Uchwała Senatu w sprawie ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz ustawy - Kodeks karny skarbowy.

UCHWAŁA

SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

z dnia 10 czerwca 2026 r.

w sprawie ustawy o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz ustawy – Kodeks karny skarbowy

Senat, po rozpatrzeniu uchwalonej przez Sejm na posiedzeniu w dniu 15 maja 2026 r. ustawy o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz ustawy – Kodeks karny skarbowy, wprowadza do jej tekstu następujące poprawki:

1) w art. 1, w § 4 po wyrazach „7 dni od” dodaje się wyraz „dnia”;

2) w art. 1, w § 5 skreśla się wyrazy „albo gdy przemawia za tym ważny interes śledztwa”.

MARSZAŁEK SENATU

Małgorzata KIDAWA-BŁOŃSKA

Uzasadnienie

Na posiedzeniu w dniu 10 czerwca 2026 r. Senat rozpatrzył ustawę o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz ustawy – Kodeks karny skarbowy i zdecydował o przyjęciu dwóch poprawek.

Poprawka nr 1 dokonuje korekty redakcji przepisu poprzez ujednolicenie i dostosowanie jego terminologii do prawidłowych wzorców zawartych w następujących przepisach Kodeksu postępowania karnego: art. 51 § 2a, art. 131 § 3, art. 230 § 1, art. 292a § 3 oraz art. 343 § 7.

Wniesienie poprawki nr 2 ma na celu usunięcie jednej z przesłanek, pozwalających prokuratorowi w okresie przed uprawomocnieniem się postanowienia o odmowie dopuszczenia pełnomocnika do udziału w postępowaniu, na dokonywanie czynności bez udziału pełnomocnika wobec osoby niebędącej stroną. Poprawka ogranicza tę możliwość jedynie do wypadków niecierpiących zwłoki.

Poprawka Senatu polega na usunięciu przesłanki „ważnego interesu śledztwa” jako podstawy przeprowadzania czynności pod nieobecność pełnomocnika, o którego obecność wnioskowała osoba niebędąca stroną postępowania karnego, karnego skarbowego oraz innych postępowań, do których przepisy te znajdują zastosowanie, w sytuacji, gdy osoba ta po odmowie dopuszczenia pełnomocnika złożyła zażalenie na takie postanowienie do sądu.

W tej sytuacji, pomimo zawieszenia wykonalności postanowienia o odmowie do czasu jego uprawomocnienia się, ustawa dopuszcza jednak, w drodze wyjątku, by prokurator mógł wykonywać pewne czynności wobec osoby, która złożyła zażalenie w wypadkach niecierpiących zwłoki oraz gdy przemawia za tym ważny interes śledztwa.

W ramach prac prowadzonych w Senacie stwierdzono, że decyzja prokuratora o odmowie dopuszczenia pełnomocnika i prowadzenie czynności bez jego obecności warunkowane ważnym interesem śledztwa, dezawuuje sens następczej kontroli zażaleniowej.

Prowadzi do pozorności postępowania zażaleniowego i czyni kontrolę sądową instytucją fasadową, gdyż nawet jeśli sąd stwierdzi uchybienie polegające na nieuzasadnionym niedopuszczeniu do czynności pełnomocnika, to nie będzie to miało wpływu na już zaprotokołowane czynności dokonane bez obecności pełnomocnika, które będą mogły być wykorzystywane na niekorzyść osoby, wobec której prowadzono daną czynność (np. przesłuchanie w charakterze świadka).

Senat zauważa, że ustawa nie wprowadza żadnych zabezpieczeń czy konsekwencji procesowych w zakresie wykorzystania materiału dowodowego zgromadzonego przez prokuratora bez udziału pełnomocnika.

Z tego względu, zdaniem Senatu, konieczne stało się ograniczenie możliwości dopuszczania się przez organy prokuratury nadużyć wynikających z zastosowania wbudowanej w przepisy Kodeksu swego rodzaju „furtki” mogącej prowadzić do ograniczania praw osoby niebędącej stroną postępowania.