Poselski projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy warunków prowadzenia działalności gospodarczej.

Warszawa, 26 listopada 2024 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja

Pan Szymon Hołownia Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i na podstawie art. 32 ust. 2 regulaminu Sejmu niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy:

- o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy warunków prowadzenia działalności gospodarczej.

Do reprezentowania wnioskodawców w pracach nad projektem ustawy upoważniamy pana posła Ryszarda Petru.

(-) Agnieszka Buczyńska; (-) Żaneta Cwalina-Śliwowska; (-) Sławomir Ćwik; (-) Piotr Górnikiewicz; (-) Bożenna Hołownia; (-) Rafał Kasprzyk; (-) Rafał Komarewicz; (-) Aleksandra Leo; (-) Adam Luboński; (-) Maja Ewa Nowak; (-) Barbara Oliwiecka; (-) Łukasz Osmalak; (-) Ryszard Petru; (-) Bartosz Romowicz; (-) Ewa Schädler; (-) Marcin Skonieczka; (-) Piotr Paweł Strach; (-) Ewa Szymanowska; (-) Paweł Śliz; (-) Wioleta Tomczak; (-) Kamil Wnuk. Projekt U S T AWA

z dnia…………….

o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy warunków prowadzenia działalności gospodarczej1)

Art. 1. W ustawie z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 2262)) wprowadza się następujące zmiany;

1) w art. 22k dodaje się ust. 22–24 w brzmieniu: „22. Podatnicy prowadzący działalność gospodarczą mogą dokonywać jednorazowo odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej nabytych fabrycznie nowych środków trwałych w roku podatkowym, w którym środki te zostały wprowadzone do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 1 000 000 zł. Kwota 1 000 000 zł obejmuje sumę odpisów amortyzacyjnych i wpłaty na poczet nabycia środka trwałego, o której mowa w art. 22 ust. 1s, zaliczonej do kosztów uzyskania przychodów.

23. Przepis ust. 22 stosuje się, pod warunkiem że:

1) wartość początkowa jednego środka trwałego, o którym mowa w ust. 22, nabytego w roku podatkowym, wynosi co najmniej 10 000 zł;

2) łączna wartość nabytych w roku podatkowym środków trwałych, o których mowa w ust. 22 nie może przekroczyć 15% uzyskanych w danym roku przychodów;

3) podatnik zatrudniał w roku poprzedzającym rok podatkowy średniorocznie co najmniej 3 pracowników;

4) podatnik nie dokona zbycia oraz nie przekaże na własne potrzeby środka trwałego, o którym mowa w ust. 22, w ciągu kolejnych pięciu lat następujących po roku podatkowym;

5) podatnik będzie kontynuował przez kolejne 3 lata działalność gospodarczą;

1) Niniejszą ustawą zmienia się ustawy: ustawę z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawę z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawę z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa i ustawę z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej.

2) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 202 4 r, poz. 232, 854, 858, 859, 863, 1572, 1585, 1593, 1615 i 1635.

6) nabycie środków trwałych, o których mowa w ust. 22, nie spowoduje powstania straty podatkowej w roku podatkowym.

24. Podatnik, który dokonał odpisu amortyzacyjnego, o którym mowa w ust. 22, a następnie w ciągu kolejnych pięciu lat następujących po roku podatkowym, w którym dokonał odpisu zbył lub przekazał na własne potrzeby środek trwały albo zlikwidował działalność gospodarczą przed upływem 3 lat od dokonania odpisu jest obowiązany:

1) zmniejszyć koszty uzyskania przychodów o różnicę jaka powstałaby, gdyby w odniesieniu do tego środka trwałego dokonywał odpisów bez zastosowania ust. 22;

2) zapłacić podatek wynikający z różnicy kosztów uzyskania przychodów ustalonej zgodnie z pkt 1;

3) zapłacić kwotę odsetek według stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych obowiązującej od dnia odpisu, o którym mowa w ust. 22, do dnia zbycia lub przekazania środka trwałego albo zakończenia działalności gospodarczej.”;

2) po art. 23n dodaje art. 23na w brzmieniu:

„Art. 23na. Przepisów niniejszego rozdziału nie stosuje się do podmiotów krajowych niemających w roku podatkowym powiązań z podmiotami zagranicznymi oraz podmiotami działającymi w specjalnych strefach ekonomicznych.”.

Art. 2. W ustawie z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2805 oraz z 2024 r. poz. 232, 854, 1222,1572, 1585 i 1593) wprowadza się następujące zmiany:

1) w art. 11b w pkt 3 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 4 w brzmieniu:

„4) podmiotów krajowych niemających w roku podatkowym powiązań z podmiotami zagranicznymi oraz podmiotami działającymi w specjalnych strefach ekonomicznych.”.

2) w art. 16k dodaje się ust. 22–24 w brzmieniu: „22. Podatnicy prowadzący działalność gospodarczą mogą dokonywać jednorazowo odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej nabytych fabrycznie nowych środków trwałych w roku podatkowym, w którym środki te zostały wprowadzone do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 1 000 000 zł. Kwota 1 000 000 zł obejmuje sumę odpisów amortyzacyjnych i wpłaty na poczet nabycia środka trwałego, o której mowa w art. 22 ust. 1s, zaliczonej do kosztów uzyskania przychodów.

23. Przepis ust. 22 stosuje się pod warunkiem, że:

1) wartość początkowa jednego środka trwałego, o którym mowa w ust. 22, nabytego w roku podatkowym, wynosi co najmniej 10 000 zł,

2) łączna wartość nabytych w roku podatkowym środków trwałych, o których mowa w ust. 22 nie może przekroczyć 15% uzyskanych w danym roku przychodów;

3) podatnik zatrudniał w roku poprzedzającym rok podatkowy średniorocznie co najmniej 3 pracowników;

4) podatnik nie dokona zbycia oraz nie przekaże na własne potrzeby środka trwałego, o którym mowa w ust. 22, w ciągu kolejnych pięciu lat następujących po roku podatkowym;

5) podatnik będzie kontynuował przez kolejne 3 lata działalność gospodarczą;

6) nabycie środków trwałych, o których mowa w ust. 22, nie spowoduje powstania straty podatkowej w roku podatkowym.

24. Podatnik, który dokonał odpisu amortyzacyjnego, o którym mowa w ust. 22, a następnie w ciągu kolejnych pięciu lat następujących po roku podatkowym, w którym dokonał odpisu zbył lub przekazał na własne potrzeby środek trwały albo zlikwidował działalność gospodarczą przed upływem 3 lat od dokonania odpisu jest obowiązany:

1) zmniejszyć koszty uzyskania przychodów o różnicę jaka powstałaby, gdyby w odniesieniu do tego środka trwałego dokonywał odpisów bez zastosowania ust. 22;

2) zapłacić podatek wynikający z różnicy kosztów uzyskania przychodów ustalonej zgodnie z pkt 1;

3) zapłacić kwotę odsetek według stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych obowiązującej od dnia odpisu, o którym mowa w ust. 22, do dnia zbycia lub przekazania środka trwałego albo zakończenia działalności gospodarczej.”;

Art. 3. W ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760 oraz z 2024 r. poz. 879) wprowadza się następujące zmiany:

1) w art. 54 w § 1 po pkt 7b dodaje się pkt 7c w brzmieniu:

„7c) od zaległości podatkowych stwierdzonych w wyniku kontroli podatkowej za okres od dnia, w którym długość kontroli podatkowej przekracza 6 miesięcy;”;

2) w art. 70 w § 6 pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania, z tym że zawieszenie postępowania nie następuje, jeżeli postępowanie zostało wszczęte później niż rok przed upływem terminu przedawnienia;”;

3) w art. 274 dodaje się § 7 w brzmieniu:

„§ 7. Zastosowanie przepisów § 1–6 nie może stanowić wyłącznej podstawy podjęcia czynności sprawdzających, wszczęcia kontroli podatkowej lub postępowania podatkowego.”;

4) po art. 274c dodaje się art. 274d w brzmieniu:

„Art. 274d. Jeżeli organ podatkowy, w związku z postępowaniem podatkowym lub kontrolą podatkową, stwierdzi, że kontrahent podatnika wykonujący działalność gospodarczą jest wpisany do Rejestru Należności Publicznoprawnych jako zobowiązany, informuje o tym podatnika.”.

Art. 4. W ustawie z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.3) po art. 79 dodaje się art. 79a w brzmieniu:

„Art. 79a. Kontrolujący sprawdza w trakcie kontroli czy kontrahenci kontrolowanego nie są wpisani do Rejestru Należności Publicznoprawnych. W przypadku stwierdzenia przez kontrolującego, że kontrahent kontrolowanego jest wpisany do tego rejestru jako zobowiązany, kontrolujący informuje o tym kontrolowanego.”.

Art. 5. Przepisy ustaw zmienianych w art. 1 i art. 2 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą stosuje się do środków trwałych nabytych od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.

Art. 6. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

3) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2023 r. 556, 588, 641, 658, 760, 996, 1059, 1193, 1195, 1234, 1598, 1723 y 1860 oraz z 2024 r. poz. 850, 863, 879 i 1222) UZASADNIENIE

Potrzeba i cel wydania ustawy Sytuacja podmiotów prowadzących działalność gospodarczą ulega stałemu stałemu pogarszaniu. Przejawia się to przede wszystkim w ciągłym podnoszeniu się kosztów prowadzenia tej działalności, jej nadmiernej fiskalizacji, a także coraz większymi obowiązkami związanymi z bieżącą działalnością i relacjami z organami państwa. Tymczasem, wyniki finansowe podmiotów gospodarczych i ich bezpieczeństwo prawne powinny zależeć od ich aktywności gospodarczej i swobody działania gwarantowanej Konstytucją i ustawami. W celu poprawy sytuacji przedsiębiorców, w obecnym stanie Państwa nie są możliwe takie gruntowne zmiany, jak radykalne obniżenie podatków i innych danin publicznych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, które wpłynęłyby na rozwój wszystkich przedsiębiorców i znacząco stymulowały wzrost nakładów inwestycyjnych, a tym samym krajowy wzrost gospodarczy. Takie zmiany nie mogą być także w sposób odpowiedzialny proponowane w poselskim projekcie ustawy (brak odpowiedniego zasobu danych niezbędnych do wprowadzenia istotnych zmian podatkowych bez narażania stabilności finansów publicznych). W ocenie wnioskodawców konieczne są jednak zmiany, które nie wywołując bezpośrednio znaczącego obniżenia dochodów podatkowych dadzą impuls rozwojowy aktywnym przedsiębiorcom. Potrzebne jest także – mimo wielu już istniejących gwarancji swobody działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji, ustawa – Prawo przedsiębiorców) – dalsze deregulowanie obowiązków przedsiębiorców oraz wprowadzanie ograniczeń w ingerencji w ich działalność przez organy państwowe, zwłaszcza wtedy, gdy wskutek skomplikowania systemu prawnego przedłużają się procedury kontrolne. Z tych względów celami ustawy jest:

– wprowadzenie mechanizmów stymulujących wzrost nakładów inwestycyjnych poprzez rozszerzenie uprawnień do odpisów amortyzacyjnych,

– ograniczenie kręgu przedsiębiorców, których dotyczą obowiązki związane z cenami transferowymi,

– wprowadzenie ograniczeń dla organów administracji skarbowej wymuszających skracanie procedur kontrolnych dla zwiększenia bezpieczeństwa prawnego przedsiębiorców oraz wprowadzenie dodatkowych gwarancji bezpieczeństwa prawnego przedsiębiorców. Rzeczywisty stan w dziedzinie, która ma być unormowana i różnice pomiędzy dotychczasowym a projektowanym stanem prawnym

Zmiany w zasadach amortyzacji środków trwałych – nowelizacja ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (art. 1 pkt 1 i art. 2 pkt 2) Obecnie funkcjonują rozwiązania umożliwiające jednorazowe zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów wydatków na składniki majątku o wartości do 10.000 zł, bez konieczności ich amortyzowania. Jednorazowo odpisów amortyzacyjnych do kwoty 50.000 euro rocznie mogą dokonywać podatnicy, którzy rozpoczęli prowadzenie działalności oraz mali podatnicy, u których przychód ze sprzedaży, nie przekroczył w poprzednim roku podatkowym równowartości dwóch milionów euro, z tym że dotyczy to środków trwałych takich jak maszyny, urządzenia, narzędzia, przyrządy, środki transportu, z wyłączeniem samochodów osobowych. Podatnicy mogą także dokonywać jednorazowo odpisów amortyzacyjnych do kwoty 100.000 zł rocznie, od nabytych fabrycznie nowych środków trwałych zaliczonych do grupy 3-6 i 8 Klasyfikacji Środków Trwałych (maszyny, urządzenia, narzędzia, przyrządy). Projektodawcy proponują rozszerzyć zakres jednorazowej amortyzacji zaliczanej do kosztów uzyskania przychodów. Podatnicy opodatkowani podatkiem dochodowym od osób fizycznych i osób prawnych będą mogli mogą dokonywać jednorazowo odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej nabytych fabrycznie nowych środków trwałych w roku podatkowym, w którym środki te zostały wprowadzone do łącznej ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 1 000 000 zł. Zastosowanie opisanej zasady będzie możliwe pod warunkami gwarantującymi, że nie zostanie ona wykorzystana do instrumentalnych, technicznych amortyzacji pozwalających uniknąć zapłacenia podatku dochodowego. Korzyści z tego instrumentu będą dostępne dla podatnika, jeżeli:

– łączna wartość nabytych w roku podatkowym środków trwałych amortyzowanych na tej podstawie nie przekroczy 15% uzyskanych w danym roku przychodów;

– zatrudniał w roku poprzedzającym rok podatkowy średniorocznie co najmniej 3 pracowników;

– nie dokona on zbycia oraz nie przekaże na własne potrzeby środka trwałego, w ciągu kolejnych pięciu lat następujących po roku podatkowym;

– będzie kontynuował przez kolejne 3 lata działalność gospodarczą;

– nabycie środków trwałych, nie spowoduje powstania straty podatkowej w roku podatkowym. Jednocześnie projekt przewiduje, że w przypadku złamania części powyższych warunków podatnik będzie musiał zapłacić różnicę w korzyści podatkowej jaką uzyskał wraz odsetkami jak od zaległości podatkowych. Zaproponowane warunki korzystniejszej amortyzacji adresowane są więc do przedsiębiorców nastawionych na długotrwałe, efektywne inwestycje.

Zniesienie obowiązków dokumentacyjnych w cenach transferowych – nowelizacja ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (art. 1 pkt 2 i art. 2 pkt 1) W obecnym stanie prawnym obowiązki dokumentacyjne związane z funkcjonowaniem instytucji cen transferowych nakładane są także na podmioty niespełniające przesłanek dla których ceny transferowe zostały wprowadzone. Dlatego też proponuje się jednoznacznie i wprost wyłączyć przepisy dotyczące cen transferowych w odniesieniu do podmiotów krajowych niemających w roku podatkowym powiązań z podmiotami zagranicznymi oraz podmiotami działającymi w specjalnych strefach ekonomicznych. Z jednej strony będzie to znacząca deregulacja, a z drugiej pozwoli skupić się właściwym organom na podmiotach mających realne powiązania zagraniczne.

Nienaliczanie odsetek za zwłokę w przypadku, gdy kontrola podatkowa przekroczy 6 miesięcy – nowelizacja ustawy – Ordynacja podatkowa (art. 3 pkt 1) Obecny katalog przesłanek wykluczających naliczanie odsetek za zwłokę w zapłacie podatków nie uwzględnia wszystkich przypadków, kiedy późniejsze naliczenie podatku niż powstanie obowiązku podatkowego wynika z przyczyn nieleżących po stronie podatnika. Zdaniem projektodawców do tego katalogu należy dodać sytuację, w której następuje to w wyniku przedłużającej się kontroli, w wyniku której powstało zobowiązanie podatkowe. Biorąc pod uwagę ogólne przepisy dotyczące kontroli i zasady określone w Prawie przedsiębiorców okres 6-miesięczny jest odpowiedni dla ustalenia stanu faktycznego będącego do ustalenia należnego podatku. Po tym czasie przedsiębiorca nie powinien już ponosić skutków przedłużających się procedur kontrolnych i dodatkowo „zasilać” fiskusa „sztucznie” wygenerowanymi kwotami odsetek. Niezawieszanie biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego poprzez wszczęcie postępowania karnego skarbowego później niż rok przed upływem terminu przedawnienia – nowelizacja ustawy – Ordynacja podatkowa (art. 3 pkt 2) Obecnie wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe stanowi przesłankę zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Taka przesłanka może być traktowana przez organy podatkowe instrumentalnie. Wystarczy, że pod koniec okresu przedawnienia wszczęte zostanie postępowanie karne skarbowe a powoduje to faktyczne wydłużenie okresu przedawnienia o czas prowadzonego postepowania, które samo w sobie trwać może długo. Powoduje przedłużenie stanu niepewności prawnej. W skrajnych przypadkach może prowadzić do upadku przedsiębiorcy. Proponuje się wprowadzenie terminu dyscyplinującego organy administracji skarbowej tak, aby zawieszenie postępowania nie następowało, jeżeli postępowanie karne skarbowe zostanie wszczęte później niż rok przed upływem terminu przedawnienia.

Niekaranie za niecelowe błędy i pomyłki – nowelizacja ustawy – Ordynacja podatkowa (art. 3 pkt 3) Skomplikowany, często zmieniający się system prawa podatkowego, powoduje, że podatnicy oraz obsługujące je firmy księgowe z przyczyn niezawinionych popełniają niezamierzone błędy i omyłki pisarskie. Wprawdzie obwiązujące ogólne zasady prawa karnego i prawa karnego skarbowego wyłączają co do zasady odpowiedzialność za czyn nieumyślny, ale w praktyce brak jest przepisu, który pozwala wprost nie podejmować czynności w zakresie ustalania czy rzeczywiście nie doszło do czynu karalnego. Dlatego też proponuje się przepis, który wprost stanowi, że wykryte i prawidłowo skorygowane omyłki i błędy rachunkowe nie mogą stanowić wyłącznej podstawy podjęcia czynności sprawdzających, wszczęcia kontroli podatkowej lub postępowania podatkowego

Ostrzeganie podatników przed potencjalnymi nierzetelnymi kontrahentami – nowelizacja ustawy – Ordynacja podatkowa (art. 3 pkt 4) i ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej (art. 4). Uczciwi kontrahenci to podstawa prawidłowego funkcjonowania firmy. Wiedza w tym zakresie jest limitowana szeregiem ograniczeń ustanowionych na poziomie ustawowym. W obrocie gospodarczym istotną rolę w tym kontekście odgrywa tajemnica skarbowa niepozwalająca przekazywać swobodnie informacji o dłużnikach. Wprowadzono, co prawda, w 2018 r. Rejestr Należności Publicznoprawnych, gdzie przekazywane są informacje o należnościach pieniężnych, podlegających egzekucji administracyjnej, dla których wierzycielem jest naczelnik urzędu skarbowego albo jednostka samorządu terytorialnego, ale rejestr ten nie jest w pełni jawny, a procedura uzyskiwania informacji z rejestru wszczynana jest na wniosek wierzyciela. Częściowym rozwiązaniem problemu ograniczonej dostępności wiarygodnych danych, jak też lepszego zabezpieczenia przedsiębiorcy przed niewypłacalnymi kontrahentami, jest propozycja wprowadzenia obowiązku informowania podatnika o dłużnikach wpisanych do rejestru będących kontrahentami kontrolowanego przez organy administracji skarbowej podatnika.

Proponuje się, aby ustawa weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Wejście w życie projektu nie powoduje konieczności wydania aktów wykonawczych.

Projekt jest zgodny z prawem Unii Europejskiej.

Projekt nie był przedstawiany do zaopiniowania i nie był poddawany konsultacjom publicznym.