Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela.

Warszawa, 2 lipca 2025 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja Prezes Rady Ministrów RM-0610-120-25

Pan Szymon Hołownia Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Szanowny Panie Marszałku, na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przedstawiam Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej projekt ustawy

- o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela.

Projekt ma charakter deregulacyjny. Do prezentowania stanowiska Rządu w tej sprawie w toku prac parlamentarnych został upoważniony Minister Edukacji.

Z poważaniem Donald Tusk /podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/ Projekt U S T AWA

z dnia

o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela

Art. 1. W ustawie z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2024 r. poz. 986 i 1871 oraz z 2025 r. poz. 620) w art. 42 uchyla się ust. 2f i 2g.

Art. 2. Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 września 2025 r.

UZASADNIENIE

I. Potrzeba i cel wydania ustawy

Celem projektu ustawy o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela jest zapewnienie nauczycielom korzystniejszych warunków organizacji pracy, tj. przywrócenie bardziej elastycznych zasad w zakresie czasu pracy przez odstąpienie od sztywnych regulacji dotyczących godzin dostępności nauczycieli w przedszkolach, szkołach i placówkach oraz innych jednostkach organizacyjnych wymienionych w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2024 r. poz. 986, z późn. zm.), zwanych dalej „szkołami”, o których mowa w art. 42 ust. 2f tej ustawy.

Proponowana zmiana zniesie nadmiar legislacyjny, bowiem obowiązek prowadzenia przez nauczycieli konsultacji dla uczniów, wychowanków i ich rodziców wynika z art. 42 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela, zwanej dalej „ustawą”, i mieści się w ramach realizowanych przez nauczycieli zajęć i czynności wynikających z zadań statutowych szkoły, w tym zajęć opiekuńczych i wychowawczych uwzględniających potrzeby i zainteresowania uczniów.

Projekt ustawy jest odpowiedzią na wnioski kierowane do Ministra Edukacji przez nauczycieli i nauczycielskie organizacje związkowe. Związek Nauczycielstwa Polskiego pismem z dnia 12 maja 2025 r. poinformował o wynikach ankiety przeprowadzonej przez Związek Nauczycielstwa Polskiego w dniach 7–11 maja 2025 r., w której wzięło udział 12 469 nauczycieli. Z ankiety wynika, że zdecydowana większość respondentów uważa, że:

1) godziny dostępności nie ułatwiły kontaktu między szkołą a rodzicami;

2) rodzice uczniów nie korzystają z godzin dostępności;

3) uczniowie nie korzystają z godzin dostępności;

4) tylko w połowie szkół są warunki do realizacji godzin dostępności (oddzielna sala);

5) godziny dostępności należy zlikwidować.

Jednocześnie w ramach powołanego przez Ministra Edukacji Zespołu do spraw pragmatyki zawodowej nauczycieli, we współpracy z przedstawicielami organizacji związkowych zrzeszających nauczycieli, przedstawicielami organizacji jednostek samorządu terytorialnego oraz ekspertami Instytutu Badań Edukacyjnych i Państwowej Inspekcji Pracy, zostały podjęte prace nad kolejnymi niezbędnymi zmianami, w zakresie czasu pracy nauczycieli. W związku z uchwałą składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2025 r. III PZP 3/24, zmieniającą dotychczasową linię orzeczniczą w zakresie czasu pracy nauczycieli, będą

analizowane zagadnienia składające się na system czasu pracy nauczycieli. Na podstawie wniosków z powyższych analiz zostaną podjęte prace nad nowymi regulacjami.

II. Szczegółowa charakterystyka proponowanych zmian

W projekcie ustawy proponuje się odstąpienie od regulacji dotyczącej godzin dostępności nauczyciela w szkole. Obecnie zgodnie z art. 42 ust. 2f ustawy w ramach zajęć i czynności statutowych, o których mowa w art. 42 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy, nauczyciel jest obowiązany do dostępności w szkole w wymiarze 1 godziny tygodniowo, a w przypadku nauczyciela zatrudnionego w wymiarze niższym niż 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć – w wymiarze 1 godziny w ciągu 2 tygodni, w trakcie której, odpowiednio do potrzeb, prowadzi konsultacje dla uczniów, wychowanków lub ich rodziców. Jednocześnie, zgodnie z art. 42 ust. 2g ustawy, w przypadku nauczyciela, który w ramach stosunku pracy prowadzi:

1) zajęcia dydaktyczne, wychowawcze lub opiekuńcze bezpośrednio z uczniami lub wychowankami albo na ich rzecz w wymiarze niższym niż 6 godzin tygodniowo lub

2) wyłącznie zajęcia w formach pozaszkolnych lub zajęcia w szkole dla dorosłych, branżowej szkole II stopnia lub szkole policealnej, bez względu na wymiar zatrudnienia

– wymiar dostępności nauczyciela w szkole, o której mowa w art. 42 ust. 2f ustawy, ustala dyrektor szkoły odpowiednio do potrzeb, z tym że wymiar ten nie może być wyższy od wymiaru określonego w art. 42 ust. 2f ustawy, a dostępność nauczyciela w szkole oraz inne zajęcia i czynności realizowane przez niego w ramach stosunku pracy nie mogą przekroczyć maksymalnego tygodniowego wymiaru czasu pracy obowiązującego tego nauczyciela.

Projekt ustawy przewiduje uchylenie art. 42 ust. 2f i 2g ustawy.

Proponuje się, aby projektowana ustawa weszła w życie z dniem 1 września 2025 r.

Projekt ustawy nie zawiera przepisów technicznych w rozumieniu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. poz. 2039 oraz z 2004 r. poz. 597) i w związku z tym nie podlega notyfikacji.

Przedmiot projektowanej ustawy nie jest objęty zakresem prawa Unii Europejskiej.

Projekt ustawy nie wymaga przedstawienia właściwym organom i instytucjom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji albo uzgodnienia. Projekt ustawy nie podlega ocenie w zakresie oceny skutków regulacji w trybie § 32 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2024 r. poz. 806, z późn. zm.).

Projekt ustawy nie ma wpływu na działalność mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2024 r. poz. 236, z późn. zm.).

Odnosząc się do § 12 pkt 1 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie „Zasad techniki prawodawczej” (Dz. U. z 2016 r. poz. 283), należy stwierdzić, że projekt ustawy uwzględnia regulacje, w stosunku do których nie ma możliwości, aby mogły być podjęte za pomocą alternatywnych środków.

Zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2025 r. poz. 677) projekt został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Rządowego Centrum Legislacji, w serwisie „Rządowy Proces Legislacyjny”. Nazwa projektu Data sporządzenia Ustawa o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela 2025-06-17 Ministerstwo wiodące i ministerstwa współpracujące Ministerstwo Edukacji Narodowej Źródło Osoba odpowiedzialna za projekt w randze Ministra, Sekretarza DEREGULACJA Stanu lub Podsekretarza Stanu Barbara Nowacka – Minister Edukacji Nr w Wykazie prac RM Kontakt do opiekuna merytorycznego projektu UDER54 Ewa Staniszewska – Zastępca Dyrektora w Departamencie Współpracy z Samorządem Terytorialnym e-mail: Ewa.Staniszewska@men.gov.pl tel. 22 34-74-458 Monika Barwińska – radca w Departamencie Współpracy z Samorządem Terytorialnym e-mail: Monika.Barwinska@men.gov.pl tel. 22 34-74-248

OCENA SKUTKÓW REGULACJI

1. Jaki problem jest rozwiązywany? Projekt ustawy jest odpowiedzią na wnioski kierowane do Ministra Edukacji przez nauczycieli i nauczycielskie organizacje związkowe. W opinii środowisk oświatowych obowiązujący od dnia 1 września 2022 r. przepis art. 42 ust. 2f ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2024 r. poz. 986, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą”, nie ułatwił kontaktów między przedszkolami, szkołami i placówkami oraz innymi jednostkami organizacyjnymi wymienionymi w art. 1 ust. 1 ustawy, zwanymi dalej „szkołami”, a rodzicami i uczniami. Godziny dostępności są sztywno określone, a ich realizacja często koliduje z obowiązkowymi zajęciami uczniów, co uniemożliwia ich udział w konsultacjach. Zniesienie cotygodniowej dostępności nauczycieli będzie nie tylko zniesieniem uciążliwego obowiązku dla nauczycieli, ale też ułatwieniem dla dyrektorów szkół, którzy obecnie muszą uwzględniać w organizacji pracy szkoły czas dostępności nauczycieli i – mimo braku regulacji dotyczących ewidencjonowania – muszą nadzorować pracę nauczycieli. Natomiast obowiązek prowadzenia przez nauczycieli konsultacji dla uczniów, wychowanków i ich rodziców wynika z art. 42 ust. 2 pkt 2 ustawy i mieści się w ramach realizowanych przez nauczycieli zajęć i czynności wynikających z zadań statutowych szkoły, w tym zajęć opiekuńczych i wychowawczych uwzględniających potrzeby i zainteresowania uczniów. Jednocześnie w ramach powołanego przez Ministra Edukacji Zespołu do spraw pragmatyki zawodowej nauczycieli, we współpracy z przedstawicielami organizacji związkowych zrzeszających nauczycieli, przedstawicielami organizacji jednostek samorządu terytorialnego oraz ekspertami Instytutu Badań Edukacyjnych i Państwowej Inspekcji Pracy, zostały podjęte prace nad kolejnymi niezbędnymi zmianami, w zakresie czasu pracy nauczycieli. W związku z uchwałą składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2025 r. III PZP 3/24, zmieniającą dotychczasową linię orzeczniczą w zakresie czasu pracy nauczycieli, będą analizowane zagadnienia składające się na system czasu pracy nauczycieli. Na podstawie wniosków z powyższych analiz zostaną podjęte prace nad nowymi regulacjami.

2. Rekomendowane rozwiązanie, w tym planowane narzędzia interwencji, i oczekiwany efekt W projekcie ustawy proponuje się uchylenie art. 42 ust. 2f i 2g ustawy, tj. regulacji dotyczącej dostępności nauczyciela w szkole. Obecnie, zgodnie z art. 42 ust. 2f ustawy, w ramach zajęć i czynności statutowych, o których mowa w art. 42 ust. 2 pkt 2 ustawy, nauczyciel jest obowiązany do dostępności w szkole w wymiarze 1 godziny tygodniowo, a w przypadku nauczyciela zatrudnionego w wymiarze niższym niż 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć – w wymiarze 1 godziny w ciągu 2 tygodni, w trakcie której, odpowiednio do potrzeb, prowadzi konsultacje dla uczniów, wychowanków lub ich rodziców. Jednocześnie, zgodnie z art. 42 ust. 2g ustawy, w przypadku nauczyciela, który w ramach stosunku pracy prowadzi:

1) zajęcia dydaktyczne, wychowawcze lub opiekuńcze bezpośrednio z uczniami lub wychowankami albo na ich rzecz w wymiarze niższym niż 6 godzin tygodniowo lub

2) wyłącznie zajęcia w formach pozaszkolnych lub zajęcia w szkole dla dorosłych, branżowej szkole II stopnia lub szkole policealnej, bez względu na wymiar zatrudnienia

– wymiar dostępności nauczyciela w szkole, o której mowa w art. 42 ust. 2f ustawy, ustala dyrektor szkoły odpowiednio do potrzeb, z tym że wymiar ten nie może być wyższy od wymiaru określonego w art. 42 ust. 2f ustawy, a dostępność nauczyciela w szkole oraz inne zajęcia i czynności realizowane przez niego w ramach stosunku pracy nie mogą przekroczyć maksymalnego tygodniowego wymiaru czasu pracy obowiązującego tego nauczyciela.

3. Jak problem został rozwiązany w innych krajach, w szczególności krajach członkowskich OECD/UE? Czas pracy nauczycieli podlega regulacjom w każdym systemie edukacji w Europie. W zależności od kraju regulacje te mają różne określenia i są określane jako: całkowity czas pracy, liczba godzin dydaktycznych lub czas dostępności w szkole. W większości krajów, w których całkowity czas pracy podlega regulacjom, nauczyciele zatrudnieni w pełnym wymiarze godzin pracują 40 godzin tygodniowo, od 30 godzin w Grecji i Albanii do 42 godzin w Szwajcarii i Liechtensteinie. W ramach badania TALIS nauczyciele zadeklarowali, że pracują średnio 39 godzin tygodniowo. Liczba godzin dydaktycznych podlegających regulacjom waha się od minimum 12 godzin tygodniowo w Turcji do maksimum 26 godzin tygodniowo na Węgrzech. Nauczyciele w Unii Europejskiej pracujący w pełnym wymiarze godzin zgłosili, że na nauczanie średnio poświęcają prawie 20 godzin tygodniowo. Istnieje zatem wyraźna zbieżność między przepisami a rzeczywistą sytuacją. Opisując swoje obowiązki, nauczyciele stwierdzali, że poświęcają mniej niż połowę czasu na nauczanie. Zadania bezpośrednio związane z nauczaniem (tj. planowanie / przygotowywanie lekcji oraz ocenianie / korygowanie) zajmują prawie jedną czwartą czasu. Pozostałe obowiązki, takie jak praca administracyjna, zarządzanie szkołą i komunikacja z rodzicami, wypełniają pozostałą jedną czwartą czasu pracy. Ponadto, gdy nauczyciele pracują więcej godzin, proporcje między tymi zadaniami ulegają zmianie. Nauczyciele pracujący w większym wymiarze godzin zwykle poświęcają mniej czasu na nauczanie, a więcej na inne zadania. W skrajnych przypadkach czas poświęcony na nauczanie może obejmować jedynie jedną trzecią całkowitego czasu pracy. Niektóre centralne władze oświatowe dokonują przeglądu obciążeń zawodowych nauczycieli, aby zmniejszyć liczbę zbędnych zadań, ukierunkować ich pracę na podstawowe obowiązki i zmniejszyć ilość czasu poświęcanego na czynności administracyjne. Źródło: European Commission/EACEA/Eurydice, 2021. Nauczyciele w Europie: Kariera, rozwój zawodowy i ogólne samopoczucie. Raport Eurydice. Luksemburg: Urząd Publikacji Unii Europejskiej.

4. Podmioty, na które oddziałuje projekt Grupa Wielkość Źródło danych Oddziaływanie nauczyciele zatrudnieni w 618 197 osób system informacji oświatowej Bardziej elastyczne zasady w publicznych (631 409,20 etatów) (stan na dzień 30.09.2024 r., zakresie czasu pracy przedszkolach, szkołach i wg stanu bazy SIO na dzień nauczycieli – odstąpienie od placówkach 3.01.2025 r.) sztywnych regulacji prowadzonych przez dotyczących godzin jednostki samorządu dostępności w szkole. terytorialnego oraz organy administracji rządowej dyrektorzy publicznych 19 613 osób system informacji oświatowej Bardziej elastyczne zasady w przedszkoli, szkół i (stan na dzień 30.09.2024 r., zakresie czasu pracy placówek prowadzonych wg stanu bazy SIO na dzień nauczycieli – odstąpienie od przez jednostki 3.01.2025 r.) sztywnych regulacji samorządu terytorialnego dotyczących godzin oraz organy administracji dostępności w szkole. rządowej dzieci i uczniowie 5 538 738 uczniów system informacji oświatowej Bardziej elastyczne zasady w publicznych przedszkoli, (stan na dzień 30.09.2024 r., zakresie dostępności szkół i placówek wg stanu bazy SIO na dzień nauczycieli udzielających prowadzonych przez 9.06.2025 r.) konsultacji. jednostki samorządu terytorialnego oraz organy administracji rządowej

5. Informacje na temat zakresu, czasu trwania i podsumowanie wyników konsultacji Projekt ustawy ma pilny charakter deregulacyjny. Aby oczekiwane i istotne społecznie zmiany postulowane przez środowisko oświatowe, w tym związki zawodowe reprezentujące nauczycieli, mogły być wdrożone z początkiem nowego roku szkolnego (1 września 2025 r.), niezbędne jest procedowanie projektu w trybie odrębnym. Dlatego projekt ustawy został przekazany jedynie do Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego, w której są obecni przedstawiciele jednostek samorządu terytorialnego będąch organami prowadzącymi szkół. W dniu 17 czerwca 2025 r. Komisja Wspólna Rządu i Samorządu Terytorialnego pozytywnie zaopiniowała projekt ustawy. Projekt ustawy został zamieszczony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Ministra Edukacji zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2025 r. poz. 677) oraz w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Rządowego Centrum Legislacji, w serwisie „Rządowy Proces Legislacyjny”, zgodnie z § 52 ust. 1 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r.

– Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2024 r. poz. 806, z późn. zm.).

6. Wpływ na sektor finansów publicznych (ceny stałe z …..r.) Skutki w okresie 10 lat od wejścia w życie zmian [mln zł] 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Łącznie (0–10) Dochody ogółem 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 budżet państwa 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 pozostałe jednostki 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 (oddzielnie) Wydatki ogółem 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 budżet państwa 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 pozostałe jednostki 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 (oddzielnie) Saldo ogółem 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 budżet państwa 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 JST 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 pozostałe jednostki 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 (oddzielnie) Projektowane zmiany nie powodują skutków finansowych dla sektora finansów publicznych, Źródła finansowania w tym budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Dodatkowe Nie dotyczy. informacje, w tym wskazanie źródeł danych i przyjętych do obliczeń założeń

7. Wpływ na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym funkcjonowanie przedsiębiorców oraz na rodzinę, obywateli i gospodarstwa domowe Skutki Czas w latach od wejścia w życie 0 1 2 3 5 10 Łącznie zmian (0–10) W ujęciu duże 0 0 0 0 0 0 0 pieniężnym przedsiębiorstwa (w mln zł, sektor mikro-, małych 0 0 0 0 0 0 0 ceny stałe z i średnich …… r.) przedsiębiorstw rodzina, obywatele 0 0 0 0 0 0 0 oraz gospodarstwa domowe W ujęciu duże niepieniężnym przedsiębiorstwa sektor mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw rodzina, obywatele Zmiana znosząca sztywną regulację w zakresie dostępności nauczycieli oraz gospodarstwa korzystnie wpłynie na poczucie ich dobrostanu. domowe osoby starsze i Zmiana znosząca sztywną regulację w zakresie dostępności nauczycieli niepełnosprawne korzystnie wpłynie na poczucie dobrostanu także nauczycieli z niepełnosprawnościami. Realizacja zaplanowanych działań nie będzie bezpośrednio oddziaływać na sytuację osób starszych. Niemierzalne – Dodatkowe informacje, w tym wskazanie źródeł Brak wpływu na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość. danych i przyjętych do obliczeń założeń

8. Zmiana obciążeń regulacyjnych (w tym obowiązków informacyjnych) wynikających z projektu nie dotyczy Wprowadzane są obciążenia poza bezwzględnie tak wymaganymi przez UE (szczegóły w odwróconej nie tabeli zgodności). X nie dotyczy zmniejszenie liczby dokumentów zwiększenie liczby dokumentów X zmniejszenie liczby procedur zwiększenie liczby procedur skrócenie czasu na załatwienie sprawy wydłużenie czasu na załatwienie sprawy inne: inne: Wprowadzane obciążenia są przystosowane do ich tak elektronizacji. nie X nie dotyczy Komentarz:

9. Wpływ na rynek pracy Projektowana zmiana korzystnie wpłynie na organizację pracy nauczycieli i szkół.

10. Wpływ na pozostałe obszary środowisko naturalne demografia informatyzacja sytuacja i rozwój regionalny mienie państwowe zdrowie sądy powszechne, inne: administracyjne lub wojskowe Omówienie wpływu

11. Planowane wykonanie przepisów aktu prawnego Planuje się, aby projektowana ustawa weszła w życie z dniem 1 września 2025 r.

12. W jaki sposób i kiedy nastąpi ewaluacja efektów projektu oraz jakie mierniki zostaną zastosowane? Ze względu na charakter regulacji nie przewiduje się przeprowadzenia mierzenia efektów wprowadzonych zmian.

13. Załączniki (istotne dokumenty źródłowe, badania, analizy itp.) Brak załączników.