Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o broni i amunicji.

Projekt

USTAWA

z dnia … r.

o zmianie ustawy o broni i amunicji

Art. 1. W ustawie z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2024 r. poz. 485) w art. 15 w ust. 4 zdanie pierwsze otrzymuje brzmienie:

"Do ukończenia 70. roku życia – raz na 5 lat, a po ukończeniu 70. roku życia – raz na 2 lata, osoba posiadająca pozwolenie na broń wydane w celu określonym w art. 10 ust. 2 pkt 1–3 obowiązana jest przedstawić właściwemu organowi Policji orzeczenia lekarskie i psychologiczne, o których mowa w ust. 3, wystawione nie wcześniej niż 3 miesiące przed upływem tego terminu.”.

Art. 2. 1. Osoba, o której mowa w art. 10 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy zmienianej w art. 1, posiadająca orzeczenia lekarskie i psychologiczne, o których mowa w art. 15 ust. 3 ustawy zmienianej w art. 1, wydane przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, jest obowiązana przedstawić właściwemu organowi Policji następne orzeczenia w terminie określonym na podstawie przepisów dotychczasowych. Kolejne orzeczenia przedstawia w terminach określonych w art. 15 ust. 4 zdanie pierwsze ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

2. Osoba, o której mowa w art. 10 ust. 2 pkt 3 ustawy zmienianej w art. 1, posiadająca w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy orzeczenia lekarskie i psychologiczne, o których mowa w art. 15 ust. 3 ustawy zmienianej w art. 1, wydane:

1) wcześniej niż 5 lat przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, w przypadku osoby, której wiek w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy nie przekroczył 70 lat,

2) wcześniej niż 2 lata przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, w przypadku osoby, której wiek w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy przekroczył 70 lat

– przedstawia właściwemu organowi Policji nowe orzeczenia w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.

Art. 3. Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia.

UZASADNIENIE

Wyjaśnienie potrzeby i celu wydania ustawy

Korzystanie z broni przez osoby cywilne to sfera, która podlega szczególnej reglamentacji. Zagrożenia i niebezpieczeństwa związane z jej używaniem dotyczą ochrony wartości najwyższych – zdrowia i życia ludzi. W tym zakresie Państwo ma obowiązek wprowadzać najwyższe standardy ochrony przed niekontrolowanym użyciem broni. Dotyczy to zwłaszcza zabezpieczenia społeczeństwa przed osobami, które mogą użyć broni w sposób niezgodny z pozwoleniem na jej posiadanie. Takie pozwolenie mogą uzyskiwać osoby, które spełniają szereg kryteriów zdrowotnych, w tym psychicznych. Niestety obecne regulacje nie gwarantują spełniania tego wymogu przez wszystkie osoby posiadające pozwolenie, a jednocześnie nie biorą pod uwagę uwarunkowań związanych z wiekiem posiadaczy broni.

Potrzeba ustawy wynika po pierwsze z konieczności, zrównania wymogów i obowiązków jakie mają osoby, które uzyskały pozwolenie na broń w celu ochrony osobistej i ochrony osób i mienia i łowieckich. Obecnie myśliwi przechodzą badania lekarskie i psychologiczne wyłącznie przy uzyskiwaniu pozwolenia na posiadanie broni, a obywatele uzyskujący pozwolenie ze względu na potrzeby ochrony osobistej i osoby zawodowo trudniący się ochroną osób i mienia muszą ponawiać takie badania co pięć lat. Nie ma żadnego uzasadnienia dla takiej różnicy, choćby z tego powodu, że to myśliwi strzelają częściej niż przedstawiciele pozostałych wymienionych grup i to w sytuacjach, gdy ryzyko postrzelenia osoby postronnej jest bardzo wysokie. Po drugie, obecne regulacje przewidują jednakową częstotliwość obowiązku przeprowadzania badań niezależnie od wieku, a jest przecież oczywiste, że z wiekiem, zwłaszcza zaawansowanym, sprawność fizyczna i psychiczna osoby używającej broni znacznie spada i wzrasta zagrożenie niecelowego lub celowego niedozwolonego jej użycia.

Taki stan rzeczy prowadzi do wysokiego zagrożenia wypadkami w związku z użyciem broni i powoduje potencjalne zagrożenia dla całego społeczeństwa. Celem ustawy jest zwiększenie poczucia bezpieczeństwa związanego z posiadaniem broni i zapobieganie jej niedozwolonemu użyciu. Dlatego też należy zmienić obowiązujące przepisy ustawy z dnia z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji.

Przedstawienie rzeczywistego stanu w dziedzinie, która ma być unormowana

Obecnie pozwolenie na posiadanie broni w celu ochrony osobistej, ochrony osób i mienia oraz w celach łowieckich posiada 173 560 osób (stan na 31.12.2023 r.). Pozwolenie wydawane jest w szczególności po uzyskaniu orzeczenia lekarskiego i orzeczenia psychologicznego potwierdzających, że posiadający broń nie należy do osób:

– z zaburzeniami psychicznymi, o których mowa w ustawie z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2123 oraz z 2023 r. poz. 1972), lub o znacznie ograniczonej sprawności psychofizycznej;

– wykazujących istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego;

– uzależnionych od alkoholu lub od substancji psychoaktywnych.

Orzeczenia takie są wydawane jako warunek uzyskania pozwolenia, a osoby z pozwoleniami na broń w celach osobistych oraz ochrony osób i mienia muszą przedstawiać takie orzeczenia raz na 5 lat. Orzeczenia w związku z wydaniem pozwolenia na broń w celach łowieckich wymagane są jednorazowo, jedynie dla pozytywnego rozpatrzenia wniosku myśliwego.

Zgodnie z danymi Policji, w 2023 roku popełniono łącznie 603 przestępstwa z użyciem broni palnej, w tym 39 zabójstw (w tym także usiłowania) oraz 7 uszczerbków na zdrowiu.

W minionych latach wyróżnić można liczne przypadki incydentów z bronią palną podczas polowań. Jako przykład można wymienić wypadek z listopada 2021 kiedy 57-letni Eugeniusz S., myśliwy z Nadarzyna, podczas polowania w gminie Rokitno przypadkowo postrzelił swojego kolegę, 64-letniego Wojciecha O., który dwa dni później zmarł w skutek poniesionych obrażeń. Innym przykładem jest sytuacja z 12 września 2021 roku. W Załakowie (powiat kartuski) 60-letni Piotr L., dyrektor lokalnej szkoły i podłowczy Koła Łowieckiego "Szarak", postrzelił 14-letniego ucznia swojej szkoły podczas polowania w skutek pomylenia go z dzikiem. W ciągu ostatnich pięciu lat podczas polowań doszło do co najmniej 13 wypadków śmiertelnych związanych z polowaniami. Ginęli myśliwi, naganiacze, a także zupełnie przypadkowe osoby. Ofiarami myśliwych padają również zwierzęta z gatunków objętych ochroną. 25 sierpnia 2024 roku w Borach Tucholskich został zastrzelony wilk Lego, objęty programem badawczym, którego myśliwy rzekomo pomylił z lisem. Myśliwi nie będący w stanie odróżnić gatunków na które polują z powodu słabej kondycji psychofizycznej stanowią poważne zagrożenie dla ochrony przyrody.

Należy podkreślić, że rozciągnięcie obowiązku aktualizowania co 5 lat orzeczeń lekarskich i psychologicznych przez myśliwych było już wpisane do ustawy o broni i amunicji ustawą z dnia 22 marca 2018 r. o zmianie ustawy – Prawo łowieckie oraz niektórych innych ustaw. Zanim jednak przepisy te zaczęły działać w praktyce, obowiązek ten został zniesiony ustawą z dnia 26 stycznia 2023 r. o zmianie ustaw w celu likwidowania zbędnych barier administracyjnych i prawnych (Dz. U. poz. 803)

W tej sytuacji niezbędne są zmiany ustawowe, które zawiera proponowany projekt polegające na zwiększeniu częstotliwości badań lekarskich i psychologicznych po osiągnięciu wieku 70 lat oraz rozciągnięciu obowiązku poddawania się badaniom cyklicznym także przez myśliwych.

Wejście w życie ustawy nie wymaga wydania aktów wykonawczych.

Projekt jest zgodny z prawem Unii Europejskiej.