Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o dniach wolnych od pracy oraz niektórych innych ustaw.

Warszawa, 24 października 2024 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja

Pan Szymon Hołownia Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i na podstawie art. 32 ust. 2 regulaminu Sejmu niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy:

- o zmianie ustawy o dniach wolnych od pracy oraz niektórych innych ustaw. Do reprezentowania wnioskodawców w pracach nad projektem ustawy upoważniamy panią poseł Katarzynę Ueberhan.

(-) Włodzimierz Czarzasty; (-) Jacek Czerniak; (-) Krzysztof Gawkowski; (-) Maciej Konieczny; (-) Katarzyna Kotula; (-) Piotr Kowal; (-) Anita Kucharska-Dziedzic; (-) Marcin Kulasek; (-) Łukasz Litewka; (-) Wanda Nowicka; (-) Arkadiusz Sikora; (-) Marta Stożek; (-) Andrzej Szejna; (-) Tadeusz Tomaszewski; (-) Tomasz Trela; (-) Katarzyna Ueberhan; (-) Joanna Wicha; (-) Dariusz Wieczorek; (-) Marcelina Zawisza; (-) Anna Maria Żukowska. Projekt USTAWA

z dnia … 2024 г. o zmianie ustawy o dniach wolnych od pracy oraz niektórych innych ustaw

Art. 1. W ustawie z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1920) wprowadza się następujące zmiany:

1) w art. 1 w pkt. 1 po lit. k dodaje się lit. ka w brzmieniu:

„ka) 24 grudnia - Wigilia Bożego Narodzenia,".

Art. 2. W ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2023 r. poz. 1465) wprowadza się następujące zmiany:

1) art. 1519b otrzymuje brzmienie:

„Art. 1519b. Ograniczenia w wykonywaniu pracy w placówkach handlowych w niedziele i święta oraz w sobotę bezpośrednio poprzedzającą pierwszy dzień Wielkiej Nocy określają przepisy ustawy z dnia 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni (Dz.U. z 2023 r. poz. 158)."

Art. 3. W ustawie z dnia 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni (Dz. U. z 2024 r. poz. 449) wprowadza się następujące zmiany:

1) art. 1 otrzymuje brzmienie:

"Art. 1. Ustawa określa zasady dotyczące ograniczenia handlu oraz wykonywania czynności związanych z handlem w placówkach handlowych w niedziele i święta oraz w sobotę bezpośrednio poprzedzającą pierwszy dzień Wielkiej Nocy.";

2) art. 4 otrzymuje brzmienie:

„Art. 4. Powierzanie wykonywania pracy w handlu lub wykonywania czynności związanych z handlem nieodpłatnie w placówkach handlowych w niedziele i święta, a także w sobotę bezpośrednio poprzedzającą pierwszy dzień Wielkiej Nocy - jest zakazane."

3) w art. 7:

a) ust. 1 otrzymuje brzmienie: „1. Zakaz, o którym mowa w art. 5, nie obowiązuje w:

1) kolejne dwie niedziele poprzedzające dzień 24 grudnia;

2) niedzielę bezpośrednio poprzedzającą pierwszy dzień Wielkiej Nocy;

3) ostatnią niedzielę przypadającą w styczniu, kwietniu, czerwcu i sierpniu.”

b) uchyla się ust. la.

c) ust. 2 otrzymuje brzmienie:

„2. Jeżeli w niedzielę, o której mowa w ust. 1 pkt 3, przypada święto, przepis art. 5 stosuje się.”

4) w art. 8.

a) ust. 1 otrzymuje brzmienie: „1. W sobotę bezpośrednio poprzedzającą pierwszy dzień Wielkiej Nocy w placówkach handlowych:

1) handel oraz wykonywanie czynności związanych z handlem,

2) powierzanie pracownikowi lub zatrudnionemu wykonywania pracy w handlu oraz wykonywania czynności związanych z handlem

- po godzinie 14.00 są zakazane, z wyjątkiem przypadków określonych w art. 6"

b) uchyla się ust. 3.

5) w art. 9 ust. 1 otrzymuje brzmienie: „1. Pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia za czas nieprzepracowany w związku ze zmniejszeniem wymiaru jego czasu pracy z powodu wykonywania pracy w sobotę bezpośrednio poprzedzającą pierwszy dzień Wielkiej Nocy do godziny 14.00."

6) w art. 10. w ust. 2. pkt. 1 otrzymuje brzmienie:

„1) wbrew zakazowi handlu oraz wykonywania czynności związanych z handlem w sobotę bezpośrednio poprzedzającą pierwszy dzień Wielkiej Nocy, powierza wykonywanie pracy w handlu lub wykonywanie czynności związanych z handlem pracownikowi lub zatrudnionemu;"

Art. 4. Ustawa wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.

Uzasadnienie Projektodawcy proponują wprowadzić dzień wolny od pracy 24 grudnia w Wigilię Bożego Narodzenia. Wigilia Bożego Narodzenia jest dniem poprzedzającym święto Bożego Narodzenia. Wigilia jest dniem ważnym dla wszystkich pracowników oraz ich rodzin, którzy ten szczególny czas spędzają w gronie najbliższych podczas kolacji wigilijnej kultywując m.in. tradycje religijne. Należy zauważyć, że z tego względu pracodawcy często decydują się na skrócenie czasu pracy do godziny 12.00 lub 13.00, w celu zapewnienia bezpiecznego powrotu pracowników do domu do swoich bliskich. Dodatkowo warto zwrócić uwagę, że dzień wolny będzie obowiązywał dla wszystkich pracowników, również pracowników placówek handlowych, którzy pracują tego dnia do godz. 14.00. Wigilia Bożego Narodzenia wiąże się też z podróżami oraz wyjazdami pracowników oraz ich rodzin, aby ten wyjątkowy czas mogli spędzić z rodzicami, dziadkami, osobami starszymi, którzy często mieszkają w różnych miejscach w Polsce. Proponowane rozwiązanie umożliwi rozłożenie ruchu drogowego na dłuższy czas, co przyczyni się do zwiększenia bezpieczeństwa podróżujących w tym okresie. Dodatkowy dzień wolny w Wigilię Bożego Narodzenia ułatwi pracownikom łączenie życia zawodowego z życiem prywatnym, a co za tym idzie ułatwi sprawowanie opieki nad dziećmi, które najczęściej w tym dniu nie mają zajęć edukacyjnych a jedynie, zapewnione w szkołach, zajęcia opiekuńcze. Wigilia Bożego Narodzenia jest ustawowo dniem wolnym od pracy w Bułgarii, Cyprze, Czechach, Danii, Estonii, Finlandii, Irlandii, Litwie, Łotwie, Słowacji, oraz na Węgrzech. Obecnie obowiązująca ustawa o dniach wolnych od pracy stanowi, że dniami wolnymi od pracy są: 1 stycznia - Nowy Rok, 6 stycznia - Święto Trzech Króli, pierwszy dzień Wielkiej Nocy, drugi dzień Wielkiej Nocy, I maja Święto Państwowe, 3 maja - Święto Narodowe Trzeciego Maja, pierwszy dzień Zielonych Świątek, dzień Bożego Ciała, 15 sierpnia Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny, 1 listopada - Wszystkich Świętych, 11 listopada - Narodowe Święto Niepodległości, 25 grudnia pierwszy dzień Bożego Narodzenia, 26 grudnia drugi dzień Bożego Narodzenia oraz niedziele. Poprzez zmianę ustawy o dniach wolnych od pracy oraz niektórych innych ustaw wprowadzony zostanie dodatkowy dzień wolny w dniu 24 grudnia, czyli w Wigilię Bożego Narodzenia dla wszystkich pracowników.

DEKLAROWANE SKUTKI REGULACJI (DSR) projektu ustawy

Informacja o projekcie

a) Tytuł projektu: Ustawa o zmianie ustawy o dniach wolnych od pracy oraz niektórych innych ustaw

b) Przedstawiciel wnioskodawcy:

Katarzyna Ueberhan

I. Część wstępna [1] Zwięzły opis zidentyfikowanego problemu i proponowanych rozwiązań. W projekcie ustawy przewidziano ustanowienie dnia 24 grudnia tj. Wigilii Bożego Narodzenia, dniem wolnym od pracy. Wigilia Bożego Narodzenia jest dniem poprzedzającym święta Bożego Narodzenia. Dzień ten jest jednym z najważniejszych dni w polskiej tradycji, głęboko zakorzenionym w polskiej kulturze i religii. Wiele osób traktuje ten dzień nie tylko jako przygotowanie do Świąt Bożego Narodzenia, ale jako samo święto, którego centralnym punktem jest wspólna kolacja w gronie rodziny i najbliższych osób. Dzień wolny pozwoliłby na pełne uczestnictwo w tych tradycjach, bez konieczności łączenia obowiązków zawodowych z pracami przygotowawczymi w domu. Praca w Wigilię może utrudniać lub wręcz uniemożliwiać wzięcie udziału w rodzinnym spotkania, szczególnie jeśli wymaga to podróży w odległe miejsce w Polsce. Dla wielu rodzin, zwłaszcza tych, które mieszkają daleko od siebie, dzień wolny byłby jedyną okazją, aby spokojnie się spotkać i spędzić ten wyjątkowy czas razem. Dla części pracowników dzień ten jest dniem wolnym lub praca świadczona jest w ograniczonym zakresie ponieważ pracodawcy często sami ustalają ten dzień wolnym lub pracownicy już na etapie ustalania planów urlopowych decydują się na wzięcie tego dnia urlopu wypoczynkowego aby mieć czas na przygotowania wieczornej kolacji wigilijnej. Są jednak branże, gdzie pracownicy nie mają takich możliwości ponieważ ich zakłady pracy pracują w systemie zmianowym. Dodatkowo szczególnie warto zwrócić uwagę, że dzień wolny od pracy będzie obowiązywał wszystkich pracowników, również m.in. pracowników placówek handlowych, którzy świadczą pracę zgodnie z ustawą o ograniczeniu handlu w niedzielę i święta oraz niektóre inne dni (Dz. U. z 2024 r. poz. 449) w dzień poprzedzający Święta Bożego Narodzenia, który jest dniem pracującym do godz. 14.00, więc ustawowe ustanowienie dnia wolnego 24 grudnia spowoduje równe traktowanie wszystkich pracowników tym samym usankcjonuje to obecnie istniejący stan faktyczny w którym duża część pracowników pracuje w ograniczonym zakresie lub nie pracuje wcale.

[2] Czy były rozważane rozwiązania alternatywne? ➢ Tak ➢ Nie Nie jest możliwe osiągnięcie zamierzonego celu stosując inne rozwiązania prawne.

II. Wymogi określone w art. 34 ust. 2 pkt 3–5 regulaminu Sejmu [3] Jakie są przewidywane skutki prawne projektowanych rozwiązań? Skutki prawne projektowanych rozwiązań to dodatkowy dzień wolny od pracy w dniu 24 grudnia, czyli w Wigilię Bożego Narodzenia. Projekt ustawy zakłada zmiany w trzech ustawach tj.: w ustawie z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1920), w ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2023 r. poz. 1465) oraz w ustawie z dnia 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni (Dz. U. z 2024 r. poz. 449). Celem zmian w art. 1 projektu jest dodanie dodatkowego dnia wolnego na liście dni wolnych od pracy zgodnie z art. 1 ustawy o dniach wolnych od pracy. Zmiany wynikające z art. 2 i art. 3 projektu ustawy to dostosowania pozostałych aktów prawnych do sytuacji w których 24 grudnia jest dniem wolnym od pracy i posiada szczególny charakter wobec niedziel handlowych. Projektodawcy oceniają, że projektowane rozwiązania są zgodne z Konstytucją RP w tym z konstytucyjnym standardem ochrony wolności i praw. Obecnie obowiązująca ustawa o dniach wolnych od pracy stanowi, że dniami wolnymi od pracy są: 1 stycznia - Nowy Rok, 6 stycznia - Święto Trzech Króli, pierwszy dzień Wielkiej Nocy, drugi dzień Wielkiej Nocy, I maja Święto Państwowe, 3 maja - Święto Narodowe Trzeciego Maja, pierwszy dzień Zielonych Świątek, dzień Bożego Ciała, 15 sierpnia Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny, 1 listopada - Wszystkich Świętych, 11 listopada - Narodowe Święto Niepodległości, 25 grudnia - pierwszy dzień Bożego Narodzenia, 26 grudnia - drugi dzień Bożego Narodzenia oraz niedziele. Wigilia Bożego Narodzenia jest ustawowo dniem wolnym od pracy w Bułgarii, Cyprze, Czechach, Danii, Estonii, Finlandii, Irlandii, Litwie, Łotwie, Słowacji, oraz na Węgrzech. W związku z tym, że Wigilia Bożego Narodzenia nie jest świętem katolickim, lecz dniem bezpośrednio wprowadzającym do świąt Bożego Narodzenia, nie jest konieczna nowelizacja art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej. Projektowana ustawa nie podlega notyfikacji w trybie przewidzianym w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. poz. 2039, z późn. zm.). Projektodawcy proponują termin wejścia w życie ustawy na dzień następny od daty ogłoszenia bez rozwiązań przejściowych i dostosowujących ponieważ takie rozwiązanie jest najbardziej oczekiwane przez pracowników oraz przedsiębiorców aby móc jak najszybciej zaplanować grafiki pracy w grudniu.

[4] Jakie są przewidywane skutki społeczne projektowanych rozwiązań? Przewidywane skutki społeczne wynikające z projektowanych rozwiązań w ocenie projektodawców są pozytywne. Współczesny świat pracy wymaga poświęcenia czasu i uwagi pracowników, co ogranicza czas spędzany z rodziną i innymi bliskimi osobami. Bardzo ważną częścią zdrowego środowiska pracy jest pojęcie wellbeingu, czyli dobrostanu pracownika o którego dbałość w miejscu pracy wpływa pozytywnie na ogólne zdrowie fizyczne oraz psychiczne. Zgodnie z danymi Polskiego Instytutu Ekonomicznego Polacy są drugim najbardziej zapracowanym narodem w Unii Europejskiej z ponad 40 godzinami pracy w tygodniu 1. Ustanowienie Wigilii dniem wolnym od pracy pomogłoby zrównoważyć życie zawodowe z prywatnym co jest istotnym elementem dobrostanu pracowników, szczególnie, że święta to czas odpoczynku i spokoju, a dodatkowy wolny dzień ułatwiłby wprowadzenie równowagi między obowiązkami a życiem osobistym, mając także na uwadze, że sprawowanie opieki nad dziećmi, które najczęściej w tym dniu nie mają zajęć edukacyjnych, a jedynie zapewnione są zajęcia opiekuńcze byłoby zdecydowanie łatwiejsze. Pracownicy, którzy mają poczucie, że czas rozgraniczenie czasu służbowego i prywatnego jest szanowane są zazwyczaj bardziej zmotywowani i lojalni wobec swoich pracodawców. Dzień wolny w Wigilię mógłby przyczynić się do poprawy zadowolenia z pracy i wydajności w dłuższej perspektywie, dając pracownikom możliwość regeneracji i spędzenia czasu z bliskimi. W wielu państwach Wigilia jest ustawowo wolna od pracy. Przykłady takich rozwiązań pokazują, że możliwe jest pogodzenie tradycji świątecznych z Dębkowska, K., Kłosiewicz-Górecka, U., Szymańska, A., Wejt-Knyżewska, A., Zybertowicz, K. (2024), Work-life balance a elastyczne formy organizacji pracy, Polski Instytut Ekonomiczny, Warszawa.

wymogami współczesnego rynku pracy, co sprzyja zadowoleniu społeczeństwa. Wigilia Bożego Narodzenia wiąże się też z podróżami oraz wyjazdami pracowników oraz ich rodzin, aby ten wyjątkowy czas mogli spędzić z rodzicami, dziadkami, osobami starszymi, którzy często mieszkają w różnych miejscach w Polsce. Proponowane rozwiązanie umożliwi też rozłożenie ruchu drogowego na dłuższy czas, co przyczyni się do zwiększenia bezpieczeństwa podróżujących w tym okresie. Podsumowując, uczynienie Wigilii dniem wolnym od pracy nie tylko wspierałoby polską tradycję i wartości rodzinne, ale również zmniejszyłoby stres, poprawiło zdrowie psychiczne oraz wprowadziło lepszą równowagę między pracą a życiem prywatnym.

[5] Jakie są przewidywane skutki gospodarcze projektowanych rozwiązań? Skutki gospodarcze projektowanych rozwiązań można by teoretycznie oszacować biorąc pod uwagę dane makroekonomiczne dotyczące Produktu Krajowego Brutto, przeciętnej pensji w sektorze przedsiębiorstw w zależności od wielkości pracodawcy oraz wpływów z VAT. Będą to jednak szacunki obarczone daleko idącą niedokładnością ponieważ dzień 24 grudnia nie jest traktowany przez pracodawców oraz pracowników jak zwykły dzień roboczy. W obecnym stanie prawnym praca 24 grudnia wykonywana jest w handlu do godz. 14.00 a wiele zakładów pracy organizuje tego dnia uroczystości w firmie, skraca godziny pracy lub całkowicie zwalnia z obowiązku świadczenia pracy. Dostępne dane w ocenie projektodawców nie pozwalają na wiarygodne oszacowanie skutków gospodarczych, szczególnie, że aktywność gospodarcza konsumentów nie zostanie zmniejszona poprzez wystąpienie dodatkowego dnia wolnego, lecz przeniesiona na okoliczne dni robocze. Dni wolne od pracy w różny sposób działają na różne branże w gospodarce. Na pewno można się spodziewać negatywnych skutków w branży przemysłowej, która pracuje w systemie zmianowym oraz wymagającym ciągłości pracy. Ciężko jednak nie dostrzec branż, które zyskają na dodatkowym dniu wolnym tj. m.in. mały handel i usługi, turystyka, gastronomia.

Można zakładać negatywne skutki w produkcji przemysłowej co przełoży się na zmniejszenie wzrostu gospodarczego, lecz ciężko to odnieść do dnia 24 grudnia, który jest specyficznym dniem miesiąca, przez część pracodawców traktowany jako dzień częściowo wolny od pracy. Jednocześnie może mieć to niemierzalny wpływ na dobrostan pracowników, którzy po wolnym wrócą wypoczęci i w lepszej kondycji psychicznej.

Podmioty zbiorowe na które będzie oddziaływał projekt:

1. Zatrudnieni (pracownicy najemni) tj. 11911 tys. osób, w tym 3 433 tys. osób w sektorze publicznym i 8 478 tys. osób w sektorze prywatnym (dane GUS za 3.2024) – uzyskanie dodatkowego wolnego dnia od pracy.

2. Pracodawcy (podmioty prywatne gospodarki narodowej), zarejestrowani w rejestrze REGON, deklarujący prowadzenie działalności tj. 3 034 278 (z wyłączeniem liczby mikroprzedsiębiorstw do 1 osoby pracującej)

– obniżenie wyniku finansowego w związku z wypłatą wynagrodzeń za 1 dzień wolny od pracy w grudniu.

3. Osoby pracujące na umowę zlecenie i pokrewne tj. 1365 tys. osób (dane GUS na 31.12.2023)

– w zależności od branży, możliwość utraty zarobku.

4. Konsumenci – brak możliwości zakupu towarów i usług dnia 24 grudnia.

[6] Jakie są przewidywane skutki finansowe projektowanych rozwiązań, w szczególności wpływ na sektor finansów publicznych, w tym na budżet państwa i budżety jednostek samorządu terytorialnego? Nie sposób precyzyjnie określić jakie skutki finansowe będzie miało wprowadzenie dodatkowego dnia wolnego w dniu 24 grudnia dla finansów publicznych, lecz ewentualny wpływ będzie tylko pośredni. Wprowadzenie dodatkowego dnia wolnego nie generuje bezpośrednio dodatkowych kosztów dla sektora finansów publicznych, czyli budżetu państwa i jednostek samorządy terytorialnego. Można uznać, że każdy dodatkowy dzień wolny od pracy w gospodarce narodowej wiąże się z mniejszymi wpływami z tytułu podatków od towarów i usług oraz CIT, lecz dzień 24 grudnia jest dniem szczególnym i na pewno nie ma takiego wpływu na rynek jak dzień roboczy w innym terminie.

[7] Wykaz źródeł finansowania, jeśli projekt ustawy pociąga za sobą obciążenie budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Projekt ustawy nie pociąga za sobą obciążenia budżetu państwa czy jednostek samorządu terytorialnego.

[8] Czy projekt ustawy podlega procedurze notyfikacyjnej? ➢ Nie III. Wymogi określone w art. 34 ust. 2a i 2b regulaminu Sejmu [9] Czy projekt ustawy zawiera przepisy określające zasady podejmowania, wykonywania lub zakończenia działalności gospodarczej (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)? ➢ Nie ➢ Tak Nie ma możliwości osiągnięcia celu ustawy za pomocą innych środków niż te określone w projekcie ustawy. Projekt zawiera zasady wykonywania działalności gospodarczej ponieważ wprowadza do porządku prawnego kolejny dzień wolny od pracy określony na 24 grudnia. Szczegółowo wpływ na przedsiębiorców został przedstawiony w pkt 5 deklarowanych skutkach regulacji.

[10] Czy wdrożenie projektowanych przepisów spowoduje obciążenia administracyjne mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)? ➢ Nie ➢ Tak Wdrożenie projektowanych rozwiązań nie spowoduje dodatkowych obciążeń administracyjnych mikroprzedsiębiorców oraz małych i średnich przedsiębiorców.

[11] Czy projekt ustawy zawiera przepisy regulacyjne lub określa wymogi dotyczące świadczenia usług transgranicznych w rozumieniu ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej (art. 34 ust. 2b regulaminu Sejmu)? ➢ Nie ➢ Tak Projekt ustawy nie zawiera przepisów regulacyjnych oraz nie określa wymogów dotyczących świadczenia usług transgranicznych w rozumieniu ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej (art. 34 ust. 2b regulaminu Sejmu).