Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa.

Warszawa, 20 grudnia 2024 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja

Pan Szymon Hołownia Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i na podstawie art. 32 ust. 2 regulaminu Sejmu niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy:

- o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa.

Do reprezentowania wnioskodawców w pracach nad projektem ustawy upoważniamy pana posła Przemysława Wiplera.

(-) Konrad Berkowicz; (-) Karina Anna Bosak; (-) Krzysztof Bosak; (-) Bronisław Foltyn; (-) Roman Fritz; (-) Sławomir Mentzen; (-) Krzysztof Mulawa; (-) Bartłomiej Pejo; (-) Grzegorz Adam Płaczek; (-) Michał Połuboczek; (-) Włodzimierz Skalik; (-) Krzysztof Szymański; (-) Krzysztof Tuduj; (-) Witold Tumanowicz; (-) Michał Wawer; (-) Ryszard Wilk; (-) Przemysław Wipler; (-) Andrzej Tomasz Zapałowski. Projekt U S T AWA

z dnia … 2024 r.

o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa

Art. 1. W ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383, 2760, z 2024 r. poz. 879) wprowadza się następujące zmiany:

1) w art. 70 po § 1b dodaje się § 1c-1e w brzmieniu: „1c. W przypadku, gdy podatnik zobowiązany jest w terminie złożenia deklaracji do przesyłania za pomocą środków komunikacji elektronicznej ksiąg podatkowych, zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

1d. Jeżeli podatnik nie przesłał księgi podatkowej przed wszczęciem postępowania kontrolnego lub podatkowego, zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

1e. Jeżeli dane zawarte w księdze podatkowej, o której mowa w § 1c są nierzetelne w zakresie wartości lub przedmiotu poszczególnych transakcji, co skutkuje zaniżeniem zadeklarowanego zobowiązania podatkowego, zobowiązanie podatkowe w części wynikającej z wartości takich transakcji przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.”;

2) w art. 272 pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1) sprawdzenie terminowości:

a) składania deklaracji,

b) wpłacania podatków, w tym również pobieranych przez płatników oraz inkasentów,

c) ksiąg podatkowych przesyłanych za pomocą środków komunikacji elektronicznej;”;

3) w art. 274 po § 1 dodaje się § 1a w brzmieniu:

„§ 1a. W razie stwierdzenia, że księga podatkowa zawiera dane, których poprawność budzi wątpliwości, organ podatkowy zwraca się do składającego księgę podatkową o jej skorygowanie oraz złożenie niezbędnych wyjaśnień, wskazując

Konfederacja Wolność i Niepodległość | konfederacja.pl przyczyny, z powodu których dane zawarte w księdze podatkowej poddaje się w wątpliwość.”.

Art. 2. Ustawa wchodzi w życie po upływie 1 miesiąca od dnia ogłoszenia.

Konfederacja Wolność i Niepodległość | konfederacja.pl

UZASADNIENIE

1. Potrzeba i cel wydania ustawy oraz rzeczywisty stan w dziedzinie, która ma być unormowana Celem wydania projektu ustawy jest:

1) ustanowienie odrębnych terminów przedawnienia dla zobowiązań podatkowych:

a) w przypadku, gdy podatnik zobowiązany jest w terminie złożenia deklaracji do przesyłania za pomocą środków komunikacji elektronicznej ksiąg podatkowych: 3 lata, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku,

b) w przypadku, gdy podatnik nie przesłał księgi podatkowej przed wszczęciem postępowania kontrolnego lub podatkowego: 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku,

c) w przypadku, gdy dane zawarte w księdze podatkowej, o której mowa w projektowanym § 1c są nierzetelne w zakresie wartości lub przedmiotu poszczególnych transakcji, co skutkuje zaniżeniem zadeklarowanego zobowiązania podatkowego, w części wynikającej z wartości takich transakcji: 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku;

2) dodanie nowego rodzaju czynności sprawdzających, które dokonują organy podatkowe pierwszej instancji, mających na celu sprawdzenie terminowości oraz formalnej poprawności ksiąg podatkowych przesyłanych za pomocą środków komunikacji elektronicznej;

3) ustanowienie procedury, zgodnie z którą w razie stwierdzenia, że księga podatkowa zawiera dane, których poprawność budzi wątpliwości, organ podatkowy będzie zobowiązany zwrócić się do składającego księgę podatkową o jej skorygowanie oraz złożenie niezbędnych wyjaśnień, wskazując przyczyny, z powodu których dane zawarte w księdze podatkowej poddaje się w wątpliwość. Obecnie, zgodnie z art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383, 2760, z 2024 r. poz. 879), zwanej dalej: „Ordynacja podatkowa” zasadą jest, że „zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku”. Inny początek okresu przedawnienia przewiduje art. 70 § 1a Ordynacji podatkowej, który dotyczy zobowiązań podatkowych podatnika podatku dochodowego od osób prawnych powstałych w okresie opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek, o którym mowa w rozdziale 6b ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, ale te zobowiązania także przedawniają się z upływem 5 lat od terminu szczegółowo wskazanego we wskazanym wyżej przepisie. Projektodawcy chcą odstąpić od terminu 5 lat, w przypadku gdy podatnik zobowiązany jest w terminie złożenia deklaracji do przesyłania za pomocą środków komunikacji elektronicznej ksiąg podatkowych ustanawiając termin 3 lat. Dodatkowo należy także uregulować (zgodnie z zasadą upływu 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym Konfederacja Wolność i Niepodległość | konfederacja.pl

upłynął termin płatności podatku) termin przedawnienia dotyczący przypadków, gdy podatnik nie przesłał księgi podatkowej przed wszczęciem postępowania kontrolnego lub podatkowego albo gdy dane zawarte w księdze podatkowej są nierzetelne w zakresie wartości lub przedmiotu poszczególnych transakcji, co skutkuje zaniżeniem zadeklarowanego zobowiązania podatkowego, w części wynikającej z wartości takich transakcji. W obecnym stanie prawnym, zgodnie z art. 272 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej organy podatkowe pierwszej instancji, z zastrzeżeniem art. 272a, dokonują czynności sprawdzających, mających na celu m.in. sprawdzenie terminowości składania deklaracji oraz wpłacania podatków, w tym również pobieranych przez płatników oraz inkasentów, a także stwierdzenie formalnej poprawności deklaracji. Zdaniem projektodawców należy dodać do tej listy także księgi podatkowe przesyłane za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Postępująca cyfryzacja raportowania podatkowego, której skutkiem jest istotne zwiększenie zakresu i szczegółowości danych, jakie są i będą udostępniane administracji skarbowej, powoduje, że organy podatkowe, powinny na bieżąco i przy wykorzystaniu narzędzi informatycznych (w tym tzw. sztucznej inteligencji) sprawdzać poprawność rozliczeń podatkowych. Czynności sprawdzające, które dotychczas ograniczały się do zbadania formalnej poprawności deklaracji, powinny zostać poszerzone o badanie merytoryczne danych raportowanych w jednolitych plikach kontrolnych (dalej: “JPK”). Wgląd w dokumenty podatników, jaki zapewnia raportowanie plików JPK pozwala na bardzo szybkie sprawdzenie nie tylko formalnej poprawności deklaracji, ale również jej zgodności z ewidencjami i dokumentami źródłowymi. Możliwe będzie również bardzo szybkie wytypowanie do kontroli tych podatników, co do których istnieje podejrzenie nierzetelności w rozliczeniach podatkowych. Badanie deklaracji w ramach czynności sprawdzających ograniczone jest obecnie do sprawdzenia jej terminowości i formalnej poprawności. Określony zakres czynności sprawdzających determinowany jest stopniem agregacji danych ujawnionych w deklaracji oraz zasobami administracji skarbowej. Dlatego tylko wyjątkowo dopuszczalne jest badanie merytoryczne deklaracji. Obowiązkowe raportowanie JPK istotnie zwiększa szczegółowość udostępnianych na bieżąco administracji skarbowej danych. Format udostępnianych danych pozwala również na zautomatyzowanie procesów sprawdzania tych danych pod względem merytorycznym. Oczywistą konsekwencją tego powinno być poszerzenie zakresu czynności sprawdzających o merytoryczne badanie jednolitych plików kontrolnych. Pozwoli to administracji skarbowej sprawdzić każdą deklarację w stopniu dotychczas niemożliwym do zrealizowania. Istotnie zwiększy się znaczenie czynności sprawdzających. W docelowym modelu podatnicy rzetelnie deklarujący dane weryfikowani będą jedynie w ramach czynności sprawdzających. Kontrole wszczynane będą wobec podatników, w stosunku do których istnieć będzie podejrzenie nierzetelnego deklarowania danych (w tym podejrzenie będące wynikiem zautomatyzowanych procesów analizy zbioru danych raportowanych przez wszystkich podatników). W Ordynacji podatkowej brakuje obecnie zdaniem projektodawców także procedury, zgodnie z którą w razie stwierdzenia, że księga podatkowa zawiera dane, których poprawność budzi wątpliwości, organ podatkowy będzie zobowiązany zwrócić się do składającego księgę podatkową o jej skorygowanie oraz złożenie niezbędnych wyjaśnień, wskazując przyczyny, z

Konfederacja Wolność i Niepodległość | konfederacja.pl

powodu których dane zawarte w księdze podatkowej poddaje się w wątpliwość, dlatego niezbędne jest jej ustanowienie.

2. Przewidywane skutki prawne w tym różnice pomiędzy dotychczasowym a projektowanym stanem prawnym Skutkami prawnymi projektowanych zmian będą następujące zmiany w Ordynacji podatkowej:

1) ustanowienie odrębnych terminów przedawnienia dla zobowiązań podatkowych:

a) w przypadku, gdy podatnik zobowiązany jest w terminie złożenia deklaracji do przesyłania za pomocą środków komunikacji elektronicznej ksiąg podatkowych: 3 lata, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku (dodawany w art. 70 § 1c),

b) w przypadku, gdy podatnik nie przesłał księgi podatkowej przed wszczęciem postępowania kontrolnego lub podatkowego: 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku (dodawany w art. 70 § 1d),

c) w przypadku, gdy dane zawarte w księdze podatkowej, o której mowa w projektowanym § 1c są nierzetelne w zakresie wartości lub przedmiotu poszczególnych transakcji, co skutkuje zaniżeniem zadeklarowanego zobowiązania podatkowego, w części wynikającej z wartości takich transakcji: 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku (dodawany w art. 70 § 1e);

2) dodanie nowego rodzaju czynności sprawdzających, które dokonują organy podatkowe pierwszej instancji, mających na celu sprawdzenie terminowości oraz formalnej poprawności ksiąg podatkowych przesyłanych za pomocą środków komunikacji elektronicznej (dodawana w art. 272 w pkt 1 lit. c);

3) ustanowienie procedury, zgodnie z którą w razie stwierdzenia, że księga podatkowa zawiera dane, których poprawność budzi wątpliwości, organ podatkowy będzie zobowiązany zwrócić się do składającego księgę podatkową o jej skorygowanie oraz złożenie niezbędnych wyjaśnień, wskazując przyczyny, z powodu których dane zawarte w księdze podatkowej poddaje się w wątpliwość (dodawany w art. 274 § 1a). Projektodawcy zakładają wejście w życie przepisów po upływie 1 miesiąca od dnia ogłoszenia, co jest zgodne z zasadą odpowiedniej vacatio legis, gdyż termin ten jest dłuższy niż 14 dni, a także zgodne z prezentowanym przez Trybunał Konstytucyjny poglądem, zgodnie z którym okres minimalny vacatio legis w przypadku ustaw podatkowych nie powinien być krótszy niż jeden miesiąc. Projekt ustawy jest zgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Projekt ustawy nie jest sprzeczny z prawem Unii Europejskiej.

3. Przewidywane skutki społeczne, gospodarcze, finansowe

1) Skutki społeczne i gospodarcze Projekt ustawy wywoła pozytywne skutki społeczne i gospodarcze. Wprowadzenie krótszego okresu, po upływie którego zobowiązania podatkowe ulegną przedawnieniu powinien zmobilizować organy podatkowe do szybszego działania, a zwłaszcza szybszego

Konfederacja Wolność i Niepodległość | konfederacja.pl

wydawania decyzji po przeprowadzeniu kontroli. Jak wskazuje m.in. Konfederacja Lewiatan1 obecny termin przedawnienia wraz z możliwościami jego łatwego zawieszania powoduje, że “praktycznie żadne postępowanie nie jest kończone w terminach wynikających z przepisów prawa, w pierwszej instancji w terminie miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej w terminie dwóch miesięcy, ponieważ organy podatkowe nie mają potrzeby, aby sprawnie prowadzić postępowanie”. Projektowane zmiany pomogłyby w znacznym stopniu odciążyć przedsiębiorców oraz odbudować ich zaufanie do państwa, a także stałyby się ważnym elementem reform dotyczących przedawnień zobowiązań podatkowych. Dodatkowo poszerzenie zakresu czynności sprawdzających pozwoli administracji skarbowej sprawdzić każdą deklarację w stopniu dotychczas niemożliwym do zrealizowania, co istotnie zwiększy znaczenie czynności sprawdzających. Przez to podatnicy rzetelnie deklarujący dane weryfikowani będą jedynie w ramach czynności sprawdzających, a kontrole wszczynane będą wobec podatników, w stosunku do których istnieć będzie podejrzenie nierzetelnego deklarowania danych. Tym samym zmniejszy się liczba kontroli, a jednocześnie zwiększy pewność prawa i zaufanie do organów państwa wśród podatników, zwłaszcza tych prowadzących działalność gospodarczą. Zwiększenie pewności prawa i zaufania do organów państwa będą istotnymi czynnikami, które pomogą przedsiębiorcom w rozwoju swoich przedsiębiorstw, a jednocześnie spowodują wzrost gospodarczy całego kraju. Jasne i przejrzyste reguły podatkowe zachęcą także do zakładania przedsiębiorstw, co pozytywnie wpłynie na rozwój gospodarczy Polski.

2) Skutki finansowe Projekt nie generuje obciążenia budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Poszerzenie zakresu czynności sprawdzających może natomiast w dłuższej perspektywie przynieść pozytywne skutki finansowe dla budżetu państwa z uwagi na zmniejszenie liczby wszczynanych kontroli, a przez to zmniejszenie ich kosztów. Dodatkowo projektowane zmiany mogą istotnie przyczynić się do wzrostu dochodów budżetów z uwagi na poprawę ściągalności podatków, głównie z uwagi na wprowadzaną możliwość bardzo szybkiego wytypowania do kontroli podatników, co do których rzeczywiście istnieje podejrzenie nierzetelności w rozliczeniach podatkowych.

4. Informacje dodatkowe Projekt nie był poddawany formalnym konsultacjom społecznym. Projekt nie zawiera przepisów określających zasady podejmowania, wykonywania lub zakończenia działalności gospodarczej. Wdrożenie projektowanych przepisów nie spowoduje wzrostu obciążeń administracyjnych mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców. Projekt ustawy jest zgodny z przepisami ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2024 r. poz. 236, 1222). Projekt nie zawiera przepisów regulacyjnych i nie określa wymogów dotyczących świadczenia usług transgranicznych w rozumieniu ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zasadach https://lewiatan.org/konieczna-reforma-systemu-przedawnienia-zobowiazan-podatkowych/

Konfederacja Wolność i Niepodległość | konfederacja.pl

uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 334). Projektowana ustawa nie wymaga przedstawienia właściwym organom i instytucjom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji albo uzgodnienia. Projektowana ustawa nie zawiera przepisów technicznych, a zatem nie podlega notyfikacji zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. poz. 2039 oraz z 2004 r. poz. 597).

Konfederacja Wolność i Niepodległość | konfederacja.pl