Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o ochronie zwierząt oraz ustawy o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego.

Warszawa, 20 czerwca 2024 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja

Pan Szymon Hołownia Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i na podstawie art. 32 ust. 2 regulaminu Sejmu niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy:

- o zmianie ustawy o ochronie zwierząt oraz ustawy o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego. Do reprezentowania wnioskodawców w pracach nad projektem ustawy upoważniamy panią poseł Katarzynę Marię Piekarską.

(-) Piotr Adamowicz; (-) Sylwia Bielawska; (-) Paweł Bliźniuk; (-) Barbara Dolniak; (-) Magdalena Filiks; (-) Joanna Frydrych; (-) Krzysztof Habura; (-) Klaudia Jachira; (-) Patryk Jaskulski; (-) Dominik Jaśkowiec; (-) Danuta Jazłowiecka; (-) Marcin Józefaciuk; (-) Piotr Kandyba; (-) Jacek Karnowski; (-) Iwona Karolewska; (-) Wojciech Król; (-) Adam Krzemiński; (-) Katarzyna Anna Lubnauer; (-) Alicja Łepkowska-Gołaś; (-) Magdalena Łośko; (-) Dorota Marek; (-) Izabela Katarzyna Mrzygłocka; (-) Jolanta Niezgodzka; (-) Paweł Papke; (-) Karolina Pawliczak; (-) Małgorzata Pępek; (-) Katarzyna Maria Piekarska; (-) Lucjan Marek Pietrzczyk; (-) Agnieszka Pomaska; (-) Renata Rak; (-) Franciszek Sterczewski; (-) Henryk Szopiński; (-) Krystyna Szumilas; (-) Łukasz Ściebiorowski; (-) Apoloniusz Tajner; (-) Małgorzata Tracz; (-) Monika Wielichowska; (-) Adrian Witczak; (-) Przemysław Witek; (-) Maciej Wróbel; (-) Bartosz Zawieja; (-) Witold Zembaczyński; (-) Urszula Sara Zielińska. Projekt

USTAWA z dnia ……………..……. r. o zmianie ustawy o ochronie zwierząt oraz ustawy o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego

Art. 1. W ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2023 r. poz. 1580) wprowadza się następujące zmiany:

1) po art. 7 dodaje się art. 7a w brzmieniu:

„Art. 7a. 1. W celu zapobiegania narażaniu zwierząt na cierpienie, utratę zdrowia lub życia zabrania się używania wyrobów pirotechnicznych widowiskowych klasy F3, o których mowa w art. 62c ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 21 czerwca 2002 r. o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2378).

2. Zakaz, o którym mowa w ust. 1, nie dotyczy przedsiębiorców i jednostek naukowych, działających na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 czerwca 2002 r. o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego oraz podmiotów uprawnionych do używania wyrobów pirotechnicznych widowiskowych na mocy odrębnych przepisów.

3. Rada gminy może określić, w drodze uchwały, dni 31 grudnia i 1 stycznia jako dni, w których zakaz określony w ust. 1 nie obowiązuje. Uchwała rady gminy podlega ogłoszeniu w wojewódzkim dzienniku urzędowym.”;

2) w art. 37 ust. 1 otrzymuje brzmienie: „1. Kto narusza nakazy albo zakazy określone w art. 7a ust. 1, art. 9, art. 10a ust. 1 –3, art. 11 ust. 3, art. 12 ust. 1–6, art. 13 ust. 1, art. 14, art. 15 ust. 1–5, art. 16, art. 17 ust. 1–7, art. 18, art. 22 ust. 1, art. 22a, art. 25 lub art. 27

– podlega karze aresztu albo grzywny.”.

Art. 2. W ustawie z dnia 21 czerwca 2002 r. o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2378) w art. 9 ust. 2 otrzymuje brzmienie:

„2. Nie jest wymagane uzyskanie pozwolenia na nabywanie, przechowywanie lub używanie wyrobów pirotechnicznych, o których mowa w art. 62c ust. 1 pkt 1 lit. a, pkt 2 lit. a oraz pkt 3 lit. a.”.

Art. 3. Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2026 r.

UZASADNIENIE

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2023 r. poz. 1580) zwierzę, jako istota żyjąca, zdolna do odczuwania cierpienia, nie jest rzeczą, a człowiek jest mu winien poszanowanie, ochronę i opiekę. Potrzeba opracowania niniejszego projektu ustawy ma źródło w postulatach upowszechnianych przez miłośników zwierząt i środowiska naturalnego, w tym organizacje działające na rzecz ochrony zwierząt, ochrony środowiska lub przyrody. Używanie fajerwerków, w tym przede wszystkim petard, rakiet, rzymskich ogni i wyrzutni rurowych stanowi corocznie problem dla zwierząt wolno żyjących (dzikich) w tym ptaków, a także zwierząt gospodarskich oraz domowych (zwłaszcza psów i kotów) i ich opiekunów. Fajerwerki to potoczne określenie wyrobów pirotechnicznych widowiskowych wykorzystywanych w celach rozrywkowych i przeznaczonych do użytku przez konsumentów. Dla wielu osób fajerwerki stanowią nieodłączny element zabaw odbywających się w Sylwestra i Nowy Rok, jednak w praktyce wygląda to tak, że niektóre osoby nie mogąc doczekać się dni 31 grudnia i 1 stycznia odpalają je wiele dni wcześniej albo wykorzystują pozostałe im jeszcze fajerwerki wiele dni po tym okresie, wywołując trudną do zniesienia, także przez ludzi, chaotyczną kanonadę. Fajerwerki, w tym zwłaszcza petardy, bywają używane w pobliżu lasu, gdzie przerażone powodowanymi przez nie hukami zwierzęta są narażone na cierpienie, a nawet utratę zdrowia lub życia. Zdarzają się przypadki zwierząt w lesie, które padły ze strachu od huku fajerwerków oraz zwierząt, które na skutek dźwięków i błysków wywołanych przez fajerwerki zostały wybudzone ze snu zimowego, co miało poważne skutki dla przetrwania przez nie zimy. Jednocześnie, zgodnie z informacjami pochodzącymi od organizacji działających na rzecz zwierząt, każdego roku w noc sylwestrowo-noworoczną ginie w całym kraju wiele ptaków, psów i kotów, a inne psy i koty uciekają w panice z domów. Celem ustawy o zmianie ustawy o ochronie zwierząt oraz ustawy o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego jest wprowadzenie ograniczeń używania wyrobów pirotechnicznych widowiskowych klasy F3, o których mowa w art. 62c ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 21 czerwca 2002 r. o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2378) , zwanych dalej także fajerwerkami. Jednocześnie warto podkreślić, że przedmiotowy projekt ustawy nie dotyczy wyrobów pirotechnicznych widowiskowych klasy F1 oraz F2, które podczas działania charakteryzują się bardzo niskim oraz średnim stopniem zagrożenia życia i zdrowia ludzi oraz mienia i środowiska, a także nieistotnym poziomem hałasu i są przeznaczone do użytku w budynkach oraz na zamkniętym obszarze na zewnątrz budynków (klasa F1 nie może zawierać petard, baterii petard, petard rozbłyskowych i baterii petard rozbłyskowych, a zalicza się do niej np. większość wyrobów typu zimne ognie dostępnych obecnie na rynku) oraz F2, które podczas działania charakteryzują się niskim stopniem zagrożenia życia i zdrowia ludzi oraz mienia i środowiska, a także niskim poziomem hałasu, przeznaczone do użytku na zamkniętym obszarze na zewnątrz budynków. Wyżej wspomniane ograniczenia zostaną wprowadzone w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt poprzez dodanie art. 7a ust. 1, który w celu zapobiegania narażaniu zwierząt na cierpienie, utratę zdrowia lub życia wprowadzi zakaz używania wyrobów pirotechnicznych widowiskowych klasy F3, o których mowa w art. 62c ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 21 czerwca 2002 r. o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego. Zakaz ten nie będzie miał charakteru absolutnego, bowiem zgodnie z proponowanymi w tym artykule ust. 2 i 3:

1) nie będzie dotyczył przedsiębiorców i jednostek naukowych, działających na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 czerwca 2002 r. o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego oraz podmiotów uprawnionych do używania wyrobów pirotechnicznych widowiskowych na mocy odrębnych przepisów;

2) nie będzie obowiązywał w dni 31 grudnia i 1 stycznia, na obszarach gmin, których rady określą, w drodze uchwały, ww. dni jako dni, w których przedmiotowy zakaz nie obowiązuje; uchwały rad gmin będą podlegały ogłoszeniu w wojewódzkim dzienniku urzędowym. Jednocześnie zgodnie z projektowanym art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt kto naruszy zakaz określony w art. 7a ust. 1 będzie podlegał karze aresztu albo grzywny. Zaletą takiego usytuowania przepisu karnego będzie możliwość, zgodnie z obowiązującym art. 37 ust. 4 tej ustawy, w razie popełnienia wykroczenia, orzeczenia nawiązki w wysokości do 1000 zł na cel związany z ochroną zwierząt. Ponadto w ustawie z dnia 21 czerwca 2002 r. o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego proponuje się nadanie nowego brzmienia art. 9 ust. 2, który określa wyroby pirotechniczne, na które nie jest wymagane uzyskanie pozwolenia na nabywanie, przechowywanie lub używanie, poprzez usunięcie z tego przepisu odesłania do wyrobów pirotechnicznych widowiskowych klasy F3. Dzięki takiemu rozwiązaniu przedsiębiorcy zostaną objęci obowiązkiem uzyskania pozwolenia na nabywanie, przechowywanie lub używanie wyrobów pirotechnicznych widowiskowych klasy F3, które będzie można uzyskać po spełnieniu wymagań określonych w szczególności w art. 11 ustawy z dnia 21 czerwca 2002 r. o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego. Proponowane w niniejszym projekcie ustawy rozwiązania dotyczące ograniczeń używania fajerwerków mają charakter nowatorski i nie są w tej chwili wprost uregulowane w przepisach ustawowych. Dotychczasowe regulacje w tym zakresie były wprowadzane, budzącymi wątpliwości prawne, aktami ustanawiającymi czasowy zakaz używania wyrobów pirotechnicznych, wydawanymi przez wojewodów, rady powiatów lub rady gmin. Jednocześnie w tej chwili za popełnione wykroczenia związane z używaniem wyrobów pirotechnicznych wymierzane są kary aresztu, ograniczenia wolności, grzywny lub nagany w szczególności za naruszenie art. 51, 52, 54, 83, 107 lub 145 ustawy z dnia 20 maja 1971 r.

– Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2023 r. poz. 2119). W przypadku projektowanej regulacji można przewidywać pozytywne skutki społeczne związane z podniesieniem świadomości społeczeństwa w zakresie konsekwencji używania wyrobów pirotechnicznych widowiskowych, polegających na możliwości narażania zwierząt na cierpienie, utratę zdrowia lub życia. W ramach tych skutków regulacja ta niewątpliwie pozytywnie wpłynie na ochronę środowiska, w tym ochronę zwierząt. Zakłada się, że przedłożony projekt ustawy nie będzie miał bezpośredniego wpływu na konkurencyjność gospodarki. Proponowane przepisy wprowadzają ograniczenia używania fajerwerków, ale nie zakazują ich sprzedaży. Przedmiotowy projekt ustawy nie powoduje dodatkowych kosztów po stronie budżetu państwa i budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Skutki prawne projektowanej ustawy będą pozytywne, bowiem proponowana regulacja wypełni lukę w dotychczasowych przepisach, które zdaniem wnioskodawców nie są obecnie wystarczające. Ocenia się, że niniejszy projekt ustawy poprzez wprowadzenie zmiany w art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2002 r. o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego zmniejszy liczbę przedsiębiorców, w tym mikroprzedsiębiorców oraz małych i średnich przedsiębiorców uprawnionych do nabywania, przechowywania lub używania wyrobów pirotechnicznych widowiskowych klasy F3. Zdaniem wnioskodawców projekt ustawy o zmianie ustawy o ochronie zwierząt oraz ustawy o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego jest zgodny z prawem Unii Europejskiej, w tym z art. 4 ust. 1 i 2 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/29/UE z dnia 12 czerwca 2013 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do udostępniania na rynku wyrobów pirotechnicznych (Dz. Urz. UE L 178 z 28.06.2013, str. 27). Projektowana regulacja bowiem nie zabrania, nie ogranicza oraz nie utrudnia udostępniania na rynku wyrobów pirotechnicznych. Jednocześnie niniejszy projekt ustawy wpisuje się w art. 4 ust. 2 ww. dyrektywy, a wprowadzenie zawartej w nim regulacji uzasadnione jest względami ochrony środowiska, w tym ochrony zwierząt oraz dotyczy tylko wyrobów pirotechnicznych widowiskowych klasy F3.