Sprawozdanie Komisji do Spraw Energii, Klimatu i Aktywów Państwowych oraz Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju oraz niektórych innych ustaw.

SEJM . RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja

SPRAWOZDANIE

KOMISJI DO SPRAW ENERGII, KLIMATU I AKTYWÓW PAŃSTWOWYCH ORAZ KOMISJI SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO I POLITYKI REGIONALNEJ

o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju oraz niektórych innych ustaw (druk nr 320) Marszałek Sejmu, zgodnie z art. 37 ust. 1 i art. 40 ust. 1 regulaminu Sejmu – po zasięgnięciu opinii Prezydium Sejmu – skierował w dniu 24 kwietnia 2024 r. powyższy projekt ustawy do Komisji do Spraw Energii, Klimatu i Aktywów Państwowych oraz Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej do pierwszego czytania. Komisje: do Spraw Energii, Klimatu i Aktywów Państwowych oraz Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej po przeprowadzeniu pierwszego czytania oraz rozpatrzeniu tego projektu ustawy na posiedzeniu w dniu 8 maja 2024 r.

wnoszą:

Wysoki Sejm uchwalić raczy załączony projekt ustawy.

Warszawa, dnia 8 maja 2024 r.

Przewodniczący Przewodniczący Komisji Komisji Samorządu Terytorialnego i do Spraw Energii, Klimatu Polityki Regionalnej i Sprawozdawca i Aktywów Państwowych

(-) Michał Krawczyk (-) Marek Suski Projekt U S T AWA

z dnia

o zmianie ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju oraz niektórych innych ustaw1), 2)

Art. 1. W ustawie z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2024 r. poz. 324) wprowadza się następujące zmiany:

1) w art. 5 po pkt 7aa dodaje się pkt 7ab w brzmieniu:

„7ab) plan społeczno-klimatyczny – dokument, o którym mowa w art. 4 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/955 z dnia 10 maja 2023 r. w sprawie ustanowienia Społecznego Funduszu Klimatycznego i zmieniającego rozporządzenie (UE) 2021/1060 (Dz. Urz. UE L 130 z 16.05.2023, str. 1), stanowiący podstawę realizacji środków i inwestycji objętych wsparciem ze środków Społecznego Funduszu Klimatycznego, o którym mowa w art. 1 tego rozporządzenia;”;

2) w art. 14le w ust. 3 pkt 4 otrzymuje brzmienie:

„4) wysokość środków przeznaczonych na realizację inwestycji wyrażoną:

a) w złotych,

b) w złotych lub w euro, w zależności od waluty, w jakiej przewidziano finansowanie inwestycji – w przypadku inwestycji realizowanych w formie, o której mowa w art. 14ll ust. 2 pkt 1

– w tym wysokość środków przeznaczonych na wydatki ponoszone na realizację działań, o których mowa w pkt 2, przez instytucję odpowiedzialną za realizację inwestycji lub jednostkę wspierającą plan rozwojowy;”;

3) w art. 14lj:

a) w ust. 1 w pkt 3 skreśla się wyrazy „– w zakresie inwestycji finansowanych w formie pożyczek, o których mowa w art. 14ll ust. 2 pkt 1”,

1) Niniejsza ustawa w zakresie swojej regulacji służy stosowaniu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/955 z dnia 10 maja 2023 r. w sprawie ustanowienia Społecznego Funduszu Klimatycznego i zmieniającego rozporządzenie (UE) 2021/1060 (Dz. Urz. UE L 130 z 16.05.2023, str. 1).

2) Niniejszą ustawą zmienia się ustawy: ustawę z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej oraz ustawę z dnia 15 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju oraz niektórych innych ustaw.

b) w ust. 2 po pkt 9 dodaje się pkt 9a w brzmieniu:

„9a) warunki i terminy zwrotu środków, w tym środków nieprawidłowo wykorzystanych lub pobranych w nadmiernej wysokości lub w sposób nienależny;”;

4) po art. 14lj dodaje się art. 14lja w brzmieniu:

„Art. 14lja. 1. Podmioty realizujące zadania związane z realizacją inwestycji, o których mowa w art. 14ll ust. 2 pkt 1, mogą zaciągać zobowiązania w danym roku, zgodnie z umowami o objęcie przedsięwzięcia wsparciem zwrotnym zawartymi z ostatecznymi odbiorcami wsparcia, do wysokości środków przeznaczonych na realizację inwestycji określonej w porozumieniach, o których mowa w art. 14le ust. 2 pkt 2, jednak nie wyższej niż kwota, do której mogą być udzielane pożyczki w danym roku, określonej w ustawie budżetowej na ten rok, z uwzględnieniem art. 14ll ust. 7.

2. Minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego dokonuje podziału kwoty, do której mogą być udzielane pożyczki w danym roku, określonej w ustawie budżetowej na ten rok, na poszczególne inwestycje, o których mowa w art. 14ll ust. 2 pkt 1, informując o tym instytucje odpowiedzialne za realizację tych inwestycji oraz ministra właściwego do spraw finansów publicznych.

3. Minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego przedstawia ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych w terminie do 20. dnia miesiąca następującego po zakończeniu kwartału informację o wysokości zobowiązań wynikających z umów, o których mowa w ust. 1.”;

5) w art. 14ll:

a) po ust. 6 dodaje się ust. 6a w brzmieniu: „6a. Minister właściwy do spraw finansów publicznych może udzielić zapewnienia finansowania z rezerwy celowej, o której mowa w ust. 4, zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, do kwoty wskazanej w ust. 6, jednak nie wyższej niż limit ustalony dla tych inwestycji, zgodnie z ust. 7a pkt 2.”,

b) ust. 7 otrzymuje brzmienie: „7. Inwestycje, o których mowa w ust. 2 pkt 1, mogą być finansowane:

1) w złotych lub

2) w euro

– zgodnie z porozumieniami, o których mowa w art. 14le ust. 2 pkt 2, do wysokości kwot pożyczki, o której mowa w art. 6 ust. 1 lit. b rozporządzenia 2021/241, ustalonej z uwzględnieniem zasad określonych w ust. 7a–7c.”,

c) po ust. 7 dodaje się ust. 7a–7d w brzmieniu: „7a. Minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego pisemnie:

1) określa, jaka część kwoty pożyczki, o której mowa w art. 6 ust. 1 lit. b rozporządzenia 2021/241, ma być przeznaczona na finansowanie inwestycji, o których mowa w ust. 2 pkt 1, w złotych, a jaka – w euro,

2) ustala dla instytucji odpowiedzialnej za realizację inwestycji limit środków na realizację inwestycji w formach, o których mowa w ust. 2

– w terminie 14 dni od dnia przekazania środków pożyczki, o której mowa w art. 6 ust. 1 lit. b rozporządzenia 2021/241, na rachunek, o którym mowa w art. 14lm ust. 4.

7b. Finansowanie inwestycji, o którym mowa w ust. 7 pkt 1, nie może przekroczyć kwoty w złotych stanowiącej równowartość kwoty pożyczki, o której mowa w art. 6 ust. 1 lit. b rozporządzenia 2021/241, przekazywanej na rachunek, o którym mowa w art. 14lm ust. 4, przeznaczonej na finansowanie inwestycji w złotych, przeliczonej według kursu średniego euro Narodowego Banku Polskiego ogłoszonego dwa dni operacyjne przed datą ich wpływu na rachunek, o którym mowa w art. 14lm ust. 1, przy czym przez dni operacyjne rozumie się dni robocze od poniedziałku do piątku, w których Narodowy Bank Polski przyjmuje i realizuje zlecenia płatnicze i inne dyspozycje posiadaczy rachunków bankowych.

7c. Finansowanie inwestycji, o którym mowa w ust. 7 pkt 2, nie może przekroczyć kwoty pożyczki, o której mowa w art. 6 ust. 1 lit. b rozporządzenia 2021/241, przekazywanej na rachunek, o którym mowa w art. 14lm ust. 4, przeznaczonej na finansowanie inwestycji w euro.

7d. Minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego nadzoruje wykorzystanie limitów kwot pożyczki, o których mowa w ust. 7b i 7c.”;

6) w art. 14lm ust. 3 otrzymuje brzmienie: „3. Minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego opracowuje corocznie harmonogram realizacji przychodów, rozchodów oraz dochodów w zakresie inwestycji finansowanych w formie, o której mowa w art. 14ll ust. 2 pkt 1, na dany rok budżetowy i przekazuje ten harmonogram ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych w terminie do dnia 10 grudnia roku poprzedzającego rok budżetowy. W trakcie roku budżetowego harmonogram podlega aktualizacji.”;

7) w art. 14ln w ust. 1 w pkt 2 lit. d otrzymuje brzmienie:

„d) Bankowi Gospodarstwa Krajowego lub Narodowemu Funduszowi Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej,”;

8) w art. 14lp:

a) w ust. 1 pkt 3 otrzymuje brzmienie:

„3) Bankowi Gospodarstwa Krajowego lub Narodowemu Funduszowi Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej – jest zlecenie wypłaty wystawione przez instytucję odpowiedzialną za realizację inwestycji.”,

b) ust. 4 otrzymuje brzmienie: „4. Zlecenia wypłaty, o których mowa w ust. 1 pkt 3, dotyczą środków przekazanych zgodnie z umową, o której mowa w art. 14lj ust. 1 pkt 2 lub 3.”;

9) w art. 14lq:

a) ust. 1 otrzymuje brzmienie: „1. Minister właściwy do spraw finansów publicznych przekazuje środki z budżetu państwa na realizację inwestycji finansowanej w formie, o której mowa w art. 14ll ust. 2 pkt 1:

1) na rachunki prowadzone w złotych – instytucjom odpowiedzialnym za realizację inwestycji,

2) na rachunek, o którym mowa w art. 14lm ust. 1 – ministrowi właściwemu do spraw rozwoju regionalnego

– w zależności od waluty, w jakiej inwestycja jest przewidziana do finansowania, zgodnie z porozumieniami, o których mowa w art. 14le ust. 2 pkt 2.”,

b) po ust. 1 dodaje się ust. 1a w brzmieniu: „1a. Minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego przekazuje na rachunki prowadzone w euro instytucjom odpowiedzialnym za realizację inwestycji środki otrzymane z budżetu państwa na realizację inwestycji finansowanej w formie, o której mowa w art. 14ll ust. 2 pkt 1, w euro zgodnie z porozumieniami, o których mowa w art. 14le ust. 2 pkt 2.”,

c) ust. 2 otrzymuje brzmienie: „2. Podstawą dokonania przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych wypłaty środków, o których mowa w art. 14ll ust. 2 pkt 1:

1) instytucji odpowiedzialnej za realizację inwestycji – jest zlecenie wypłaty wystawione przez instytucję odpowiedzialną za realizację inwestycji oraz każdorazowa zgoda ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego na dokonanie wypłaty;

2) ministrowi właściwemu do spraw rozwoju regionalnego – jest zlecenie wypłaty wystawione przez tego ministra.”,

d) po ust. 2 dodaje się ust. 2a w brzmieniu: „2a. Wypłata środków, o których mowa w art. 14ll ust. 2 pkt 1, następuje zgodnie z harmonogramem, o którym mowa w art. 14lm ust. 3.”,

e) uchyla się ust. 3,

f) po ust. 4 dodaje się ust. 4a i 4b w brzmieniu: „4a. Zlecenia wypłaty, o których mowa w ust. 2, uwzględniają środki planowane do przekazania przez instytucję odpowiedzialną za realizację inwestycji zgodnie z art. 14lr, w terminie dwóch dni roboczych od daty wpływu środków na rachunek instytucji odpowiedzialnej za realizację inwestycji. Środki niewykorzystane w terminie określonym w zdaniu pierwszym podlegają zwrotowi na rachunek ministra właściwego do spraw finansów publicznych, z którego zostały przekazane. Środki wypłacone w euro są zwracane za pośrednictwem rachunku ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego, z którego środki te zostały przekazane instytucji odpowiedzialnej za realizację inwestycji.

4b. W przypadku zwrotu środków w złotych minister właściwy do spraw finansów publicznych informuje niezwłocznie ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego o kwocie środków zwróconych na jego rachunek przez instytucję odpowiedzialną za realizację inwestycji i o terminie ich zwrotu.”,

g) w ust. 5 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) przygotowują dla ministra właściwego do spraw finansów publicznych oraz ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego zapotrzebowania na środki oraz informacje o wykorzystaniu środków na rachunku własnym i środków przekazanych Bankowi Gospodarstwa Krajowego lub Narodowemu Funduszowi Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej zgodnie z art. 14lr pkt 2 i 3.”;

10) w art. 14ls w ust. 2 w pkt 2 po wyrazach „Bank Gospodarstwa Krajowego” dodaje się wyrazy „lub Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej”;

11) w art. 14lzi:

a) ust. 2 otrzymuje brzmienie: „2. Instytucja odpowiedzialna za realizację inwestycji przekazuje środki, o których mowa w ust. 1 pkt 2:

1) w złotych – na rachunek wskazany przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych;

2) w euro – na rachunek wskazany przez ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego.”,

b) po ust. 2 dodaje się ust. 2a w brzmieniu: „2a. Środki, o których mowa w ust. 2 pkt 2, minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego przekazuje na rachunek wskazany przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych.”;

12) art. 14lzj otrzymuje brzmienie:

„Art. 14lzj. W celu realizacji, kontroli, audytu i ewaluacji reform i inwestycji na zasadach określonych w ustawie lub rozporządzeniu 2021/241 minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego, instytucja odpowiedzialna za realizację reformy, instytucja odpowiedzialna za realizację inwestycji, jednostka wspierająca plan rozwojowy, Bank Gospodarstwa Krajowego, Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz ostateczni odbiorcy wsparcia przetwarzają dane osobowe.”;

13) w art. 14lzl po wyrazach „jednostce wspierającej plan rozwojowy” dodaje się wyrazy „Bankowi Gospodarstwa Krajowego lub Narodowemu Funduszowi Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej”;

14) po rozdziale 2aa dodaje się rozdział 2ab w brzmieniu: „Rozdział 2ab

Plan społeczno-klimatyczny

Art. 14lzo. 1. Projekt planu społeczno-klimatycznego opracowuje minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego w porozumieniu z właściwymi ministrami i we współpracy z zarządami województw oraz partnerami społecznymi i gospodarczymi.

2. Plan społeczno-klimatyczny jest przyjmowany przez Radę Ministrów, w drodze uchwały, na wniosek ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego, przed przekazaniem do Komisji Europejskiej zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/955 z dnia 10 maja 2023 r. w sprawie ustanowienia Społecznego Funduszu Klimatycznego i zmieniającego rozporządzenie (UE) 2021/1060.

3. Przy opracowywaniu projektu planu społeczno-klimatycznego uwzględnia się strategie rozwoju, o których mowa w art. 9.

4. Minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego, po podjęciu przez Komisję Europejską decyzji wykonawczej, o której mowa w art. 17 ust. 1 rozporządzenia, o którym mowa w ust. 2:

1) podaje tę decyzję do publicznej wiadomości na swojej stronie internetowej;

2) ogłasza w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” komunikat o adresie strony internetowej, o której mowa w pkt 1, a także o terminie, od którego decyzja, o której mowa w pkt 1, jest stosowana.

5. Przepisy ust. 1–4 stosuje się odpowiednio w przypadku zmiany planu społeczno-klimatycznego.

Art. 14lzp. 1. W zakresie, w jakim w ramach planu społeczno-klimatycznego jest udzielana pomoc publiczna w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej lub pomoc de minimis, mają zastosowanie szczegółowe warunki i tryb udzielania pomocy.

2. Pomoc, o której mowa w ust. 1, jest udzielana z zachowaniem zasady niedyskryminacji i przejrzystości, w zakresie niezbędnym do realizacji celów określonych w planie społeczno-klimatycznym.

3. Podmiotami udzielającymi pomocy, o której mowa w ust. 1, są podmioty, o których mowa w art. 2 pkt 12 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej.

4. Podmiotami udzielającymi pomocy mogą być również inne podmioty określone w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie ust. 5.

5. Minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego może określić, w drodze rozporządzenia, szczegółowe przeznaczenie, warunki i tryb udzielania pomocy, o której mowa w ust. 1, a także podmioty udzielające tej pomocy, uwzględniając konieczność zapewnienia zgodności tej pomocy z rynkiem wewnętrznym, efektywnego i skutecznego jej wykorzystania oraz przejrzystości jej udzielania, w przypadku gdy odrębne przepisy nie określają szczegółowego przeznaczenia, warunków lub trybu udzielania tej pomocy.

6. Szczegółowe przeznaczenie, warunki i tryb udzielania pomocy, o której mowa w ust. 1, nieobjętej przepisami wykonawczymi wydanymi na podstawie ust. 5, lub innymi przepisami określa umowa o dofinansowanie projektu, decyzja o dofinansowaniu projektu lub akt będący podstawą jej udzielenia.”.

Art. 2. W ustawie z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 2512 oraz z 2023 r. poz. 2029) w art. 23a w ust. 1 pkt 3 otrzymuje brzmienie:

„3) opracowywania dokumentów programowych z zakresu społeczno-gospodarczego, regionalnego i przestrzennego rozwoju kraju, planów rozwojowych oraz planów społeczno-klimatycznych, w tym będących podstawą do pozyskiwania środków rozwojowych z Unii Europejskiej i innych źródeł zagranicznych;”.

Art. 3. W ustawie z dnia 15 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1378 oraz z 2022 r. poz. 1079) wprowadza się następujące zmiany:

1) uchyla się art. 22;

2) po art. 22 dodaje się art. 22a w brzmieniu:

„Art. 22a. Rada Ministrów przyjmuje koncepcję rozwoju kraju, o której mowa w art. 8a ustawy zmienianej w art. 1, w terminie do dnia 31 grudnia 2024 r.”;

3) w art. 31 ust. 1 otrzymuje brzmienie: „1. Strategie rozwoju województwa, o których mowa w art. 11 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 5, tracą moc z dniem 31 grudnia 2026 r., jeżeli do tego dnia nie zostaną dostosowane do wymogów określonych w art. 11 ust. 1aa, 1c i 1ca ustawy zmienianej w art. 5, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.”;

4) w art. 34 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) art. 1 pkt 40, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2027 r.;”.

Art. 4. W przypadku powierzenia przez instytucję odpowiedzialną za realizację inwestycji części zadań związanych z realizacją inwestycji B2.1.1, o której mowa w załączniku do decyzji wykonawczej Rady (UE), wydanej na podstawie art. 20 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 z dnia 12 lutego 2021 r. ustanawiającego Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (Dz. Urz. UE L 57 z 18.02.2021, str. 17, z późn. zm.3)), Bankowi Gospodarstwa Krajowego jako jednostce wspierającej plan rozwojowy, zlecenia wypłaty, o których mowa w art. 14lp ust. 1 pkt 2 ustawy zmienianej w art. 1, mogą obejmować również środki przeznaczone dla ostatecznych odbiorców wsparcia, zgodnie z umową, o której mowa w art. 14li ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1.

Art. 5. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

3) Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE L 410 z 18.11.2021, str. 197, Dz. Urz. UE L 63 z 28.02.2023, str. 1, Dz. Urz. UE L 100 z 13.04.2023, str. 102, Dz. Urz. UE L 137 z 25.05.2023, str. 71 oraz Dz. Urz. UE L 795 z 29.02.2024, str. 1.