozwiązywany? Na mocy ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. poz. 1669, z późn. zm.) w latach 2019–2026 wysokość odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych (zwany dalej „ZFŚS”) dla pracowników uczelni publicznej została „zamrożona” na poziomie odpisu dokonanego w 2018 r. Ustawodawca przewidział możliwość zwiększenia wysokości ww. odpisu po uzgodnieniu ze związkami zawodowymi działającymi w uczelni maksymalnie do 6,5% planowanych przez uczelnię w roku poprzednim rocznych wynagrodzeń osobowych. Po dniu 31 grudnia 2026 r. – przy braku interwencji ustawodawczej – znajdą zastosowanie ogólne zasady wynikające z ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą PSWiN”, oraz z ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 288, z późn. zm.). Zgodnie z art. 144 ust. 1 i 3 ustawy PSWiN wysokość odpisu na ZFŚS dla pracowników uczelni publicznej wynosi 6,5% planowanych przez uczelnię w roku poprzednim rocznych wynagrodzeń osobowych, a wysokość odpisu na ZFŚS na jednego byłego pracownika uczelni publicznej będącego emerytem lub rencistą wynosi za dany rok kalendarzowy 10% rocznej sumy najniższej emerytury lub renty z roku poprzedniego, ustalonej zgodnie z art. 94 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1749, z późn. zm.). Uczelnie publiczne zwracają uwagę na istotne obciążenie kosztami związanymi z tworzeniem ZFŚS. Szczególne obawy władz uczelni publicznych wiążą się z potencjalnymi skutkami „odmrożenia” wysokości odpisu rocznego na ZFŚS w 2027 r. Według szacunków dokonanych przez Konferencję Rektorów Akademickich Szkół Polskich (KRASP) – instytucji przedstawicielskiej środowiska szkolnictwa wyższego i nauki „odmrożenie” wysokości odpisu rocznego na ZFŚS znacząco zwiększy koszty działalności akademickich uczelni publicznych. Na podstawie danych z 88 akademickich uczelni publicznych ustalono, że potencjalne potrzeby finansowe dla ww. podmiotów wyniosłyby przynajmniej 663 mln zł rocznie. Są to dane cząstkowe, nieobejmujące wszystkich podmiotów wymienionych w art. 144 ustawy PSWiN. Wysokość już ponoszonych wysokich kosztów na ZFŚS oraz perspektywa ich znaczącego zwiększenia spowodowały zgłoszenie przez uczelnie publiczne postulatu zmian legislacyjnych zapewniających stabilność i ciągłość rozwiązań dotyczących wysokości odpisu na ZFŚS, a tym samym stabilność finansową uczelniom. System szkolnictwa wyższego i nauki w Polsce pozostaje w okresie długotrwałej transformacji organizacyjnej, finansowej i demograficznej. Od wejścia w życie ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce uczelnie publiczne funkcjonują w warunkach zwiększonej zmienności otoczenia prawnego i ekonomicznego. Dotyczy to w szczególności nowych zasad finansowania uczelni, ewaluacji działalności naukowej, polityki wynagrodzeń oraz rosnących oczekiwań dotyczących umiędzynarodowienia i komercjalizacji wyników badań naukowych. W ostatnich latach uczelnie publiczne zostały dodatkowo obciążone skutkami nadzwyczajnych zjawisk gospodarczych i społecznych, w tym skutkami pandemii COVID-19, gwałtownym wzrostem inflacji, wzrostem cen energii i usług, presją płacową wynikającą ze zmian na rynku pracy, koniecznością finansowania cyfryzacji procesu dydaktycznego i administracyjnego oraz zwiększonych kosztów infrastruktury badawczej i laboratoryjnej. Jednocześnie sektor szkolnictwa wyższego i nauki mierzy się z wyzwaniami demograficznymi związanymi ze spadkiem liczby studentów w części ośrodków akademickich oraz rosnącą konkurencją międzynarodową o wysoko wykwalifikowaną kadrę naukową i dydaktyczną. W konsekwencji uczelnie publiczne są zobowiązane do utrzymywania wysokiego poziomu jakości kształcenia i badań naukowych, przy jednoczesnym zachowaniu stabilności finansowej.

W tym kontekście utrzymanie przewidywalnych i stabilnych zasad dotyczących naliczania odpisu na ZFŚS należy uznać za istotny element bezpieczeństwa finansowego uczelni publicznych, pozwalający ograniczyć ryzyko wystąpienia gwałtownego wzrostu kosztów stałych działalności uczelni, które mogłoby negatywnie wpłynąć na realizację działalności statutowej, na poziom inwestycji infrastrukturalnych, zdolność uczelni do uczestnictwa w projektach międzynarodowych i badawczych, a także na stabilność zatrudnienia w uczelniach. Mechanizm „mrożenia” odpisu na ZFŚS, wprowadzony w art. 262 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, przewidziany został na okres ośmioletni (2019–2026), który z założenia miał być wystarczającym czasem efektywnego wykorzystania tego instrumentu. Jego przyjęcie w 2018 r. wynikało z przekonania, że transformacja systemu szkolnictwa wyższego i związana z nią niepewność finansowa uzasadnia czasowe wyłączenie ogólnych zasad naliczania odpisu na ZFŚS, wynikających z art. 144 ustawy PSWiN. Z analizy aktualnego stanu faktycznego w uczelniach publicznych wynika, że okres ośmioletni okazał się niewystarczający, a warunki uzasadniające „mrożenie” nie ustały. Niektóre czynniki obciążające uczelnie publiczne

– w tym nadzwyczajne zjawiska gospodarcze i społeczne w latach 2020–2023 – pojawiły się już w trakcie obowiązywania pierwotnego mechanizmu. Trudna sytuacja finansowa uczelni publicznych uzasadnia przedłużenie stosowania mechanizmu „mrożenia” odpisów na ZFŚS oraz przyjęcie dłuższego okresu ochronnego – perspektywy co najmniej 6 lat w celu zapewnienia przewidywalnych warunków finansowych do funkcjonowania uczelni publicznych w okresie realizacji długookresowych celów polityki państwa w obszarze szkolnictwa wyższego. Rozwiązanie to pozwala zachować stabilność planowania wieloletniego, w szczególności w zakresie polityki kadrowej, rozwoju infrastruktury dydaktycznej i badawczej, udziału w projektach badawczych oraz budowania współpracy z podmiotami zewnętrznymi. Ponadto stwarza warunki do realizacji przedsięwzięć wynikających ze Strategii Rozwoju Szkolnictwa Wyższego w Polsce do 2035 roku (dokument jest na etapie konsultacji publicznych). Przyjęcie terminu 31 grudnia 2032 r. umożliwi wypracowanie docelowego modelu wsparcia socjalnego w okresie realizacji strategii.

2. Rekomendowane rozwiązanie, w tym planowane narzędzia interwencji, i oczekiwany efekt Proponuje się wprowadzenie rozwiązania polegającego na przedłużeniu do 31 grudnia 2032 r. obowiązywania rozwiązania określonego w art. 262 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Zgodnie ze zmienionym przepisem do roku 2032 dla pracowników uczelni publicznej odpis na ZFŚS będzie dokonywany w wysokości kwoty odpisu dokonanego w 2018 r. Jednocześnie projektowana regulacja zachowa możliwość zwiększenia przez uczelnię – po uzgodnieniu ze związkami zawodowymi działającymi w uczelni – wysokości odpisu na ZFŚS do poziomu niewyższego niż 6,5% planowanych przez uczelnię w roku poprzednim rocznych wynagrodzeń osobowych, co pozwoli na uwzględnienie indywidualnej sytuacji finansowej poszczególnych uczelni oraz potrzeb pracowników. Rozwiązanie to zapewni odpowiednią elastyczność systemu przy jednoczesnym utrzymaniu podstawowego celu regulacji, jakim jest stabilizacja finansowa sektora szkolnictwa wyższego i nauki. Przedłużenie obowiązywania mechanizmu przewidzianego w art. 262 zmienianej ustawy do 2032 r. będzie miało charakter stabilizujący i osłonowy dla gospodarki finansowej uczelni, umożliwi prowadzenie długofalowej polityki finansowej przez uczelnie publiczne oraz zapewni większą przewidywalność planowania budżetowego zarówno po stronie uczelni, jak i ministra nadzorującego uczelnie. Proponuje się, aby ustawa weszła w życie z dniem 1 stycznia 2027 r., co zapewni ciągłość obowiązywania regulacji oraz umożliwi uwzględnienie nowych przepisów w planach rzeczowo-finansowych uczelni publicznych na rok 2027. Projektodawca rozważał różne warianty interwencji legislacyjnej wychodzącej naprzeciw dostrzeżonemu problemowi, w tym rozwiązanie systemowe polegające na wyłączeniu preferencyjnego trybu tworzenia Funduszu zgodnie z przepisami ustawy PSWiN i przejściu na ogólne zasady określone ustawą z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych. Analiza ww. wariantu interwencji legislacyjnej w oparciu o dostępne dane uczelni publicznych nadzorowanych przez MNiSW wykazała, że przy zastosowaniu do uczelni publicznych art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych szacowana wysokość odpisu podstawowego w 2026 r. wyniosłaby 359 124,1 tys. zł. Zgodnie z ustawą o ZFŚS odpis na byłych pracowników miałby charakter fakultatywny, w związku z powyższym odstąpiono od obliczenia skutków finansowych regulacji w tym zakresie. W przypadku zaś zastosowania mechanizmu ustalenia wysokości odpisu na ZFŚS na podstawie art. 144 ust. 1 ustawy PSWiN szacuje się, że ogólne obligatoryjne koszty uczelni publicznych w 2026 r. wyniosłyby 1 078 337,8 tys. zł. Tymczasem, działając na zasadach obecnie obowiązujących przepisów, w planie rzeczowo-finansowym na rok 2026 (plany obowiązujące według stanu na dzień 30 czerwca 2026 r. wprowadzone do Zintegrowanego Systemu Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on) uczelnie publiczne zaplanowały odpis w ciężar działalności podstawowej z przeznaczeniem na ZFŚS w wysokości 561 752,9 tys. zł. Informacja o rzeczywistej wysokości odpisu będzie dostępna po dniu 30 czerwca 2027 r. Biorąc pod uwagę ww. szacunki, proponowane rozwiązanie polegające na przedłużeniu do 2032 r. obowiązywania art. 262 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce jest rozwiązaniem najbardziej racjonalnym i proporcjonalnym. Projektowana zmiana nie wymaga rezygnacji z przyjętego w ustawie PSWiN modelu ustalenia odpisu i nie prowadzi do trwałej zmiany systemowej polegającej na objęciu uczelni publicznych zasadami wynikającymi z ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, zachowując możliwość powrotu do docelowych rozwiązań preferencyjnych przewidzianych ustawą PSWiN w przyszłości. Nie bez znaczenia pozostaje również potrzeba zagwarantowania ciągłości stosowania mechanizmu, a tym samym wprowadzenia rozwiązania prawnego, które rozpoczęłoby obowiązywanie od dnia 1 stycznia 2027 r. W obliczu powyższego najprostszym, najbardziej spójnym systemowo, proporcjonalnym i skutecznym rozwiązaniem jest zmiana art. 262 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.

3. Jak problem został rozwiązany w innych krajach, w szczególności krajach członkowskich OECD/UE? Materia projektu ustawy jest domeną prawa krajowego. Projekt ustawy przewiduje przedłużenie stosowania dotychczasowego mechanizmu ustalenia wysokości odpisu na ZFŚS w uczelniach publicznych. Ze względu na administracyjny charakter zmian przeprowadzenie analizy rozwiązań w innych krajach OECD/UE uznano za niecelowe.

4. Podmioty, na które oddziałuje projekt Grupa Wielkość Źródło danych Oddziaływanie uczelnie 135 dane własne – Zmniejszenie obciążenia finansowego publiczne Zintegrowany System uczelni publicznych związanego według stanu na dzień Informacji z tworzeniem ZFŚS w związku 25.05.2026 r. o Szkolnictwie z utrzymaniem wysokości corocznego Wyższym i Nauce odpisu na ZFŚS na poziomie z 2018 r. POL-on pracownicy 151 970 osób GUS, sprawozdanie Utrzymanie ciągłości wypłat świadczeń uczelni (w przeliczeniu na kwartalne Rb-70 za IV przez wsparcie stabilności finansowej publicznych kwartał 2025 r. i ograniczenie ryzyka napięć pełnozatrudnionych) płynnościowych pracodawcy. według stanu na dzień 31.12.2025 r.

5. Informacje na temat zakresu, czasu trwania i podsumowanie wyników konsultacji W ramach opiniowania projekt ustawy otrzymały następujące podmioty:

1) Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego;

2) Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich;

3) Konferencja Rektorów Zawodowych Szkół Polskich;

4) Konferencja Rektorów Publicznych Uczelni Zawodowych;

5) Parlament Studentów Rzeczypospolitej Polskiej;

6) Krajowa Reprezentacja Doktorantów;

7) NSZZ „Solidarność”;

8) Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych;

9) Forum Związków Zawodowych;

10) Konfederacja „Lewiatan”;

11) Pracodawcy Rzeczypospolitej Polskiej;

12) Związek Rzemiosła Polskiego;

13) Business Centre Club;

14) Związek Przedsiębiorców i Pracodawców;

15) Federacja Przedsiębiorców Polskich;

16) Polskie Towarzystwo Gospodarcze;

17) Rada Dialogu Społecznego. W ramach konsultacji publicznych projekt ustawy otrzymały następujące podmioty:

1) Konferencja Rektorów Uniwersytetów Polskich;

2) Konferencja Rektorów Akademickich Uczelni Medycznych;

3) Konferencja Rektorów Polskich Uczelni Technicznych;

4) Konferencja Rektorów Uczelni Artystycznych;

5) Konferencja Rektorów Uczelni Pedagogicznych;

6) Konferencja Polonistyk Uniwersyteckich;

7) Konferencja Dziekanów Wydziałów Przyrodniczych Uniwersytetów Polskich;

8) Rada Młodych Naukowców;

9) Rada Szkolnictwa Wyższego i Nauki Związku Nauczycielstwa Polskiego;

10) Fundacja na rzecz Nauki Polskiej;

11) „Obywatele Nauki”;

12) Krajowa Sekcja Nauki NSZZ „Solidarność”;

13) Federacja Związków Pracodawców Ochrony Zdrowia „Porozumienie Zielonogórskie”;

14) Komisja Krajowa NSZZ „Solidarność 80”. Projekt ustawy został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2026 r. poz. 936). Projekt ustawy został udostępniony również w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Rządowego Centrum Legislacji, w serwisie „Rządowy Proces Legislacyjny”, zgodnie z § 52 ust. 1 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2026 r. poz. 404). Konsultacje publiczne i opiniowanie projektu ustawy trwały od dnia 21 lipca 2026 r. do dnia 20 sierpnia 2026 r. Omówienie ich wyników przedstawiono w raporcie z konsultacji publicznych i opiniowania stanowiącym załącznik do oceny skutków regulacji.

6. Wpływ na sektor finansów publicznych (ceny stałe z … r.) Skutki w okresie 10 lat od wejścia w życie zmian [mln zł] 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Łącznie (0–10) Dochody ogółem 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

Budżet państwa 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

Pozostałe jednostki 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 (oddzielnie) -628,2 -628,2 -628,2 -628,2 -628,2 -628,2 0 0 0 0 0 -3 769,2 Wydatki ogółem

Budżet państwa 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

uczelnie publiczne -628,2 -628,2 -628,2 -628,2 -628,2 -628,2 0 0 0 0 0 -3 769,2

Saldo ogółem 628,2 628,2 628,2 628,2 628,2 628,2 0 0 0 0 0 3 769,2

Budżet państwa 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

Uczelnie publiczne 628,2 628,2 628,2 628,2 628,2 628,2 0 0 0 0 0 3 769,2 Źródła Wejście w życie projektowanej ustawy nie będzie miało wpływu na sektor finansów publicznych, finansowania w tym na budżet państwa i budżety jednostek samorządu terytorialnego. Dodatkowe W roku 2026 uczelnie publiczne nadzorowane przez ministra właściwego ds. szkolnictwa informacje, wyższego i nauki (łącznie z uczelniami niepublicznymi prowadzonymi przez kościoły i inne w tym związki wyznaniowe, finansowanymi na zasadach uczelni publicznych na podstawie odrębnych wskazanie ustaw) zaplanowały w planie rzeczowo-finansowym odpis w ciężar działalności podstawowej, z źródeł danych przeznaczeniem na ZFŚS w wysokości 570 682,6 tys. zł. i przyjętych do Jednocześnie w formularzach planistyczno-sprawozdawczych za rok 2025 uczelnie publiczne obliczeń (łącznie z uczelniami niepublicznymi prowadzonymi przez kościoły i inne związki wyznaniowe, założeń finansowanymi na zasadach uczelni publicznych na podstawie odrębnych ustaw) zaplanowały łącznie środki na wynagrodzenia osobowe brutto w kwocie 16 810 273,1 tys. zł (wartość planu po zmianach), co oznacza, że przy zastosowaniu art. 144 ust. 1 ustawy PSWiN odpis podstawowy na ZFŚS wyniósłby 943 056,3 tys. zł. Dodatkowo, zgodnie z art. 144 ust. 3 ustawy PSWiN, uczelnie mają obowiązek naliczenia odpisu na byłych pracowników będących emerytami lub rencistami w wysokości 10% rocznej sumy najniższej emerytury lub renty z roku poprzedzającego. Szacuje się, że uczelnie publiczne nadzorowane przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego mają pod opieką socjalną ok. 60 000 emerytów i rencistów. Biorąc pod uwagę komunikat Prezesa ZUS z dnia 18 lutego 2025 r. w sprawie kwoty najniższej emerytury i renty, dodatku pielęgnacyjnego i dodatku dla sierot zupełnych, kwot maksymalnych zmniejszeń emerytur i rent oraz kwot emerytur i rent wolnych od egzekucji i potrąceń (M.P. poz. 152), jako podstawę zwiększenia odpisu należy przyjąć kwotę 1878,91 zł (najniższa emerytura i renta, miesięcznie). Oznacza to, że odpis podstawowy musiałby być zwiększony o dodatkową kwotę 135 281,5 tys. zł, zaś ogólne obligatoryjne koszty uczelni publicznych nadzorowanych przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego związane z prowadzeniem ZFŚS w 2026 r. wyniosłyby 1 078 337,8 tys. zł. Warto podkreślić, że dostępne dane historyczne wskazują na ogólną tendencję wzrostu poziomu wynagrodzeń brutto w uczelniach publicznych, a jednocześnie – mimo warunków zamrożenia podstawy naliczenia odpisu na ZFŚS – wzrost wysokości odpisu na ZFŚS (poniżej zestawienia danych dot. zmiany wysokości odpisu w latach 2019–2025, z podziałem na resorty nadzorujące uczelnie oraz planowanych rocznych wynagrodzeń osobowych (dane za lata 2019–2025). Właściwy Wysokość odpisu na ZFŚS (w tys. zł) minister nadzorujący 2019 r. 2020 r. 2021 r. 2022 r. 2023 r. 2024 r. 2025 r. Minister 5 859,2 6 207,4 6 826,7 6 999,7 7 675,1 9 177,9 10 963,8 właściwy do spraw gospodarki morskiej Minister 16 723,8 20 455,4 20 907,5 21 603,5 21 959,6 22 950,7 23 965,9 właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego Minister 389 406 429 445 464 527 561 właściwy do 454,3 001,2 099,3 329,6 844,3 453,6 752,9 spraw szkolnictwa wyższego i nauki Minister Obrony 14 031,0 10 936,0 10 302,4 10 653,7 9 464,0 10 926,7 11 066,3 Narodowej Minister 1 955,9 2 155,9 2 355,9 2 355,9 2 397,9 3 015,0 3 148,4 właściwy do spraw wewnętrznych Minister 113,1 113,1 267,9 328,6 747,1 805,4 488,2 Sprawiedliwości Minister 60 610,1 61 706,1 62 439,0 62 724,6 65 551,4 70 688,3 75 781,3 właściwy do spraw zdrowia Łączna kwota 488 747,7 507 575,1 532 198,7 549 995,6 572 639,4 645 017,6 687 166,8 odpisu Przedstawione dane pochodzą ze sprawozdań z wykonania planu rzeczowo-finansowego (Dz. I – Rachunek zysków i strat, kolumna „Wykonanie”) składanych przez uczelnie za pośrednictwem systemu POL-on za poszczególne lata sprawozdawcze. Drugim istotnym do oceny skutków regulacji parametrem jest wysokość planowanych przez uczelnię w roku poprzednim rocznych wynagrodzeń osobowych (dane za lata 2019–2025 przedstawia tabela poniżej). Właściwy Wysokość planowanych rocznych wynagrodzeń osobowych brutto minister (w tys. zł) nadzorując 2019 r. 2020 r. 2021 r. 2022 r. 2023 r. 2024 r. 2025 r. y Minister 99 941,2 111 969,5 118 205,2 126 501,3 157 337,3 188 024,0 203 349,7 właściwy do spraw gospodarki morskiej Minister 351 578,7 454 892,2 487 816,8 494 166,5 549 674,9 671 925,7 714 604,4 właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodoweg o Minister 9 002 783,5 9 483 786,5 10 174 623,0 10 680 347,3 12 128 249,2 14 806 168,9 16 810 273,1(*) właściwy do spraw szkolnictwa wyższego i nauki Minister 312 724,8 331 752,0 368 781,0 404 856,7 494 641,6 624 068,6 720 889,0 Obrony Narodowej Minister 40 031,2 44 126,2 45 708,5 48 839,3 54 281,2 71 989,2 77 472,9 właściwy do spraw wewnętrzny ch Minister 1 825,9 11 529,7 5 764,7 8 766,3 11 564,7 15 567,1 15 742,1 Sprawiedli wości Minister 1 346 184,4 1 425 255,5 1 548 031,1 1 662 314,2 1 898 986,9 2 278 156,8 2 493 782,2 właściwy do spraw zdrowia Łączna 11 155 069,7 11 863 311,6 12 748 930,3 13 425 791,6 15 294 735,8 18 655 900,3 21 036 113,4 kwota wynagrodze ń osobowych brutto (*) wysokość planowanych środków na wynagrodzenia osobowe w uczelniach publicznych nadzorowanych przez MNiSW (tj. z wyłączeniem uczelni niepublicznych prowadzonych przez kościoły i inne związki wyznaniowe, finansowanych na zasadach uczelni publicznych na podstawie odrębnych ustaw) za rok 2025 wyniosła 16 520 560,5 tys. zł

Dane uzyskano ze sprawozdań z wykonania planów rzeczowo-finansowych poszczególnych uczelni (wartości planu po zmianach – ostateczne wersje po korektach) składanych przez uczelnie za pośrednictwem systemu POL-on. W badanym okresie liczba uczelni publicznych wzrosła ze 130 w 2019 r. do 135 w 2024 i 2025 r. Warto jednak zaznaczyć, że parametr ten nie miał znaczącego wpływu na ogólną tendencję kształtowania wysokości odpisu na ZFŚS. Przedstawione w obu tabelach dane wskazują, że w badanych okresach zarówno wysokość odpisów na ZFŚS, jak i wartość planowanych wynagrodzeń osobowych brutto w uczelniach publicznych wykazywały tendencję wzrostową. Biorąc pod uwagę okres 2019–2025 (ze względu na dostępność i porównywalność danych), wartość odpisów wzrosła o ok. 40,6%, zaś wartość planowanych wynagrodzeń osobowych brutto – o ok. 88,6%. Dane te wskazują, że pomimo obowiązywania szczególnego mechanizmu ustalania odpisu na ZFŚS przewidzianego w art. 262 zmienianej ustawy jego łączna wartość dla uczelni publicznych rosła, mimo że tempo tego wzrostu było niższe niż tempo wzrostu planowanych wynagrodzeń osobowych. Wyniki analizy potwierdzają, że obowiązujący od 2019 r. mechanizm ustalenia odpisu na ZFŚS funkcjonował w warunkach istotnego wzrostu wynagrodzeń oraz wzrostu kosztów działalności uczelni publicznych, zapewniając jednocześnie możliwość realizacji ich ustawowych zadań. Jednocześnie obserwowany wzrost wysokości odpisów wskazuje, że utrzymanie obowiązującego rozwiązania nie oznacza zamrożenia nominalnej wartości środków przeznaczonych na działalność socjalną uczelni. Przedstawione dane potwierdzają stabilizujący charakter obecnego mechanizmu oraz zasadność jego dalszego stosowania. Warto podkreślić, że regulacja nie ma na celu ograniczenia obecnie ponoszonych wydatków przez uczelnie publiczne, lecz zapobieżenie powstaniu dodatkowych obciążeń finansowych wynikających ze zmiany sposobu ustalania wysokości odpisu na ZFŚS, dane w tabeli dla lat 2027–2032 wskazujące na ograniczenie wydatków nie stanowią zatem oszczędności w klasycznym ujęciu. Środki te mają już w uczelniach z reguły charakter zdeterminowany, będąc źródłem finansowania utrzymania i rozwoju potencjału dydaktycznego oraz potencjału badawczego, w tym m.in. wynagrodzeń pracowników czy utrzymania infrastruktury przeznaczonej do kształcenia studentów i doktorantów oraz prowadzenia badań naukowych. W kolejnych latach, tj. od roku 2033, będzie konieczne przesunięcie ciężaru finansowania z innych zadań uczelni na rzecz odpisu na ZFŚS, tworzonego zgodnie z art. 144 ust. 1 i 3 ustawy PSWiN. Dane w tabeli uwzględniają skutki wejścia w życie regulacji w odniesieniu do wszystkich uczelni publicznych (w tym ekstrapolacje na uczelnie resortowe). Wysokość środków finansowych wskazaną jako skutki finansowe w latach 2027–2032, tj. kwotę zmniejszenia potencjalnych wydatków uczelni publicznych wynikającą z projektowanej zmiany sposobu ustalania wysokości odpisu na ZFŚS, oszacowano według następującej metodologii: I. ustalono wysokość hipotetycznego odpisu na pracowników:

1) z planów rzeczowo-finansowych po zmianach przyjęto kwotę rocznych planowanych wynagrodzeń osobowych w uczelniach publicznych za rok 2025 (tj. z wyłączeniem uczelni prowadzonych przez kościoły i inne związki wyznaniowe) = 20 746 400,8 tys. zł;

2) pomniejszono kwotę planowanych rocznych wynagrodzeń osobowych za rok 2025 o wartość składek na ubezpieczenia społeczne płacone przez pracowników (13,71 %);

3) od kwoty ustalonej na podstawie pkt 2 obliczono wartość odpisu na pracowników w wysokości 6,5%; II. ustalono hipotetyczną wartość odpisu na emerytów i rencistów będących byłymi pracownikami uczelni:

1) do obliczeń przyjęto byłych pracowników w liczbie 67 200;

2) ustalono miesięczną wartość najniższej emerytury i renty, tj. 1878,91 zł;

3) obliczono wartość odpisu na emerytów i rencistów w kwocie stanowiącej iloczyn liczby emerytów oraz 10% rocznej sumy najniższej emerytury lub renty z roku poprzedniego; III. ustalono hipotetyczny odpis łączny, sumując poz. I. i II; IV. od wartości hipotetycznego odpisu określonego w poz. III. odjęto wartość planowanego na rok 2026 odpisu w uczelniach, tj. 687 166,8 tys. zł; V. wynik obliczeń, tj. 628,2 mln zł, przyjęto jako skutek w tabeli w pkt 6 OSR. Rokiem „0” dla obliczeń jest rok 2027. Do obliczeń uwzględniono dane z następującej liczby uczelni publicznych: • uczelnie morskie – 2 podmioty; • uczelnie artystyczne – 19 podmiotów; • uczelnie medyczne – 9 podmiotów; • uczelnie wojskowe – 5 podmiotów; • uczelnie służb państwowych – 4 podmioty; • uczelnie nadzorowane przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki

– 95 podmiotów. Wejście w życie projektowanych przepisów nie spowoduje zwiększenia wydatków lub zmniejszenia dochodów budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Jak wynika z przedstawionych obliczeń, projektowana ustawa spowoduje zmniejszenie w latach 2027–2032 obciążenia finansowego uczelni publicznych związanego z tworzeniem ZFŚS na preferencyjnych warunkach, pozwoli na większą swobodę w dysponowaniu przez uczelnie publiczne dostępnymi środkami finansowymi oraz ich przeznaczenie na realizację zadań ustawowych. Jednocześnie proponowane rozwiązanie pozwoli na stosowanie mechanizmu zabezpieczenia potrzeb socjalnych pracowników zatrudnionych w jednostkach budżetowych w sposób jednolity.

7. Wpływ na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym funkcjonowanie przedsiębiorców oraz na rodzinę, obywateli i gospodarstwa domowe Skutki Czas w latach od wejścia w życie zmian 0 1 2 3 5 10 Łącznie (0–10) W ujęciu duże przedsiębiorstwa 0 0 0 0 0 0 0 pieniężnym (w sektor mikro-, małych 0 0 0 0 0 0 0 mln zł, ceny stałe i średnich z …… r.) przedsiębiorstw rodzina, obywatele oraz 0 0 0 0 0 0 0 gospodarstwa domowe osoby niepełnosprawne 0 0 0 0 0 0 0 oraz osoby starsze W ujęciu duże przedsiębiorstwa – niepieniężnym sektor mikro-, małych – i średnich przedsiębiorstw rodzina, obywatele oraz – gospodarstwa domowe osoby niepełnosprawne – oraz osoby starsze Niemierzalne – –

– – Dodatkowe informacje, Oddziaływanie projektowanej regulacji na pracowników uczelni publicznych i ich w tym wskazanie źródeł rodziny nie ma charakteru bezpośredniego, ogranicza się do utrzymania obowiązujących danych i przyjętych do zasad finansowania ZFŚS przy braku ingerencji w indywidualne uprawnienia socjalne. obliczeń założeń Regulacja służy stabilizacji reguł funkcjonowania ZFŚS.

8. Zmiana obciążeń regulacyjnych (w tym obowiązków informacyjnych) wynikających z projektu nie dotyczy Wprowadzane są obciążenia poza tak bezwzględnie wymaganymi przez UE nie (szczegóły w odwróconej tabeli zgodności). nie dotyczy zmniejszenie liczby dokumentów zwiększenie liczby dokumentów zmniejszenie liczby procedur zwiększenie liczby procedur skrócenie czasu na załatwienie sprawy wydłużenie czasu na załatwienie sprawy inne: inne: Wprowadzane obciążenia są przystosowane do tak ich elektronizacji. nie nie dotyczy Komentarz: Brak.

9. Wpływ na rynek pracy Ustawa nie będzie miała wpływu na rynek pracy.

10. Wpływ na pozostałe obszary środowisko naturalne demografia informatyzacja sytuacja i rozwój regionalny mienie państwowe zdrowie sądy powszechne, administracyjne lub inne: szkolnictwo wojskowe wyższe i nauka

Omówienie Projektowana zmiana przyniesie wymierne oszczędności uczelniom publicznym oraz pozytywnie wpływu wpłynie na realizację ustawowych zadań przez zwiększenie środków finansowych dostępnych na ich realizację. Przekierowanie dostępnych środków finansowych uczelni publicznych na zaspokojenie aktualnych potrzeb tych uczelni będzie możliwe ze względu na zastosowanie dotychczas obowiązującej podstawy naliczenia wysokości odpisu na ZFŚS. Zaproponowane rozwiązanie zabezpiecza interesy pracowników i ich rodzin, zobowiązując uczelnie publiczne do tworzenia ZFŚS.

11. Planowane wykonanie przepisów aktu prawnego Wykonanie przepisów projektowanej ustawy nastąpi z dniem wejścia w życie ustawy.

12. W jaki sposób i kiedy nastąpi ewaluacja efektów projektu oraz jakie mierniki zostaną zastosowane? Z uwagi na przedmiot regulacji nie przewiduje się przeprowadzania ewaluacji efektów projektu.

13. Załączniki (istotne dokumenty źródłowe, badania, analizy itp.) Raport z konsultacji i opiniowania. RAPORT Z KONSULTACJI PUBLICZNYCH I OPINIOWANIA projektu ustawy o zmianie ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

Konsultacje publiczne i opiniowanie projektu ustawy trwały w dniach od 21 lipca 2026 r. do 20 sierpnia 2026 r. W ramach konsultacji publicznych i opiniowania projekt został skierowany do podmiotów wskazanych w pkt 5 oceny skutków regulacji oraz został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Rządowego Centrum Legislacji w serwisie Rządowy Proces Legislacyjny. W ramach konsultacji publicznych uwagi do projektu ustawy zgłosiła Rada do spraw dialogu ze związkami zawodowymi. Konferencja Rektorów Uniwersytetów Polskich i Konferencja Rektorów Uczelni Kształcących Nauczycieli i Pedagogów „KRUPed” przedstawiły pisma popierające projekt ustawy. Informację o braku uwag przekazała Federacja Związków Pracodawców Ochrony Zdrowia „Porozumienie Zielonogórskie”. Omówienie uwag z konsultacji publicznych wraz ze stanowiskiem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego znajduje się w tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do niniejszego raportu. W ramach opiniowania uwagi do projektu ustawy zgłosiły następujące podmioty:

1) Parlament Studentów Rzeczypospolitej Polskiej;

2) Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych;

3) Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich (Komisja ds. Organizacyjnych i Legislacyjnych);

4) Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego;

5) Krajowa Sekcja Nauki NSZZ „Solidarność”;

6) Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego;

7) Krajowa Reprezentacja Doktorantów. Opinię pozytywną do projektu ustawy przedstawiła Komisja ds. Ekonomicznych Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich Omówienie uwag z opiniowania wraz ze stanowiskiem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego znajduje się w tabeli stanowiącej załącznik nr 2 do niniejszego raportu. Zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2026 r. poz. 936) projekt ustawy został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Żaden podmiot nie zgłosił zainteresowania pracami nad projektem w trybie przepisów tej ustawy. Załącznik nr 1

ZESTAWIENIE UWAG do projektu ustawy o zmianie ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

ZGŁOSZONYCH W RAMACH KONSULTACJI PUBLICZNYCH

Jednostka Podmiot Lp. Treść uwagi Stanowisko Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego redakcyjna zgłaszający uwagę

1. art. 1 Rada do spraw Rada Dialogu do spraw ze związkami zawodowymi opiniuje Uwaga częściowo uwzględniona dialogu ze projekt ustawy w proponowanym brzmieniu stanowczo Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego dostrzega znaczenie związkami negatywnie. zakładowego funduszu świadczeń socjalnych (ZFŚS) dla zawodowymi UZASADNIENIE pracowników uczelni oraz wpływ wysokości odpisu na możliwości prowadzenia działalności socjalnej. Jednocześnie Głównym celem zakładowego funduszu świadczeń socjalnych wysokość odpisu na ZFŚS musi być rozpatrywana w kontekście (ZFŚŚ) jest finansowanie działalności socjalnej, w tym poprawa całościowej sytuacji finansowej uczelni publicznych, w tym warunków życiowych i bytowych oraz zaspokajanie potrzeb rosnących kosztów realizacji ich podstawowych zadań, oraz kulturalnych pracowników i ich rodzin oraz byłych pracowników potrzeby zapewnienia stabilnych i przewidywalnych warunków

– emerytów. ich funkcjonowania. Główne rodzaje dofinansowania pracowników i emerytów Dążąc do wypracowania rozwiązania kompromisowego, które uczelni, to: uwzględni zarówno interesy pracowników uczelni publicznych,

1) wypoczynek: dofinansowanie do wczasów, kolonii, obozów jak i potrzebę zapewnienia uczelniom stabilności finansowej, i zimowisk dla dzieci; projektodawca zdecydował o skróceniu okresu dalszego obowiązywania art. 262 z 10 do 6 lat, tj. do dnia 31 grudnia 2032

2) pomoc materialna: finansowanie zapomóg pieniężnych i r. Uwzględniono argument strony społecznej, że utrzymywanie zasiłków losowych, paczek żywnościowych lub do końca 2036 r. odpisu na zakładowy fundusz świadczeń świątecznych; socjalnych w wysokości odnoszącej się do 2018 r. prowadziłoby

3) cele mieszkaniowe: udzielanie pożyczek na remont lub zakup do nadmiernie długiego stosowania rozwiązania przejściowego mieszkania; oraz dalszego obniżania realnej wartości świadczeń socjalnych. Przyjęty okres sześciu lat pozwala zachować istotę

4) kultura i sport: dofinansowanie biletów do kina, teatru oraz projektowanego rozwiązania, tj. ochronę uczelni przed karnetów na basen czy siłownię. gwałtownym wzrostem obciążeń oraz zapewnienie Przy bardzo niskich wynagrodzeniach pracowników szkolnictwa przewidywalności planowania finansowego, a zarazem wyższego w stosunku do średnich wynagrodzeń w gospodarce ogranicza czas stosowania wyjątku od zasad ogólnych. Skrócenie fundusz ten stanowi dodatkowe wsparcie finansowe, co jest okresu obowiązywania regulacji stanowi zatem proporcjonalny dodatkową motywacją do podejmowania pracy na uczelniach. kompromis, który odpowiada na zasadnicze zastrzeżenia strony społecznej, bez rezygnacji z podstawowego celu projektu. W latach 2017–2018 przedstawiciele związków zawodowych, uzgadniając w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego W ostatnich latach państwo przeznaczyło na wzrost przepisy wprowadzanej przez ówczesnego Ministra Nauki i wynagrodzeń pracowników uczelni znaczące dodatkowe środki Szkolnictwa Wyższego – Jarosława Gowina ustawy, uzyskali w formie zwiększenia subwencji na utrzymanie i rozwój zapewnienie, że intencją ustawodawcy jest, aby w latach 2019– potencjału dydaktycznego oraz potencjału badawczego. Należy 2026 systematycznie i corocznie rektorzy uzupełniali, zaznaczyć, że sposób rozdysponowania środków na poziomie w uzgodnieniu z działającymi w uczelniach związkami uczelni uwzględnia autonomię uczelni, a w procesie uzgadniania zawodowymi, w taki sposób, aby w 2027 r. osiągnąć poziom zasad podziału środków uczestniczą związki zawodowe. odpisu w wysokości 6,5 % osobowego funduszu płac. Nie można zatem traktować polityki państwa wobec sytuacji Dodatkowym argumentem był fakt, że w projekcie rządowym materialnej pracowników wyłącznie przez pryzmat wysokości ówczesnej ustawy był przepis o corocznym, przez pięć lat odpisu na ZFŚS. zwiększaniu nakładów na szkolnictwo wyższe i naukę o 0,5 % PKB. Niestety przepis ten został usunięty na poziomie prac Podkreślić również należy, że w kwotach przekazywanych parlamentarnych. Również rekomendacja ustawowa, że rektor uczelniom nadzorowanym przez MNiSW na podwyższenie może, w porozumieniu ze związkami zawodowymi, zwiększyć wynagrodzeń pracowników, przyznawanych w latach 2019– poziom odpisu do 6,5 % nie przyniosła oczekiwanych rezultatów. 2026 były uwzględniane również środki pozwalające na zwiększenie odpisu na ZFŚS. Każdorazowo podział tych Stan obecny jest taki, że niewielu rektorów uczelni skorzystało z środków podlegał uzgodnieniu z organizacjami związkowymi tej możliwości, większość uczelni ma odpis na poziomie 2018 r., działającymi w uczelniach. Przeznaczenie środków wyłącznie na a kilka uczelni ma odpis niższy niż w roku 2018. bieżące podwyższenie wynagrodzeń bez równoległego Proponowana zmiana spowoduje utrzymanie tego stanu przez zwiększenia odpisu na ZFŚS należy więc traktować jako kolejne 10 lat, czyli wysokość odpisu na ZFŚS w uczelniach autonomiczną decyzję uczelni, której skutki zostały pozostawałaby zamrożona przez 18 lat (a w rzeczywistości przez zaakceptowane przez stronę związkową. 23 lata, ponieważ w 2018 r. odpis był utrzymywany na poziomie Projektowana regulacja ma na celu ograniczenie skokowego 2013 r.). Przedstawiciele związków zawodowych stanowczo wzrostu obciążeń uczelni z tytułu odpisu na ZFŚS i utrzymanie przeciwko temu protestują. rozwiązania, które funkcjonuje od 2019 roku. Przedłużenie Proponowana zmiana art. 262 i przedłużenie zamrożenia okresu „zamrożenia” wysokości odpisu na ZFŚS w zakresie odpisów na ZFŚS aż do 2036 roku na poziomie z 2018 r. jest odpisu na pracowników nie ingeruje w mechanizm rażąco szkodliwa dla pracowników i oznacza drastyczny, ukryty zabezpieczający, polegający na możliwości podjęcia przez spadek realnej wartości pomocy socjalnej na uczelniach. rektora uczelni decyzji o zwiększeniu wysokości tego odpisu do Wprowadzenie tej zmiany doprowadzi do degradacji warunków poziomu 6,5 % planowanych wynagrodzeń osobowych, po bytowych pracowników akademickich z następujących uzgodnieniu ze związkami zawodowymi. Mechanizm ten kluczowych powodów: pozwala na bieżące dostosowanie poziomu finansowania działalności socjalnej do sytuacji finansowej uczelni oraz potrzeb

1. Skutki inflacji i spadek realnej wartości wsparcia. Kwoty uprawnionych do korzystania świadczeń. Minister nie ma odpisu z 2018 roku, przy obecnych cenach, utraciły niemal wpływu na zastosowanie ww. mechanizmu przez władze połowę swojej wartości nabywczej. Zamrożenie funduszu poszczególnych uczelni, decyzja ta mieści się bowiem w zakresie oznacza utratę realnych możliwości finansowania wczasów pod autonomii uczelni i jest podejmowana w uzgodnieniu z gruszą, zapomóg, działalności kulturalnej i pożyczek działającymi w uczelni związkami zawodowymi. mieszkaniowych. Świadczenia socjalne stają się fikcją, nie spełniając swojej roli ustawowej. Podkreślić również należy, że przepisy ustawy z dnia 3 lipca 2028 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo

2. Dyskryminacja pracowników uczelni publicznych. o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. poz. 1669, z późn. zm.) Pracownicy innych sektorów gospodarki korzystają z corocznie pozwalały na „zamrożenie” poziomu odpisu na ZFŚS wyłącznie waloryzowanego odpisu podstawowego ZFŚS. Sektor w zakresie odpisu na pracowników. Odpis na byłych akademicki, mimo wysokich wymagań kwalifikacyjnych, zostaje pracowników będących emerytami lub rencistami, prawnie zepchnięty na pozycję pracowników drugiej kategorii. Regulacja ta pogłębia kryzys kadrowy i zniechęca młodych korzystających z opieki socjalnej uczelni nigdy nie podlegał naukowców do podejmowania pracy na uczelniach. „mrożeniu”.

3. Katastrofalny stan zdrowia psychicznego i kryzys wypalenia Warto zwrócić uwagę, że sama wysokość odpisu nie przesądza o zawodowego. Praca w szkolnictwie wyższym wiąże się dziś z wysokości ani strukturze świadczeń socjalnych udzielanych ogromną presją publikacyjną, biurokracją oraz permanentnym pracownikom i byłym pracownikom uczelni. Sposób stresem. Skutkuje to masowym zjawiskiem wypalenia wykorzystania środków ZFŚS jest określany na poziomie zawodowego oraz drastycznym spadkiem dobrostanu poszczególnych uczelni, z uwzględnieniem obowiązujących psychicznego pracowników. ZFŚS ma ustawowy obowiązek przepisów oraz regulaminów ZFŚS. finansować działalność socjalną, która w obecnych realiach musi Proponowane przez Radę stopniowe zwiększenie wysokości obejmować profilaktykę zdrowotną, wsparcie psychologiczne, odpisu oznaczałoby w praktyce istotny i trwały wzrost kosztów dofinansowanie terapii oraz regenerację sił (kultura, sport, uczelni, a tym samym wymagałoby zapewnienia dodatkowego wypoczynek). Zamrożenie funduszu pozbawia uczelnie środków finansowania całego sektora. Kwestia zwiększenia nakładów na na ratowanie zdrowia psychicznego kadry. Przekłada się to szkolnictwo wyższe i naukę ma charakter szerszy niż bezpośrednio na wzrost absencji chorobowych i spadek jakości projektowana regulacja i powinna być rozpatrywana w ramach kształcenia. celowościowej polityki finansowania sektora. Z tego też względu Jednocześnie, rozumiejąc sytuację budżetową uczelni, Rada poza zakresem regulacji pozostaje uwaga dotycząca może zaakceptować przepis przejściowy umożliwiający ewentualnych prac legislacyjnych nad zmianą art. 365 ustawy – stabilizację gospodarki finansowej uczelni, a tym samym Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. ochronę miejsc pracy i poziomu wynagrodzeń pracowników Jednocześnie Minister zaznacza, że będzie monitorować skutki uczelni. Dlatego proponuje się kompromis w postaci regulacji oraz analizować możliwości wypracowania następującego przepisu: systemowego rozwiązania kwestii wysokości odpisu na ZFŚS w

„Art. 262. 1. W roku 2027 dla pracowników uczelni publicznej uczelniach publicznych, uwzględniającego zarówno sytuację dokonuje się odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych pracowników i byłych pracowników, jak i możliwości finansowe w wysokości kwoty odpisu dokonanego w 2025 r., jednak nie sektora. może on być niższy niż odpis wynikający z ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych.

2. Rektor, w obligatoryjnym porozumieniu z działającymi w uczelni związkami zawodowymi uzgodni do końca czerwca 2027 r. w regulaminie zakładowego funduszu świadczeń socjalnych coroczne zwiększanie odpisu, tak aby w 2033 roku wysokość odpisu osiągnęła 6,5 % planowanych przez uczelnię w roku poprzednim rocznych wynagrodzeń osobowych.

3. Odpis na zakładowy fundusz socjalny dla pracowników uczelni od 2028 r. będzie zwiększany corocznie o kwotę uzgodnioną w porozumieniu, o którym mowa jest w ust. 2. Dodatkowo, równolegle powinien być zgłoszony projekt zmiany art. 365 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, który będzie zawierał coroczny wzrost nakładów na szkolnictwo wyższe i naukę. Taki projekt zmiany art. 365 został przedstawiony w stanowisku Rady do spraw dialogu ze związkami zawodowymi w dniu 8 lipca 2025 roku. Załącznik nr 2 ZESTAWIENIE UWAG do projektu ustawy o zmianie ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

ZGŁOSZONYCH W RAMACH OPINIOWANIA

Podmiot Lp. Jednostka redakcyjna Treść uwagi Stanowisko Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego zgłaszający uwagę

1. art. 1 Parlament Wątpliwości Parlamentu Studentów RP budzi skala i horyzont Uwaga częściowo uwzględniona Studentów czasowy proponowanego przedłużenia mechanizmu Po analizie uwag zgłoszonych przez stronę społeczną Rzeczypospolitej wprowadzonego w 2018 r. Mechanizm ten miał charakter projektodawca w ramach rozwiązania kompromisowego skrócił Polskiej przejściowy i został ustanowiony na okres ośmiu lat (2019– okres przedłużenia obowiązywania mechanizmu „zamrożenia”

2026). Projekt zakłada jego przedłużenie o kolejne dziesięć lat, wysokości odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych co oznacza, że rozwiązanie pierwotnie uzasadniane jako (ZFŚS) względem pierwotnych założeń projektu z 10 do 6 lat. tymczasowe będzie obowiązywało łącznie osiemnaście lat. Przyjęty okres nadal pozwala na zapewnienie uczelniom czasu na dostosowanie gospodarki finansowej, a zarazem umożliwi wcześniejszy powrót do oceny docelowego sposobu ustalania odpisu na ZFŚS. Jednocześnie resort podkreśla, że natychmiastowy powrót od 2027 r. do zasad określonych w art. 144 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.) powodowałby znaczący wzrost kosztów funkcjonowania uczelni publicznych. W celu wyważenia interesów pracowników oraz potrzeby zachowania stabilności finansowej uczelni MNiSW przyjęło – w porozumieniu z Radą do spraw dialogu ze związkami zawodowymi – rozwiązanie polegające na przedłużeniu obowiązywania mechanizmu „zamrożenia” odpisu na ZFŚ do dnia 31 grudnia 2032 r., tj. o 4 lata krócej niż przewidywano w pierwotnym brzmieniu projektu.

2. art. 1 OPZZ Rada Dialogu do spraw ze związkami zawodowymi opiniują Uwaga częściowo uwzględniona projekt ustawy stanowczo negatywnie. Rada do spraw Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego dostrzega znaczenie dialogu ze Głównym celem ZFŚS jest finansowanie działalności socjalnej, ZFŚS dla pracowników uczelni oraz wpływ wysokości odpisu na związkami w tym poprawa warunków życiowych i bytowych oraz możliwości prowadzenia działalności socjalnej. Jednocześnie zawodowymi zaspokajanie potrzeb kulturalnych pracowników i ich rodzin oraz wysokość odpisu na ZFŚS musi być rozpatrywana w kontekście byłych pracowników – emerytów. całościowej sytuacji finansowej uczelni publicznych, w tym rosnących kosztów realizacji ich podstawowych zadań, oraz Główne rodzaje dofinansowania pracowników i emerytów uczelni, to:

1. Wypoczynek: Dofinansowanie do wczasów, kolonii, potrzeby zapewnienia stabilnych i przewidywalnych warunków obozów i zimowisk dla dzieci. ich funkcjonowania.

2. Pomoc materialna: Finansowanie zapomóg pieniężnych Dążąc do wypracowania rozwiązania kompromisowego, które i zasiłków losowych, paczek żywnościowych lub świątecznych. uwzględni zarówno interesy pracowników uczelni publicznych, jak i potrzebę zapewnienia uczelniom stabilności finansowej,

3. Cele mieszkaniowe: Udzielanie pożyczek na remont lub Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego zdecydował o skróceniu zakup mieszkania. okresu dalszego obowiązywania art. 262 z 10 do 6 lat, tj. do dnia

4. Kultura i sport: Dofinansowanie biletów do kina, teatru 31 grudnia 2032 r. Termin ten został ustalony w porozumieniu z oraz karnetów na basen czy siłownię. Radą do spraw dialogu ze związkami zawodowymi. Rozwiązanie uwzględnia argument strony społecznej, że utrzymywanie do Przy bardzo niskich wynagrodzeniach pracowników szkolnictwa końca 2036 r. odpisu na ZFŚS w wysokości odnoszącej się do wyższego w stosunku do średnich wynagrodzeń w gospodarce 2018 r. prowadziłoby do nadmiernie długiego stosowania fundusz ten stanowi dodatkowe wsparcie finansowe, co jest rozwiązania przejściowego oraz dalszego obniżania realnej dodatkową motywacją do podejmowania pracy na uczelniach. wartości świadczeń socjalnych. Przyjęty okres sześciu lat W latach 2017–2018 przedstawiciele związków zawodowych, pozwala zachować istotę projektowanego rozwiązania, tj. uzgadniając w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego ochronę uczelni przed gwałtownym wzrostem obciążeń oraz przepisy wprowadzanej przez ówczesnego Ministra – Jarosława zapewnienie przewidywalności planowania finansowego, Gowina – ustawy, uzyskali zapewnienie, że intencją a zarazem ogranicza czas stosowania wyjątku od zasad ogólnych. ustawodawcy jest, aby w latach 2019–2026 systematyczne i Skrócenie okresu obowiązywania regulacji stanowi zatem corocznie rektorzy uzupełniali, w uzgodnieniu z działającymi w proporcjonalny kompromis, który odpowiada na zasadnicze uczelniach związkami zawodowymi, w taki sposób, aby w 2027 zastrzeżenia strony społecznej, bez rezygnacji z podstawowego roku osiągnąć poziom odpisu w wysokości 6,5 % osobowego celu projektu. funduszu płac. Dodatkowym argumentem był fakt, że W ostatnich latach państwo przeznaczyło na wzrost w projekcie rządowym ówczesnej ustawy był przepis wynagrodzeń pracowników uczelni znaczące dodatkowe środki o corocznym, przez pięć lat, zwiększaniu nakładów na w formie zwiększenia subwencji na utrzymanie i rozwój szkolnictwo wyższe i naukę o 0,5 % PKB. Niestety przepis ten potencjału dydaktycznego oraz potencjału badawczego. Należy został usunięty na poziomie prac parlamentarnych. Również zaznaczyć, że sposób rozdysponowania środków na poziomie rekomendacja ustawowa, że Rektor może, w porozumieniu ze uczelni uwzględnia autonomię uczelni, a w procesie uzgadniania związkami zawodowymi, zwiększyć poziom odpisu do 6,5 %, nie zasad podziału środków uczestniczą związki zawodowe. przyniosła oczekiwanych rezultatów. Nie można zatem traktować polityki państwa wobec sytuacji Stan obecny jest taki, że niewielu rektorów uczelni skorzystało z materialnej pracowników wyłącznie przez pryzmat wysokości tej możliwości, większość uczelni ma odpis na poziomie 2018 odpisu na ZFŚS. roku, a kilka uczelni ma odpis niższy niż w roku 2018. Podkreślić również należy, że w kwotach przekazywanych Proponowana zmiana spowoduje utrzymanie tego stanu przez uczelniom nadzorowanym przez Ministra Nauki i Szkolnictwa kolejne 10 lat, czyli wysokość odpisu na ZFŚS w uczelniach Wyższego na podwyższenie wynagrodzeń pracowników, pozostawałaby zamrożona przez 18 lat (a w rzeczywistości przez przyznawanych w latach 2019–2026 uwzględniane były również 23 lata!, ponieważ w 2018 r. odpis był utrzymywany na poziomie środki pozwalające na zwiększenie odpisu na ZFŚS. 2013 r.). Przedstawiciele związków zawodowych stanowczo Każdorazowo podział tych środków podlegał uzgodnieniu z przeciwko temu protestują. organizacjami związkowymi działającymi w uczelniach. Proponowana zmiana art. 262 i przedłużenie zamrożenia Przeznaczenie środków wyłącznie na bieżące podwyższenie odpisów na ZFŚS aż do 2036 roku na poziomie z 2018 roku jest wynagrodzeń bez równoległego zwiększenia odpisu na ZFŚS rażąco szkodliwa dla pracowników i oznacza drastyczny, ukryty spadek realnej wartości pomocy socjalnej na uczelniach. należy wiec traktować jako autonomiczną decyzję uczelni, której Wprowadzenie tej zmiany doprowadzi do degradacji warunków skutki zostały zaakceptowane przez stronę związkową. bytowych pracowników akademickich z następujących Projektowana regulacja ma na celu ograniczenie skokowego kluczowych powodów: wzrostu obciążeń uczelni z tytułu odpisu na ZFŚS i utrzymanie

1. Skutki inflacji i spadek realnej wartości wsparcia. rozwiązania, które funkcjonuje od 2019 roku. Przedłużenie Kwoty odpisu z 2018 roku, przy obecnych cenach, utraciły okresu „zamrożenia” wysokości odpisu na ZFŚS w zakresie niemal połowę swojej wartości nabywczej. Zamrożenie funduszu odpisu na pracowników nie ingeruje w mechanizm oznacza utratę realnych możliwości finansowania wczasów pod zabezpieczający, polegający na możliwości podjęcia przez gruszą, zapomóg, działalności kulturalnej i pożyczek rektora uczelni decyzji o zwiększeniu wysokości tego odpisu do mieszkaniowych. Świadczenia socjalne stają się fikcją, nie poziomu 6,5 % planowanych wynagrodzeń osobowych, po spełniając swojej roli ustawowej. uzgodnieniu ze związkami zawodowymi. Mechanizm ten pozwala na bieżące dostosowanie poziomu finansowania

2. Dyskryminacja pracowników uczelni publicznych. działalności socjalnej do sytuacji finansowej uczelni oraz potrzeb Pracownicy innych sektorów gospodarki korzystają z corocznie uprawnionych do korzystania ze świadczeń. Minister nie ma waloryzowanego odpisu podstawowego ZFŚS. Sektor wpływu na zastosowanie ww. mechanizmu przez władze akademicki, mimo wysokich wymagań kwalifikacyjnych, zostaje poszczególnych uczelni, decyzja ta mieści się bowiem w zakresie prawnie zepchnięty na pozycję pracowników drugiej kategorii. autonomii uczelni i jest podejmowana w uzgodnieniu z Regulacja ta pogłębia kryzys kadrowy i zniechęca młodych działającymi w uczelni związkami zawodowymi. naukowców do podejmowania pracy na uczelniach. Podkreślić również należy, że przepisy ustawy z dnia 3 lipca

3. Katastrofalny stan zdrowia psychicznego i kryzys 2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo wypalenia zawodowego. Praca w szkolnictwie wyższym wiąże o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1669, z się dziś z ogromną presją publikacyjną, biurokracją oraz późn. zm.) pozwalały na „zamrożenie” poziomu odpisu na ZFŚS permanentnym stresem. Skutkuje to masowym zjawiskiem wyłącznie w zakresie odpisu na pracowników. Odpis na byłych wypalenia zawodowego oraz drastycznym spadkiem dobrostanu pracowników będących emerytami lub rencistami, psychicznego pracowników. ZFŚS ma ustawowy obowiązek korzystających z opieki socjalnej uczelni, nigdy nie podlegał finansować działalność socjalną, która w obecnych realiach musi „mrożeniu”. obejmować profilaktykę zdrowotną, wsparcie psychologiczne, dofinansowanie terapii oraz regenerację sił (kultura, sport, Warto zwrócić uwagę, że sama wysokość odpisu nie przesądza o wypoczynek). Zamrożenie funduszu pozbawia uczelnie środków wysokości ani strukturze świadczeń socjalnych udzielanych na ratowanie zdrowia psychicznego kadry. Przekłada się to pracownikom i byłym pracownikom uczelni. Sposób bezpośrednio na wzrost absencji chorobowych i spadek jakości wykorzystania środków ZFŚS jest określany na poziomie kształcenia. poszczególnych uczelni, z uwzględnieniem obowiązujących przepisów oraz regulaminów ZFŚS. Jednocześnie, rozumiejąc sytuację budżetową uczelni, Rada może zaakceptować przepis przejściowy umożliwiający Proponowane przez Radę stopniowe zwiększenie wysokości stabilizację gospodarki finansowej uczelni, a tym samym odpisu oznaczałoby w praktyce istotny i trwały wzrost kosztów ochronę miejsc pracy i poziomu wynagrodzeń pracowników uczelni, a tym samym wymagałoby zapewnienia dodatkowego uczelni. Dlatego proponują kompromis w postaci następującego finansowania całego sektora. Kwestia zwiększenia nakładów na przepisu: szkolnictwo wyższe i naukę ma charakter szerszy niż projektowana regulacja i powinna być rozpatrywana w ramach

„Art. 262. 1. W roku 2027 dla pracowników uczelni publicznej celowościowej polityki finansowania sektora. Z tego też względu dokonuje się odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych poza zakresem regulacji pozostaje uwaga dotycząca w wysokości kwoty odpisu dokonanego w 2025 r., jednak nie może on być niższy niż odpis wynikający z Ustawy o ewentualnych prac legislacyjnych nad zmianą art. 365 ustawy – zakładowym funduszu świadczeń socjalnych. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.

2. Rektor, w obligatoryjnym porozumieniu z działającymi w Jednocześnie Minister zaznacza, że będzie monitorować skutki uczelni związkami zawodowymi uzgodni do końca czerwca 2027 regulacji oraz analizować możliwości wypracowania r. w regulaminie Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych systemowego rozwiązania kwestii wysokości odpisu na ZFŚS w coroczne zwiększanie odpisu, tak aby w 2033 roku wysokość uczelniach publicznych, uwzględniającego zarówno sytuację odpisu osiągnęła 6,5 % planowanych przez uczelnię w roku pracowników i byłych pracowników, jak i możliwości finansowe poprzednim rocznych wynagrodzeń osobowych. sektora.

3. Odpis na zakładowy fundusz socjalny dla pracowników uczelni od 2028 r. będzie zwiększany corocznie o kwotę uzgodnioną w porozumieniu, o którym mowa jest w ust. 2.

Dodatkowo, równolegle powinien być zgłoszony projekt zmiany art. 365 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.), który będzie zawierał coroczny wzrost nakładów na szkolnictwo wyższe i naukę. Taki projekt zmiany art. 365 został przedstawiony w stanowisku Rady do spraw dialogu ze związkami zawodowymi w dniu 8 lipca 2025 roku.

3. art. 1 KRASP W zakresie obejmującym całość ustawy komisja ocenia ją Uwaga częściowo uwzględniona (Komisja ds. pozytywnie w krótkim dystansie czasowym, jednocześnie W następstwie analizy stanowisk przedstawionych w toku Organizacyjnych dostrzegając ryzyka długoterminowe związane z projektem. opiniowania i konsultacji projektu, w wyniku porozumienia z i Legislacyjnych) Nowelizacja może mieć znaczne skutki finansowe, ponieważ Radą do spraw dialogu ze związkami zawodowymi przy modyfikuje przepisy dotyczące „zamrożenia” odpisu na ZFŚS. MNiSW, resort zdecydował o skróceniu z 10 do 6 lat okresu, na Należy zwrócić uwagę, że projekt przewiduje przedłużenie o 10 jaki ma zostać przedłużone obowiązywanie rozwiązania lat stosowania mechanizmu, który z założenia miał być określonego w art. 262 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. – Przepisy tymczasowy i obowiązywać 8 lat. Łączna długość stosowania wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. „tymczasowego” rozwiązania wyniosłaby 18 lat, co może budzić W konsekwencji mechanizm ten będzie stosowany do dnia 31 poważne wątpliwości z przyczyn systemowych i finansowych. grudnia 2032 r., zamiast do dnia 31 grudnia 2036 r. Odnoszenie się do wysokości opisu z 2018 r. po kilkunastu latach Przyjęcie 6-letniej perspektywy w projektowanym rozwiązaniu może być rozwiązaniem nieproporcjonalnym – w miarę upływu ma zapewnić uczelniom stabilne i przewidywalne warunki czasu i narastania skumulowanej inflacji kwoty te mogą nie być planowania finansowego w warunkach długookresowego adekwatnym rozwiązaniem. „Odmrożenie” odpisów po 18 latach planowania rozwoju uczelni, w tym realizacji ich strategii może być daleko większym problemem niż obecny, z uwagi na rozwoju i wieloletnich zamierzeń inwestycyjnych; jednocześnie opisany powyżej skumulowany efekt. Przedłużenie, zwłaszcza pozwoli resortowi na wypracowanie i uzgodnienie systemowego tak długie, obowiązującego rozwiązania tymczasowego może rozwiązania kwestii ZFŚS. mieć długoterminowy skutek w postaci obniżenia atrakcyjności Resort rozważał różne warianty interwencji legislacyjnej wychodzącej naprzeciw dostrzeżonemu problemowi, w tym pracy na uczelni, z uwagi na brak tego rodzaju przepisów w zmiany przepisów systemowych – art. 144 ustawy – Prawo o innych gałęziach gospodarki. szkolnictwie wyższym i nauce oraz przepisów ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych Biorąc powyższe pod uwagę, ustawa w korzystny sposób (Dz. U. z 2024 r. poz. 288, z późn. zm.). rozwiązuje aktualny problem, przyczyniając się do poprawy sytuacji finansowej. Jednocześnie, zwłaszcza z uwagi na tak Przeprowadzona analiza wykazała jednak, że z uwagi na pilną znaczny czas przedłużenia, niesie ze sobą istotne, opisane wyżej potrzebę zapobieżenia utracie stabilności finansowej uczelni ryzyka. publicznych po 1 stycznia 2027 r. (co mogłoby zmaterializować się wraz z „odmrożeniem” odpisów na ZFŚS) istnieje konieczność zagwarantowania ciągłości stosowania mechanizmu, a tym samym wprowadzenia rozwiązania prawnego, które rozpoczęłoby obowiązywanie od 1 stycznia 2027 r. W obliczu powyższego najbardziej spójnym systemowo, adekwatnym proceduralnie rozwiązaniem jest zmiana art. 262 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Jest to również w ocenie resortu jedyny mechanizm dający szansę na skuteczne zaimplementowanie w systemie prawnym przed 1 stycznia 2027 r. Jednocześnie należy zaznaczyć, iż nie oznacza to, że w resorcie zostaną porzucone prace koncepcyjne nad przyjęciem rozwiązania docelowego w miejsce rozwiązań epizodycznych.

4. art. 1 Rada Główna Rada negatywnie ocenia zaproponowane rozwiązanie polegające Uwaga częściowo uwzględniona Nauki wyłącznie na zastąpieniu w art. 262 [ustawy – Prawo o Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego rozumie obawy i Szkolnictwa szkolnictwie wyższym i nauce sformułowania „w latach 2019– dotyczące utrzymania obecnego poziomu wysokości odpisu na Wyższego 2026” wyrazami „w latach 2019–2036”. Przyjęcie takiego ZFŚS oraz wpływ wysokości odpisu na możliwości prowadzenia rozwiązania oznaczałoby bowiem, że rozwiązanie, które zostało działalności socjalnej. Jednocześnie decyzja o przedłużeniu pierwotnie wprowadzone jako czasowe, obowiązywałoby łącznie obecnego rozwiązania wynika z potrzeby zapewnienia uczelniom osiemnaście lat. Należy przy tym zauważyć, że już w 2018 r. stabilnych i przewidywalnych warunków finansowych oraz wysokość odpisu w wielu uczelniach pozostawała powiązana możliwości długofalowego planowania ich rozwoju i inwestycji. z wcześniejszymi, historycznymi poziomami finansowania, co Należy podkreślić, że kwestia wysokości odpisu na ZFŚS nie dodatkowo pogłębia skutki projektowanego przedłużenia. Tak może być rozpatrywana w oderwaniu od sytuacji finansowej długi okres wykracza poza uzasadnione ramy regulacji uczelni publicznych. przejściowej i prowadziłby do utrwalenia odrębnego modelu finansowania działalności socjalnej w uczelniach publicznych Dążąc do wypracowania rozwiązania kompromisowego, które bez przyjęcia jego docelowego kształtu. uwzględni zarówno interesy pracowników uczelni publicznych, jak i potrzebę zapewnienia uczelniom stabilności finansowej, W opinii Rady przedłużenie dotychczasowych zasad nie jest Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego zdecydował o skróceniu neutralne dla pracowników, ich rodzin ani emerytów i rencistów okresu dalszego obowiązywania art. 262 z 10 do 6 lat, tj. do dnia będących byłymi pracownikami uczelni. Należy bowiem 31 grudnia 2032 r. Termin ten został ustalony w porozumieniu z zauważyć, że ZFŚS służy finansowaniu działalności socjalnej, w Radą do spraw dialogu ze związkami zawodowymi przy tym pomocy materialnej i mieszkaniowej, wypoczynku oraz MNiSW. Rozwiązanie uwzględnia argument strony społecznej, działalności kulturalnej i sportowo-rekreacyjnej, a utrzymywanie że utrzymywanie do końca 2036 r. odpisu na ZFŚS w wysokości historycznej podstawy odpisu, przy stałym wzroście cen i wynagrodzeń, prowadzi do obniżania realnej i względnej odnoszącej się do 2018 r. prowadziłoby do nadmiernie długiego wartości środków przeznaczanych na te cele. Świadczenia z stosowania rozwiązania przejściowego oraz dalszego obniżania ZFŚS mają szczególne znaczenie dla pracowników znajdujących realnej wartości świadczeń socjalnych. Przyjęty okres sześciu lat się w trudniejszej sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej, a pozwala zachować istotę projektowanego rozwiązania, tj. także dla emerytów i rencistów. Dane przedstawione w ocenie ochronę uczelni przed gwałtownym wzrostem obciążeń oraz skutków regulacji potwierdzają tę tendencję. W latach 2019– zapewnienie przewidywalności planowania finansowego, 2025 łączna wysokość odpisów na ZFŚS w uczelniach a zarazem ogranicza czas stosowania wyjątku od zasad ogólnych. publicznych wzrosła o około 40,6 %, podczas gdy wartość Skrócenie okresu obowiązywania regulacji stanowi zatem planowanych wynagrodzeń osobowych brutto wzrosła o około proporcjonalny kompromis, który odpowiada na zasadnicze 88,6 %. Projektodawca szacuje zarazem, że utrzymanie zastrzeżenia strony społecznej, bez rezygnacji z podstawowego dotychczasowego mechanizmu zmniejszy obciążenia uczelni celu projektu. Przedłużenie rozwiązania nie przesądza o publicznych o około 628,2 mln zł rocznie. Dane te pokazują docelowym modelu finansowania ZFŚS. Resort rozważał różne zarówno skalę problemu finansowego uczelni, jak i znaczące warianty interwencji legislacyjnej wychodzącej naprzeciw konsekwencje projektowanej regulacji dla środków dostrzeżonemu problemowi, w tym zmiany przepisów przeznaczanych na działalność socjalną, których realna wartość systemowych, tj. art. 144 ustawy – Prawo o szkolnictwie będzie systematycznie malała wraz ze wzrostem cen i wyższym i nauce oraz przepisów ustawy o zakładowym funduszu wynagrodzeń. świadczeń socjalnych. Przeprowadzona analiza wykazała jednak, że z uwagi na pilną potrzebę zapobieżenia utracie stabilności Rada podkreśla, że potrzeba ochrony stabilności finansowej finansowej uczelni publicznych po 1 stycznia 2027 r. (co uczelni nie może uzasadniać wieloletniego utrzymywania mogłoby zmaterializować się wraz z „odmrożeniem” odpisów na podstawy odpisu odnoszącej się do kwoty historycznej. Jeżeli ZFŚS) istnieje konieczność zagwarantowania ciągłości powrót do poziomu odpisu wynikającego z art. 144 ustawy – stosowania mechanizmu, a tym samym wprowadzenia Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce powoduje wzrost rozwiązania prawnego, które rozpoczęłoby obowiązywanie od 1 kosztów funkcjonowania uczelni, to skutki te powinny zostać stycznia 2027 r. uwzględnione w finansowaniu publicznym sektora, a nie powinny obciążać wyłącznie budżetów uczelni ani być W obliczu powyższego najbardziej spójnym systemowo, finansowane przez ograniczenie świadczeń należnych adekwatnym proceduralnie rozwiązaniem jest zmiana art. 262 pracownikom i byłym pracownikom. ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Jest to również w ocenie resortu Rada uważa również za zasadne równoległe podjęcie prac nad jedyny mechanizm dający szansę na skuteczne ustawowym mechanizmem wzrostu nakładów publicznych na zaimplementowanie w systemie prawnym przed 1 stycznia 2027 szkolnictwo wyższe i naukę, tak aby zwiększenie wysokości r. Jednocześnie należy zaznaczyć, iż nie oznacza to, że w resorcie odpisu na ZFŚS nie prowadziło do ograniczania wynagrodzeń, porzucone zostaną prace koncepcyjne nad przyjęciem zatrudnienia, kształcenia ani działalności naukowej. rozwiązania docelowego w miejsce rozwiązań epizodycznych. Rada uznaje za zasadne ponowne przeanalizowanie różnych Odnosząc się do stanowiska Rady, należy podkreślić, że przepisy wariantów docelowego sposobu ustalania odpisu, w tym ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o stopniowego dochodzenia do poziomu 6,5 % planowanych przez szkolnictwie wyższym i nauce pozwalały na „zamrożenie” uczelnię w roku poprzednim rocznych wynagrodzeń osobowych, poziomu odpisu na ZFŚS wyłącznie w zakresie odpisu na a także możliwości objęcia uczelni publicznych zasadami pracowników. Odpis na byłych pracowników będących ogólnymi wynikającymi z ustawy o ZFŚS. Zastosowanie zasad emerytami lub rencistami, korzystających z opieki socjalnej ogólnych eliminowałoby wieloletnie odwoływanie się do kwoty uczelni, nigdy nie podlegał „mrożeniu” i nie jest przedmiotem odpisu dokonanego w 2018 r. i opierałoby ustalanie odpisu na projektowanej regulacji. mechanizmie podlegającym bieżącej aktualizacji. Koncepcja taka była już wcześniej wskazywana w dyskusjach środowiskowych, a w ocenie skutków regulacji została Minister podkreśla, że ocena polityki państwa wobec sytuacji przedstawiona jako jeden z wariantów rozważanych przez materialnej pracowników nie powinna ograniczać się wyłącznie projektodawcę. do wysokości odpisu na ZFŚS. Działania państwa wobec sektora szkolnictwa wyższego i nauki mają szerszy charakter i obejmują Rada zwraca jednak uwagę, że proste zastosowanie zasad również systematyczne zwiększanie wynagrodzeń pracowników ogólnych może prowadzić do obniżenia obligatoryjnej uczelni. W ostatnich latach państwo przeznaczyło na wzrost wysokości odpisu w stosunku do środków faktycznie wynagrodzeń pracowników uczelni znaczące dodatkowe środki przeznaczanych obecnie przez część uczelni oraz do osłabienia w formie zwiększenia subwencji na utrzymanie i rozwój ochrony emerytów i rencistów będących byłymi pracownikami potencjału dydaktycznego oraz potencjału badawczego. Należy uczelni. Ewentualne przejście na zasady ogólne powinno zatem zaznaczyć, że sposób rozdysponowania środków na poziomie zachować obowiązek tworzenia ZFŚS, odpowiednio uczelni uwzględnia autonomię uczelni, a w procesie uzgadniania zabezpieczać sytuację byłych pracowników i nie prowadzić do zasad podziału środków uczestniczą związki zawodowe. gwałtownego zmniejszenia środków przeznaczanych na działalność socjalną. Podkreślić również należy, że w kwotach przekazywanych uczelniom nadzorowanym przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Rada uznaje za wartą dalszych prac propozycję przedstawicieli Wyższego na podwyższenie wynagrodzeń pracowników, organizacji związkowych zasiadających w Radzie, aby zamiast przyznawanych w latach 2019–2026 były uwzględniane również przedłużenia obecnego mechanizmu do końca 2036 r. środki pozwalające na zwiększenie odpisu na ZFŚS. wprowadzić rozwiązanie przejściowe, zgodnie z którym w 2027 Każdorazowo podział tych środków podlegał uzgodnieniu z r. punktem wyjścia byłaby kwota odpisu dokonanego w 2025 r., organizacjami związkowymi działającymi w uczelniach. z zachowaniem minimalnego poziomu odpowiadającego kwocie Przeznaczenie środków wyłącznie na bieżące podwyższenie odpisu obliczonej według zasad ogólnych ustawy o ZFŚS, wynagrodzeń bez równoległego zwiększenia odpisu na ZFŚS a następnie coroczne, stopniowe zwiększanie odpisu. Do czasu należy wiec traktować jako autonomiczną decyzję uczelni, której wypracowania rozwiązania docelowego regulacja przejściowa skutki zostały zaakceptowane przez stronę związkową. powinna mieć charakter rzeczywiście czasowy, zapobiegać dalszemu obniżaniu realnej wartości odpisu i być powiązana z Ewentualne zwiększenie odpisu na ZFŚS powinno być, co do zapewnieniem uczelniom środków niezbędnych do pokrycia zasady, rozpatrywane łącznie ze wzrostem finansowania całego wzrostu kosztów. sektora, tak aby poprawa sytuacji pracowników nie odbywała się kosztem stabilności finansowej uczelni. Postulat ten jednak ma szerszy charakter i wykracza poza zakres projektowanej Mając na uwadze powyższe, Rada Główna Nauki i Szkolnictwa regulacji. Wyższego nie kwestionuje potrzeby uniknięcia nagłego wzrostu Jednocześnie Minister zaznacza, że będzie dążył do znalezienia obciążeń finansowych uczelni od 2027 r., lecz uznaje, że cel ten rozwiązań, które w sposób trwały i wyważony pogodzą interesy nie powinien być realizowany przez proste przedłużenie do 2036 wszystkich zainteresowanych, wymaga to jednak czasu oraz r. mechanizmu odwołującego się do kwoty odpisu dokonanej w pogłębionej analizy możliwych wariantów i ich konsekwencji. 2018 r. Rada postuluje kontynuowanie prac z udziałem przedstawicieli uczelni i organizacji związkowych nad stabilnym, systemowym sposobem finansowania ZFŚS, który nie spowoduje gwałtownego wzrostu kosztów uczelni bez zapewnienia adekwatnego finansowania publicznego, a zarazem zapewni zachowanie realnej wartości środków przeznaczanych na działalność socjalną oraz odpowiednią ochronę pracowników i byłych pracowników. Wzrost wysokości odpisu powinien zostać odpowiednio uwzględniony w wysokości środków publicznych przeznaczanych na finansowanie uczelni, tak aby nie prowadził do ograniczenia zatrudnienia, wynagrodzeń ani realizacji podstawowych zadań uczelni.

5. art. 1 KSN NSZZ Krajowa Sekcja Nauki NSZZ „Solidarność” stanowczo Uwaga częściowo uwzględniona „Solidarność” i jednoznacznie negatywnie opiniuje projekt ustawy Projektodawca podziela stanowisko, że ZFŚS pełni istotną w przedstawionym brzmieniu. funkcję społeczną i stanowi ważny instrument wsparcia W ocenie KSN proponowana regulacja jest rozwiązaniem rażąco pracowników znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej, niekorzystnym dla pracowników uczelni publicznych, ich rodzin rodzinnej lub materialnej. Nie można jednak zgodzić się z oceną, oraz byłych pracowników – emerytów i rencistów. Projekt nie że projektowana regulacja, polegająca na przedłużeniu rozwiązuje problemu niedofinansowania szkolnictwa wyższego i obowiązującego mechanizmu ustalenia wysokości odpisu na nauki, lecz przenosi jego skutki na sferę socjalną pracowników. ZFŚS, ma charakter antypracowniczy albo że stabilność Zamiast zapewnić uczelniom adekwatne finansowanie publiczne, finansowa uczelni jest budowana kosztem pomocy socjalnej projektodawca proponuje utrzymanie przez kolejne dziesięć lat przysługującej pracownikom. mechanizmu ograniczającego dynamikę środków Biorąc pod uwagę treść opinii, należy wyraźnie zaznaczyć, że przeznaczanych na ZFŚS. KSN nie może zaakceptować sytuacji, proponowane rozwiązanie dotyczy wyłącznie zasad ustalania w której stabilność finansowa państwa i uczelni jest budowana wysokości odpisu na ZFŚS dla pracowników uczelni kosztem realnej wartości pomocy socjalnej przysługującej publicznych. Nie obejmuje ona zasad ustalania odpisu na byłych środowisku akademickiemu. pracowników będących emerytami lub rencistami, które

1. Rozwiązanie czasowe ma zostać utrwalone na osiemnaście lat pozostają bez zmian. Nie ma zatem podstaw do przypisywania projektowi skutku w postaci ograniczenia wysokości odpisu

Art. 262 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o dotyczącego tej grupy. szkolnictwie wyższym i nauce został przyjęty jako rozwiązanie przejściowe na lata 2019–2026. Sam projektodawca w OSR Nie można również się zgodzić z oceną, zgodnie z którą okres przyznaje, że ośmioletni okres miał być wystarczającym czasem obowiązywania rozwiązania przejściowego w latach 2019–2026 wykorzystania tego instrumentu. Obecnie, zamiast zakończyć powinien być wystarczający do przejścia na zasady ogólne. Taka okres przejściowy i wprowadzić rozwiązanie docelowe, rząd opinia mogłaby być uzasadniona przy założeniu względnej proponuje proste zastąpienie daty „2026” datą „2036”. stabilności warunków ekonomicznych i geopolitycznych. W efekcie wyjątek, który miał mieć charakter czasowy, Założenie to nie zostało jednak spełnione. Pandemia COVID-19, obowiązywałby przez osiemnaście lat. Takie działanie trudno wybuch wojny w Ukrainie oraz występujące w następstwie uznać za regulację przejściową. Jeżeli po ośmiu latach powyższego skutki w postaci wysokiej inflacji, wzrostu cen obowiązywania przepisu nadal istnieją problemy finansowe, energii i usług oraz nasilonej presji płacowej istotnie zmieniły które w ocenie projektodawcy uzasadniają jego dalsze warunki funkcjonowania uczelni publicznych. Ustawowo stosowanie przez kolejną dekadę, oznacza to przede wszystkim, określony termin wygaśnięcia art. 262 był znany, jednak że nie rozwiązano systemowego problemu finansowania uczelni. przygotowanie sektora do poniesienia znacznie wyższych Przerzucanie konsekwencji tego zaniechania na pracowników nie kosztów nie mogło abstrahować od zmian otoczenia może być traktowane jako prawidłowa polityka publiczna. gospodarczego ani od poziomu dostępnego finansowania. Szczególnie nietrafny jest argument o konieczności zapewnienia Przedmiotem projektu nie jest rozwiązanie systemowego „przewidywalności” finansowej uczelni. Termin wygaśnięcia art. problemu finansowania szkolnictwa wyższego i nauki ani 262 oraz powrót od 2027 r. do zasad określonych w art. 144 określenie docelowego modelu ustalania odpisu na ZFŚS. Celem ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce były znane od regulacji jest okresowe przedłużenie mechanizmu 2018 r. Nie można zatem przedstawiać skutków wejścia w życie obowiązującego od 2019 r. i uniknięcie od 2027 r. gwałtownego od dawna obowiązujących przepisów jako nagłego wzrostu kosztów działalności uczelni. Wypracowanie i nieprzewidywalnego obciążenia. Ustawodawca zapewnił rozwiązania docelowego stanowi odrębny i złożony proces, uczelniom wieloletni okres dostosowawczy. Brak przygotowania wymagający pogłębionych analiz finansowych i społecznych, systemu finansowania do znanego z wieloletnim wyprzedzeniem wskazania źródeł finansowania oraz wielostronnych uzgodnień. stanu prawnego nie może uzasadniać kolejnego Minister nie uchyla się od analizy tej kwestii, wskazując dziesięcioletniego ograniczania środków socjalnych jednocześnie, że temat ten wykracza poza zakres obecnego pracowników. projektu o charakterze przejściowym. Przestrzenią do wypracowania porozumienia w tej sprawie mogłaby być m.in.

2. Projekt oznacza realne ograniczenie środków przeznaczanych powołana w maju 2025 roku przez Ministra Nauki i Szkolnictwa na pracowników Wyższego Rada do spraw dialogu ze związkami zawodowymi. ZFŚS nie jest abstrakcyjną pozycją księgową ani „kosztem”, Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego – po uzgodnieniu ze który można bez społecznych konsekwencji zamrozić. Fundusz stroną społeczną – wprowadził rozwiązanie polegające na służy finansowaniu pomocy materialnej, świadczeń dla osób skróceniu okresu obowiązywania przepisu epizodycznego do 31 znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej i rodzinnej, grudnia 2032 r. Rozwiązanie to z jednej strony uwzględnia wypoczynku pracowników i ich dzieci, pomocy mieszkaniowej, oczekiwania partnerów społecznych, a z drugiej pozwala działalności kulturalnej, sportowej i rekreacyjnej oraz świadczeń zachować cel projektowanej regulacji oraz zapewnić jej dla byłych pracowników – emerytów i rencistów. W warunkach stosowanie przez okres niezbędny do osiągnięcia zakładanych wieloletniej inflacji oraz wzrostu kosztów utrzymania skutków. utrzymywanie podstawy odpisu na poziomie historycznym prowadzi do systematycznego zmniejszania realnej wartości tych Należy zauważyć, że proponowane rozwiązanie nie powoduje świadczeń. nominalnego zmniejszenia środków przeznaczanych na pracowników ani nie przewiduje przesunięcia środków już

3. Projekt premiuje bierność i nie chroni uczelni, które zgromadzonych na ZFŚS na inne cele. Korzyść finansowa po zwiększały odpis stronie uczelni polega na uniknięciu automatycznego wzrostu Obowiązujące przepisy od 2019 r. dopuszczały zwiększenie kosztów w stosunku do wariantu zastosowania zasad ogólnych, a odpisu, po uzgodnieniu ze związkami zawodowymi, do poziomu nie na odebraniu pracownikom istniejących świadczeń. 6,5 % planowanych przez uczelnię w roku poprzednim rocznych Minister dostrzega, że utrzymanie nominalnej podstawy odpisu wynagrodzeń osobowych. Część rektorów skorzystała z tej może wpływać na realną wartość funduszu i zakres możliwej możliwości i – w porozumieniu ze stroną społeczną – zwiększała pomocy socjalnej. Jest to jednak wpływ pośredni, zróżnicowany środki przeznaczane na ZFŚS. Inni pozostawili odpis na między uczelniami i niemożliwy do przedstawienia jako poziomie minimalnym. jednolita kwota przypadająca na pracownika lub jego rodzinę. Projekt w obecnym brzmieniu nie tworzy mechanizmu Świadczenia z ZFŚS nie przysługują bowiem wszystkim gwarantującego zachowanie poziomu odpisu osiągniętego w pracownikom w jednakowej, z góry ustalonej wysokości, lecz danej uczelni w latach poprzednich. Nadal punktem ustawowym zależą od ich sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej oraz od pozostaje kwota odpisu z 2018 r., a zwiększenie wymaga zasad określonych w regulaminie obowiązującym w danej uzgodnienia. Powstaje więc niebezpieczna sytuacja, w której uczelni. Uczelnia sama podejmuje – w uzgodnieniu ze uczelnie, które przez lata prowadziły dialog społeczny i związkami zawodowymi – decyzję o zwiększeniu wysokości zwiększały fundusz, nie uzyskują z tego tytułu żadnej ustawowej odpisu na ZFŚS do poziomu niewyższego niż 6,5 % ochrony, natomiast uczelnie, które nie podejmowały działań planowanych przez uczelnię w roku poprzednim rocznych zmierzających do zwiększenia odpisu, mogą przez kolejną wynagrodzeń osobowych, biorąc pod uwagę własną sytuację dekadę pozostawać przy historycznie niskiej podstawie. ekonomiczną i potrzeby pracowników. Tym samym obowiązujący mechanizm pozwala na łagodzenie spadku realnej Taki model tworzy wadliwe bodźce i jest sprzeczny z ideą wartości ZFŚS. Jednocześnie decyzja o zastosowaniu ww. dialogu społecznego. Państwo powinno wspierać i utrwalać mechanizmu nie jest podejmowana jednostronnie, ponieważ dobre praktyki uzgodnione przez rektorów ze związkami zawodowymi, a nie konstruować regulację, która w praktyce może prowadzić do „równania w dół”. KSN stoi na stanowisku, wymaga uzgodnienia ze związkami zawodowymi działającymi że ustawodawca powinien bezwzględnie zagwarantować, iż w uczelni. odpis w 2027 r. nie będzie niższy od odpisu faktycznie Z tych samych względów nie można podzielić obaw KSN dokonanego w 2025 r. ani od poziomu wynikającego z zasad dotyczących możliwości jednostronnego obniżenia wysokości ogólnych ustawy o ZFŚS. odpisu. Zarówno jego zwiększenie, jak i zmniejszenie wymaga

4. Niedofinansowanie uczelni nie może być finansowane uzgodnienia ze stroną związkową, a zatem pozostaje kosztem polityki socjalnej przedmiotem dialogu społecznego prowadzonego na poziomie danej uczelni. KSN nie kwestionuje trudnej sytuacji finansowej wielu uczelni publicznych. Sprzeciwiamy się jednak sposobowi, w jaki rząd Projekt nie ingeruje w regulację pozwalającą na zwiększenie próbuje ten problem rozwiązać. Jeżeli zastosowanie zasad odpisu ani w uzgodnienia prowadzone w tym zakresie przez przewidzianych w art. 144 ustawy – Prawo o szkolnictwie rektora i organizacje związkowe. Nie można zatem uznać go za wyższym i nauce powoduje wzrost kosztów uczelni, to właściwą sprzeczny z ideą dialogu społecznego. Przeciwnie, pozostawia on odpowiedzią państwa powinno być zapewnienie adekwatnego związkom zawodowym przestrzeń do działania i wzrostu finansowania szkolnictwa wyższego i nauki. współdecydowania o zwiększeniu odpisu na ZFŚS na poziomie Niedopuszczalne jest zastępowanie takiego finansowania uczelni. wieloletnim ograniczaniem środków przeznaczanych na pomoc Projektodawca dostrzega, że zaproponowana przez stronę socjalną pracowników. społeczną ścieżka stopniowego zwiększania odpisu pozwoliłaby Szczególnie krytycznie należy ocenić argument, że środki rozłożyć wzrost kosztów w czasie. Przyjęcie takiego rozwiązania niewydane na ZFŚS będą mogły zostać przeznaczone na wymagałoby jednak oszacowania pełnych skutków dla całego wynagrodzenia, infrastrukturę, dydaktykę czy badania. Są to sektora oraz wskazania źródeł ich sfinansowania. W sytuacji podstawowe zadania państwa i uczelni, które powinny posiadać pozostawienia dowolności kształtowania ścieżki dojścia do odrębne, adekwatne finansowanie. Przeciwstawianie poziomu 6,5 % na poziomie uczelni do końca 2027 r. (a więc po wynagrodzeń i miejsc pracy świadczeniom socjalnym jest wejściu w życie proponowanych przepisów), oszacowanie fałszywą alternatywą. Pracownicy nie powinni być stawiani skutków finansowych rozwiązania nie jest możliwe. przed wyborem: albo godne wynagrodzenia i stabilne Należy również zwrócić uwagę, że kwestia zwiększenia zatrudnienie, albo właściwie finansowany fundusz socjalny. finansowania szkolnictwa wyższego i nauki ma szerszy charakter Projekt jest więc kolejnym przykładem przenoszenia na i powinna być rozpatrywana w ramach całościowej polityki pracowników kosztów chronicznego niedofinansowania sektora. finansowania sektora, a nie projektu służącego zachowaniu KSN stanowczo odrzuca filozofię, zgodnie z którą środki na ciągłości obecnego mechanizmu. badania, kształcenie i utrzymanie infrastruktury mają być Należy podkreślić, że stabilność finansowa uczelni oraz interes pozyskiwane przez ograniczanie innych elementów warunków ich pracowników nie powinny być rozpatrywane jako wartości zatrudnienia i zabezpieczenia socjalnego pracowników. przeciwstawne czy konkurujące. Zdolność uczelni do wypłaty

5. KSN popiera rozwiązanie przejściowe wypracowane wynagrodzeń, utrzymania zatrudnienia, prowadzenia kształcenia w dialogu ze związkami zawodowymi i badań oraz zapewnienia odpowiednich warunków pracy pozostaje również w interesie pracowników. Procedowany Krajowa Sekcja Nauki NSZZ „Solidarność”, dostrzegając projekt, stanowiący rozwiązanie przejściowe, nie zakłada potrzebę uniknięcia jednorazowego skokowego wzrostu finansowania tych zadań przez odebranie istniejących środków obciążeń uczelni w 2027 r., nie odrzuca możliwości zastosowania ZFŚS, lecz zapobiega powstaniu dodatkowego, automatycznego rzeczywistego rozwiązania przejściowego. Nie może to być i trwałego obciążenia bez zapewnionego źródła jego jednak kolejne dziesięcioletnie zamrożenie. Za właściwy finansowania. kierunek KSN uznaje rozwiązanie przedstawione przez Radę do spraw dialogu ze związkami zawodowymi, zgodnie z którym w 2027 r. odpis byłby ustalany na poziomie kwoty odpisu Podsumowując, projektodawca nie widzi podstaw do wycofania dokonanego w 2025 r., jednak nie niższym niż odpis wynikający projektu albo zastąpienia go obligatoryjną ścieżką dochodzenia z ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, wysokości odpisu na ZFŚS do poziomu 6,5 % bez uprzedniego a następnie byłby corocznie zwiększany w taki sposób, aby w określenia skutków finansowych takiego rozwiązania i źródeł 2033 r. osiągnąć poziom 6,5 % planowanych przez uczelnię w jego finansowania. Nie wyklucza to dalszych analiz nad roku poprzednim rocznych wynagrodzeń osobowych. systemowym ukształtowaniem wysokości odpisu, uwzględniającym zarówno potrzeby pracowników, jak Mechanizm ten powinien mieć charakter obligatoryjny, i możliwości finansowe uczelni publicznych. z ustawowym zabezpieczeniem minimalnej ścieżki wzrostu odpisu na wypadek braku porozumienia na poziomie uczelni. Brak porozumienia nie może służyć do blokowania podwyższania funduszu. Jednocześnie ustawodawca powinien zagwarantować zachowanie wyższego poziomu odpisu tam, gdzie został on już osiągnięty w wyniku wcześniejszych uzgodnień ze związkami zawodowymi. Równolegle konieczne jest podjęcie prac nad zmianą art. 365 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce i wprowadzeniem mechanizmu systematycznego wzrostu nakładów publicznych na szkolnictwo wyższe i naukę. Wzrost odpisu na ZFŚS nie może odbywać się kosztem wynagrodzeń, zatrudnienia, badań ani kształcenia – powinien być finansowo zabezpieczony przez państwo. Podsumowanie Krajowa Sekcja Nauki NSZZ „Solidarność” stanowczo sprzeciwia się uchwaleniu projektu UD426 w obecnym brzmieniu. Propozycja przedłużenia do 2036 r. mechanizmu odwołującego się do odpisu z 2018 r. jest rozwiązaniem antypracowniczym, utrwalającym wyjątek kosztem realnej wartości pomocy socjalnej. Nie rozwiązuje ona przyczyn trudnej sytuacji finansowej uczelni, lecz pozwala rządowi uniknąć zapewnienia dodatkowego finansowania niezbędnego do realizacji docelowych zasad ustawy. Za szczególnie nieakceptowalne KSN uznaje to, że wielomiliardowe skutki projektowanej regulacji są prezentowane jako korzyść i stabilizacja po stronie uczelni, przy równoczesnym wykazaniu w OSR zerowego wpływu na rodziny, obywateli i osoby starsze oraz rezygnacji z jakiejkolwiek przyszłej ewaluacji. Tak sporządzona ocena nie oddaje rzeczywistych społecznych konsekwencji projektu. KSN wzywa Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Radę Ministrów do wycofania się z propozycji prostego przedłużenia art. 262 do 2036 r. i do podjęcia rzeczywistych negocjacji ze stroną społeczną nad rozwiązaniem, które zapewni stopniowe dojście do poziomu 6,5 %, ochroni poziom odpisu już osiągnięty w poszczególnych uczelniach oraz zostanie powiązane z trwałym zwiększeniem finansowania publicznego szkolnictwa wyższego i nauki. Do czasu przedstawienia takiego rozwiązania Krajowa Sekcja Nauki NSZZ „Solidarność” podtrzymuje jednoznacznie negatywną opinię o projekcie UD426 i wnosi o jego zasadniczą zmianę.

6. OSR Parlament W ocenie skutków regulacji wprost wskazano, że nie przewiduje Uwaga częściowo uwzględniona Studentów się przeprowadzenia ewaluacji efektów projektowanej regulacji. Należy podkreślić, że projektowana regulacja nie stanowi Rzeczypospolitej W ocenie Parlamentu Studentów RP, przy skali oddziaływania nowego rozwiązania, tylko przedłuża istniejący od 2019 roku Polskiej finansowego szacowanej przez projektodawcę na ok. 6,91 mld zł mechanizm. Skutki stosowania tego mechanizmu są możliwe do łącznie w okresie objętym prognozą finansową, brak identyfikacji na podstawie danych dotyczących funkcjonowania jakiegokolwiek mechanizmu okresowego przeglądu należy uczelni w okresie jego dotychczasowego obowiązywania. Nie ma uznać za istotny mankament projektu. Zasadne wydaje się podstaw do tworzenia dodatkowych mechanizmów (okresowej) wprowadzenie do projektu klauzuli przewidującej ewaluację ewaluacji skutków regulacji. Efekty regulacji będą funkcjonowania mechanizmu, przykładowo w połowie monitorowane na bieżąco w ramach właściwości ministra, w proponowanego okresu jego obowiązywania, co pozwoliłoby szczególności na podstawie już istniejącego mechanizmu zweryfikować, czy przesłanki uzasadniające jego dalsze sprawozdawczości, w tym sprawozdawczości finansowej oraz stosowanie nie uległy zmianie. Za zasadne należy uznać innych pozostających w dyspozycji ministra narzędziach nadzoru uzupełnienie projektu o mechanizm okresowej ewaluacji jego i kontroli. Ponadto skrócenie okresu obowiązywania funkcjonowania oraz o obowiązek sprawozdawczości dotyczącej projektowanej regulacji z 10 do 6 lat, tj. do 31 grudnia 2032 r. sposobu wykorzystania środków pozostających w dyspozycji częściowo realizuje intencję uwagi Parlamentu Studentów uczelni, ze szczególnym uwzględnieniem ich wpływu na jakość Rzeczypospolitej Polskiej, umożliwiając wcześniejszą kształcenia. kompleksową ocenę skutków funkcjonowania przyjętego mechanizmu i opracowanie w tym okresie rozwiązania docelowego.

7. OSR Rada Główna Rada krytycznie ocenia brak przewidzianej ewaluacji skutków Uwaga wyjaśniona Nauki projektowanej regulacji. Stanowisko analogiczne jak w poz. 6. i Szkolnictwa Rozwiązanie dotyczące istotnej części gospodarki finansowej Wyższego uczelni i warunków socjalnych ich pracowników powinno zostać powiązane z okresową oceną wpływu na sytuację finansową uczelni, wysokość i strukturę świadczeń socjalnych oraz sytuację pracowników i byłych pracowników. Wyniki takiej oceny powinny stanowić podstawę dalszych decyzji ustawodawczych i powinny być przedstawiane Radzie, innym instytucjom przedstawicielskim sektora nauki i szkolnictwa wyższego oraz reprezentatywnym organizacjom związkowym.

8. OSR Parlament W ocenie skutków regulacji wprost zastrzeżono, że wynikające z Uwaga wyjaśniona Studentów projektu ograniczenie wydatków uczelni publicznych nie stanowi Projektowana regulacja nie przewiduje przekazywania uczelniom Rzeczypospolitej oszczędności w klasycznym ujęciu, lecz zapobiega powstaniu dodatkowych środków finansowych ani nadania środkom Polskiej dodatkowego obciążenia finansowego, które w przeciwnym razie finansowym pozostającym – wskutek działania projektowanej musiałoby zostać pokryte kosztem środków mających już obecnie regulacji – w dyspozycji uczelni, charakteru celowego. Sposób zdeterminowane przeznaczenie – w tym m.in. wynagrodzeń wykorzystania tych środków należy do autonomii finansowej pracowników oraz utrzymania infrastruktury przeznaczonej do uczelni i jest określany w ramach jej gospodarki finansowej i kształcenia studentów i doktorantów, a także prowadzenia badań strategii rozwoju, z uwzględnieniem obowiązujących przepisów i naukowych. Parlament Studentów RP pozytywnie odnosi się do potrzeb uczelni. takiego ujęcia problemu, ponieważ oznacza ono, że projektowana regulacja chroni środki już dziś służące realizacji zadań Jednocześnie należy podkreślić, że sposób gospodarowania dydaktycznych i badawczych uczelni przed koniecznością ich środkami publicznymi przez uczelnie podlega nadzorowi przez przekierowania na wyższy odpis na ZFŚS. właściwego ministra. W ramach istniejących mechanizmów sprawozdawczości i nadzoru jest możliwe monitorowanie, czy Ocena Skutków Regulacji nie precyzuje jednak, w jakim stopniu środki pozostające w dyspozycji uczelni służą realizacji jej ochrona tych środków przełoży się w praktyce na konkretne ustawowych zadań. W związku z powyższym brak jest podstaw działania poszczególnych uczelni w obszarze dydaktyki, ani nie do ustanawiania odrębnego mechanizmu monitorowania przewiduje mechanizmu monitorowania czy sprawozdawczości wydatkowania środków, o których mowa w uwadze. pozwalającego zweryfikować sposób ich faktycznego wykorzystania. W ocenie Parlamentu Studentów RP warto rozważyć uzupełnienie projektu o obowiązek okresowego raportowania przez uczelnie sposobu wykorzystania środków pozostających w ich dyspozycji w wyniku stosowania mechanizmu, w szczególności w części dotyczącej inwestycji w jakość kształcenia. Za zasadne należy uznać uzupełnienie projektu o mechanizm okresowej ewaluacji jego funkcjonowania oraz o obowiązek sprawozdawczości dotyczącej sposobu wykorzystania środków pozostających w dyspozycji uczelni, ze szczególnym uwzględnieniem ich wpływu na jakość kształcenia.

9. OSR KSN NSZZ Dane przytoczone przez samego projektodawcę przeczą próbie Uwaga wyjaśniona „Solidarność” przedstawiania proponowanego rozwiązania jako neutralnego dla Zestawienie dynamiki odpisu na ZFŚS z dynamiką wynagrodzeń pracowników. W latach 2019–2025 łączna kwota odpisu na ZFŚS nie przesądza o nieprawidłowym funkcjonowaniu w uczelniach publicznych wzrosła z 488,7 mln zł do 687,2 mln zł, obowiązującego mechanizmu. Mechanizm ten nie przewiduje czyli o około 40,6 %, podczas gdy planowane roczne automatycznego powiązania odpisu ze wzrostem funduszu wynagrodzenia osobowe brutto wzrosły w tym samym okresie z wynagrodzeń. Jednocześnie umożliwia jego zwiększenie, po około 11,16 mld zł do 21,04 mld zł, czyli o około 88,6 %. Oznacza uzgodnieniu ze związkami zawodowymi, do poziomu to, że środki socjalne rosły w tempie zdecydowanie niższym niż nieprzekraczającego 6,5 % planowanych rocznych wynagrodzeń fundusz wynagrodzeń, a ich względne znaczenie w systemie osobowych w roku poprzedzającym. Projektodawca rozumie finansowania uczelni wyraźnie malało. argumenty przemawiające za obowiązkowym i możliwie szybkim KSN nie podziela argumentacji OSR, że wzrost nominalnej kwoty zwiększeniem odpisu do jego górnej granicy. Kierunek ten odpisów dowodzi prawidłowego funkcjonowania obecnego odpowiada oczekiwaniu wzmocnienia ochrony socjalnej mechanizmu. Nominalny wzrost nie jest równoznaczny z pracowników, wymaga jednak równoczesnego określenia zachowaniem realnej wartości świadczeń. Co więcej, wzrost ten skutków finansowych oraz źródeł ich sfinansowania. Kwestia ta jest także wynikiem decyzji tych rektorów i organizacji powinna być przedmiotem dalszych analiz i dialogu ze stroną związkowych, które – korzystając z możliwości przewidzianej w społeczną. Obecny projekt ma natomiast węższy cel: zapewnienie ustawie – podnosiły odpis ponad poziom z 2018 r. Nie może on ciągłości obowiązującego mechanizmu i uniknięcie gwałtownego służyć jako uzasadnienie dla dalszego utrwalania rozwiązania, wzrostu kosztów uczelni od 1 stycznia 2027 r., przy zachowaniu które w wielu uczelniach nie doprowadziło do stopniowego możliwości zwiększania odpisu na poziomie poszczególnych dojścia do poziomu 6,5 %. uczelni. Za szczególnie wewnętrznie sprzeczne należy uznać stwierdzenie Wzrost łącznej kwoty odpisów w latach 2019–2025 potwierdza, OSR, że regulacja nie ma bezpośredniego wpływu na że mechanizm nie prowadzi do bezwzględnego zamrożenia pracowników i ich rodziny, przy jednoczesnym wskazaniu, że środków funduszu na poziomie z 2018 r. oraz pozwala projekt przyniesie uczelniom „wymierne oszczędności” dzięki dostosowywać ich wysokość do sytuacji finansowej i potrzeb zastosowaniu dotychczasowej podstawy naliczania ZFŚS. Jeżeli występujących w poszczególnych uczelniach. Okoliczność, że oszczędność powstaje właśnie wskutek braku wzrostu środków wzrost ten wynikał również z uzgodnień rektorów ze związkami przeznaczanych na fundusz socjalny, to społeczny skutek takiej zawodowymi, nie podważa tego wniosku, lecz potwierdza decyzji powinien być uczciwie i wyczerpująco przedstawiony. wykorzystanie elastyczności przewidzianej w przepisach. W ocenie Ministra nie zachodzi również sprzeczność między wskazaniem korzyści finansowych dla uczelni a brakiem bezpośredniego wpływu pieniężnego na pracowników i ich rodziny. Korzyść dla uczelni oznacza uniknięcie automatycznego wzrostu kosztów względem wariantu zakładającego zastosowanie od 2027 r. ogólnych zasad naliczania odpisu. Nie jest ona natomiast równoznaczna z obniżeniem obecnej kwoty odpisu ani z pozbawieniem pracownika świadczenia w określonej wysokości. Świadczenia z ZFŚS są przyznawane na podstawie kryteriów socjalnych i nie mają jednakowej, z góry ustalonej wartości, dlatego nie jest możliwe wiarygodne przypisanie projektu do konkretnej kwoty korzyści lub straty po stronie poszczególnych pracowników albo gospodarstw domowych.

10. OSR KSN NSZZ OSR wprost pokazuje, kto ma sfinansować „stabilizację” uczelni Uwaga wyjaśniona „Solidarność” Projektodawca wskazuje, że proponowana zmiana ma zmniejszyć Projektodawca nie podziela stanowiska, zgodnie z którym obciążenia uczelni publicznych o około 628,2 mln zł rocznie, a w proponowane rozwiązanie oznacza przeniesienie kosztów całym analizowanym okresie o około 6,91 mld zł. Jednocześnie stabilizacji finansowej uczelni na pracowników. Stabilność OSR zakłada zerowy wpływ regulacji na budżet państwa. W finansowa uczelni oraz ochrona interesów ich pracowników nie praktyce oznacza to, że rząd nie zamierza zapewnić środków są wartościami przeciwstawnymi, lecz wzajemnie powiązanymi. publicznych pozwalających na realizację docelowego modelu Kwoty wskazane w OSR nie dotyczą zmniejszenia istniejącego ZFŚS, lecz chce zachować środki w budżetach uczelni przez ZFŚS ani odebrania środków należnych na podstawie obecnie dalsze ograniczenie tempa wzrostu funduszu socjalnego. obowiązujących przepisów. Obrazują koszty, które powstałyby Nie można akceptować sytuacji, w której setki milionów złotych od 1 stycznia 2027 r. w przypadku wygaśnięcia mechanizmu rocznie przedstawiane są wyłącznie jako „zmniejszenie przejściowego i rozpoczęcia stosowania zasad ogólnych. obciążenia” uczelni, bez równoczesnego pokazania społecznej strony tego samego bilansu. Środki, które zgodnie z art. 144 Projekt nie zmniejsza obecnego odpisu, nie narusza środków już ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce powinny zasilać zgromadzonych na rachunkach ZFŚS i nie pozbawia działalność socjalną, nie zasilą jej właśnie dlatego, że pracowników prawa do świadczeń. Zachowuje również projektodawca chce zachować historyczny wyjątek. Z możliwość zwiększenia odpisu, po uzgodnieniu ze związkami perspektywy pracowników nie jest to neutralna operacja zawodowymi, do poziomu nieprzekraczającego 6,5 % księgowa, lecz utrzymanie niższego poziomu finansowania planowanych przez uczelnię w poprzednim roku rocznych działalności socjalnej niż wynikałby z docelowych przepisów wynagrodzeń osobowych. ustawy. Brak wpływu na budżet państwa wynika z tego, że projekt nie OSR wskazuje, że w 2026 r. uczelnie nadzorowane przez ministra ustanawia nowych wydatków ani dochodów tego budżetu. Nie właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki zaplanowały oznacza to jednak, że zastosowanie zasad ogólnych byłoby odpis na ZFŚS w wysokości około 570,7 mln zł. Jednocześnie finansowo neutralne. Wyższy odpis musiałby zostać przy zastosowaniu art. 144 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie sfinansowany z budżetów uczelni, bez automatycznego wyższym i nauce sam odpis podstawowy wyniósłby około 943,1 zapewnienia dodatkowych środków publicznych, a tym samym mln zł, a po uwzględnieniu obligatoryjnego odpisu na byłych konkurowałby z finansowaniem wynagrodzeń, procesu pracowników – emerytów i rencistów – ogólne koszty dydaktycznego, badań i utrzymania infrastruktury. wyniosłyby około 1,078 mld zł. Skala różnicy jest zatem bardzo W ocenie resortu utrzymanie dotychczasowego mechanizmu duża i nie może być pomijana w ocenie społecznych skutków stanowi rozwiązanie proporcjonalne. Zapewnia przewidywalność projektu. finansową uczelni, chroni możliwość realizacji ich podstawowych zadań i jednocześnie nie wyłącza możliwości zwiększania nakładów na działalność socjalną w drodze uzgodnienia ze stroną związkową. Nie można również zgodzić się z przedstawioną w uwadze oceną, która opiera się na przypisaniu projektodawcy intencji dotyczących docelowego modelu ZFŚS. Prezentowanych wniosków nie można wywodzić z zakresu ani celu projektowanej regulacji. Projekt nie zmierza do określenia przyszłego modelu ustalania i finansowania odpisu na ZFŚS w uczelniach publicznych. Jego celem jest przedłużenie obowiązującego mechanizmu, zapewnienie ciągłości zasad stosowanych po 2018 r. oraz uniknięcie gwałtownego wzrostu kosztów działalności uczelni od 2027 roku. Wypracowanie rozwiązania systemowego dotyczącego ZFŚS stanowi odrębne, złożone zagadnienie, które wymaga pogłębionych analiz finansowych i społecznych, określenia źródeł finansowania oraz przeprowadzenia uzgodnień z zainteresowanymi środowiskami. Minister jest świadom konieczności podjęcia takich prac, jednak ich zakres i charakter są odmienne od przedmiotu obecnego projektu. Z tego względu na podstawie projektowanej regulacji nie jest zasadne formułowanie wniosku, że rząd rezygnuje z docelowego modelu ZFŚS albo zamierza realizować politykę finansowania uczelni kosztem funduszu socjalnego.

11. OSR KSN NSZZ Ocena skutków regulacji marginalizuje interes pracowników i ich Uwaga wyjaśniona „Solidarność” rodzin Projektowana regulacja dotyczy wyłącznie przedłużenia KSN z najwyższym niepokojem ocenia sposób przedstawienia obowiązywania szczególnego mechanizmu ustalania odpisu na skutków społecznych projektu w OSR. Dokument wskazuje 151 ZFŚS dla pracowników uczelni publicznych. Nie obejmuje ona 970 pracowników uczelni publicznych w przeliczeniu na odpisu na byłych pracowników uczelni publicznych będących pełnozatrudnionych oraz około 60 000 emerytów i rencistów emerytami lub rencistami. Zasady ustalania odpisu na tę grupę pozostających pod opieką socjalną uczelni nadzorowanych przez pozostają niezmienione. Tym samym wskazywanie około 60 000 Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, a mimo to w części emerytów i rencistów jako osób, na których sytuację finansową dotyczącej wpływu na rodzinę, obywateli i gospodarstwa projekt miałby oddziaływać, nie znajduje uzasadnienia w zakresie domowe wykazuje wpływ pieniężny na poziomie „0”. przedmiotowym projektowanej regulacji. Projekt nie zmniejsza Analogicznie nie wykazuje wpływu na osoby starsze. środków naliczanych na te osoby ani nie modyfikuje przysługujących im uprawnień do korzystania z ZFŚS. Takie ujęcie jest, w ocenie KSN, nie do zaakceptowania. ZFŚS z samej swojej istoty jest instrumentem oddziałującym na sytuację W odniesieniu do pracowników i ich rodzin wartość „0” oznacza materialną pracowników, ich rodzin oraz emerytów i rencistów. brak bezpośredniego, możliwego określenia w sposób Fakt, że projekt formalnie nie odbiera indywidualnego prawa do wiarygodny i obiektywny wpływu pieniężnego. Projekt nie konkretnego świadczenia, nie oznacza, że jest neutralny dla osób obniża bowiem nominalnej wysokości obecnego odpisu ani nie uprawnionych. Wielkość funduszu bezpośrednio determinuje pozbawia osób uprawnionych konkretnego świadczenia. możliwości finansowania pomocy socjalnej, wysokość i zakres Wysokość i zakres świadczeń z ZFŚS zależą od sytuacji życiowej, świadczeń oraz realną zdolność uczelni do reagowania na trudne rodzinnej i materialnej osoby uprawnionej oraz od zasad sytuacje życiowe pracowników i byłych pracowników. przyjętych w regulaminie ZFŚS danej uczelni. W konsekwencji nie jest możliwe wiarygodne przypisanie projektowanej regulacji określonego skutku pieniężnego dla poszczególnych pracowników, ich rodzin lub gospodarstw domowych. Należy przy tym podkreślić, że projekt zachowuje możliwość zwiększenia odpisu na ZFŚS, po uzgodnieniu ze związkami zawodowymi działającymi w uczelni, do poziomu nieprzekraczającego 6,5 % planowanych przez uczelnię w roku poprzednim rocznych wynagrodzeń osobowych. Mechanizm ten pozwala uwzględnić sytuację finansową danej uczelni oraz potrzeby socjalne jej pracowników.

12. OSR KSN NSZZ Brak ewaluacji projektu jest nieodpowiedzialny Uwaga częściowo uwzględniona „Solidarność” Projektodawca proponuje przedłużenie mechanizmu aż do 2036 Projektowana regulacja nie wprowadza nowego rozwiązania, lecz r., a jednocześnie w OSR stwierdza, że nie przewiduje przedłuża obowiązujący od 2019 r. mechanizm ustalania odpisu przeprowadzania ewaluacji efektów projektu. KSN ocenia takie na ZFŚS. Skutki jego stosowania są możliwe do identyfikacji i podejście jednoznacznie negatywnie. Nie można wprowadzać oceny na podstawie danych zgromadzonych w okresie rozwiązania oddziałującego przez dziesięć kolejnych lat na setki dotychczasowego obowiązywania regulacji, w tym tysięcy pracowników, emerytów i ich rodziny, generującego z uwzględnieniem już istniejącego mechanizmu wielomiliardowe skutki dla gospodarki finansowej uczelni, i sprawozdawczości. Z uwagi na ciągłość rozwiązania oraz jednocześnie rezygnować z obowiązku okresowej oceny jego dostępność porównywalnych danych tworzenie odrębnego skutków społecznych i ekonomicznych. mechanizmu okresowej ewaluacji byłoby niecelowe i nieproporcjonalne. Brak ewaluacji oznacza w praktyce brak mechanizmu odpowiedzialności za skutki projektowanej regulacji. Rząd chce Efekty regulacji będą monitorowane na bieżąco przez Ministra, w zamrozić obowiązywanie wyjątku do końca 2036 r., nie szczególności na podstawie istniejącej sprawozdawczości określając mierników, progów bezpieczeństwa, harmonogramu planistycznej i finansowej uczelni oraz dostępnych instrumentów przeglądów ani procedury reagowania na dalszy spadek realnej nadzoru i kontroli. Spływające do ministerstwa dane pozwalają wartości świadczeń. Jest to szczególnie niepokojące wobec analizować w szczególności wysokość odpisu na ZFŚS, zmiany argumentacji samego projektodawcy, który uzasadnia zmianę stanu funduszu, stopień wykorzystania środków oraz ich stan na zmiennością warunków gospodarczych. Skoro warunki te są koniec roku, a także zestawiać te informacje z danymi o zmienne, tym bardziej nie ma podstaw do uchwalania zatrudnieniu, wynagrodzeniach i sytuacji finansowej uczelni. Ich dziesięcioletniego rozwiązania bez obowiązkowej ewaluacji. porównanie w kolejnych okresach sprawozdawczych umożliwia identyfikowanie tendencji zarówno na poziomie poszczególnych uczelni, jak i całego sektora objętego nadzorem ministra. W przypadku zidentyfikowania niekorzystnych skutków zgromadzone dane będą mogły stanowić podstawę do podjęcia odpowiednich działań, w tym ewentualnej interwencji legislacyjnej w celu zmiany albo skrócenia czasu obowiązywania mechanizmu. Ponadto skrócenie w ramach autopoprawki okresu obowiązywania projektowanej regulacji z 10 do 6 lat częściowo realizuje intencję autorów uwagi, umożliwiając wcześniejszą kompleksową ocenę skutków funkcjonowania przyjętego mechanizmu i opracowanie w tym okresie rozwiązania docelowego.

13. uwaga ogólna Krajowa Krajowa Reprezentacja Doktorantów pragnie podzielić się Uwaga nieuwzględniona Reprezentacja głębszą refleksją dotyczącą szerszego kontekstu prowadzonych

Uwaga wykracza poza zakres regulacji i nie jest związana Doktorantów prac legislacyjnych w obszarze nauki i szkolnictwa wyższego. Z bezpośrednio z przedmiotowym projektem. pewną troską obserwujemy rosnące rozdrobnienie spraw kierowanych na ścieżkę parlamentarną, ponieważ częsta zmiana jednostkowych przepisów, choć bywa uzasadniona doraźnymi potrzebami, utrudnia budowanie w pełni spójnego i stabilnego otoczenia prawnego. Pragniemy przy tym zasygnalizować, że w systemie szkolnictwa wyższego wciąż pozostaje znaczny obszar zagadnień wymagających głębszych, przemyślanych regulacji. Przedstawiciele Krajowej Reprezentacji Doktorantów w Podkomisji stałej do spraw nauki i szkolnictwa wyższego zgłosili w tym zakresie liczne, merytoryczne postulaty, które odpowiadają na realne i pilne wyzwania młodego pokolenia naukowców. Jako środowisko doktoranckie w dalszym ciągu z dużą nadzieją oczekujemy na sukcesywne wprowadzanie zmian proponowanych przez naszych przedstawicieli w komisji, deklarując przy tym pełną gotowość do dalszego, konstruktywnego dialogu oraz współpracy na rzecz ciągłej poprawy warunków kształcenia i rozwoju polskiej nauki.