Uchwała Senatu w sprawie ustawy o zmianie ustawy o Narodowym Centrum Badań i Rozwoju oraz niektórych innych ustaw.

UCHWAŁA

SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

z dnia 10 grudnia 2025 r.

w sprawie ustawy o zmianie ustawy o Narodowym Centrum Badań i Rozwojuoraz niektórych innych ustaw

Senat, po rozpatrzeniu uchwalonej przez Sejm na posiedzeniu w dniu 21 listopada 2025 r. ustawy o zmianie ustawy o Narodowym Centrum Badań i Rozwoju oraz niektórych innych ustaw, wprowadza do jej tekstu następujące poprawki:

1) w art. 1 w pkt 7 w lit. b, w ust. 1a wyrazy „termin na ich zgłoszenie” zastępuje się wyrazami „termin ich zgłoszenia”;

2) w art. 2 w pkt 1 lit. a otrzymuje brzmienie:

„a)w ust. 2 wprowadzenie do wyliczenia otrzymuje brzmienie:

„Rada Kuratorów jest powoływana przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki na okres 5 lat i składa się z przedstawicieli:”,”;

3) w art. 3 w pkt 3, w ust. 7a wyrazy „uzyskanie zgody” zastępuje się wyrazem „zgodę”;

4) w art. 3 w pkt 4 w lit. a, w ust. 9d w pkt 5 w lit. a wyraz „wystąpienia” zastępuje się wyrazem „wystąpieniem”;

5) art. 10 otrzymuje brzmienie:

„Art. 10. Rada Kuratorów, o której mowa w art. 10 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 2, działająca w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy działa do końca okresu, na który została powołana.”;

6) w art. 11:

a)skreśla się wyrazy „, w składzie ukształtowanym zgodnie z art. 10”,

b)wyrazy „art. 10 ust. 2 pkt 3 i 4 oraz ust. 3 i 4” zastępuje się wyrazami „art. 10 ust. 2–4”;

7) w art. 12:

a)w ust. 1:

–w pkt 1 wyrazy „dyrektorzy instytutów badawczych składają ministrom nadzorującym te instytuty” zastępuje się wyrazami „dyrektor instytutu badawczego składa ministrowi nadzorującemu”,

–w pkt 2 wyrazy „zastępcy dyrektorów instytutów badawczych składają ministrom nadzorującym te instytuty” zastępuje się wyrazami „zastępca dyrektora instytutu badawczego składa ministrowi nadzorującemu”,

b)w ust. 3:

–wyrazy „Dyrektorzy i zastępcy dyrektorów instytutów badawczych, którzy nie spełniają” zstępuje się wyrazami „Dyrektor i zastępca dyrektora instytutu badawczego, który nie spełnia”,

–wyrazy „mogą pełnić swoje funkcje” zastępuje się wyrazami „może pełnić swoją funkcję”,

c)w ust. 5:

–wyrazy „Zastępcy dyrektorów instytutów badawczych, którzy” zastępuje się wyrazami „Zastępca dyrektora instytutu badawczego, który”,

–wyrazy „nie spełniają” zastępuje się wyrazami „nie spełnia”,

–wyrazy „mogą pełnić swoje funkcje” zastępuje się wyrazami „może pełnić swoją funkcję”;

8) w art. 12 w ust. 2 wyrazy „Dyrektorzy i zastępcy dyrektorów instytutów badawczych, którzy nie złożą oświadczeń zgodnie z ust. 1, pozostają pozbawieni pełnionych funkcji z mocy prawa” zastępuje się wyrazami „Nawiązany na podstawie powołania stosunek pracy dyrektora i zastępcy dyrektora instytutu badawczego, który nie złożył oświadczenia zgodnie z ust. 1, wygasa”;

9) w art. 12 w ust. 4:

a)wyrazy „Dyrektorzy instytutów badawczych, którzy nie spełniają” zastępuje się wyrazami „Dyrektor instytutu badawczego, który nie spełnia”,

b)wyrazy „mogą pełnić swoje funkcje” zastępuje się wyrazami „może pełnić swoją funkcję”,

c)skreśla się wyrazy „przez rok od dnia złożenia oświadczenia zgodnie z ust. 1 pkt 1, a w przypadku dyrektorów instytutów badawczych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw informatyzacji, ministra właściwego do spraw zdrowia oraz ministra właściwego do spraw pracy –”;

10) w art. 12 w ust. 6 wyrazy „ust. 2–5” zastępuje się wyrazami „ust. 3–5”.

MARSZAŁEK SENATU

Małgorzata KIDAWA-BŁOŃSKA

Uzasadnienie

Na 47. posiedzeniu 10 grudnia 2025 r., Senat, po rozpatrzeniu ustawy z dnia 21 listopada 2025 r. o zmianie ustawy o Narodowym Centrum Badań i Rozwoju oraz niektórych innych ustaw, zadecydował o wprowadzeniu do jej tekstu 10 poprawek.

Poprawki nr 1, 3, 4, 7 i 10 mają charakter redakcyjny, poprawiają błędy językowe lub korygują mankamenty natury legislacyjnej.

Senat wprowadził poprawkę nr 2 uznając, że zwiększenie liczby przedstawicieli ministrów w Radzie Kuratorów (dalej: Rada) – najwyższej władzy fundacji „Zakłady Kórnickie” – jest niezasadne i sprzeczne zarówno z wolą Fundatorów, by w składzie Rady nikt nie miał wyraźnej przewagi, jak i z przedwojenną jeszcze tradycją. Poprawki nr 5 i 6 stanowią konsekwencję poprawki nr 2, korygując przepisy przejściowe i dostosowujące. Rozpatrywana ustawa zwiększa liczbę przedstawicieli ministrów właściwych do spraw szkolnictwa wyższego i nauki (z 1 do 3) oraz rolnictwa (z 1 do 2), zasadniczo zmieniając w Radzie proporcję przedstawicieli Rządu do przedstawicieli innych podmiotów. Zdaniem Senatu koliduje to z wyrażonym w preambule ustawy z dnia 18 września 2001 r. o fundacji – Zakłady Kórnickie dążeniem „do umożliwienia kontynuacji tradycji fundacji »Zakłady Kórnickie«”. W okresie przedwojennym bowiem, w skład ówczesnego „Kuratorjum” wchodził jeden przedstawiciel ministra (1 osoba na 11), w obecnym stanie prawnym w skład Rady wchodzą trzej przedstawiciele ministrów (3 osoby na 10), a po dokonanych przez Sejm zmianach miałoby wejść do niej sześciu przedstawicieli ministrów (6 osób na 13).

Poprawką nr 8 Senat skorygował niewłaściwe sformułowanie odnoszące się do wygaśnięcia stosunków pracy dyrektorów instytutów (i ich zastępców).

Poprawką nr 9 Senat ujednolicił – do trzech lat – okres czasowego pełnienia obowiązków przez dyrektorów ogółu instytutów badawczych, eliminując tym samym ich zróżnicowanie na podstawie nierelewantnego kryterium nadzoru przez różnych ministrów. Takie zróżnicowanie wzbudziło bowiem wątpliwości Senatu w kontekście konstytucyjnej zasady równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji) oraz prawa dostępu do służby publicznej na jednakowych zasadach (art. 60 Konstytucji).