Poselski projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w zakresie podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym przez przedsiębiorców będących osobami fizycznymi.

Warszawa, 19 marca 2024 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja

Pan Szymon Hołownia Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i na podstawie art. 32 ust. 2 regulaminu Sejmu niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy:

- o zmianie niektórych ustaw w zakresie podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym przez przedsiębiorców będących osobami fizycznymi.

Do reprezentowania wnioskodawców w pracach nad projektem ustawy upoważniamy pana posła Waldemara Budę i pana posła Łukasza Schreibera.

(-) Waldemar Andzel; (-) Dorota Arciszewska-Mielewczyk; (-) Iwona Ewa Arent; (-) Barbara Bartuś; (-) Mariusz Błaszczak; (-) Jacek Bogucki; (-) Joanna Borowiak; (-) Artur Chojecki; (-) Anna Ewa Cicholska; (-) Witold Wojciech Czarnecki; (-) Elżbieta Duda; (-) Andrzej Gawron; (-) Anna Gembicka; (-) Szymon Giżyński; (-) Małgorzata Gosiewska; (-) Marek Gróbarczyk; (-) Czesław Hoc; (-) Zbigniew Hoffmann; (-) Paweł Jabłoński; (-) Fryderyk Sylwester Kapinos; (-) Maria Koc; (-) Andrzej Kryj; (-) Zbigniew Krzysztof Kuźmiuk; (-) Joanna Lichocka; (-) Marlena Maląg; (-) Ewa Malik; (-) Marek Matuszewski; (-) Anna Milczanowska; (-) Aleksander Mikołaj Mrówczyński; (-) Marcin Porzucek; (-) Urszula Rusecka; (-) Krzysztof Sobolewski; (-) Krzysztof Szczucki; (-) Paweł Szrot; (-) Jan Warzecha; (-) Agnieszka Wojciechowska van Heukelom; (-) Jarosław Zieliński. projekt

U S T AWA

z dnia …………

o zmianie niektórych ustaw w zakresie podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym przez przedsiębiorców będących osobami fizycznymi1)

Art. 1. W ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1230, 1429, 1672 i 1941) wprowadza się następujące zmiany:

1) w art. 4 w pkt 2 lit. ra otrzymuje brzmienie:

„ra) osoba fizyczna korzystająca z uprawnienia, o którym mowa w art. 18 ust. 1 lub art. 18a ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2023 r. poz. 221, 641, 803, 1414 i 2029) – w stosunku do osób współpracujących przy prowadzeniu tej działalności,”;

2) w art. 6 w ust. 1 pkt 5a otrzymuje brzmienie:

„5a) osobami współpracującymi z osobami fizycznymi korzystającymi z uprawnienia, o którym mowa w art. 18 ust. 1 lub art. 18a ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r.

– Prawo przedsiębiorców;”;

3) w art. 6a w ust. 1 pkt 4 otrzymuje brzmienie:

„4) osobami współpracującymi, o których mowa w art. 8 ust. 11, przez okres co najmniej 6 miesięcy z osobami, o których mowa w pkt 1-3, lub osobami korzystającymi z uprawnienia, o którym mowa w art. 18 ust. 1 lub art. 18a ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców, i które zaprzestały tej współpracy;”;

4) w art. 8:

a) ust. 6a otrzymuje brzmienie: „6a. Za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność nie uważa się w rozumieniu niniejszej ustawy osoby fizycznej korzystającej z uprawnienia, o którym mowa w art. 18 ust. 1 lub art. 18a ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców.”,

1) Niniejszą ustawą zmienia się ustawy: ustawę z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, ustawę z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, ustawę z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ustawę z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców.

b) ust. 11 otrzymuje brzmienie: „11. Za osobę współpracującą z osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność, zleceniobiorcami oraz z osobami fizycznymi korzystającymi z uprawnienia, o którym mowa w art. 18 ust. 1 lub art. 18a ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4-5a, uważa się małżonka, dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione, rodziców, macochę i ojczyma oraz osoby przysposabiające, jeżeli pozostają z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym i współpracują przy prowadzeniu tej działalności lub wykonywaniu umowy agencyjnej lub umowy zlecenia; nie dotyczy to osób, z którymi została zawarta umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego.”;

5) w art. 13 pkt 5 otrzymuje brzmienie:

„5) osoby współpracujące – od dnia rozpoczęcia współpracy przy prowadzeniu pozarolniczej działalności, wykonywaniu umowy agencyjnej albo umowy zlecenia lub współpracy z osobami fizycznymi korzystającymi z uprawnienia, o którym mowa w art. 18 ust. 1 lub art. 18a ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców, do dnia zakończenia tej współpracy;”;

6) w art. 16 ust. 5a otrzymuje brzmienie: „5a. Składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, chorobowe i wypadkowe osób współpracujących finansuje w całości z własnych środków osoba prowadząca pozarolniczą działalność lub osoba fizyczna korzystająca z uprawnienia, o którym mowa w art. 18 ust. 1 lub art. 18a ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców.”;

7) w art. 18aa:

a) ust. 1 otrzymuje brzmienie: „1. Przedsiębiorca będący osobą fizyczną może zrezygnować z uprawnienia, o którym mowa w art. 18 ust. 1 albo art. 18a ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców, przez zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych na zasadach określonych w art. 18a ust. 1 i art. 36. W takim przypadku okres 24 miesięcy kalendarzowych liczy się od dnia objęcia ubezpieczeniami, a przepis art. 13 pkt 4 stosuje się. Skorzystanie z uprawnienia, o którym mowa w art. 18a ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców, w okresie 24 miesięcy kalendarzowych, o których mowa w zdaniu poprzednim, nie wpływa na bieg tego okresu.”,

b) po ust. 2 dodaje się ust. 2a i 2b w brzmieniu: „2a. Przepisy ust. 1 nie mają zastosowania do osób, które:

1) prowadzą lub w okresie ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych przed dniem przystąpienia do ubezpieczeń społecznych prowadziły pozarolniczą działalność;

2) wykonują działalność gospodarczą na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem przystąpienia do ubezpieczeń społecznych w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym wykonywały w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej.

2b. Przepisy ust. 2a nie mają zastosowania do osób, dla których w momencie przystąpienia do ubezpieczeń społecznych przez zgłoszenie do tych ubezpieczeń na zasadach określonych w art. 36 nie upłynął okres 24 miesięcy, o którym mowa w ust. 1.”,

c) uchyla się ust. 3;

9) w art. 40 w ust. 1 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) wpłaconych – w przypadku ubezpieczonych będących płatnikami składek oraz osób współpracujących z osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność lub z osobami fizycznymi korzystającymi z uprawnienia, o którym mowa w art. 18 ust. 1 lub art. 18a ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców.”.

Art. 2. W ustawie z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2022 r. poz. 1732, 2140 i 2476 oraz z 2023 poz. 641) w art. 2a ust. 1 otrzymuje brzmienie: „1. Świadczenia, o których mowa w art. 2 pkt 1, 2, 5 i 6, nie przysługują osobom prowadzącym pozarolniczą działalność i osobom z nimi współpracującym, osobom współpracującym z osobami fizycznymi korzystającymi z uprawnienia, o którym mowa w art. 18 ust. 1 i art. 18a ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2023 r. poz. 221, 641, 803, 1414 i 2029), duchownym będącym płatnikami składek na własne ubezpieczenia, w razie wystąpienia w dniu powstania prawa do świadczenia zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne na kwotę przekraczającą 1% minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalonego na podstawie odrębnych przepisów, do czasu spłaty całości zadłużenia.”.

Art. 3. W ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2561, z późn. zm.2) wprowadza się następujące zmiany:

1) w art. 66 w ust. 1 pkt 1a otrzymuje brzmienie:

„la) osoby korzystające z uprawnienia, o którym mowa w art. 18 ust. 1 lub art. 18a ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców, oraz osoby z nimi współpracujące, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców;”;

2) w art. 74 ust. 3 otrzymuje brzmienie: „3. Osoby, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c, będące przedsiębiorcami w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców, a także osoby korzystające z uprawnienia, o którym mowa w art. 18 ust. 1 lub art. 18a ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców, mogą dokonywać zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego, zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego członków rodziny, zgłoszenia wyrejestrowania z ubezpieczenia zdrowotnego lub zmiany danych wykazanych w tych zgłoszeniach, na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (Dz. U. z 2022 r. poz. 541).”;

3) w art. 79a w ust. 1 wprowadzenie do wyliczenia otrzymuje brzmienie: „1. Składka na ubezpieczenie zdrowotne osób prowadzących działalność pozarolniczą, o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, 3, 4 i 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz osób korzystających z uprawnienia, o którym mowa w art. 18 ust. 1 lub art. 18a ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców, opłacających podatek dochodowy na zasadach określonych w art. 30c ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych wynosi 4,9% podstawy wymiaru składki, jednak nie mniej niż kwota odpowiadająca 9%.”;

4) w art. 81:

a) ust. 2 otrzymuje brzmienie: „2. Roczną podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne osób prowadzących działalność pozarolniczą, o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, 3, 4 Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2022 r. poz. 2674 i 2770 oraz z 2023 r. poz. 605, 650, 658, 1234, 1429, 1675, 1692, 1733, 1831, 1872 i 1938. i 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, oraz osób korzystających z uprawnienia, o którym mowa w art. 18 ust. 1 lub art. 18a ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców, opłacających podatek dochodowy na zasadach określonych w art. 27, art. 30c lub art. 30ca ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, stanowi dochód z działalności gospodarczej ustalony za rok kalendarzowy jako różnica między osiągniętymi przychodami, w rozumieniu ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, z wyłączeniem przychodów niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym innych niż określone w art. 21 ust. 1 pkt 63a, 63b i 152-154 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, a poniesionymi kosztami uzyskania tych przychodów, w rozumieniu ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, z uwzględnieniem art. 24 ust. 1-2b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszony o kwotę opłaconych w tym roku składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe, jeżeli nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Podstawa wymiaru składki w nowej wysokości obowiązuje od 1 lutego danego roku do 31 stycznia roku następnego, zwanego dalej "rokiem składkowym".”,

b) w ust. 2e wprowadzenie do wyliczenia otrzymuje brzmienie: „2e. Roczną podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne osób prowadzących działalność pozarolniczą, o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, 3, 4 i 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, oraz osób korzystających z uprawnienia, o którym mowa w art. 18 ust. 1 lub art. 18a ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców, które stosują opodatkowanie w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. z 2022 r. poz. 2540 oraz z 2023 r. poz. 1059 i 1414), stanowi:”,

c) ust. 2ya otrzymuje brzmienie: „2ya. Podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne osób współpracujących z osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą oraz osobami korzystającymi z uprawnienia, o którym mowa w art. 18 ust. 1 lub art. 18a ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców, stanowi kwota odpowiadająca 75% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale roku poprzedniego, włącznie z wypłatami z zysku, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Składka w nowej wysokości obowiązuje od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia danego roku kalendarzowego.”,

d) ust. 2z otrzymuje brzmienie: „2z. Podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne osób prowadzących działalność pozarolniczą, o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, oraz osób korzystających z uprawnienia, o którym mowa w art. 18 ust. 1 lub art. 18a ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców, które stosują opodatkowanie w formie karty podatkowej zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, stanowi kwota minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w dniu 1 stycznia danego roku.”;

5) w art. 82 ust. 4a otrzymuje brzmienie: „4a. Przepisy ust. 3 i 4 stosuje się odpowiednio do osób korzystających z uprawnienia, o którym mowa w art. 18 ust. 1 lub art. 18a ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców.”;

6) w art. 85 ust. 14a otrzymuje brzmienie: „14a. Za osobę współpracującą z osobą korzystającą z uprawnienia, o którym mowa w art. 18 ust. 1 lub art. 18a ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców, składkę oblicza, odprowadza i finansuje ze środków własnych osoba korzystająca z uprawnienia, o którym mowa w art. 18 ust. 1 lub art. 18a ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców.”.

Art. 4. W ustawie z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2023 r. poz. 221, 641, 803, 1414 i 2029) wprowadza się następujące zmiany:

1) w art. 18 ust. 1 otrzymuje brzmienie: „1. Przedsiębiorca będący osobą fizyczną, który podejmuje działalność gospodarczą po raz pierwszy albo podejmuje ją ponownie po upływie co najmniej 60 miesięcy od dnia jej ostatniego zawieszenia lub zakończenia i nie wykonuje jej na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym wykonywał w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej, nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym od dnia podjęcia działalności gospodarczej.”;

2) po art. 18 dodaje się art. 18a w brzmieniu:

„Art. 18a. 1. Przedsiębiorca będący osobą fizyczną, który wykonuje działalność gospodarczą w przypadkach innych niż wskazane w art. 18 ust. 1 i nie wykonuje jej na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym wykonywał w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej, może odstąpić od podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym przez zgłoszenie wyrejestrowania z ubezpieczeń społecznych.

2. Przedsiębiorca, który skorzystał z uprawnienia, o którym mowa w ust. 1, może zrezygnować z tego uprawnienia przez dokonanie zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych.

3. Przepisu ust. 1 nie stosuje się do przedsiębiorców spełniających warunki określone w art. 5a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.”.

Art. 5. Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia. UZASADNIENIE

Podstawowym celem projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w zakresie podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym przez przedsiębiorców będących osobami fizycznymi jest wprowadzenie dobrowolności podlegania ubezpieczeniom społecznym przez osoby fizyczne wykonujące działalność gospodarczą. Przewidziane w nim rozwiązania stanowić będą istotne ułatwienie dla przedsiębiorców i w konsekwencji staną się czynnikiem pobudzającym wzrost gospodarczy w Polsce. Potrzeba uchwalenia ustawy wynika z konieczności uelastycznienia regulacji z zakresu ubezpieczeń społecznych.

Projekt wychodzi naprzeciw oczekiwaniom przedsiębiorców prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą, zwłaszcza tych najmniejszych. Celem niniejszego projektu nie jest pozbawienie osób wykonujących działalność gospodarczą prawa do zabezpieczenia społecznego. Skutkiem wprowadzenia zaproponowanych rozwiązań ma być danie przedsiębiorcom realnej możliwości samodzielnego decydowania o tym, w jaki sposób zabezpieczą się na przyszłość, tak samo, jak decydują obecnie o innych aspektach prowadzonej przez siebie działalności. Przedsiębiorcy, którzy nie byliby zainteresowani wystąpieniem z publicznego systemu ubezpieczeń społecznych, mogliby w nim pozostać bez żadnych negatywnych konsekwencji. Natomiast przedsiębiorcy, którzy skorzystaliby z możliwości odstąpienia od obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe mieliby możliwość skorzystania z alternatywnych wobec publicznego systemu ubezpieczeń społecznych sposobów zabezpieczenia emerytalno-rentowego.

Mając na uwadze bardzo duże zainteresowanie przedsiębiorców ideą dobrowolnego podlegania publicznym ubezpieczeniom społecznym, zasadną jawi się zmiana obecnie obowiązujących przepisów przez wprowadzenie uprawnienia do wystąpienia z systemu tych ubezpieczeń przez osoby fizyczne wykonujące działalność gospodarczą. Takie rozwiązanie pozwoli na realizację oczekiwań przedsiębiorców preferujących możliwość zabezpieczenia się we własnym zakresie, nie wpływając jednocześnie w żaden sposób na sytuację tych osób, które nie wyrażają chęci wystąpienia z publicznego systemu ubezpieczeń.

Jednym z największych stałych kosztów ponoszonych obecnie przez osoby fizyczne prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą o niskich przychodach są składki na ubezpieczenia społeczne.

Obecnie obowiązujące przepisy zawierają rozwiązania zmniejszające obciążenia z tytułu ubezpieczenia emerytalno-rentowego. Pierwszym tego typu rozwiązaniem jest art. 18 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2023 r. poz. 221, 641, 803, 1414 i 2029), tj. tzw. „ulga na start”. Na mocy tego przepisu przedsiębiorca będący osobą fizyczną nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym przez okres 6 miesięcy od dnia podjęcia działalności gospodarczej. Przepis ten ma zastosowanie do przedsiębiorców spełniających następujące warunki: podjęcie działalności gospodarczej po raz pierwszy albo podjęcie jej ponownie po upływie co najmniej 60 miesięcy od dnia jej ostatniego zawieszenia lub zakończenia oraz nie wykonywanie działalności gospodarczej na rzecz pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym wykonywał w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej.

Kolejnym przepisem jest art. 18a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1230, 1429, 1672 i 1941). Zgodnie z tym przepisem przedsiębiorca prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą w okresie pierwszych 24 miesięcy kalendarzowych od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia. Z możliwości skorzystania z tego uprawnienia wyłączone są osoby, które prowadzą lub w okresie ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych przed dniem rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej prowadziły pozarolniczą działalność lub wykonują działalność gospodarczą na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym wykonywały w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej.

Ponadto w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych na mocy art. 18c istnieje możliwość obniżenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe do poziomu nie niższego niż 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w styczniu danego roku i nie wyższego niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia. Uprawnienie to przysługuje przedsiębiorcy prowadzącemu pozarolniczą działalność gospodarczą którego roczny przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskany w poprzednim roku kalendarzowym nie przekroczył kwoty 120 000 złotych. Projekt ustawy przewiduje trzy zmiany o charakterze zasadniczym oraz szereg zmian dostosowawczych.

Pierwszą zasadniczą zmianą jest modyfikacja przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w taki sposób, aby regulacje dotyczące obowiązkowych ubezpieczeń społecznych nie miały zastosowania do przedsiębiorców będących osobami fizycznymi. Cel ten zostanie osiągnięty przez wprowadzenie do ustawy przepisu, zgodnie z którym osoby korzystające z przedmiotowego uprawnienia nie będą uznawane za osoby prowadzące pozarolniczą działalność (zgodnie z definicją z art. 8 ust. 6a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Przedsiębiorcy będący osobami fizycznymi, o których mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (podejmujący po raz pierwszy albo podejmuje ją ponownie po upływie co najmniej 60 miesięcy od dnia jej ostatniego zawieszenia lub zakończenia) nie będą podlegać obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu z mocy samego prawa.

Drugą zasadniczą zmianę stanowi przeformatowanie tzw. „ulgi na start” zawartej w art. 18 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców, czyli możliwości dobrowolnego sześciomiesięcznego zwolnienia z obowiązku uiszczania składek na ubezpieczenia społeczne przeznaczonego dla przedsiębiorców, którzy po raz pierwszy prowadzą działalność gospodarczą lub rozpoczynają ją po raz kolejny po 5 latach od zawieszenia lub zamknięcia poprzedniej działalności. Projekt ustawy zakłada możliwość stosowania tej ulgi dla każdego przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną prowadzącego pozarolniczą działalność gospodarczą, a tym samym możliwość wystąpienia z publicznych ubezpieczeń społecznych przez osoby fizyczne wykonujące działalność gospodarczą stanie się jedną z zasad ogólnych ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców.

Trzecia zasadniczą zmianę stanowi objęcie zasadami określonymi w projektowanym art. 18 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców tych przedsiębiorców, będących osobami fizycznymi, którzy na mocy obowiązujących przepisów podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznych (projektowany art. 18a ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców).

Pozostałe zmiany zaproponowane w projekcie mają charakter dostosowawczy.

Projekt ustawy zawiera regulacje, których wprowadzenie jest oczekiwane przez środowisko przedsiębiorców. Ustawa ma wejść w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia. Z uwagi na fakt, że zmiany wprowadzane projektowaną ustawą mają kluczowe znaczenie dla przedsiębiorców i rozwoju przedsiębiorczości w Polsce, konieczne jest jej jak najszybsze uchwalenie.

Projekt ustawy będzie miał pozytywny wpływ na mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców.

Z uzyskanych informacji wynika, że zgodnie z wyliczeniami Ministerstwa Rozwoju i Technologii kwartalny koszt wprowadzenia dobrowolności podlegania ubezpieczeniom społecznym przez osoby fizyczne wykonujące działalność gospodarczą może generować koszt po stronie budżetu państwa w wysokości ok. 5 mld zł. Tym samym w skali roku wprowadzane niniejszą ustawą rozwiązanie może spowodować dla budżetu państwa koszt nieprzekraczający kwoty 20 mld zł, natomiast nie będzie powodował kosztów dla budżetów jednostek samorządu terytorialnego.

Projekt ustawy wywołuje pozytywne skutki społeczno-gospodarcze.

Projektowana regulacja nie jest objęta prawem Unii Europejskiej.