Uchwała Senatu w sprawie ustawy o zmianie ustawy o samorządzie gminnym.

UCHWAŁA

SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

z dnia 6 sierpnia 2026 r.

w sprawie ustawy o zmianie ustawy o samorządzie gminnym

Senat, po rozpatrzeniu uchwalonej przez Sejm na posiedzeniu w dniu 31 lipca 2026 r. ustawy o zmianie ustawy o samorządzie gminnym, wprowadza do jej tekstu następujące poprawki:

1) w art. 1 w pkt 2 lit. a otrzymuje brzmienie:

„a)w ust. 2 po zdaniu pierwszym dodaje się zdanie w brzmieniu:

„Członków zarządu wybiera rada dzielnicy (osiedla) spośród kandydatów mających prawo wybieralności do rady gminy, na obszarze której położona jest jednostka pomocnicza.”,”;

2) w art. 1 w pkt 2 lit. b otrzymuje brzmienie:

„b)w ust. 4 uchyla się zdanie drugie,”;

3) w art. 1 w pkt 2 w lit. c, ust. 5 otrzymuje brzmienie:

„5. Członkowie rady dzielnicy (osiedla) i zarządu osiedla, w którym organem uchwałodawczym jest ogólne zebranie mieszkańców, wybierani są w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów mających prawo wybieralności do rady gminy, na obszarze której położona jest jednostka pomocnicza, przez stałych mieszkańców odpowiednio dzielnicy albo osiedla uprawnionych do głosowania.”.

MARSZAŁEK SENATU

Małgorzata KIDAWA-BŁOŃSKA

uzasadnienie

Senat, po rozpatrzeniu uchwalonej przez Sejm na posiedzeniu w dniu 31 lipca 2026 r. ustawy o zmianie ustawy o samorządzie gminnym, proponuje wprowadzenie do jej tekstu 3 poprawek. Senat proponuje przyjęcie poprawek, które doprecyzują i ujednolicą rozwiązania przyjęte w ustawie w zakresie wymagań stawianych kandydatom na członków organów jednostek wykonawczych.

Wymóg zachowania konsekwencji terminologicznej prowadzi do konieczności dookreślenia, kto jest adresatem zmian dotyczących wyborów do jednostek pomocniczych. Ustawa wskazuje bądź członków poszczególnych organów (członkowie rady sołeckiej, członkowie rady dzielnicy, członkowie zarządu osiedla, jeżeli w jednostce pomocniczej nie wybiera się rady osiedla – zmieniane art. 36 ust. 2, art. 37 ust. 5 ustawy o samorządzie gminnym), bądź też organ in pleno (zarząd dzielnicy, zarząd osiedla – zmieniane art. 37 ust. 2 i 4 ustawy o samorządzie gminnym). Mając na względzie, że procedura wyborcza ma charakter indywidualny i służy wyłonieniu poszczególnych członków organu kolegialnego (zarządu, rady), doprecyzowano, że wymagania wprowadzone ta ustawą dotyczą poszczególnych członków organów. Ponadto – w celu zapewnienia spójności rozwiązań ustawowych –doprecyzowano przesłanki biernego prawa wyborczego w art. 37 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, tak aby odpowiadała ona wymaganiom w zakresie prawa wybieralności kierowanym wobec kandydatów do innych organów jednostek pomocniczych, tj. powiązano prawo wybieralności z gminą, na obszarze której znajduje się dana jednostka pomocnicza. Zatem kandydat na członka zarządu dzielnicy albo osiedla powinien posiadać prawo wybieralności do rady gminy, na obszarze której znajduje się ta dzielnica albo osiedle (poprawka nr 1).

Poprawka nr 2 porządkuje regulację dotyczącą osiedli, w których organami są: ogólne zebranie mieszkańców jako organ uchwałodawczy oraz zarząd jako organ wykonawczy. Ze względu na fakt, iż kwestie wybierania członków zarządu tego osiedla zostały uregulowane w dodawanym art. 37 ust. 5, zdaniem Izby konieczne jest dokonanie zmiany w ust. 4 tego artykułu, aby uniknąć niejasności, kto jest uprawniony do wybrania zarządu osiedla – ogólne zebranie mieszkańców czy stali mieszkańcy osiedla uprawnieni do głosowania.

Poprawka nr 3 porządkuje terminologię i spójniki w przepisie, który dotyczy zasad przeprowadzania wyborów członków rady dzielnicy, członków rady osiedla oraz członków zarządu osiedla, w którym nie wybiera się rady osiedla. W związku z tym, że zasady wybierania określone w tym przepisie mają dotyczyć kandydatów wybieranych do każdego z tych organów, konieczne jest zastąpienie spójnika rozłącznego „lub” spójnikiem łącznym „i”. Ponadto konieczne jest prawidłowe, zgodne z terminologią przyjętą w ustawie o samorządzie gminnym (art. 37 ust. 4), przywołanie osiedla, którego dotyczy ten przepis (tj. osiedla, w którym statut ustala, że organem uchwałodawczym jest ogólne zebranie mieszkańców). Ujednolicono także terminologię stosowaną przy formułowaniu przesłanki biernego prawa wyborczego („na obszarze której położone jest sołectwo”, „na której obszarze znajduje się jednostka pomocnicza”) przyjmując jako wzór art. 36 ust. 2.