Uchwała Senatu w sprawie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie potrzeb obronności państwa lub kluczowych inwestycji w zakresie potrzeb obronności państwa lub bezpieczeństwa publicznego oraz ustanawiania stref ochronnych terenów zamkniętych.

UCHWAŁA

SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

z dnia 17 lipca 2025 r.

w sprawie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie potrzeb obronności państwa lub kluczowych inwestycji w zakresie potrzeb obronności państwa lub bezpieczeństwa publicznego oraz ustanawiania stref ochronnych terenów zamkniętych

Senat, po rozpatrzeniu uchwalonej przez Sejm na posiedzeniu w dniu 25 czerwca 2025 r. ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie potrzeb obronności państwa lub kluczowych inwestycji w zakresie potrzeb obronności państwa lub bezpieczeństwa publicznego oraz ustanawiania stref ochronnych terenów zamkniętych, wprowadza do jej tekstu następujące poprawki:

1) w art. 1 ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1. Ustawa określa:

1)szczególne zasady i warunki:

a)przygotowania i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie potrzeb obronności państwa, kluczowych inwestycji w zakresie potrzeb obronności państwa lub bezpieczeństwa publicznego, a także organy właściwe w tych sprawach,

b)nabywania nieruchomości niezbędnych do realizacji strategicznych inwestycji w zakresie potrzeb obronności państwa, a także organy właściwe w tych sprawach,

c)ustanawiania, znoszenia oraz zmiany granic stref ochronnych terenów zamkniętych ustalonych przez Ministra Obrony Narodowej;

2)rodzaje zakazów i ograniczeń, jakie mogą być ustanowione w strefach ochronnych terenów zamkniętych ustalonych przez Ministra Obrony Narodowej;

3)dopuszczalne poziomy hałasu w środowisku powodowane przez obiekty i instalacje zlokalizowane na terenach zamkniętych ustalonych przez Ministra Obrony Narodowej lub ministra właściwego do spraw aktywów państwowych;

4)inne działania mające na celu wzmocnienie bezpieczeństwa i obronności państwa oraz zapewnienie wzrostu potencjału polskiego przemysłu obronnego.”;

2) w art. 1 w ust. 2:

a)w pkt 1:

–we wprowadzeniu do wyliczenia po wyrazie „inwestorze” dodaje się wyrazy „kluczowej inwestycji”,

–w lit. a skreśla się wyrazy „z wyłączeniem Agencji Mienia Wojskowego oraz Zakładu Inwestycji Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego,”,

–skreśla się lit. b,

–w lit. c skreśla się wyrazy „inne niż Służba Kontrwywiadu Wojskowego lub Służba Wywiadu Wojskowego,”,

–w lit. g średnik na końcu zastępuje się przecinkiem i dodaje się lit. h w brzmieniu:

„h)innego wykonawcę wskazanego w programie, o którym mowa w art. 14 ust. 4;”,

b)pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2)inwestorze strategicznej inwestycji – należy przez to rozumieć:

a)jednostkę organizacyjną podległą Ministrowi Obrony Narodowej lub przez niego nadzorowaną, z wyłączeniem Agencji Mienia Wojskowego oraz Zakładu Inwestycji Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego,

b)Służbę Kontrwywiadu Wojskowego lub Służbę Wywiadu Wojskowego;”;

3) w art. 1 w ust. 2 w pkt 1 w lit. g po wyrazach „poz. 1663)” dodaje się wyrazy „, zwaną dalej „spółką przemysłowego potencjału obronnego””;

4) w art. 2 skreśla się ust. 3;

5) w art. 3 w ust. 1 w pkt 2 skreśla się wyrazy „, zwanych dalej „spółkami przemysłowego potencjału obronnego””;

6) dotychczasowy art. 3 oznacza się jako art. 37a;

7) w art. 5 w ust. 1 w pkt 10 wyrazy „o których mowa w art. 9 ust. 3” zastępuje się wyrazami „w stosunku do których decyzja o zezwoleniu na realizację strategicznej inwestycji w zakresie potrzeb obronności państwa ma wywołać skutek, o którym mowa w art. 9 ust. 3”;

8) w art. 5 w ust. 1 w pkt 13 po wyrazach „art. 34 ust. 3da” dodaje się wyrazy „pkt 2”;

9) w art. 5 w ust. 1 w pkt 14:

a)lit. f otrzymuje brzmienie:

„f)właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków – w odniesieniu do zabytków objętych formami ochrony zabytków, o których mowa w art. 7 pkt 1 i 2–4 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1292 i 1907), lub ujętych w wojewódzkiej lub gminnej ewidencji zabytków,”,

b)po lit. f dodaje się lit. fa w brzmieniu:

„fa)ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego – w odniesieniu do zabytków objętych formami ochrony zabytków, o których mowa w art. 7 pkt 1 i 1a ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami odpowiednio w sprawie skreślenia zabytku z rejestru zabytków i Listy Skarbów Dziedzictwa,”;

10) w art. 5 w ust. 1 w pkt 14:

a)w lit. g skreśla się wyraz „właściwego”,

b)w lit. h wyrazy „właściwego dyrektora” zastępuje się wyrazami „dyrektora właściwego”;

11) w art. 5 w ust. 1 w pkt 14 lit. m otrzymuje brzmienie:

„m)Spółki Celowej w rozumieniu art. 2 pkt 10 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o Centralnym Porcie Komunikacyjnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1747) – w odniesieniu do obszaru otoczenia Centralnego Portu Komunikacyjnego lub obszarów objętych Strategicznym Studium Lokalizacyjnym w rozumieniu art. 2 pkt 10a tej ustawy,”;

12) w art. 6 w ust. 7 wyrazy „wieczystego nieruchomości, o której mowa w ust. 1” zastępuje się wyrazami „wieczystego tej nieruchomości”;

13) w art. 9:

a)w ust. 7 wyraz „dokonane” zastępuje się wyrazem „skuteczne”,

b)ust. 8 otrzymuje brzmienie:

„8. Zawiadomienie, o którym mowa w ust. 4 zdanie drugie, oraz obwieszczenie, o którym mowa w ust. 4 zdanie piąte, zawierają pouczenie o terminie do wniesienia odwołania od decyzji o zezwoleniu na realizację strategicznej inwestycji w zakresie potrzeb obronności państwa.”;

14) w art. 9 skreśla się ust. 11;

15) w art. 10 ust. 2 otrzymuje brzmienie:

„2. Odwołanie od decyzji o zezwoleniu na realizację strategicznej inwestycji w zakresie potrzeb obronności państwa wnosi się odpowiednio w terminie:

1)7 dni od dnia jej doręczenia albo

2)14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, o którym mowa w art. 9 ust. 4 zdanie drugie, albo

3)14 dni od dnia skutecznego zawiadomienia o jej wydaniu w drodze obwieszczenia, o którym mowa w art. 9 ust. 7.”;

16) po użytym w art. 14 w ust. 1 w pkt 1 i 2, w art. 17 w ust. 1 i 3, w art. 18 w ust. 1, w art. 19 w ust. 4 i w art. 20, w różnej liczbie i różnym przypadku, wyrazie „inwestor” dodaje się użyte w odpowiedniej liczbie i odpowiednim przypadku wyrazy „kluczowej inwestycji”;

17) w art. 14:

a)w ust. 2 wyrazy „jednostki organizacyjne podległe Ministrowi Obrony Narodowej lub przez niego nadzorowane, Służbę Kontrwywiadu Wojskowego, Służbę Wywiadu Wojskowego lub inwestorów, o których mowa w ust. 4” zastępuje się wyrazami „inwestora kluczowej inwestycji, o którym mowa w art. 1 ust. 2 pkt 1 lit. a i h, Służbę Kontrwywiadu Wojskowego lub Służbę Wywiadu Wojskowego”,

b)ust. 4 otrzymuje brzmienie:

„4. Inwestor kluczowej inwestycji w zakresie potrzeb obronności państwa, o którym mowa w art. 1 ust. 2 pkt 1 lit. h, może być wskazany w programie „Narodowy Program Odstraszania i Obrony – Tarcza Wschód”.”;

18) w art. 14 w ust. 3 wyrazy „o którym mowa w ust. 1 pkt 1” zastępuje się wyrazami „o którym mowa w ust. 1 pkt 2”;

19) w art. 17 w ust. 1 skreśla się wyrazy „pkt 1–4”;

20) w art. 21 w ust. 5:

a)we wprowadzeniu do wyliczenia po wyrazie „odpowiednio” dodaje się wyrazy „własnością Skarbu Państwa w”,

b)w pkt 1–3 skreśla się wyrazy „własnością Skarbu Państwa w”;

21) w art. 21 w ust. 6 skreśla się wyrazy „oraz art. 29 ust. 1”;

22) dodaje się art. 21a w brzmieniu:

„Art. 21a. 1. W przypadku gdy decyzja o zezwoleniu na realizację strategicznej inwestycji w zakresie potrzeb obronności państwa dotyczy nieruchomości, na której znajduje się rodzinny ogród działkowy lub jego część, do nabycia praw do tej nieruchomości oraz ustalenia wysokości i wypłaty odszkodowania na rzecz stowarzyszenia ogrodowego i działkowców stosuje się przepisy ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1073), dotyczące likwidacji rodzinnego ogrodu działkowego na cel publiczny.

2. W przypadku, o którym mowa w ust. 1, przepisów art. 22–28 nie stosuje się.”;

23) w art. 22 w ust. 2 wyrazy „oraz osobom” zastępuje się wyrazami „, osobom oraz podmiotom”;

24) w art. 23 w ust. 6 pkt 1 otrzymuje brzmienie:

„1)nadania decyzji o zezwoleniu na realizację strategicznej inwestycji w zakresie potrzeb obronności państwa rygoru natychmiastowej wykonalności albo doręczenia postanowienia o nadaniu decyzji o zezwoleniu na realizację strategicznej inwestycji w zakresie potrzeb obronności państwa rygoru natychmiastowej wykonalności albo”;

25) tytuł rozdziału 5 otrzymuje brzmienie:

„Ustanawianie stref ochronnych terenów zamkniętych oraz dopuszczalne poziomy hałasu dla terenów zamkniętych”;

26) w art. 31 w ust. 2 wyrazy „elektronicznej lub w dwóch egzemplarzach w postaci papierowej” zastępuje się wyrazami „papierowej, w dwóch egzemplarzach, albo w postaci elektronicznej, opatrując wniosek kwalifikowanym podpisem elektronicznym”;

27) w art. 42 w pkt 1, w ust. 1 użyte dwukrotnie wyrazy „art. 3 ust. 1” zastępuje się wyrazami „art. 37a ust. 1”;

28) w art. 42:

a)w pkt 1, w ust. 1 wyraz „wyznacza” zastępuje się wyrazem „tworzy”,

b)w pkt 2, w ust. 1a wyraz „wyznaczaniu” zastępuje się wyrazem „tworzeniu”;

29) w tytule załącznika do ustawy wyrazy „art. 3 ust. 1” zastępuje się wyrazami „art. 37a ust. 1”.

MARSZAŁEK SENATU

Małgorzata KIDAWA-BŁOŃSKA

uzasadnienie

Senat, po rozpatrzeniu uchwalonej przez Sejm na posiedzeniu w dniu 25 czerwca 2025 r. ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie potrzeb obronności państwa lub kluczowych inwestycji w zakresie potrzeb obronności państwa lub bezpieczeństwa publicznego oraz ustanawiania stref ochronnych terenów zamkniętych, proponuje wprowadzenie do jej tekstu poprawek.

Poprawka nr 1 uzupełnia i doprecyzowuje przepis określający zakres przedmiotowy ustawy, tak aby odpowiadał on regulacjom zawartym w tej ustawie. Poprawka ta służy realizacji dyrektywy wyrażonej w § 21 ust. 1 pkt 1 w związku z § 3 ust. 2 Zasad techniki prawodawczej (dalej jako: ZTP), zgodnie z którą przepis ogólny określający zakres przedmiotowy ustawy powinien precyzyjnie odzwierciedlać zakres spraw regulowanych ustawą, z czym wiąże się zakaz regulowania w ustawie spraw nieobjętych jej zakresem przedmiotowym i podmiotowym.

Przyjmując poprawki nr 2, 16 i 17 dostrzeżono konieczność zdefiniowania pojęcia „inwestora kluczowej inwestycji”, którym ustawa posługuje się w rozdziale 3 regulującym zasady i warunki przygotowywania i realizacji kluczowych inwestycji. Ponadto – w celu zapewnienia kompletności definicji – uzupełniono katalog inwestorów kluczowej inwestycji o podmioty wskazane w art. 14 ust. 4, tj. wykonawcę wskazanego w programie „Narodowy Program Odstraszania i Obrony – Tarcza Wschód”, Agencję Mienia Wojskowego oraz Zakład Inwestycji Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego. Poprawki porządkują także terminologię ustawy w zakresie pojęć „inwestor kluczowej inwestycji” oraz „inwestor strategicznej inwestycji”, zapewniając jej spójność.

Poprawki nr 3, 5, 6, 25, 27 i 29 zmierzają do uporządkowania struktury ustawy przenosząc regulację dotyczącą dopuszczalnych poziomów hałasu dla terenów zamkniętych z przepisów ogólnych do przepisów merytorycznych dotyczących terenów zamkniętych. Zdaniem Izby treść art. 3 nie uzasadnia jego umieszczenia w rozdziale 1 – Przepisy ogólne. Zgodnie z § 21 ZTP w przepisach ogólnych zamiesza się określenie zakresu spraw regulowanych ustawą i podmiotów, których ona dotyczy, lub spraw i podmiotów wyłączonych spod jej regulacji oraz objaśnienia użytych w ustawie określeń i skrótów. W przepisach ogólnych zamieszcza się ponadto postanowienia wspólne dla wszystkich albo dla większości przepisów merytorycznych zawartych w ustawie. Takiego wymogu nie spełnia art. 3, który jest przepisem szczegółowym, merytorycznie najbardziej powiązanym z treścią rozdziału 5 (Ustanawianie stref ochronnych terenów zamkniętych ustalonych przez Ministra Obrony Narodowej), stąd też zdecydowano o zamieszczeniu go w tym rozdziale po odpowiedniej korekcie tytułu.

Poprawki nr 4 i 22 mają na celu wyeliminowanie wątpliwości co do zakresu zastosowania ustawy do nieruchomości stanowiących rodzinne ogrody działkowe. Zdaniem Izby, przepis art. 2 ust. 3 pomimo użycia formuły „ustawy nie stosuje się” przewiduje jej stosowanie przynajmniej w zakresie tych przepisów, które dotyczą postępowania o wydanie zezwolenia na realizację strategicznej inwestycji w zakresie potrzeb obronności państwa. Tym samym przepis nie tyle wyłącza rodzinne ogrody działkowe spod reżimu specustawy, ile przewiduje wyłączenie stosowania niektórych jej postanowień, jednakże zakres tego wyłączenia nie został sprecyzowany. Przyjęte poprawki przewidują, iż do nabycia praw do nieruchomości, na której znajduje się rodzinny ogród działkowy lub jego część oraz do ustalania i wypłaty odszkodowań stosowane będą przepisy ustawy o rodzinnych ogródkach działkowych.

Poprawka nr 9 ma na celu uporządkowanie przepisu wskazującego organy właściwe do sporządzenia opinii w sytuacji, gdy wniosek o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację strategicznej inwestycji w zakresie potrzeb obronności państwa dotyczy zabytków.

Poprawka nr 11 wskazuje jako podmiot właściwy do wydania opinii w odniesieniu do obszaru otoczenia Centralnego Portu Komunikacyjnego oraz obszarów objętych Strategicznym Studium Lokalizacyjnym Spółkę Celową w rozumieniu ustawy o Centralnym Porcie Komunikacyjnym, będącą spółką z ograniczoną odpowiedzialnością utworzoną przez Skarb Państwa odpowiedzialną za realizację CPK.

Poprawki nr 13 i 15 eliminują podwójną regulację dotyczącą terminu na wniesienie odwołania od decyzji o zezwoleniu na realizację strategicznej inwestycji w zakresie potrzeb obronności państwa oraz ujednolicają stosowaną terminologię.

Przyjęcie poprawki nr 23 jest konsekwencją zmiany w art. 23 ust. 5 dokonanej na etapie prac sejmowych, wskazującej, że odszkodowanie z tytułu wygaśnięcia ograniczonych praw rzeczowych na wywłaszczonej nieruchomości wypłaca się nie tylko osobom, ale także podmiotom. W konsekwencji uzupełnienia wymaga art. 22 ust. 2 określający krąg podmiotów uprawnionych do odszkodowania.

Poprawka nr 24 dookreśla, że termin 30-dniowy, o którym mowa w przepisie, jest liczony także od dnia nadania decyzji o zezwoleniu na realizację strategicznej inwestycji w zakresie potrzeb obronności państwa rygoru natychmiastowej wykonalności.

Poprawka nr 26 precyzuje, że wniosek o ustanowienie strefy ochronnej terenu zamkniętego złożony w postaci elektronicznej powinien być opatrzony kwalifikowanym podpisem elektronicznym, analogicznie do regulacji zawartej w art. 4 ust. 3.

Część poprawek przyjętych przez Senat dokonuje zmian porządkujących, w tym dokonujących korekty w zakresie odesłań, albo redakcyjnych. Należą do nich poprawki nr 7, 8, 10, 12, 14, 18, 19, 20, 21 i 28.