Uchwała Senatu w sprawie ustawy o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz niektórych innych ustaw.

UCHWAŁA

SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

z dnia 25 czerwca 2026 r.

w sprawie ustawy o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz niektórych innych ustaw

Senat, po rozpatrzeniu uchwalonej przez Sejm na posiedzeniu w dniu 11 czerwca 2026 r. ustawy o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz niektórych innych ustaw, wprowadza do jej tekstu następujące poprawki:

1) w art. 1 w pkt 3 w lit. b, w ust. 4b wyraz „przeprowadzenia” zastępuje się wyrazem „wykonywania”;

2) w art. 1 w pkt 6, w art. 28 ust. 24 otrzymuje brzmienie:

„24. Decyzja, o której mowa w ust. 23, podlega natychmiastowemu wykonaniu.”;

3) w art. 1 w pkt 7, w art. 28d w ust. 4 i 7 wyrazy „środka substytucyjnego” zastępuje się wyrazami „produktu leczniczego”;

4) w art. 1 w pkt 7, w art. 28d w ust. 6 skreśla się wyrazy „do osobistego stosowania”;

5) w art. 1 w pkt 7, w art. 28d:

a)w ust. 7 wyrazy „nieprzekraczający 14 dni” zastępuje się wyrazami „niedłuższy niż 14 dni”,

b)w ust. 8 wyrazy „do 14 dni” zastępuje się wyrazami „niedłuższy niż 14 dni”;

6) w art. 1 w pkt 7, w art. 28g:

a)ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1. Pacjent nie może być objęty jednocześnie więcej niż jednym programem leczenia substytucyjnego lub leczeniem substytucyjnym w ramach ordynacji lekarskiej prowadzonej przez lekarza, o którym mowa w art. 4 pkt 7 lit. b.”,

b)w ust. 2 dodaje się zdanie pierwsze w brzmieniu:

„Centrum prowadzi Wykaz.”;

7) dodaje się art. 4a w brzmieniu:

„Art. 4a. W ustawie z dnia 11 września 2015 r. o zdrowiu publicznym (Dz. U. z 2026 r. poz. 149) w art. 8b w ust. 2 pkt 22 otrzymuje brzmienie:

„22)prowadzenie krajowego systemu informacji o alkoholu, środkach odurzających, substancjach psychotropowych, środkach zastępczych oraz nowych substancjach psychoaktywnych, a także monitorowanie działań, które są podejmowane na rzecz rozwiązywania problemów alkoholowych i przeciwdziałania narkomanii na poziomie krajowym i międzynarodowym, w szczególności:

a)pełnienie roli ośrodka krajowego, o którym mowa w art. 33 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1322 z dnia 27 czerwca 2023 r. w sprawie Agencji Unii Europejskiej ds. Narkotyków (EUDA) i uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1920/2006 (Dz. Urz. UE L 166 z 30.06.2023, str. 6),

b)współpraca z Agencją Unii Europejskiej do spraw Narkotyków oraz Europejską Siecią Informacji o Narkotykach i Narkomanii (Reitox);”.”;

8) w art. 6 w ust. 1 wyrazy „zezwoleniami na leczenie substytucyjne” zastępuje się wyrazami „zezwoleniami na prowadzenie leczenia substytucyjnego w ramach programu leczenia substytucyjnego”;

9) w art. 7 wyrazy „art. 28g ust. 1” zastępuje się wyrazami „art. 28g ust. 2”.

MARSZAŁEK SENATU

Małgorzata KIDAWA-BŁOŃSKA

uzasadnienie

Na posiedzeniu w dniu 25 czerwca 2026 r. Senat rozpatrzył ustawę o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz niektórych innych ustaw i uchwalił do niej 9 poprawek.

W związku z tym, że dodawane do art. 24 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii przepisy ust. 4a i 4b posługują się sformułowaniem „wykonywanie zadań”, należało dokonać zmiany w art. 24 ust. 4b w końcowej części tej jednostki redakcyjnej, w celu zachowania konsekwencji terminologicznej w ramach przepisu. Zgodnie z § 10 Zasad techniki prawodawczej (zwanych dalej „ZTP”) do oznaczenia jednakowych pojęć używa się jednakowych określeń, a różnych pojęć nie oznacza się tymi samymi określeniami. Mając powyższe na względzie, uchwalono poprawkę nr 1.

Zgodnie z ust. 24 dodawanym do art. 28 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii decyzji o cofnięciu zezwolenia na prowadzenie leczenia substytucyjnego przez podmiot leczniczy wydanej przez marszałka województwa albo Dyrektora Generalnego Służby Więziennej, nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Przepis art. 108 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przewiduje, że decyzji może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności (fakultatywnie), gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. W myśl art. 108 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego rygor natychmiastowej wykonalności może być nadany decyzji również po jej wydaniu. W tym przypadku organ wydaje postanowienie, na które służy stronie zażalenie.

Przepis art. 130 § 3 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego przewiduje natomiast instytucję natychmiastowej wykonalności decyzji administracyjnej z mocy ustawy. Zgodnie z dobrymi praktykami legislacyjnymi), w przypadku gdy jest konieczne wprowadzenie przepisu przewidującego natychmiastową wykonalność decyzji administracyjnej, nie powinien on być formułowany jako przepis nakładający na organ administracji publicznej obowiązek nadawania decyzji klauzuli natychmiastowej wykonalności, lecz jako przepis nakładający natychmiastową wykonalność decyzji administracyjnej z mocy ustawy.

W związku z tym, że intencją ustawodawcy jest, aby decyzje określonego typu podlegały natychmiastowemu wykonaniu, należy wyrazić to w sposób jednoznaczny, używając sformułowania: „decyzja (…) podlega natychmiastowemu wykonaniu”. Warto zwrócić uwagę, że ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii konsekwentnie posługuje się właśnie taką formułą (por. art. 39 ust. 3, art. 40a ust. 15, art. 52a ust. 2). Wyjątkiem jest art. 51a ust. 3, w którym zastosowano nieprecyzyjne i nieprawidłowe sformułowanie. Uwzględniając powyższe, Senat uchwalił poprawkę nr 2.

W art. 28d w ust. 4 i 7 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii posłużono się określeniem „środek substytucyjny”, podczas gdy w innych przepisach konsekwentnie używa się określenia „produkt leczniczy”. W związku z § 10 ZTP, zgodnie z którym do oznaczenia jednakowych pojęć używa się jednakowych określeń, a różnych pojęć nie oznacza się tymi samymi określeniami, Senat postanowił ujednolicić terminologię ustawy i uchwalił w tym celu poprawkę nr 3.

W przepisie art. 28d ust. 6 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii posłużono się sformułowaniem „wydanie produktu leczniczego (…) do osobistego stosowania”, przy czym jest to jedyny przepis w ustawie, w którym pojawia się takie określenie. Nowelizacja, odnosząc się do sytuacji, w której pacjent przyjmuje produkt leczniczy w ramach leczenia substytucyjnego poza podmiotem leczniczym, stanowi o „przyjmowaniu produktu leczniczego przez pacjenta poza podmiotem leczniczym bez obecności lekarza, pielęgniarki lub farmaceuty” (por. art. 28d ust. 3 i 4). W związku z tym, że w art. 28d ust. 6, który dotyczy podjęcia decyzji o wydaniu pacjentowi produktu leczniczego do stosowania poza podmiotem leczniczym, znalazło się odesłanie do ust. 3 i 4, nie ma przeszkód, aby wyeliminować z tego przepisu sformułowanie „do osobistego stosowania”. Nie ma bowiem wątpliwości, w jakich okolicznościach kierownik programu leczenia substytucyjnego albo wyznaczony przez niego lekarz będą mogli podjąć decyzję o wydaniu pacjentowi produktu leczniczego. Nie budzi również wątpliwości, że pacjent, któremu wydano produkt leczniczy będzie stosował ten produkt osobiście. Uwzględniając powyższe, uchwalono poprawkę nr 4.

Z kolei w art. 28d w ust. 5, 7 i 8 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, formułując przepisy wskazujące okresy czasowe stosowania produktów leczniczych, zastosowano odmienną terminologię – w ust. 5 jest mowa o okresie „niedłuższym niż 7 dni”, w ust. 7 o okresie „nieprzekraczającym 14 dni”, a w ust. 8 o okresie „do 14 dni”. Mając na uwadze wspomniany wyżej § 10 ZTP oraz dodatkowo § 5 pkt 4 ZTP (podobną treść należy wyrażać podobnie), Senat stanął na stanowisku, że dodawane przepisy – w zakresie w jakim wyznaczają maksymalny okres – powinny być sformułowane w taki sam sposób. W związku z powyższym, uchwalono poprawkę nr 5.

W ocenie Senatu przepis art. 28g ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii został sformułowany w sposób, który utrudnia odkodowanie norm prawnych w nim zawartych. Jak ustalono, jego celem jest wykluczenie możliwości udziału jednego pacjenta w tym samym czasie w kilku formach (rodzajach) leczenia substytucyjnego. Zgodnie z § 5 pkt 1 ZTP przepis powinien jednoznacznie wyrażać intencję prawodawcy (powinien być precyzyjny). Ponadto, przepis art. 28g ust. 1 zawiera elementy dwóch różnych norm prawnych. Po pierwsze, wprowadza zakaz udziału pacjenta w tym samym czasie w więcej niż jednym programie leczenia substytucyjnego lub leczeniu substytucyjnym w ramach ordynacji lekarskiej. Po drugie zaś, nakłada on na Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom obowiązek prowadzenia Centralnego Wykazu Osób Objętych Leczeniem Substytucyjnym (określa zadanie Centrum w tym zakresie). Mając na względzie różne charaktery tych norm (materialnoprawna i ustrojowa) oraz fakt, że normy te mają różnych adresatów, należało skorygować użytą w przepisie technikę. Przepis art. 28g ust. 1 powinien regulować problematykę odnoszącą się do pacjenta, zaś kwestię dotyczącą prowadzenia Wykazu należy przenieść do ust. 2 tego artykułu. Dodatkowo mając na względzie całokształt regulacji zawartych w dodawanym art. 28g, należy zrezygnować z określenia w ustawie celu prowadzenia Wykazu. Cel ten jest bowiem oczywisty. Wykaz jest narzędziem do weryfikacji, czy pacjent objęty jest leczeniem substytucyjnym. Dążąc do wyeliminowania ewentualnych wątpliwości interpretacyjnych, Senat zaproponował przeredagowanie przepisów w sposób określony w poprawce nr 6. Poprawka nr 9 jest jej konsekwencją.

Modyfikacja art. 44c ust. 11 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii sprowadza się do zmiany nazwy Europejskiego Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii na Agencję Unii Europejskiej do spraw Narkotyków, w związku z wejściem w życie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1322 z dnia 27 czerwca 2023 r. w sprawie Agencji Unii Europejskiej ds. Narkotyków (EUDA) i uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1920/2006. Senat zwrócił jednak uwagę, że w art. 44c ust. 11 znajduje się odesłanie do art. 8b ust. 2 pkt 22 lit. b ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zdrowiu publicznym. W art. 8b ust. 2 pkt 22 wskazuje się, że do zadań Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom należy w szczególności pełnienie roli punktu obserwacyjnego (Focal Point) Europejskiego Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii oraz współpraca z Europejskim Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii oraz Europejską Siecią Informacji o Narkotykach i Narkomanii (Reitox). W celu zapewnienia spójności systemowej należy dokonać odpowiedniej zmiany nomenklatury również w art. 8b ust. 2 pkt 22 lit. a i b ustawy o zdrowiu publicznym. Dodatkowo trzeba zwrócić uwagę, że w aktualnym rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1322, nie ma mowy o punkcie obserwacyjnym (Focal Point), o którym stanowi art. 8b ust. 2 pkt 22 lit. a. Zgodnie z art. 33 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1322, każde państwo uczestniczące wyznacza jeden ośrodek krajowy, ustanowiony w drodze odpowiednich krajowych środków prawnych lub administracyjnych na stałe i mający wyraźnie określony mandat. Skoro ośrodek krajowy, o którym mowa w art. 33 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1322 jest odpowiednikiem dotychczasowego punktu obserwacyjnego (Focal Point), należy skorygować terminologię art. 8b ust. 2 pkt 22 ustawy o zdrowiu publicznym również w tym zakresie. W tym celu uchwalono poprawkę nr 7.

Przepis art. 6 ust. 1 wymaga z kolei korekty terminologicznej w celu dostosowania go do nowego brzmienia art. 28 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, który odnosząc się do zezwoleń nazywa je „zezwoleniami na prowadzenie leczenia substytucyjnego w ramach programu leczenia substytucyjnego”, a nie „zezwoleniami na leczenie substytucyjne” (zob. § 10 ZTP). Uwzględniając powyższe uchwalono poprawkę nr 8.