Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz ustawy - Kodeks wyborczy.

Warszawa, 22 listopada 2023 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja

Pan Szymon Hołownia Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i na podstawie art. 32 ust. 2 regulaminu Sejmu niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy:

- o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz ustawy - Kodeks wyborczy. Do reprezentowania wnioskodawców w pracach nad projektem ustawy upoważniamy pana posła Bartosza Romowicza.

(-) Izabela Bodnar; (-) Agnieszka Buczyńska; (-) Elżbieta Jolanta Burkiewicz; (-) Żaneta Cwalina-Śliwowska; (-) Sławomir Ćwik; (-) Adam Michał Gomoła; (-) Piotr Górnikiewicz; (-) Michał Gramatyka; (-) Paulina Hennig-Kloska; (-) Rafał Kasprzyk; (-) Michał Kobosko; (-) Rafał Komarewicz; (-) Aleksandra Leo; (-) Adam Luboński; (-) Joanna Mucha; (-) Maja Ewa Nowak; (-) Barbara Okuła; (-) Barbara Oliwiecka; (-) Łukasz Osmalak; (-) Ryszard Petru; (-) Bartosz Romowicz; (-) Ewa Schädler; (-) Marcin Skonieczka; (-) Piotr Paweł Strach; (-) Mirosław Suchoń; (-) Ewa Szymanowska; (-) Paweł Śliz; (-) Wioleta Tomczak; (-) Kamil Wnuk; (-) Paweł Zalewski; (-) Tomasz Zimoch. projekt U S T AWA

z dnia ………………

o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz ustawy- Kodeks Wyborczy

Art. 1. W ustawie z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz.

40) wprowadza się następujące zmiany:

1) w art. 28f ust. 1 otrzymuje brzmienie: „1. W przypadku wygaśnięcia mandatu wójta przed upływem kadencji jego funkcję, do czasu objęcia obowiązków przez nowo wybranego wójta, pełni osoba, którą powołuje i odwołuje Prezes Rady Ministrów.”;

2) w art. 28f dodaje się ust. 1a, który otrzymuje brzmienie: „1a. Do czasu powołania osoby, o której mowa w ust. 1, funkcję wójta pełni zastępca wójta, w gminach, w których powołano więcej niż jednego zastępcę - pierwszy zastępca, a w gminach, w których nie powołano zastępcy - sekretarz gminy.”;

3) art. 28h otrzymuje brzmienie:

„Art. 28h. W przypadkach, o których mowa w art. 28g ust. 2, ust. 3 i ust. 3a, Prezes Rady Ministrów, na wniosek wojewody przekazany niezwłocznie za pośrednictwem ministra właściwego do spraw administracji publicznej, powołuje i odwołuje osobę, która przejmie wykonywanie zadań i kompetencji wójta.”;

4) art. 29 ust. 1 otrzymuje brzmienie: „1.Po upływie kadencji wójta pełni on swoją funkcję do czasu objęcia obowiązków przez nowo wybranego wójta albo osobę, którą Prezes Rady Ministrów powołuje i odwołuje do pełnienia funkcji wójta.”.

Art. 2. W ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks Wyborczy (Dz. U. z 2023 poz. 2408) art. 492 § 2a zdanie 1 otrzymuje brzmienie: „Wygaśnięcie mandatu wójta stwierdza komisarz wyborczy, w drodze postanowienia, w związku wystąpieniem przyczyny, o której mowa w § 1 pkt 3, pkt 4a i pkt 5 - w zakresie powodów wskazanych w art. 27 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, oraz pkt 6-7, z dniem wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu, zaś w związku z wystąpieniem przyczyny, o której mowa w § 1 pkt 5a - z dniem złożenia ślubowania posła lub senatora.”.

Art. 3. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Zapewnienie ciągłości władzy samorządowej to jeden z priorytetów wykonywania władzy publicznej. Celem proponowanych zmian w przepisach ustawy o samorządzie gminnym oraz ustawy- Kodeks wyborczy jest zapewnienie prawidłowego i niezakłóconego funkcjonowania samorządu gminnego w przypadku wyboru organu wykonawczego - wójta, burmistrza, prezydenta miasta na Posła na Sejm RP lub Senatora RP.

Dotychczasowe regulacje prawne w tym zakresie wprowadzały fikcję prawną, która de facto wybranemu wójtowi w wyborach parlamentarnych odbierała kompetencje już następnego dnia po wyborach, kiedy to organ ten uzyskał, choćby jeszcze nieoficjalną, informację o wyborze. W obawie przed kwestionowaniem skuteczności decyzji podjętych przez wójta niezwłocznie po jego wyborze na posła lub senatora, wójt zaprzestaje faktycznej działalności na rzecz gminy, której jest organem wykonawczym. Zadania, które w samorządzie gminnym często bywają do realizacji bez zbędnej zwłoki, muszą być realizowane przez osoby stale zastępujące wójta (czyli zastępcę lub zastępców wójta oraz sekretarza gminy), o ile osoby te posiadają stosowne upoważnienia. Istnieją jednak kategorie spraw, jak chociażby w zakresie spraw budżetowych i okołobudżetowych, w których to właśnie wójt ma wyłączną kompetencję do podejmowania decyzji i stanowienia prawa, a którego to uprawnienia nie może scedować w drodze upoważnienia na zastępcę wójta. W sytuacji konieczności podjęcia nagłej decyzji w zakresie spraw budżetowych przez organ wykonawczy, w obecnym stanie prawnym, konieczne jest zwoływanie posiedzenia organu stanowiącego gminy, co znacznie spowalnia proces decyzyjny.

W myśl przepisów Konstytucji RP wszyscy są równi wobec prawa. Przepis ten jednak zdaje się być nie w pełni realizowany, a proponowana zmiana regulacji prawnych wychodzi naprzeciw tej zasadzie. Podczas gdy startujący w tych samych wyborach parlamentarnych, często w tym samym okręgu, a nawet jednej liście, wójt oraz wojewoda zostają wybrani posłami lub senatorami, to jeden z nich (wójt) jest pozbawiony swoich kompetencji zaraz po dniu wyborów, a drugi z nich (wojewoda) swój urząd może pełnić w praktyce do dnia ślubowania. Może dochodzić wręcz do sytuacji, że to właśnie wybrany na posła lub senatora wojewoda będzie wnioskował o wyznaczenie komisarza, który zastąpi wybranego wójta na posła lub senatora.

Proponowana zmiana przepisów prawa pozwala na wykonywanie w pełni kompetencji wójta do dnia złożenia przez niego ślubowania na Posła na Sejm RP lub Senatora RP w myśl przepisów ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora. Ponadto daje kompetencje wójta jego zastępcy (lub pierwszemu zastępcy, a w gminach gdzie nie został powołany zastępca – sekretarzowi gminy) od dnia wydania postanowienia komisarza wyborczego o wygaszeniu mandatu wójta do dnia powołania przez Prezesa Rady Ministrów osoby pełniącej funkcję wójta. Ponadto proponowana zmiana przepisów doprecyzowuje kompetencje Prezesa Rady Ministrów w zakresie powoływania i odwoływania osoby pełniącej funkcję wójta, co jednoznacznie podkreśla, że osoba pełniąca funkcję wójta może być powołana i odwołana w każdym czasie.

Projektowana ustawa nie pociąga za sobą skutków finansowych dla budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego.

Przedmiot projektowanej regulacji nie jest objęty prawem Unii Europejskiej.