Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług.

Warszawa, 23 września 2026 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja Prezes Rady Ministrów RM-0610-149-26

Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Szanowny Panie Marszałku, na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przedstawiam Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej projekt ustawy

- o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług. Do prezentowania stanowiska Rządu w tej sprawie w toku prac parlamentarnych został upoważniony Minister Finansów i Gospodarki.

Z poważaniem Donald Tusk /podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/ Projekt U S T AWA

z dnia

o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług

Art. 1. W ustawie z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2025 r. poz. 775, z późn. zm.1)) w załączniku nr 10 w poz. 17 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) napoje bezalkoholowe o objętościowej mocy alkoholu nieprzekraczającej 0,0 % objętości, w których udział masowy soku owocowego, warzywnego lub owocowo-warzywnego wynosi niemniej niż 20 % składu surowcowego – z wyłączeniem:

a) piwa bezalkoholowego o objętościowej mocy alkoholu 0,0 % (CN 2202 91),

b) innych niż wymienione w lit. a napojów bezalkoholowych powstałych w procesie dealkoholizacji lub zatrzymania fermentacji alkoholowej, o objętościowej mocy alkoholu 0,0 %,

c) napojów z dodatkiem kofeiny lub tauryny,”.

Art. 2. Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2027 r.

1) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2025 r. poz. 894, 896, 1203, 1541 i 1811 oraz z 2026 r. poz. 507 i 846.

UZASADNIENIE

W niniejszym projekcie proponuje się zmiany w ustawie z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług1), zwanej dalej „ustawą o VAT”, dotyczące opodatkowania określonej kategorii napojów bezalkoholowych.

Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami ustawy o VAT napoje co do zasady objęte są podstawową stawką VAT. Obniżona stawka VAT w wysokości 5 % ma zastosowanie m.in. do napojów bezalkoholowych, w których udział masowy soku owocowego, warzywnego lub owocowo-warzywnego wynosi niemniej niż 20 % składu surowcowego2).

Taki sposób opodatkowania VAT napojów obowiązuje od wielu lat, podobne zasady obowiązywały również przed wprowadzeniem tzw. nowej matrycy stawek VAT 3), która wprowadziła zmiany w systemie stawek VAT. Stawką VAT w wysokości 5 % objęte były zatem już wcześniej określone napoje bezalkoholowe, w których udział masowy soku owocowego, warzywnego lub owocowo-warzywnego wynosił nie mniej niż 20 % składu surowcowego. Celem takiego rozwiązania było preferencyjne opodatkowanie napojów zawierających komponent owocowo-warzywny w porównaniu do napojów zawierających głównie cukier czy sztuczne barwniki.

Z przeprowadzonych analiz wynika jednak, że ww. grupa napojów obejmuje również napoje, co do których nie ma uzasadnienia, aby były one objęte stawką preferencyjną. Dotyczy to napojów bezalkoholowych, które są „odpowiednikami” napojów alkoholowych (tzw. napoje No/Low) czy napojów energetyzujących. Oferta handlowa takich napojów uległa ostatnio znacznemu rozszerzeniu.

Rzecznik Praw Dziecka sygnalizuje4), że w Polsce nie jest prowadzona skuteczna polityka na rzecz wychowania w trzeźwości i przeciwdziałania alkoholizmowi, zwłaszcza w zakresie ochrony małoletnich przed negatywnymi skutkami szkodliwego spożywania alkoholu. Jak wskazuje Rzecznik, systemowe ujęcie unormowań mających na celu minimalizację, Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2025 r., poz. 775, z późn. zm.). Poz. 17 załącznika nr 10 w związku z art. 41 ust. 2a ustawy o VAT. Nowa matryca stawek VAT stosowana od 1 lipca 2020 r. została wprowadzona ustawą z dnia 9 sierpnia 2019 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1751, z późn. zm.). Pismo Rzecznika Praw Dziecka nr ZZS.422.10.2025.KS z 12 kwietnia 2025 r. skierowane do Ministra Zdrowia oraz Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi https://brpd.gov.pl/2025/04/12/dostep-dzieci-do-napojow-bezalkoholowych-to-rodzi-niepokoj/.

ograniczenie czy eliminację określonych negatywnych skutków szkodliwego spożywania alkoholu powinno mieć charakter kompleksowy i wymaga działań międzyresortowych. Aktywność w obszarze tej polityki nie może być sprowadzana wyłącznie do działań i realizacji zadań przez ministra właściwego do spraw zdrowia. Wpływ na ten obszar mają również bezpośrednio inne naczelne organy państwa.

W tym kontekście nie sposób nie zauważyć, że w Polsce coraz większą popularnością cieszy się segment napojów bezalkoholowych, takich jak w szczególności piwo bezalkoholowe, ale też wino bezalkoholowe itp. Jak wynika z analizy NielsenIQ za 2024 r., segment piw bezalkoholowych odnotował znaczący wzrost sprzedaży (o około 17 % ilościowo i wartościowo), podczas gdy cały rynek piwa skurczył się o niemal 2 %. Obecnie piwa bezalkoholowe stanowią 7,5 % rynku i przynoszą ponad 1,7 mld złotych przychodu rocznie. Drugą kategorią, gdzie popularnością cieszy się wariant bezalkoholowy, są wina musujące. Jak podaje NielsenIQ, w 2024 r. ich sprzedaż zarówno wartościowa, jak i ilościowa, wzrosła o ponad 50 %, stanowiąc już 5 % sprzedaży wszystkich win musujących5).

Produkty typu piwo bezalkoholowe czy wino bezalkoholowe (do 0,5 % zawartości alkoholu) mogą być bez przeszkód prawnych6) nabywane i spożywane przez dzieci, co jest wątpliwe pod względem etycznym., Nie ma także żadnego uzasadnienia dla swoistego oswajania małoletnich z piciem tego typu napojów – jest to niewskazane w kontekście skuteczności działań profilaktycznych na rzecz ograniczania spożywania alkoholu.

Z perspektywy zdrowia publicznego każda ilość alkoholu może mieć znaczenie, w szczególności w odniesieniu do dzieci, młodzieży, kobiet w ciąży oraz osób, które z powodów zdrowotnych lub terapeutycznych nie powinny spożywać alkoholu. Wyłączenie napojów zawierających nawet śladowe ilości alkoholu z preferencji podatkowej wpisuje się w obowiązujące rekomendacje zdrowotne, zgodnie z którymi nie istnieje bezpieczny poziom spożycia alkoholu7). https://www.pap.pl/aktualnosci/piwo-i-wino-bez-procentow-podbijaja-rynek-eksperci-uwazaja-ze-nowy-trend; https://foodfakty.pl/polacy-coraz-czesciej-wybieraja-piwo-bezalkoholowe

Art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2023 r. poz. 2151) stanowi, że napojem alkoholowym w rozumieniu niniejszej ustawy jest produkt przeznaczony do spożycia zawierający alkohol etylowy pochodzenia rolniczego w stężeniu przekraczającym 0,5 % objętościowych alkoholu. Z tego przepisu bezsprzecznie wynika zatem, że wszystkie pozostałe napoje, w tym piwa, wina – w których zawartość alkoholu w całkowitej objętości jest niższa niż 0,5 %, w świetle prawa będą napojami bezalkoholowymi, a tym samym nie obejmują ich przepisy ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. https://www.who.int/europe/news/item/04-01-2023-no-level-of-alcohol-consumption-is-safe-for-our-health Produkty bezalkoholowe i niskoalkoholowe stają się coraz bardziej dostępne i popularne jako alternatywa dla tradycyjnych napojów alkoholowych. Z przeglądu literatury dotyczącego spożywania napojów niskoalkoholowych i bezalkoholowych przez osoby z zaburzeniami związanymi z nadmiernym piciem alkoholu wynika, że brakuje wystarczających dowodów, aby jednoznacznie wskazać zalecenia dotyczące spożycia tych produktów przez osoby z zaburzeniami spożycia alkoholu, osoby pijące ryzykownie i szkodliwie. Stwierdzono, że głód alkoholu wzrasta po spożyciu napojów niskoalkoholowych i bezalkoholowych, a ten wzrost koreluje z nasileniem uzależnienia od alkoholu. Wreszcie osoby pijące dużo alkoholu mają tendencję do spożywania napojów No/Low w połączeniu z regularnym spożyciem alkoholu, a nie jako element regularnych wzorców picia.

Piwo bezalkoholowe o objętościowej mocy alkoholu 0,0 % pomimo braku zawartości alkoholu bardzo często zachowuje nazwę, smak, zapach, a etykieta na opakowaniu – szatę graficzną charakterystyczne dla napojów alkoholowych. Jego szeroka dostępność oraz „normalizowanie” marki piwnej w wariancie bezalkoholowym mogą sprzyjać utrwalaniu określonych wzorców konsumenckich wśród dzieci i młodzieży. Choć produkt nie zawiera alkoholu, jednak jako napój z dodatkiem soku owocowego może stać się atrakcyjną formą dla młodszych odbiorców.

To samo dotyczy napojów winiarskich (np. wino, cydr czy perry) o objętościowej mocy alkoholu 0,0 %, które obok piwa 0,0% są napojami z tej kategorii produktów najbardziej kojarzącymi się z napojami alkoholowymi.

Podwyższenie stawki VAT na napoje o objętościowej mocy alkoholu przekraczającej 0,0 % oraz niektóre napoje o objętościowej mocy alkoholu 0,0 % – piwo bezalkoholowe i inne niż piwo napoje bezalkoholowe powstałe w procesie dealkoholizacji lub zatrzymania fermentacji alkoholowej – wpisuje się w realizację odpowiedzialnej polityki społecznej państwa, w szczególności w obszarze ochrony dzieci i młodzieży oraz kształtowania właściwych nawyków konsumenckich. Produkty te, mimo braku alkoholu lub niewielkiej ilości alkoholu w swoim składzie (która nie wpływa na zmianę ich statusu klasyfikacyjnego jako napojów bezalkoholowych), często odwołują się do estetyki, nazewnictwa i wzorców charakterystycznych dla napojów alkoholowych, co może sprzyjać normalizacji ich spożywania już od najmłodszych lat.

Projektowana zmiana pozostaje spójna z celami państwowej polityki zdrowotnej oraz działań ukierunkowanych na ograniczanie negatywnych skutków spożycia alkoholu. Preferencje podatkowe nie powinny pośrednio wspierać produktów, które – choć formalnie klasyfikowane jako bezalkoholowe – zawierają alkohol lub związane są wizerunkowo z alkoholem i mogą wpływać na zachowania konsumenckie w sposób sprzeczny z deklarowanymi celami ochrony zdrowia publicznego.

Dostęp osób poniżej 18. roku życia do napojów, które zawierają nawet śladowe ilości alkoholu, powinien być ograniczany (np. przez ograniczony dostęp fizyczny czy znakowanie opakowań, np. wskazanie, iż nie są to produkty przeznaczone dla osób małoletnich). Niezależnie od istniejącego braku ograniczenia w dostępności tych napojów do spożycia przez małoletnich, nie ma uzasadnienia, aby napoje o objętościowej mocy alkoholu przekraczającej 0,0 % czy piwo, bądź inne napoje bezalkoholowe o objętościowej mocy alkoholu 0,0 % (takie jak wino, cydr lub perry), korzystały z preferencji podatkowych.

Odnośnie do napojów energetyzujących należy zauważyć, że zgodnie z ustawą z dnia 11 września 2015 r. o zdrowiu publicznym8) zabrania się sprzedaży napojów z dodatkiem kofeiny lub tauryny osobom poniżej 18. roku życia, a także na terenie jednostek systemu oświaty i w automatach.

Przepis ten został wprowadzony poselskim projektem ustawy nowelizującej, który rząd zaopiniował pozytywnie, wskazując na niekorzystny wpływ spożywania takich napojów na samopoczucie i zdrowie młodych ludzi9).

W stanowisku rządu do tego projektu wskazano, że według opublikowanych danych10) 19– 29 % młodych ludzi po spożyciu napojów energetyzujących odczuwa niekorzystne objawy, głównie kołatanie serca, ból głowy, poczucie silnego rozbicia. Wśród działań niepożądanych wymienia się także podenerwowanie, silny stres, trudności ze skupieniem. Według niektórych badań nadmierne spożycie napojów energetyzujących zwiększa ryzyko arytmii serca, w tym także u dzieci.

Zauważono także, że napoje energetyzujące są wybierane przez młodzież coraz chętniej. Wyniki badania ankietowego nastolatków (n = 2629; wiek 12–20 lat, średnia 15 lat) wskazują, że 67 % nastolatków spożywało napoje energetyzujące, w tym 16 % dość często11). Dz. U. z 2026 r. poz. 149. https://www.sejm.gov.pl/Sejm9.nsf/druk.xsp?nr=3258 Raport EFSA - https://www.efsa.europa.eu/en/supporting/pub/en-394 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26184263 W artykule opracowanym przez Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej w ramach realizacji Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021–202512) podkreślono, iż zgromadzone dane wskazują, że po spożyciu napojów energetyzujących 20–30 % młodych ludzi odczuwa niekorzystne objawy, głównie kołatanie serca, ból głowy, poczucie silnego rozbicia, ale literatura naukowa opisuje także znacznie groźniejsze skutki. W USA, Wielkiej Brytanii i Hiszpanii notowano przypadki zawału serca, a nawet zgonów, spowodowanych prawdopodobnie dużym spożyciem tych napojów przez kilka dni. W Polsce miał również miejsce przypadek śmiertelnego zatrucia z powodu spożycia napoju otrzymywanego sposobem domowym z użyciem czystej kofeiny. Prowadzone w tym obszarze badania ujawniły, że wśród dzieci spożywających takie napoje raz w tygodniu lub częściej w porównaniu do dzieci niepijących lub pijących je bardzo rzadko częstsze są przypadki bólów głowy, bólów żołądka, problemów ze snem. W odniesieniu do zdrowia psychicznego wyniki badań są niespójne, ale według niektórych z nich młodzież pijąca napoje energetyzujące częściej bywa rozdrażniona, ma trudności ze skupieniem, a nawet stany lękowe. W świetle stanowiska ekspertów z Wielkiej Brytanii dzieci pijące napoje energetyzujące kilka razy w tygodniu mają gorsze samopoczucie i problemy z nauką. W badaniu dotyczącym spostrzeżeń nauczycieli na temat zachowania uczniów po spożyciu takich napojów 90 % z nich podała, że dzieci są nadpobudliwe i trudne w zachowaniu. Jednocześnie wszyscy eksperci podkreślają, że częste ignorowanie zmęczenia organizmu i niedoborów snu oraz sięganie po napoje energetyzujące, jako po środek zaradczy, może mieć poważne konsekwencje zdrowotne. Kolejnym niepokojącym sygnałem są dane, że dzieci pijące takie napoje szybciej sięgają po alkohol i papierosy. W jednym z badań aż 59 % dzieci w wieku 13–14 lat, które piją napoje energetyzujące co najmniej raz w tygodniu, miało już kontakt z alkoholem, a 40 % próbowało palenia tytoniu, podczas gdy wśród dzieci niepijących dotyczyło to odpowiednio 29 % i 10 %.

Mając powyższe na uwadze, należy podkreślić, że odpowiedzialna polityka fiskalna może pełnić funkcję nie tylko dochodową, ale również prewencyjną i edukacyjną, wspierając działania na rzecz zdrowia publicznego i odpowiedzialnych postaw społecznych. https://ncez.pzh.gov.pl/abc-zywienia/zasady-zdrowego-zywienia/rosnace-spozycie-napojow-energetyzujacych-rosnacy-problem-zdrowia-publicznego-na-swiecie/ W kontekście zatem odpowiedzialnej polityki społecznej i zdrowotnej, wobec wysokich kosztów społeczno-ekonomicznych wynikających ze szkodliwego wpływu spożywania wskazanych napojów, nie ma uzasadnienia dla preferencji w podatku VAT.

Obecnie obniżoną stawką podatku VAT w wysokości 5 % opodatkowane są m.in. sklasyfikowane wg Nomenklatury scalonej w grupowaniu CN 2202 napoje bezalkoholowe, w których udział masowy soku owocowego, warzywnego lub owocowo-warzywnego wynosi nie mniej niż 20 % składu surowcowego, w tym:

• napoje bezalkoholowe o objętościowej mocy alkoholu równej i przekraczającej 0,0 % (o zawartości do 0,5 % alkoholu),

• napoje energetyzujące – napoje z dodatkiem kofeiny lub tauryny.

Natomiast tego rodzaju napoje sprzedawane w ramach usługi gastronomicznej (sklasyfikowanej w grupowaniu PKWiU 56 Usługi związane z wyżywieniem) podlegają opodatkowaniu stawką VAT 8 %13).

Niniejszy projekt przewiduje podwyższenie stawki VAT na zawierające w swoim składzie co najmniej 20 % soku owocowego, warzywnego lub owocowo-warzywnego:

• napoje bezalkoholowe, w tym piwo bezalkoholowe, o objętościowej mocy alkoholu przekraczającej 0,0 %,

• piwo bezalkoholowe o objętościowej mocy alkoholu 0,0 %,

• inne niż piwo napoje bezalkoholowe powstałe w procesie dealkoholizacji lub zatrzymania fermentacji alkoholowej, o objętościowej mocy alkoholu 0,0 %,

• napoje z dodatkiem kofeiny lub tauryny,

z 5 % do 23 % (sprzedawane w obrocie handlowym) oraz z 8 % do 23 % (sprzedawane w ramach usługi gastronomicznej).

Wskazać należy, że zgodnie z uwagą 3. do działu CN 22 (Napoje bezalkoholowe, alkoholowe i ocet), w pozycji CN 2202 określenie „napoje bezalkoholowe” oznacza napoje o objętościowej

Art. 41 ust. 12f w związku z art. 146ef ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT. mocy alkoholu nieprzekraczającej 0,5 % objętości. W świetle powyższego podkreślenia wymaga, że ponieważ w CN pod pojęciem „bezalkoholowe” należy rozumieć wszystkie napoje o objętościowej mocy alkoholu nieprzekraczającej 0,5 % objętości, projektowane wyłączenie ze stawki obniżonej VAT dotyczy napojów, które zawierają powyżej 0,0 % do 0,5 % alkoholu.

Dodatkowo, ze względu na skalę popularności, udział w rynku oraz silne powiązanie wizerunkowe z segmentem alkoholu, ze stawki obniżonej wyłączone zostały także napoje zawierające w swoim składzie co najmniej 20 % soku owocowego, warzywnego lub owocowo-warzywnego: piwo bezalkoholowe oraz inne niż piwo napoje bezalkoholowe powstałe w procesie dealkoholizacji lub zatrzymania fermentacji alkoholowej (np. wino czy cydr) – nie tylko o zawartości alkoholu powyżej 0,0 % objętości, ale także o zawartości alkoholu równej 0,0 % objętości.

Ze stawki obniżonej będą również wyłączone napoje energetyzujące, tj. napoje, do których zostały dodane kofeina lub tauryna, niezależnie od dodanych ilości.

Podkreślić należy, że obecnie tego typu napoje bezalkoholowe (w tym również w rodzaju: piwo, wino, cydr czy napoje energetyzujące) zawierające mniej niż 20 % soku z owoców czy warzyw objęte są stawką podstawową. Projektowane rozwiązanie spowoduje zatem jednakowe opodatkowanie VAT wszystkich napojów zawierających alkohol.

Termin wejścia w życie ustawy (art. 2 projektu ustawy)

W art. 2 projektu określono termin wejścia w życie przepisów ustawy. Zgodnie z nim ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2027 r.

Projekt ustawy nie przewiduje wprowadzenia odrębnych przepisów przejściowych, regulujących zasady stosowania dotychczasowych i nowych stawek VAT. Kwestie zastosowania właściwych stawek VAT w przypadku ich zmiany zostały już w sposób kompleksowy uregulowane w obowiązujących przepisach art. 41 ust. 14a–14g ustawy o VAT.

Ocena przewidywanego wpływu projektowanej regulacji na działalność mikroprzedsiębiorców oraz małych i średnich przedsiębiorców

Podwyższenie stawki VAT na wskazane wyżej napoje bezalkoholowe o objętościowej mocy alkoholu przekraczającej 0,0 %, piwo bezalkoholowe o objętościowej mocy alkoholu 0,0 %, inne niż piwo napoje bezalkoholowe powstałe w procesie dealkoholizacji lub zatrzymania fermentacji alkoholowej, o objętościowej mocy alkoholu 0,0 % (takie jak wino czy cydr) oraz napoje z dodatkiem kofeiny lub tauryny – zawierające w swoim składzie min. 20 % soku owocowego, warzywnego lub owocowo-warzywnego może – w zależności od sytuacji ekonomicznej, w tym oferty handlowej czy strategii sprzedaży danego przedsiębiorstwa – spowodować podwyższenie cen ww. towarów. W przypadku zmiany preferencji zakupowych konsumentów podwyżka stawki VAT może mieć również negatywny wpływ na wolumen sprzedaży wskazanych towarów, a, co za tym idzie, także na osiągane w tym zakresie dochody. Z uwagi jednak na konsumpcyjny charakter podatku VAT, który z założenia obciąża finalnych konsumentów towarów i usług, pozostając neutralnym dla podatników dokonujących sprzedaży opodatkowanej, nie można jednoznacznie oszacować skutków dla przedsiębiorców, zwłaszcza że popyt konsumpcyjny może się w takim przypadku przenieść na inne produkty oferowane przez tych przedsiębiorców, łagodząc lub niwelując ewentualny spadek popytu na towary, dla których wycofuje się preferencyjną stawkę podatku.

Zmiana stawki VAT na ww. towary będzie wiązała się z koniecznością dokonania przeglądu asortymentu oraz zmian w systemach księgowych firm związanych z przyporządkowaniem nowych stawek do oferowanych towarów/usług, jak również w kasach rejestrujących (w przypadku placówek handlowych i gastronomicznych).

Stosownie do postanowień art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2026 r. poz. 936) oraz § 52 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2026 r. poz. 404), z chwilą przekazania do uzgodnień członkom Rady Ministrów, projekt ustawy został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej Rządowego Centrum Legislacji na stronie internetowej Rządowego Centrum Legislacji, w serwisie Rządowy Proces Legislacyjny.

Projekt ustawy jest zgodny z prawem Unii Europejskiej.

Projekt ustawy nie wymaga przedstawienia właściwym instytucjom i organom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania konsultacji albo uzgodnienia.

Projektowana ustawa nie podlega notyfikacji zgodnie z trybem określonym w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. poz. 2039, z późn. zm.). Nazwa projektu Data sporządzenia Projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług 24 lipca 2026 r.

Ministerstwo wiodące i ministerstwa współpracujące Źródło: Ministerstwo Finansów Inicjatywa własna

Osoba odpowiedzialna za projekt w randze Ministra, Nr w wykazie prac legislacyjnych i Sekretarza Stanu lub Podsekretarza Stanu programowych Rady Ministrów Jarosław Neneman – Podsekretarz Stanu UD327

Kontakt do opiekuna merytorycznego projektu Tomasz Tratkiewicz, Dyrektor Departamentu Podatku od Towarów i Usług w Ministerstwie Finansów, tel.: 22 694-36-21, e-mail: sekretariatPT@mf.gov.pl OCENA SKUTKÓW REGULACJI

1. Jaki problem jest rozwiązywany? Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami ustawy o VAT1 napoje, co do zasady, opodatkowane są podstawową stawką VAT. Obniżona stawka VAT w wysokości 5 % ma zastosowanie m.in. do napojów bezalkoholowych, w których udział masowy soku owocowego, warzywnego lub owocowo-warzywnego wynosi nie mniej niż 20 % składu surowcowego2 (tego rodzaju napoje sprzedawane natomiast w ramach usługi gastronomicznej (PKWiU 56 Usługi związane z wyżywieniem) podlegają opodatkowaniu stawką VAT 8 %3). Takie opodatkowanie VAT wskazanych napojów obowiązuje od wielu lat. Podobne zasady obowiązywały również przed wprowadzeniem tzw. nowej matrycy stawek VAT4, a zatem stawką VAT w wysokości 5 % objęte były już wcześniej określone napoje bezalkoholowe, w których udział masowy soku owocowego, warzywnego lub owocowo-warzywnego wynosił nie mniej niż 20 % składu surowcowego. Celem takiego rozwiązania było preferencyjne opodatkowanie napojów zawierających komponent owocowo-warzywny w porównaniu do napojów zawierających głównie cukier czy sztuczne barwniki. Z przeprowadzonych analiz wynika jednak, że ww. grupa napojów obejmuje również napoje, co do których nie ma uzasadnienia, aby były one objęte stawką obniżoną. Dotyczy to napojów bezalkoholowych, które są „odpowiednikami” napojów alkoholowych (tzw. napoje No/Low) czy napojów energetyzujących. Oferta handlowa takich napojów uległa ostatnio znacznemu rozszerzeniu. Rzecznik Praw Dziecka sygnalizuje5, że w Polsce nie jest prowadzona skuteczna polityka na rzecz wychowania w trzeźwości i przeciwdziałania alkoholizmowi, zwłaszcza w zakresie ochrony małoletnich przed negatywnymi skutkami szkodliwego spożywania alkoholu. Jak wskazuje Rzecznik, systemowe ujęcie unormowań mających na celu minimalizację, ograniczenie czy eliminację określonych negatywnych skutków szkodliwego spożywania alkoholu powinno mieć charakter kompleksowy i wymaga działań międzyresortowych. Aktywność w obszarze tej polityki nie może być sprowadzana wyłączenie do działań i realizacji zadań przez ministra właściwego do spraw zdrowia. Wpływ na ten obszar mają również bezpośrednio inne naczelne organy państwa.

W tym kontekście nie sposób nie zauważyć, że w Polsce coraz większą popularnością cieszy się segment napojów bezalkoholowych, takich jak w szczególności piwo bezalkoholowe, ale też wino bezalkoholowe itp. Według NielsenIQ za 2024 r., segment piw bezalkoholowych odnotował znaczący wzrost sprzedaży (o ponad 17 %), podczas gdy cały rynek piwa skurczył się o niemal 2 %. Segment piw bezalkoholowych jest jedynym, który w 2024 r. odnotował dynamiczny rozwój. Wolumen sprzedaży wzrósł o 17,4 %, a wartościowo – o 16,8 %. Obecnie piwa bezalkoholowe stanowią 7,5 % rynku i przynoszą ponad 1,7 mld złotych przychodu rocznie. Drugą kategorią, gdzie popularnością cieszy się wariant bezalkoholowy, są wina musujące. Jak podaje NielsenIQ, w 2024 r. ich sprzedaż zarówno wartościowa, jak i ilościowa wzrosła o ponad 50 %, stanowiąc już 5 % sprzedaży wszystkich win musujących6. Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2025 r. poz. 775, z późn. zm.). Poz. 17 załącznika nr 10 w związku z art. 41 ust. 2a ustawy o VAT.

Art. 41 ust. 12f w związku z art. 146ef ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT. Nowa matryca stawek VAT stosowana od 1 lipca 2020 r. została wprowadzona ustawą z dnia 9 sierpnia 2019 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1751, z późn. zm.). Pismo Rzecznika Praw Dziecka nr ZZS.422.10.2025.KS z 12 kwietnia 2025 r. skierowane do Ministra Zdrowia oraz Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi https://brpd.gov.pl/2025/04/12/dostep-dzieci-do-napojow-bezalkoholowych-to-rodzi-niepokoj/. https://www.pap.pl/aktualnosci/piwo-i-wino-bez-procentow-podbijaja-rynek-eksperci-uwazaja-ze-nowy-trend; https://foodfakty.pl/polacy-coraz-czesciej-wybieraja-piwo-bezalkoholowe

Produkty typu piwo bezalkoholowe czy wino bezalkoholowe (do 0,5 % zawartości alkoholu) mogą być bez przeszkód prawnych nabywane i spożywane przez dzieci, co jest wątpliwe pod względem etycznym. Nie ma także żadnego logicznego uzasadnienia dla swoistego oswajania małoletnich z piciem tego typu napojów – wydaje się to być bardzo niebezpieczne w kontekście skuteczności działań profilaktycznych na rzecz ograniczania spożywania alkoholu. W tym kontekście podkreślić należy, że nie ma uzasadnienia, aby napoje bezalkoholowe o objętościowej mocy alkoholu przekraczającej 0,0 % (do 0,5 % alkoholu) oraz niektóre napoje zarówno o zawartości alkoholu 0,0 %, jak i powyżej – do 0,5 % (np. piwo czy wino) korzystały z preferencji podatkowych. Odnośnie do napojów energetyzujących należy zauważyć, że zgodnie z ustawą z dnia 11 września 2015 r. o zdrowiu publicznym7 zabrania się sprzedaży napojów z dodatkiem kofeiny lub tauryny8 osobom poniżej 18. roku życia, a także na terenie jednostek systemu oświaty i w automatach. Przepis ten został wprowadzony poselskim projektem ustawy nowelizującej, który Rząd zaopiniował pozytywnie, wskazując na niekorzystny wpływ spożywania takich napojów na samopoczucie i zdrowie młodych ludzi9. W kontekście odpowiedzialnej polityki społecznej i zdrowotnej nie ma uzasadnienia dla preferencji w podatku VAT dla tego rodzaju napojów.

2. Rekomendowane rozwiązanie, w tym planowane narzędzia interwencji, i oczekiwany efekt Projekt przewiduje podwyższenie stawki VAT na zawierające w swoim składzie min. 20 % soku owocowego, warzywnego lub owocowo-warzywnego:

- napoje bezalkoholowe, w tym piwo bezalkoholowe, o objętościowej mocy alkoholu przekraczającej 0,0 %,

- piwo bezalkoholowe o objętościowej mocy alkoholu 0,0 %,

- inne niż piwo napoje bezalkoholowe powstałe w procesie dealkoholizacji lub zatrzymania fermentacji alkoholowej, o objętościowej mocy alkoholu 0,0 % (np. wino czy cydr),

- napoje z dodatkiem kofeiny lub tauryny, z 5 % do 23 % (sprzedawane w obrocie handlowym) oraz z 8 % do 23 % (sprzedawane w ramach usługi gastronomicznej) .

3. Jak problem został rozwiązany w innych krajach, w szczególności krajach członkowskich OECD/UE? Przepisy dyrektywy VAT11 nadają państwom członkowskim UE pewną swobodę w zakresie stosowania stawek tego podatku – w odniesieniu do określonych towarów i usług (m.in. produktów żywnościowych) państwa te mogą stosować (w granicach i na zasadach określonych w dyrektywie VAT) stawki obniżone tego podatku. Zakres stosowania stawek obniżonych jest indywidualną decyzją państw członkowskich i wynika z prowadzonej przez nie polityki gospodarczej i społecznej. Z informacji pozyskanych z dostępnych baz wynika, że w zakresie napojów bezalkoholowych oraz napojów energetyzujących wiele państw członkowskich stosuje stawkę podstawową VAT – w tym Bułgaria, Chorwacja, Czechy, Irlandia, Litwa, Łotwa, Malta, Niemcy, Węgry, czy Włochy. Niektóre państwa stosują stawki obniżone w odniesieniu do określonych kategorii napojów (czasem przy wprowadzeniu dodatkowych warunków dotyczących ich składu).

4. Podmioty, na które oddziałuje projekt Grupa Wielkość Źródło danych Oddziaływanie Podatnicy podatku od Ponad 90 tys. Raport z Hurtowni SPR wg Podwyższenie stawki VAT z 5 towarów i usług podmiotów. stanu na październik 2025 r. % (w handlu) i 8 % (w Liczba ta obejmuje: gastronomii) do 23 % na napoje bezalkoholowe o objętościowej Dz. U. z 2015 r. poz. 1916, z późn. zm. Napojów ujętych w Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług w klasie 10.89 oraz w dziale 11, w których składzie znajduje się kofeina w proporcji przewyższającej 150 mg/l lub tauryna, z wyłączeniem substancji występujących w nich naturalnie (art. 12l ustawy o zdrowiu publicznym). https://www.sejm.gov.pl/Sejm9.nsf/druk.xsp?nr=3258 Zmiana brzmienia pkt 2) w poz. 17 załącznika nr 10 do ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2025 r. poz. 775, z późn. zm.). Dyrektywa 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 z 11.12.2006, str. 1, z późn. zm.).

- producentów napojów mocy alkoholu przekraczającej bezalkoholowych, wód 0,0 %, określone napoje o mineralnych objętościowej mocy alkoholu i pozostałych wód 0,0 % oraz napoje z dodatkiem butelkowanych, kofeiny lub tauryny –

- producentów piwa, zawierające w swoim składzie

- podmioty prowadzące min. 20 % soku owocowego, sprzedaż detaliczną warzywnego lub owocowo-prowadzoną w warzywnego. niewyspecjalizowanych sklepach z przewagą żywności, napojów i wyrobów tytoniowych,

- podmioty prowadzące sprzedaż detaliczną napojów alkoholowych i bezalkoholowych prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach,

- restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne,

- ruchome placówki gastronomiczne,

- hotele i podobne obiekty zakwaterowania.

5. Informacje na temat zakresu, czasu trwania i podsumowanie wyników konsultacji Projekt ustawy został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej Rządowego Centrum Legislacji oraz przekazany do konsultacji publicznych. Projekt został przekazany do partnerów społecznych, takich jak np. Business Centre Club, Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce, Konfederacja LEWIATAN, Polska Izba Biegłych Rewidentów, Krajowa Izba Gospodarcza, Krajowa Izba Doradców Podatkowych, Krajowa Izba Radców Prawnych, Naczelna Rada Adwokacka, Naczelna Rada Zrzeszeń Handlu i Usług, Stowarzyszenie Księgowych w Polsce, Polska Izba Handlu, Polska Organizacja Handlu i Dystrybucji, Polska Rada Biznesu, Pracodawcy Rzeczypospolitej Polskiej, Związek Przedsiębiorców i Pracodawców, Związek Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce, Polska Izba Spedycji i Logistyki, Polska Izba Cła, Logistyki i Spedycji, Związek Banków Polskich, Związek Rzemiosła Polskiego, Fundacja Małych i Średnich Przedsiębiorstw, Krajowa Izba Rozliczeniowa, Krajowa Izba Biur Rachunkowych, Federacja Przedsiębiorców Polskich. Zgłoszone w ramach konsultacji publicznych uwagi zostały zawarte w raporcie z konsultacji.

6. Wpływ na sektor finansów publicznych

(ceny stałe z 2025 r.) Skutki w okresie 10 lat od wejścia w życie zmian [mln zł]

0 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 Łącznie (0-10) Dochody ogółem 1 292,8 1 484,5 1 562,0 1 633,3 1 633,3 1 633,3 1 633,3 1 633,3 1 633,3 1 633,3 15 772,4

budżet państwa 1 292,8 1 484,5 1 562,0 1 633,3 1 633,3 1 633,3 1 633,3 1 633,3 1 633,3 1 633,3 15 772,4

JST pozostałe jednostki (oddzielnie) Wydatki ogółem budżet państwa JST pozostałe jednostki (oddzielnie) Saldo ogółem 1 292,8 1 484,5 1 562,0 1 633,3 1 633,3 1 633,3 1 633,3 1 633,3 1 633,3 1 633,3 15 772,4

budżet państwa 1 292,8 1 484,5 1 562,0 1 633,3 1 633,3 1 633,3 1 633,3 1 633,3 1 633,3 1 633,3 15 772,4

JST pozostałe jednostki (oddzielnie) I. Wpływ projektu na dochody budżetu państwa. Projekt będzie miał dodatni wpływ na dochody budżetu państwa. Projekt nie będzie miał wpływu na dochody JST. Łączny skutek podwyższenia stawki VAT z 5 % do 23 % w handlu oraz z 8 % do 23 % w gastronomii w 2027 r. został oszacowany dla 11 miesięcy, z uwagi na przesunięcie kasowe, przy wskazanych założeniach na około 1 292,8 mln zł. W kolejnym 2028 r. wykazano skutek w wysokości 1 484,5 mln zł, natomiast w 2029 r. 1 562,0 mln zł. W latach 2030–2036 skutek szacuje się na poziomie około 1 633,3 mln zł dla każdego roku. Globalny skutek (dla 10 lat) podwyższenia stawki VAT z 5 % i 8 % do 23 % dla napojów bezalkoholowych o objętościowej mocy alkoholu przekraczającej 0,0 %, piwa bezalkoholowego o objętościowej mocy alkoholu 0,0 %, innych niż piwo napojów bezalkoholowych powstałych w procesie dealkoholizacji lub zatrzymania fermentacji alkoholowej o objętościowej mocy alkoholu 0,0 % i napojów z dodatkiem kofeiny lub tauryny – w których udział masowy soku owocowego, warzywnego lub owocowo-warzywnego wynosi nie mniej niż 20% składu surowcowego, klasyfikowanych w PKWiU 11.07.19.0 Pozostałe napoje bezalkoholowe oraz PKWiU 56 Usługi związane z wyżywieniem wynosi około 15 772,4 mln zł. Skutki podwyższenia stawki VAT z 5 % do 23 % w handlu dla napojów bezalkoholowych o objętościowej mocy alkoholu przekraczającej 0,0 %, piwa bezalkoholowego o objętościowej mocy alkoholu 0,0%, innych niż piwo napojów bezalkoholowych powstałych w procesie dealkoholizacji lub zatrzymania fermentacji alkoholowej o objętościowej mocy alkoholu 0,0 %, oraz napojów z dodatkiem kofeiny lub tauryny – w których udział masowy soku owocowego, warzywnego lub owocowo-warzywnego wynosi nie mniej niż 20 % składu Źródła finansowania surowcowego klasyfikowanych w PKWiU 11.07.19.0 Pozostałe napoje bezalkoholowe w 2027 r. mieszczą się w przedziale od 743,2 mln zł do 1 238,7 mln zł. Założono, że udział wskazanych napojów bezalkoholowych klasyfikowanych w PKWiU 11.07.19.0 wynosi od 30 % do 50 %. W celu wskazania jednej wartości skutku przyjęto 42% udziału. W pierwszym roku obowiązywania podstawowej stawki VAT 23 % dla tego rodzaju napojów bezalkoholowych skutek dla całego 2027 r. został oszacowany przy wskazanym założeniu na około 991,0 mln zł. W kolejnym, 2028 r., wykazano skutek w wysokości 1 138,0 mln zł, natomiast w 2029 r. 1 196,8 mln zł. W latach 2030–2036 skutek szacuje się na poziomie około 1 252,4 mln zł dla każdego roku. Łączny skutek (dla 10 lat) podwyższenia stawki VAT z 5 % do 23 % to dodatni wpływ na dochody budżetu państwa w wysokości około 12 092,6 mln zł. Do oszacowania skutków podwyższenia stawki VAT z 8 % do 23 % w gastronomii dla napojów bezalkoholowych o objętościowej mocy alkoholu przekraczającej 0,0 %, piwa bezalkoholowego o objętościowej mocy alkoholu 0,0 %, innych niż piwo napojów bezalkoholowych powstałych w procesie dealkoholizacji lub zatrzymania fermentacji alkoholowej o objętościowej mocy alkoholu 0,0 % i napojów z dodatkiem kofeiny lub tauryny

– w których udział masowy soku owocowego, warzywnego lub owocowo-warzywnego wynosi nie mniej niż 20 % składu surowcowego (klasyfikowanych w PKWiU 56 Usługi związane z wyżywieniem) założono, że udział wskazanych napojów bezalkoholowych klasyfikowanych w PKWiU 56 wynosi 3,5 %. W pierwszym roku obowiązywania podstawowej stawki VAT 23 % dla tego rodzaju napojów bezalkoholowych skutek dla całego 2027 r. został oszacowany dla 11 miesięcy z uwagi na kasowe przesunięcie przy wskazanym założeniu na około 301,8 mln zł. W kolejnym 2028 r. wykazano skutek w wysokości 346,5 mln zł, natomiast w 2029 r. 365,2 mln zł. W latach 2030– 2036 skutek szacuje się na poziomie około 380,9 mln zł dla każdego roku. Łączny skutek (dla 10 lat) podwyższenia stawki VAT z 8 % do 23 % to dodatni wpływ na dochody budżetu państwa w wysokości około 3 679,8 mln zł. II. Wpływ projektu na wydatki budżetu państwa. Projekt nie będzie miał wpływu na wydatki budżetu państwa. Projekt nie będzie miał wpływu na wydatki JST.

Dodatkowe informacje, Szacunki zostały sporządzone na podstawie danych GUS dotyczących spożycia gospodarstw w tym wskazanie źródeł domowych, zużycia sektora instytucji rządowych i samorządowych, sektora instytucji danych i przyjętych do niekomercyjnych oraz pozostałych sektorów w 2022 r. dla PKWiU 11.07.19.0 Pozostałe obliczeń założeń napoje bezalkoholowe oraz PKWiU 56 Usługi związane z wyżywieniem zwaloryzowanych odpowiednimi wskaźnikami makroekonomicznymi (tj. CPI, spożyciem prywatnym i spożyciem publicznym). Przyjęty szacunkowy wolumen sprzedaży netto napojów bezalkoholowych o objętościowej mocy alkoholu przekraczającej 0,0 %, piwa bezalkoholowego o objętościowej mocy alkoholu 0,0 %, innych niż piwo napojów bezalkoholowych powstałych w procesie dealkoholizacji lub zatrzymania fermentacji alkoholowej o objętościowej mocy alkoholu 0,0 % i napojów z dodatkiem kofeiny lub tauryny

– w których udział masowy soku owocowego, warzywnego lub owocowo-warzywnego wynosi nie mniej niż 20 % składu surowcowego – w handlu i gastronomii wynosi około 8 200,7 mln zł w skali roku 2027 (dla 11 miesięcy jest to odpowiednio 7 517,3 mln zł). Wykorzystano wskaźniki wg zaleceń wytycznych dotyczących stosowania jednolitych wskaźników makroekonomicznych będących podstawą oszacowania skutków finansowych projektowanych ustaw (aktualizacja – maj 2026 r.). źródło: https://www.gov.pl/web/finanse/wytyczne-sytuacja-makroekonomiczna

7. Wpływ na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym funkcjonowanie przedsiębiorców oraz na rodzinę, obywateli i gospodarstwa domowe Skutki Czas w latach od wejścia w życie 0 1 2 3 5 10 Łącznie (0-10) zmian W ujęciu duże pieniężnym przedsiębiorstwa (w mln zł, sektor mikro-, ceny stałe z małych i średnich …… r.) przedsiębiorstw rodzina, obywatele oraz gospodarstwa domowe (dodaj/usuń) W ujęciu duże niepieniężnym przedsiębiorstwa Podwyższenie stawki VAT na napoje bezalkoholowe o objętościowej mocy alkoholu przekraczającej 0,0 %, piwo bezalkoholowe o objętościowej mocy alkoholu 0,0 %, inne niż piwo napoje bezalkoholowe powstałe w procesie dealkoholizacji lub zatrzymania fermentacji alkoholowej o objętościowej mocy alkoholu 0,0 % (np. wino czy cydr), oraz napoje z dodatkiem kofeiny lub tauryny

– zawierające w swoim składzie min. 20 % soku owocowego, warzywnego lub owocowo-warzywnego – w zależności od sytuacji ekonomicznej, w tym oferty handlowej czy strategii sprzedaży danego przedsiębiorstwa – spowodować może podwyższenie cen ww. towarów. W przypadku zmiany preferencji zakupowych konsumentów podwyżka stawki VAT może mieć również negatywny wpływ na wolumen sprzedaży wskazanych towarów, a co za tym idzie, także na osiągane w tym zakresie dochody. Z uwagi jednak na konsumpcyjny charakter podatku VAT, który z założenia obciąża finalnych konsumentów towarów i usług, pozostając z reguły neutralnym dla podatników dokonujących sprzedaży opodatkowanej, nie można jednoznacznie oszacować skutków dla przedsiębiorców. Zmiana stawki VAT na ww. towary będzie wiązała się z koniecznością dokonania przeglądu asortymentu oraz zmian w systemach księgowych firm związanych z przyporządkowaniem nowych stawek do oferowanych towarów/usług, jak również w kasach rejestrujących (w przypadku placówek handlowych i gastronomicznych). W przypadku kas rejestrujących podatnicy będą mogli dokonać odpowiedniej modyfikacji „bazy towarowej” kasy w zakresie przypisanej do nazwy towaru odpowiedniej stawki VAT, samodzielnie lub przy pomocy serwisantów kas. Zmiany w kasach rejestrujących wiążą się z odpowiednimi nakładami, których wysokość będzie uzależniona od wielkości przedsiębiorstwa oraz dokonywanych w tym zakresie modyfikacji. sektor mikro-, małych i średnich Podwyższenie stawki VAT na napoje bezalkoholowe o objętościowej mocy przedsiębiorstw alkoholu przekraczającej 0,0 %, piwo bezalkoholowe o objętościowej mocy alkoholu 0,0 %, inne niż piwo napoje bezalkoholowe powstałe w procesie dealkoholizacji lub zatrzymania fermentacji alkoholowej o objętościowej mocy alkoholu 0,0 % oraz napoje z dodatkiem kofeiny lub tauryny – zawierające w swoim składzie min. 20 % soku owocowego, warzywnego lub owocowo-warzywnego – w zależności od sytuacji ekonomicznej, w tym oferty handlowej czy strategii sprzedaży danego przedsiębiorstwa – spowodować może podwyższenie cen ww. towarów. W przypadku zmiany preferencji zakupowych konsumentów podwyżka stawki VAT może mieć również negatywny wpływ na wolumen sprzedaży wskazanych towarów, a co za tym idzie, także na osiągane w tym zakresie dochody. Z uwagi jednak na konsumpcyjny charakter podatku VAT, który z założenia obciąża finalnych konsumentów towarów i usług, pozostając z reguły neutralnym dla podatników dokonujących sprzedaży opodatkowanej, nie można jednoznacznie oszacować skutków dla przedsiębiorców. Zmiana stawki VAT na ww. towary będzie wiązała się z koniecznością dokonania przeglądu asortymentu oraz zmian w systemach księgowych firm związanych z przyporządkowaniem nowych stawek do oferowanych towarów/usług, jak również w kasach rejestrujących (w przypadku placówek handlowych i gastronomicznych). W przypadku kas rejestrujących podatnicy będą mogli dokonać odpowiedniej modyfikacji „bazy towarowej” kasy w zakresie przypisanej do nazwy towaru odpowiedniej stawki VAT, samodzielnie lub przy pomocy serwisantów kas. Zmiany w kasach rejestrujących wiążą się z odpowiednimi nakładami, których wysokość będzie uzależniona od wielkości przedsiębiorstwa oraz dokonywanych w tym zakresie modyfikacji. rodzina, obywatele Podwyższenie stawki VAT na napoje bezalkoholowe o objętościowej mocy oraz gospodarstwa alkoholu przekraczającej 0,0 %, piwo bezalkoholowe o objętościowej mocy domowe alkoholu 0,0 %, inne niż piwo napoje bezalkoholowe powstałe w procesie dealkoholizacji lub zatrzymania fermentacji alkoholowej o objętościowej mocy alkoholu 0,0 % oraz napoje z dodatkiem kofeiny lub tauryny – zawierające w swoim składzie min. 20 % soku owocowego, warzywnego lub owocowo-warzywnego – może mieć wpływ na konsumentów, w tym osoby niepełnosprawne oraz osoby starsze, poprzez wzrost cen ww. towarów. (dodaj/usuń)

Niemierzalne (dodaj/usuń) Zmiana wpisuje się w cele odpowiedzialnej polityki społecznej i zdrowotnej państwa – ograniczenie niekorzystnego wpływu spożywania energetyków na samopoczucie i zdrowie (w szczególności młodych) ludzi oraz negatywnych nawyków i przyzwyczajeń wywołujących skojarzenia z piciem alkoholu w przypadku napojów bezalkoholowych o objętościowej mocy alkoholu przekraczającej 0,0 % oraz określonych napojów bezalkoholowych o objętościowej mocy alkoholu 0,0 %. (dodaj/usuń) Dodatkowe informacje, w tym wskazanie źródeł danych i przyjętych do obliczeń założeń

8. Zmiana obciążeń regulacyjnych (w tym obowiązków informacyjnych) wynikających z projektu nie dotyczy Wprowadzane są obciążenia poza bezwzględnie tak wymaganymi przez UE (szczegóły w odwróconej nie tabeli zgodności). nie dotyczy

zmniejszenie liczby dokumentów zwiększenie liczby dokumentów zmniejszenie liczby procedur zwiększenie liczby procedur skrócenie czasu na załatwienie sprawy wydłużenie czasu na załatwienie sprawy inne: inne:

Wprowadzane obciążenia są przystosowane do ich tak elektronizacji. nie nie dotyczy

Zmiana wysokości stawki podatku VAT będzie wiązała się z koniecznością zmian w systemach sprzedaży, w tym w kasach rejestrujących. Każda bowiem zmiana w zakresie stawek VAT powoduje konieczność odpowiednich dostosowań w kasach rejestrujących. Dostosowania te polegają na odpowiedniej modyfikacji „bazy towarowej” kasy w zakresie przypisanej do nazwy towaru odpowiedniej stawki VAT. Jeśli chodzi o koszty związane z nowymi regulacjami, to podatnicy będą mogli dokonywać tych dostosowań samodzielnie lub przy pomocy serwisantów kas. Zmiany w kasach rejestrujących są konieczne i dotyczą wszystkich podatników dokonujących obrotu wskazanymi towarami, wiążą się zaś z odpowiednimi nakładami, których wysokość będzie uzależniona od wielkości przedsiębiorstwa oraz dokonywanych w tym zakresie modyfikacji.

9. Wpływ na rynek pracy Projekt nie ma wpływu na rynek pracy.

10. Wpływ na pozostałe obszary

środowisko naturalne demografia informatyzacja sytuacja i rozwój regionalny mienie państwowe zdrowie sądy powszechne, inne: administracyjne lub wojskowe Podwyższenie stawki VAT na napoje bezalkoholowe o objętościowej mocy alkoholu przekraczającej 0,0 %, piwo bezalkoholowe o objętościowej mocy alkoholu 0,0 %, inne niż piwo napoje bezalkoholowe powstałe w procesie dealkoholizacji lub zatrzymania fermentacji Omówienie wpływu alkoholowej o objętościowej mocy alkoholu 0,0 % oraz napoje energetyzujące – zawierające w swoim składzie min. 20 % soku owocowego, warzywnego lub owocowo-warzywnego – może spowodować wzrost cen ww. towarów, co może ograniczyć faktyczną dostępność tego rodzaju napojów, w szczególności dla dzieci i młodzieży. Takie cele wpisują się w działania profilaktyczne na rzecz ograniczania spożywania alkoholu.

11. Planowane wykonanie przepisów aktu prawnego Ustawa wejdzie w życie z dniem 1 stycznia 2027 r.

12. W jaki sposób i kiedy nastąpi ewaluacja efektów projektu oraz jakie mierniki zostaną zastosowane? Nie przewiduje się ewaluacji efektów projektu.

13. Załączniki (istotne dokumenty źródłowe, badania, analizy itp.) Brak. RAPORT Z KONSULTACJI projektu z dnia 2 grudnia 2025 r. ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług (UD327)

1. Omówienie wyników przeprowadzanych konsultacji publicznych. Projekt ustawy został poddany konsultacjom publicznym. Projekt został przekazany do następujących podmiotów i organizacji: Business Centre Club, Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce, Konfederacja LEWIATAN, Polska Izba Biegłych Rewidentów, Krajowa Izba Gospodarcza, Krajowa Izba Doradców Podatkowych, Krajowa Izba Radców Prawnych, Naczelna Rada Adwokacka, Naczelna Rada Zrzeszeń Handlu i Usług, Stowarzyszenie Księgowych w Polsce, Polska Izba Handlu, Polska Organizacja Handlu i Dystrybucji, Polska Rada Biznesu, Pracodawcy Rzeczypospolitej Polskiej, Związek Przedsiębiorców i Pracodawców, Związek Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce, Polska Izba Spedycji i Logistyki, Polska Izba Cła, Logistyki i Spedycji, Związek Banków Polskich, Związek Rzemiosła Polskiego, Fundacja Małych i Średnich Przedsiębiorstw, Krajowa Izba Rozliczeniowa, Krajowa Izba Biur Rachunkowych, Federacja Przedsiębiorców Polskich, Polskie Towarzystwo Gospodarcze, Instytut Finansów Publicznych, Stowarzyszenie Prawa Konkurencji, Związek Pracodawców Przemysłu Piwowarskiego w Polsce - Browary Polskie. Omówienie uwag zgłoszonych do projektu zostało przedstawione w załączniku do niniejszego Raportu.

2. Omówienie wyników zasięgnięcia opinii, dokonania konsultacji albo uzgodnienia projektu z właściwymi organami i instytucjami Unii Europejskiej, w tym Europejskim Bankiem Centralnym. Z uwagi na zakres projektu nie zasięgano opinii oraz nie dokonywano konsultacji i uzgodnień z organami i instytucjami Unii Europejskiej.

3. Podmioty, które zgłosiły zainteresowanie pracami nad projektem w trybie przepisów o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa. Stosownie do postanowień art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2025 r. poz. 677) oraz § 52 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2026 poz. 404), projekt ustawy został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej Rządowego Centrum Legislacji na stronie podmiotowej Rządowego Centrum Legislacji, w serwisie Rządowy Proces Legislacyjny. Zainteresowanie pracami nad projektem w trybie ww. ustawy zgłosił Związek Pracodawców Polska Rada Winiarstwa.

Załącznik do Raportu z konsultacji

ZESTAWIENIE UWAG Z KONSULTACJI PUBLICZNYCH projektu z dnia 2 grudnia 2025 r. ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług (UD327)

Jednostka redakcyjna/ Podmiot, który część projektu Lp. przedstawił Stanowisko/opinia podmiotu Stanowisko MF założeń stanowisko/ opinię projektu ustawy

1. Art. 1 projektu Pracodawcy RP Zwracamy uwagę na trwające w ostatnich latach zmiany w strukturze rynku Uwaga została częściowo uwzględniona poprzez ustawy piwowarskiego w Polsce. Obserwujemy stały spadek spożycia piwa na rzecz odpowiednie przeredagowanie i zmianę (poz. 17 pkt 2 alternatyw bezalkoholowych. Taki trend spowodował m.in.: zmiany brzmienia projektowanych przepisów. załącznika nr zapotrzebowania na produkty rolno-spożywcze wykorzystywane w produkcji, Wprowadzone zmiany mają na celu 10 do ustawy przede wszystkim w zakresie koncentratu jabłkowego wykorzystywanego w wyeliminowanie wątpliwości interpretacyjnych o VAT). piwach smakowych. W związku z tym zmiana polityki fiskalnej państwa w oraz uniknięcie tworzenia nowych, obszarze podatku od towarów i usług doprowadzi do konieczności poszukiwania niejednoznacznych pojęć – takich jak np. alternatywnych metod produkcji, co będzie miało negatywne konsekwencje „bezalkoholowe odpowiedniki napojów przede wszystkim dla krajowego rynku sadowników, będącego głównym alkoholowych”. dostawcą jabłek, których obecnie zapotrzebowanie na rynku browarniczym wynosi ok. 30 tys. ton rocznie. Istotne wzrosty cen piwa bezalkoholowego będzie Zatem po wprowadzonych zmianach projekt także poważnym obciążeniem dla całego rynku browarniczego, gdzie segment przewiduje podwyższenie stawki VAT na zero jest obecnie jedynym notującym wzrosty sprzedaży asortymentem. zawierające w swoim składzie co najmniej 20 % Projektowana zmiana w podatku VAT byłaby kolejnym kosztem, obok zmiany soku owocowego, warzywnego lub owocowo-podstawy obliczenia oraz podwyżki opłaty cukrowej, z tego pomysłu jak się warzywnego: wydaje rząd się nie wycofał. Taka kumulacja oraz dodatkowe obciążenia związane • napoje bezalkoholowe o objętościowej mocy z systemem kaucyjnym i w niedalekiej przyszłości także z Rozszerzoną alkoholu przekraczającej 0,0 %, Odpowiedzialnością Producenta (ROP) spowodują podniesienie końcowej ceny • piwo bezalkoholowe o objętościowej mocy produktu dla konsumenta do poziomu, który może nie zostać zaakceptowany. alkoholu 0,0 %, Spowoduje to zatrzymanie pozytywnego trendu rozwoju produktów • napoje z dodatkiem kofeiny lub tauryny, bezalkoholowych co pogłębi i tak pogarszającą się kondycję finansową sektora. z 5 % do 23 % (sprzedawane w obrocie Wskazujemy ponadto, że obniżona stawka podatku VAT na produkty handlowym) oraz z 8 % do 23 % (sprzedawane bezalkoholowe jest działaniem zgodnym z celami polityki zdrowotnej państwa. w ramach usługi gastronomicznej). Wprowadzenie preferencji dla napojów z zawartością soku owocowego lub owocowo — warzywnego miało na celu zachęcanie konsumentów do spożywania Natomiast główny cel projektu pozostaje bez zdrowszych alternatyw, a producentów do substytucji cukru i innych substancji zmian – nie ma uzasadnienia, aby stawką słodzących. Wymuszona podwyżka ceny bezalkoholowych alternatyw dla preferencyjną były objęte napoje bezalkoholowe napojów alkoholowych będzie prowadzić do odwrócenia tego trendu i istotnego o objętościowej mocy alkoholu przekraczającej zahamowania prozdrowotnych zmian zachodzących na rynku alkoholowym. 0,0 % oraz piwa bezalkoholowe o objętościowej Projektowane przepisy powinny zostać poddane także szczegółowej analizie w mocy alkoholu 0,0 % a także napoje zakresie zgodności z prawem wspólnotowym UE w obszarze zasady neutralności energetyzujące. VAT, która jest stosowana w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Podwyższenie stawki VAT na tego typu napoje Towary lub usługi podobne, które są względem siebie konkurencyjne powinny wpisuje się w realizację odpowiedzialnej polityki być opodatkowane w sposób tożsamy. W naszej ocenie wprowadzenie społecznej państwa, w szczególności w obszarze rozwiązania różnicującego stawkę podatku w oderwaniu od czynników ochrony dzieci i młodzieży oraz kształtowania obiektywnych jak skład czy zastosowania może doprowadzić do wpływu na właściwych nawyków konsumenckich. Produkty decyzje konsumenckie. Projekt UD327 (pozycja nr 17 pkt 2 załącznika nr 10) te, mimo braku alkoholu lub niewielkiej ilości dzieli napoje bezalkoholowe o przewidzianej przepisami zawartości soku na dwie alkoholu w swoim składzie, często odwołują się kategorie: do estetyki, nazewnictwa i wzorców

- odpowiedniki napojów alkoholowych (opodatkowane stawką podstawową), charakterystycznych dla napojów alkoholowych, co może sprzyjać normalizacji ich spożywania

- pozostałe (opodatkowane stawką obniżoną). już od najmłodszych lat. Ponieważ niektóre z takich napojów (tj. Rodzi to, w naszej ocenie, wątpliwość czy wprowadzony podział jest uzasadniony zawierające co najmniej 20 % soku z owoców w świetle zasad wspólnotowego systemu podatku od wartości dodanej. lub warzyw) objęte są obniżonymi stawkami Konieczność zachowywania neutralności podatkowej jest fundamentem VAT, za zasadne uznano jej podwyższenie. dyrektywy Rady z dnia II kwietnia 1967 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich dotyczących podatków obrotowych (67/227/EWG)) oraz Z perspektywy interesu publicznego istotne jest dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości. ograniczenie mechanizmów, które pośrednio Odmienne traktowanie na gruncie VAT towarów podobnych doprowadzi do oswajają dzieci i młodzież z kulturą konsumpcji zakłóceń konkurencji, naruszając tym samym zasadę neutralności podatkowej. alkoholu. Odpowiednia polityka fiskalna może Zaproponowany kształt przepisów budzi również szereg wątpliwości pełnić funkcję nie tylko dochodową, ale również interpretacyjnych w zakresie nieostrej definicji „odpowiednika napojów prewencyjną i edukacyjną, wspierając działania alkoholowych”. Utrudnione będzie jednoznaczne zakwalifikowanie danego na rzecz zdrowia publicznego produktu pod względem zastosowania stawki podstawowej lub obniżonej podatku i odpowiedzialnych postaw społecznych. VAT. Produkty bezalkoholowe i niskoalkoholowe stają Biorąc pod uwagę powyższą argumentację wnosimy o rezygnację z proponowanej się coraz bardziej dostępne i popularne jako nowelizacji ustawy o podatku od towarów i usług pozostawiając obecne przepisy alternatywa dla tradycyjnych napojów w niezmienionej formie alkoholowych Kluczem jest uwzględnienie konieczności ograniczenia promocji produktów niekorzystnych dla zdrowia, ale także preferencyjnego traktowania tych produktów, które charakteryzuje wyższa wartość odżywcza. Z przeglądu literatury dotyczącego spożywania napojów niskoalkoholowych i bezalkoholowych przez osoby z zaburzeniami związanymi z nadmiernym piciem alkoholu, wynika, że brakuje wystarczających dowodów, aby jednoznacznie wskazać zalecenia dotyczące spożycia tych produktów przez osoby z zaburzeniami spożycia alkoholu, osoby pijące ryzykownie i szkodliwie. Stwierdzono, że głód alkoholu wzrasta po spożyciu napojów niskoalkoholowych i bezalkoholowych, a ten wzrost koreluje z nasileniem uzależnienia od alkoholu. Wreszcie, osoby pijące dużo alkoholu mają tendencję do spożywania napojów No/Low w połączeniu z regularnym spożyciem alkoholu, a nie jako element regularnych wzorców picia.

Sposób opodatkowania VAT napojów w Polsce wpisuje się w ramy systemu VAT nakreślone przepisami dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej1. Dyrektywa ta nakreśla zasady funkcjonowania systemu VAT wskazując m.in. zakres stosowania stawek obniżonych oraz limity kategorii towarów i usług, do których mogą być stosowane przez państwa członkowskie stawki obniżone2.

Jak stwierdził Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku w polskiej sprawie C-703/19 J.K., dyrektywa VAT nie stoi na przeszkodzie temu, aby dostawy towarów lub świadczenie usług należące do tej samej kategorii załącznika III podlegały dwóm różnym obniżonym stawkom VAT3.

1 Dz. Urz. UE L Nr 347 z 11.12.2006, str. 1, z późn. zm. 2 Art. 98 i następne dyrektywy VAT w zw. z załącznikiem III. 3 Pkt 42 wyroku. W kwestii określania przez państwo członkowskie kryteriów ustalania stawki obniżonej, w sprawie C-499/16 AZ TSUE wskazał, że kryterium związane z określoną liczbą dni trwałości produktu spożywczego precyzyjnie określa zakres danej kategorii, a zatem takie selektywne stosowanie obniżonej stawki VAT do określonego i swoistego aspektu towarów objętych jedną z kategorii rzeczonego załącznika III jest co do zasady zgodne z art. 98 dyrektywy VAT4

Obowiązujące oraz proponowane rozwiązania są spójne z wewnętrzną logiką wspólnego systemu VAT, a w konsekwencji nie dochodzi do naruszenia zasady neutralności podatkowej.

Podwyższenie stawki VAT na napoje wskazane w projekcie faktycznie może spowodować wzrost cen ww. towarów, co może ograniczyć faktyczną dostępność tego rodzaju napojów, w szczególności dla dzieci i młodzieży. Takie cele wpisują się w działania profilaktyczne na rzecz ograniczania spożywania alkoholu. Ewentualny wzrost cen wywołany wyłączeniem ze stawki obniżonej VAT, będzie jednak zależał od indywidualnych decyzji przedsiębiorców uwzględniających ich sytuację ekonomiczną, w tym ofertę handlową czy strategię sprzedaży danego przedsiębiorstwa, może więc stać się czynnikiem wpływającym na decyzje zakupowe konsumentów, ze szczególnym uwzględnieniem dzieci i młodzieży, którzy jako grupa o ograniczonych możliwościach dochodowych wykazują wyższą wrażliwość cenową niż osoby dorosłe. Jednak ostateczna cena tego typu napojów kształtowana jest przez wiele czynników, takich jak koszty energii, logistyki,

4 Pkt 28 wyroku. marketingu, marże handlowe, na które nałoży się efekt nowej stawki VAT.

Obecnie piwa bezalkoholowe bez dodatku soku z owoców lub warzyw, bądź z minimalnym (poniżej 20 %) dodatkiem tego soku, nie są objęte stawką obniżoną – opodatkowane są stawką 23 %. Ewentualne zmniejszenie produkcji piw bezalkoholowych zawierających sok z owoców lub warzyw, nie oznacza automatycznie ograniczenia produkcji całego segmentu piw bezalkoholowych. Wzrost stawki VAT m.in. na piwo bezalkoholowe nie musi automatycznie skutkować spadkiem popytu na komponenty do jego produkcji. Potencjalne skutki rynkowe zależą od szeregu czynników ekonomicznych i rynkowych, a sama zmiana stawki VAT odnosząca się do określonego segmentu rynku nie przesądza o ograniczeniu zapotrzebowania na krajowe surowce produkcyjne.

2. Art. 1 projektu Związek Związek Przedsiębiorców i Pracodawców (ZPP) krytycznie odnosi się do Patrz pkt 1. ustawy Przedsiębiorców przedłożonego przez Ministerstwo Finansów i Gospodarki projektu ustawy o (poz. 17 pkt 2 i Pracodawców zmianie ustawy o podatku od towarów i usług (UD327). załącznika nr Podwyżka stawki VAT na napoje bezalkoholowe z co najmniej 20-procentową 10 do ustawy zawartością soku doprowadzi do wzrostu cen dla konsumentów oraz spadku o VAT). sprzedaży kategorii, które mają udokumentowany pozytywny wpływ na redukcję spożycia alkoholu, co jest korzystne z perspektywy celów polityki zdrowotnej. Proponowana nowelizacja czyni bezprzedmiotowymi dotychczasowe wysiłki branży piwowarskiej, która podjęła kroki w kierunku reformulacji produktów, zwiększając po swojej stronie popyt na warzywa i owoce, w tym zwłaszcza jabłka. Uderzenie w segment piw bezalkoholowych będzie więc także ciosem w polskich sadowników. Podział napojów bezalkoholowych na dwie różne kategorie podatkowe może budzić wątpliwości w zakresie zakłóceń konkurencji oraz unijnej zasady neutralności podatkowej. Zbyt szerokie pole do interpretacji powoduje też sama nieostra definicja „odpowiednika napojów alkoholowych”. Związek Przedsiębiorców i Pracodawców (ZPP) wyraża zdecydowany sprzeciw wobec przedłożonego przez Ministerstwo Finansów i Gospodarki (MFiG) projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług (UD327). Zawarte w nim odejście od preferencyjnej stawki VAT na napoje bezalkoholowe, w których sok owocowy, warzywny lub warzywno-owocowy wynosi przynajmniej 20 % składu surowcowego, w nieunikniony sposób doprowadzi do wzrostu cen i spadku sprzedaży tej kategorii, a także do spowolnienia lub wręcz zahamowania dotychczasowego trendu zdrowszej konsumpcji. Stąd dyskutowana propozycja, na której stracą przedsiębiorstwa i konsumenci, a która niekoniecznie przyczyni się do realizacji celów polityki zdrowotnej, nie może znaleźć naszego poparcia.

W pierwszej kolejności chcemy podkreślić, że wzrost popularności i konsumpcji napojów bezalkoholowych jednoznacznie przekłada się na budowę i utrzymanie zdrowszych nawyków konsumenckich. Doskonale widać to na przykładzie piw bezalkoholowych, których sprzedaż zwiększyła się w ciągu ostatnich 7 lat o ponad 250 %. [1] Zdaniem aż 51,3 % pełnoletnich Polaków mogą one stanowić sposób na ograniczenie spożycia alkoholu. [2] To przekonanie potwierdzają badania. Jak udowodnili w 2023 r. japońscy naukowcy, częstsze korzystanie z bezalkoholowych alternatyw może przekładać się na spadek konsumpcji napojów alkoholowych. [3] Widać to również w deklaracjach naszych rodaków. Aż 89 % respondentów przeprowadzonej w 2025 r. przez Warsaw Enterprise Institute (WEI) ankiety przyznało, że po wypiciu piwa bezalkoholowego nie ma już ochoty na alkohol. [4]

Uwzględniając wyżej przedstawione statystyki, można pokusić się o hipotezę, że ustawodawca posługuje się niepopartą faktami narracją prozdrowotną, chcąc ukryć prawdziwy, fiskalny cel konsultowanej ustawy. Będący na wznoszącej segment piw bezalkoholowych, wyróżniający się na tle przeżywającej kryzys całej kategorii, to jasny dowód występowania efektu substytucji, czyli zastępowania trunków bezalkoholowymi zamiennikami. Stąd uważamy argumentację związaną z realizacją celów istotnych z perspektywy zdrowia publicznego za fałszywą i zręcznie wykorzystywaną jako zasłonę dymną dla pilnej potrzeby załatania dziury w budżecie państwa. Deficyt na 2026 r., szacowany na 271,7 mld zł, ma być najwyższym w historii III RP i wpisuje się w trend gwałtownego zadłużania Polski, której dług publiczny ma do 2029 r. wynieść aż 75,3 % PKB. [5] [6]

Oprócz zignorowania ewidentnego pozytywnego wpływu napojów bezalkoholowych na strukturę konsumpcji, zaproponowana przez Ministerstwo nowelizacja pomija także już podjęte przez branżę piwowarską wysiłki na rzecz dostosowania się do obowiązujących przepisów. To właśnie w odpowiedzi na aktualne prawo producenci piw bezalkoholowych dokonali reformulacji, decydując się na zastąpienie cukru i innych substancji słodzących oraz sztucznych barwników produktami naturalnymi. W efekcie wzrósł po ich stronie popyt na owoce i warzywa. Wiodący stał się przy tym koncentrat jabłkowy, na który zapotrzebowanie w ramach sektora browarniczego szacuje się dziś na blisko 30 tys. ton jabłek, w przeważającej większości dostarczanych przez polskich sadowników.

Naturalnie, dostosowanie się do sytuacji, w której stawka VAT na napoje bezalkoholowe w ponad 20 % złożone z soku owocowego, owocowo-warzywnego lub warzywnego jest obniżona, skłoniło przedsiębiorców działających w browarnictwie do kosztownej zmiany receptur produktów. Nagła korekta kierunku polityki podatkowej, objawiająca się podwyżką VAT oraz opłaty cukrowej, uczyni te działania bezprzedmiotowymi. Z kolei będące nieuchronnym rezultatem podniesienie cen produktów może się negatywnie odbić na popularności kategorii piw bezalkoholowych, co wraz z wyzwaniami związanymi m.in. z adaptacją do systemu kaucyjnego może przynieść załamanie całego, od lata zmagającego się z problemami rynku. W tym miejscu warto zwrócić uwagę, że w ciągu ostatnich 5 lat skumulowany spadek wolumenu sprzedaży dla całej branży wyniósł aż 15 %. [7] Łatwo więc sobie wyobrazić scenariusz, w którym wyższe podatki popchną wrażliwych na cenę polskich konsumentów do odejścia od bezalkoholowych zamienników, osłabiając wyżej wspomniany efekt substytucji oraz wynikające z niego korzyści zdrowotne.

Ponadto, w ocenie ZPP omawiany projekt ustawy może być potencjalnie niezgodny z prawem Unii Europejskiej, a konkretnie zasadą neutralności VAT postulującą, by towary lub usługi podobne, które są względem siebie konkurencyjne, były opodatkowane w tożsamy sposób. Przedłożony podział napojów bezalkoholowych na dwie kategorie podatkowe – odpowiedniki napojów bezalkoholowych (stawka podstawowa) i pozostałe napoje (stawka obniżona) – przy identycznej zawartości soku może bowiem generować zakłócenia konkurencji oraz stanowić pogwałcenie zasady neutralności podatkowej. Naszym zdaniem uzasadnienie nowelizacji nie zawiera wystarczającej analizy porównawczej produktów, która tłumaczyłaby ich odmienne traktowanie podatkowe. Stąd w razie pozostania przez Ministerstwo przy postulowanych zmianach wzywamy do ich lepszego umotywowania.

Na zakończenie pragniemy zauważyć, że zaproponowane brzmienie przepisów rodzi bardzo szerokie pole do interpretacji. Nasze wątpliwości budzi przede wszystkim nieostre pojęcie „odpowiednik napojów alkoholowych”, w przypadku którego widzimy możliwość zastosowania różnych metodologii oceny. Obserwując dynamiczny rozwój rynku, można przypuszczać, że w przyszłości pojawią się na nim produkty, które będzie trudno jednoznacznie przypisać do jednej kategorii pod względem zastosowania podstawowej lub obniżonej stawki VAT. Stąd apelujemy do ustawodawcy o doprecyzowanie definicji, co pomoże w przyszłości uniknąć sporów związanych ze stosowaniem nowego prawa.

Biorąc pod uwagę wyżej przedstawione argumenty, wnosimy o całkowitą rezygnację z przedmiotowej nowelizacji ustawy o podatku od towarów i usług i pozostawienie przepisów w ich dotychczasowej formie. Utrzymanie obecnych regulacji nie tylko będzie korzystne dla konsumentów, którzy w przeciwnym razie musieliby się zmierzyć ze wzrostem cen, ale też dla przedsiębiorców, którzy zachowają przestrzeń do rozwijania produktów bezalkoholowych jako realnej alternatywy wobec alkoholu. Dlatego w naszej opinii zachowanie preferencyjnej stawki VAT względem napojów bezalkoholowych stanowi działanie zdecydowanie pozytywnie z perspektywy realizacji celów istotnych dla zdrowia publicznego.

[1]https://www.horecanet.pl/7-na-10-polakow-wybiera-piwa-zero/ [2]https://www.horecanet.pl/7-na-10-polakow-wybiera-piwa-zero/ [3]https://link.springer.com/article/10.1186/s12916-023-03085-1 [4]postrzeganie-zwyczaje/ https://wei.org.pl/2025/aktualnosci/admin/raport-piwo-bezalkoholowe-opinie-[5]zabojczy,999499.html https://www.wnp.pl/rynki/polski-budzet-z-rekordowym-deficytem-duzy-ale-nie-[6] https://sobieski.org.pl/dlug-publiczny-w-polsce-wzrosnie-do-753-pkb-w-2029-roku/ [7] https://wgospodarce.pl/informacje/152910-polacy-odwracaja-sie-od-piwa-pogoda-obniza-sprzedaz

3. Art. 1 projektu Organizacja Projektowane regulacje, zakładające istotne podwyższenie stawek VAT na Patrz pkt 1. ustawy Pracodawców Rada bezalkoholowe warianty napojów alkoholowych oraz napoje zawierające kofeinę (poz. 17 pkt 2 Przedsiębiorców lub taurynę, oddziaływać będą na funkcjonowanie całego łańcucha dostaw – od załącznika nr producentów i dystrybutorów, poprzez sektor handlowy, aż po ostatecznych 10 do ustawy odbiorców. W praktyce oznacza to reorganizację struktur kosztowych, o VAT). konieczność rewizji strategii sprzedażowych oraz dostosowania modeli biznesowych do nowych realiów fiskalnych. Zmiany te mogą skutkować znaczącą przebudową warunków rynkowych, wpływając na strategię cenową, poziom konkurencji oraz kształtowanie popytu konsumenckiego, a także na zdolność firm

– zwłaszcza mniejszych – do utrzymania płynności finansowej i kontynuacji działalności w dotychczasowym zakresie.

W naszej ocenie projekt, mimo deklarowanych celów ochrony zdrowia publicznego oraz przeciwdziałania negatywnym skutkom spożycia alkoholu i napojów energetyzujących przez małoletnich, nie znajduje dostatecznego uzasadnienia ani w danych ekonomicznych, ani w analizie wpływu regulacji na rynek, przedsiębiorców oraz konsumentów. Podwyższenie stawki VAT z 5 % i 8 % do poziomu 23 % na produkty, które dotychczas były objęte preferencją podatkową, oznacza gwałtowny i nagły wzrost obciążeń fiskalnych dla przedsiębiorców, a w dalszej kolejności istotne podniesienie cen detalicznych dla konsumentów. Istnieje również ryzyko ograniczenia rynku produktów bezalkoholowych, który stanowi obecnie jedną z najszybciej rozwijających się kategorii wspierających odpowiedzialne wzorce konsumpcji oraz będących alternatywą dla napojów alkoholowych. Wbrew intencjom projektodawcy, napoje bezalkoholowe pełnią ważną rolę w kształtowaniu zdrowych nawyków konsumenckich, a ich rosnąca popularność wpisuje się w globalny trend ograniczania spożycia alkoholu. Podwyższenie ich opodatkowania może doprowadzić do efektu odwrotnego – zmniejszenia dostępności cenowej i atrakcyjności tych produktów, a tym samym zwiększenia względnej atrakcyjności napojów alkoholowych, co jest sprzeczne z deklarowanymi celami polityki zdrowotnej państwa. Instrument fiskalny nie może zastępować systemowych działań profilaktycznych i trudno go uznać za narzędzie adekwatne do rozwiązywania problemów natury społecznej czy wychowawczej. W tym kontekście szczególnie nietrafione są argumenty projektodawcy dotyczące rzekomego „oswajania” młodzieży z alkoholem poprzez rosnącą popularność piw i win bezalkoholowych. Jest to teza niepoparta żadnymi wiarygodnymi badaniami, a jednocześnie ignorująca liczne analizy wskazujące, że wzrost popularności napojów bezalkoholowych wiąże się z ograniczaniem spożycia napojów alkoholowych. Dane przywołane w uzasadnieniu projektu potwierdzają, że sprzedaż napojów bezalkoholowych dynamicznie rośnie, podczas gdy rynek alkoholu maleje. Oznacza to, że konsumenci świadomie wybierają mniej ryzykowne alternatywy, co z punktu widzenia zdrowia publicznego jest zjawiskiem wysoce pożądanym. Tym bardziej niezrozumiałe jest wprowadzanie regulacji, które zaburzą tę korzystną tendencję.

Kluczowym punktem oceny projektowanych przepisów jest fakt, że napoje bezalkoholowe zawierające do 0,5 % alkoholu są zgodnie z normami międzynarodowymi klasyfikowane jako produkty bezalkoholowe i nie wykazują właściwości uzasadniających traktowanie ich w systemie podatkowym jak wyrobów alkoholowych. Oznacza to, że proponowane podejście nie tylko odbiega od praktyk międzynarodowych, lecz także tworzy nieproporcjonalne obciążenia dla produktów, które zawierają znaczące ilości naturalnych składników, w tym soków owocowych, a ich proces wytwarzania jest tożsamy z produkcją tradycyjnych napojów bezalkoholowych. Kryteria oparte wyłącznie na klasyfikacji CN, bez uwzględnienia faktycznych właściwości produktów i ich realnego wpływu na zdrowie, prowadzą do powstania regulacji niespójnej, pozbawionej logiki technologicznej i ekonomicznej oraz sprzecznej z zasadą proporcjonalności. Dodatkowe obawy budzi ryzyko, że objęcie stawką 23 % napojów energetyzujących, bez względu na faktyczną zawartość kofeiny lub tauryny, doprowadzi do niezamierzonego objęcia podwyższoną stawką produktów, które zawierają marginalne ilości tych substancji lub które mogą zostać błędnie zakwalifikowane przez organy podatkowe. Taka konstrukcja przepisów zwiększa ryzyko sporów interpretacyjnych, niepewności regulacyjnej oraz wzrostu kosztów administracyjnych ponoszonych przez przedsiębiorców. Szczególnie niepokojący jest również brak okresów przejściowych i mechanizmów minimalizujących szok fiskalny – rozwiązanie to jest wyjątkowo dotkliwe, zwłaszcza dla mniejszych producentów, którzy nie dysponują zasobami pozwalającymi na szybkie i kosztowne dostosowanie się do nowych obciążeń.

Podsumowując, Rada Przedsiębiorców ocenia projekt jako niedostatecznie uzasadniony, nieproporcjonalny i obarczony ryzykiem wywołania poważnych negatywnych skutków gospodarczych oraz społecznych. Zamiast wspierać politykę ograniczania spożycia alkoholu, proponowane zmiany mogą doprowadzić do osłabienia segmentu napojów bezalkoholowych, zaburzenia pozytywnych trendów zdrowotnych oraz obniżenia konkurencyjności polskich producentów. W naszej ocenie konieczne jest odstąpienie od planowanej podwyżki VAT oraz rozpoczęcie rzetelnego dialogu z branżą w celu opracowania rozwiązań, które rzeczywiście przyczynią się do ochrony zdrowia publicznego, a jednocześnie nie będą prowadzić do nadmiernego obciążenia przedsiębiorców i konsumentów.

4. Art. 1 projektu Związek Rzemiosła W odpowiedzi na przedstawiony projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku od Patrz pkt 1. ustawy Polskiego towarów i usług (nr UD 327), w zakresie podwyższenia stawek VAT na wybrane (poz. 17 pkt 2 napoje bezalkoholowe, w tym bezalkoholowe odpowiedniki napojów załącznika nr alkoholowych, napoje z dodatkiem kofeiny lub tauryny oraz moszcz gronowy, 10 do ustawy niniejszym przedstawia się stanowisko krytyczne wobec proponowanych o VAT). rozwiązań. Choć intencje projektodawcy zostały uzasadnione potrzebą realizacji celów zdrowotnych i społecznych, w szczególności w zakresie ochrony dzieci i młodzieży, zaproponowane instrumenty fiskalne należy uznać za nieadekwatne, selektywne i nadmiernie represyjne ekonomicznie. Projekt w rzeczywistości koncentruje się na maksymalizacji dochodów budżetowych, natomiast deklarowane cele zdrowotne mają charakter wtórny i nie są poparte rzetelną analizą skuteczności proponowanych rozwiązań.

W ocenie zgłaszającego stanowisko, projektowana zmiana stawek VAT może wywołać szereg negatywnych skutków o charakterze zdrowotnym, gospodarczym i społecznym, w tym ograniczenie popytu na produkty zawierające rzeczywisty komponent owocowo-warzywny, osłabienie krajowego rolnictwa i przetwórstwa, wzrost cen dla konsumentów oraz ryzyko rozwoju szarej strefy. Propozycje te wpisują się również w trend zwiększania niestabilności prawa podatkowego, co negatywnie wpływa na warunki prowadzenia działalności gospodarczej. Poniżej przedstawiono kluczowe zastrzeżenia wobec projektowanych zmian, które wskazują, że wprowadzenie podwyższonej stawki VAT na objęte projektem napoje może przynieść skutki przeciwne do deklarowanych przez projektodawcę celów. Argumenty te odnoszą się do konsekwencji zdrowotnych, rolniczych, ekonomicznych i społecznych, a także do ryzyk fiskalnych i systemowych, w tym możliwości rozwoju szarej strefy oraz destabilizacji otoczenia regulacyjnego. W ocenie zgłaszającego, suma tych negatywnych oddziaływań znacząco przewyższa potencjalne korzyści wynikające z projektowanej regulacji.

1. Brak proporcjonalności i nadmierna fiskalizacja Projekt wprowadza skokowy wzrost stawki VAT z 5 %/8 % do 23 %, co stanowi drastyczną podwyżkę podatkową, niewspółmierną do deklarowanych celów zdrowotnych. Zastosowanie najwyższej stawki VAT wobec produktów bezalkoholowych ma charakter czysto fiskalny i nie jest uzasadnione analizą proporcjonalności ani skuteczności regulacyjnej.

2. Uderzenie w napoje z realnym udziałem surowców rolnych Projekt obejmuje podwyżką VAT również napoje zawierające minimum 20 % soku owocowego lub warzywnego, co w praktyce oznacza pogorszenie warunków zbytu dla krajowych sadowników i producentów rolnych. Regulacja osłabia popyt na owoce i warzywa przetwarzane w Polsce, stojąc w sprzeczności z deklarowaną polityką wspierania rolnictwa i krótkich łańcuchów dostaw.

3. Negatywny wpływ na zdrowie publiczne Podwyższenie VAT na napoje zawierające soki może prowadzić do substytucji w stronę tańszych, wysoko słodzonych napojów, które nie są objęte projektowanymi zmianami. W efekcie projekt może zwiększyć spożycie produktów o gorszym profilu zdrowotnym, co stoi w sprzeczności z celami zdrowia publicznego.

4. Kara podatkowa za wybór produktów bezalkoholowych Projekt zrównuje pod względem podatkowym napoje bezalkoholowe imitujące alkohol z klasycznymi napojami wysokoprzetworzonymi. Tymczasem produkty typu piwo czy wino bezalkoholowe są realną alternatywą ograniczającą spożycie alkoholu, szczególnie wśród osób dorosłych. Opodatkowanie ich stawką 23 % może skutkować powrotem części konsumentów do alkoholu procentowego.

5. Niespójność instrumentów polityki zdrowotnej Projekt próbuje realizować cele profilaktyki zdrowotnej poprzez instrument fiskalny (VAT), zamiast przez dedykowane regulacje sektorowe, takie jak ograniczenia marketingowe, zasady ekspozycji czy jasne oznakowanie produktów. VAT jest narzędziem nieprecyzyjnym i nieskutecznym wychowawczo, szczególnie wobec dzieci i młodzieży.

6. Ryzyko rozwoju szarej strefy i importu nieformalnego Znaczne podwyższenie VAT zwiększy atrakcyjność nielegalnego importu, sprzedaży transgranicznej oraz obrotu poza oficjalnymi kanałami, zwłaszcza w regionach przygranicznych. Doświadczenia z innych sektorów pokazują, że gwałtowne podnoszenie obciążeń podatkowych sprzyja rozrostowi szarej strefy, a nie deklarowanym wpływom budżetowym.

7. Silne uderzenie w sektor MŚP i gastronomię Zmiana stawki VAT z 8 % do 23 % w gastronomii szczególnie dotknie małe i średnie przedsiębiorstwa, już obciążone wysokimi kosztami pracy, energii i najmu. Może to skutkować eliminacją części asortymentu, spadkiem marż lub przerzuceniem kosztów na konsumentów, co ograniczy konkurencyjność branży.

8. Wzrost cen i regresywny charakter podatku VAT jest podatkiem regresywnym, a projektowana zmiana najbardziej obciąży gospodarstwa domowe o niższych dochodach, dla których wzrost cen napojów będzie relatywnie bardziej dotkliwy. Projekt pomija analizę społecznych skutków wzrostu cen, skupiając się wyłącznie na dochodach budżetu państwa.

9. Brak mechanizmów ewaluacji skuteczności regulacji Projekt nie przewiduje jakiejkolwiek ewaluacji efektów wprowadzonej zmiany, mimo że deklaruje cele zdrowotne i społeczne. Brak mierników, harmonogramu i odpowiedzialnych instytucji uniemożliwia ocenę, czy regulacja rzeczywiście ograniczy niepożądane zjawiska, czy jedynie zwiększy wpływy podatkowe.

10. Ryzyko destabilizacji rynku i niepewności regulacyjnej Kolejna istotna zmiana stawek VAT pogłębia niestabilność otoczenia prawnego, utrudniając planowanie inwestycji i strategii produktowych. Sektor napojowy już wcześniej został objęty licznymi zmianami podatkowymi, a brak przewidywalności legislacyjnej osłabia zaufanie przedsiębiorców do państwa.

Mając powyższe na uwadze, projekt ustawy w obecnym kształcie nie zasługuje na pozytywną ocenę i wymaga istotnego przepracowania, zarówno pod kątem doboru narzędzi regulacyjnych, jak i ich spójności z długofalową polityką zdrowotną, rolną i gospodarczą państwa.

5. Art. 1 projektu Fundacja Życie W naszej ocenie zakres zmian w opodatkowaniu napojów podatkiem VAT Uwaga wykracza poza zakres merytoryczny ustawy powinien być zdecydowanie szerszy, a podejście Ministerstwa do stawek VAT na opiniowanego projektu. (poz. 17 pkt 2 napoje bardziej kompleksowe i systemowe. Od wielu miesięcy w debacie załącznika nr publicznej pojawia się temat dyskryminacyjnego traktowania na gruncie 10 do ustawy przepisów o podatku VAT naturalnych wód mineralnych i źródlanych. Napoje te, o VAT). powszechnie uznawane za najzdrowsze i godne promowania są aktualnie objęte podstawową stawką podatku VAT (23 %) podczas gdy całe szereg napojów, nie tylko będące przedmiotem regulacji zawartych w projekcie napoje „bezalkoholowe” i energetyczne, ale także cały szereg innych napojów zawierających domieszki dodatki soków owocowych i warzywnych (co najmniej 20 %), traktowane są w sposób preferencyjny (stawki 5 % i 8 % podatku VAT). Co więcej w okresie kiedy stawki podatku VAT na żywność były obniżone do 0% dysproporcja w opodatkowaniu tych napojów była jeszcze większa, woda bowiem nie została tymi obniżkami objęta.

Dysproporcja w opodatkowaniu wód i napojów z dodatkiem minimum 20 % soków owocowych lub warzywnych powoduje także szereg innych, niekorzystnych z punktu widzenia „celów zdrowotnych” tendencji. W ostatnich latach coraz popularniejsze stają się napoje z dodatkiem soków owocowych reklamowane i sprzedawane jako alternatywy dla wód mineralnych. Napoje takie opatrywane są nazwami czy znakami graficznymi sugerującymi, że są one wodą, podczas gdy zgodnie z przepisami, w tym m. in. regulacjami podatkowymi są one napojami. Bardzo duża część tego rodzaju napojów reklamowana jest zaprojektowana pod względem graficznym jako produkty przeznaczone dla dzieci. Tymczasem napoje te zawierają niekiedy duże ilości cukrów. Wzrost popularności tego rodzaju produktów jest spowodowanych także względami podatkowymi. Napoje te bowiem, z jednej strony “udając” wody, jednocześnie korzystają z preferencyjnych stawek podatku od towarów i usług. Tym samym mamy do czynienia z sytuacją, w której z jednej strony część producentów napojów widząc np. coraz wyższy poziom edukacji żywieniowej i zdrowotnej u rodziców i coraz mniejszą akceptację społeczną do spożywania przez najmłodszych niezdrowych i zawierających duże dawki cukrów napojów uprawiają swoisty “healthwashing” upodabniając swoje napoje do wód, a z drugiej korzystają oni z niezrozumiałej polityki fiskalnej państwa, która de facto w sposób preferencyjny traktuje słodzone napoje względem naturalnych wód mineralnych.

W naszej ocenie, zgodnej także z rekomendacjami Ministerstwa Zdrowia w zakresie opodatkowania wód butelkowanych1, niezbędne jest wprowadzenie korekt w przepisach określających wysokość podatku VAT nałożonego na napoje. Rekomendujemy dodanie do przepisów ustawy także obniżki stawki podatku VAT nałożonego na wody butelkowane – naturalne wody mineralne i wody źródlane (do 5 % i 8 % w przypadku sprzedaży w ramach usług gastronomicznych). Zdajemy sobie sprawę, że projekt przygotowany przez

Ministerstwo Finansów ma na celu zwiększenie dochodów budżetu państwa, a co za tym idzie zakładamy, że resort finansów nie jest skłonny do wprowadzania rozwiązań, których skutkiem będzie obniżenie dochodów z tytułu podatku VAT. W naszej ocenie jednak skorelowanie obniżki stawki podatku VAT na naturalne wody mineralne i wody źródlane wodę z podniesieniem realnego poziomu opodatkowania innych napojów (np. poprzez odpowiednie podniesienie minimalnej zawartości soków owocowych lub warzywnych uprawniających do stosowania obniżonej stawki opodatkowania) mogłoby sprawić, że zmiany te byłyby dla budżetu neutralne, a przy tym pozostawałoby w zgodzie z celami zdrowotnymi polityki państwa.

Niewątpliwie też takie systemowe podejście do zmian w matrycy VAT miałoby korzystny wpływ na zdrowie Polaków, wprowadziłoby bowiem ekonomiczne uzasadnienie dla zakupu zdrowszych napojów, posiadających mniejszą zawartość cukrów.

1 https://www.dlahandlu.pl/raporty-i-analizy/woda-drozsza-niz-napoj-z-cukrem-absurd-moze-wkrotce-zniknac-ministerstwa-wymieniaja-pisma,159586.html

6. Art. 1 projektu Stowarzyszenie W imieniu członków Stowarzyszenia Krajowa Unia Producentów Soków Patrz pkt 1. ustawy Krajowa Unia (KUPS) apelujemy o zaprzestanie prac nad projektem ustawy o zmianie (poz. 17 pkt 2 Producentów Soków ustawy o podatku od towarów i usług (projekt z dnia 2 grudnia 2025 r., UD załącznika nr 327) w odniesieniu do propozycji podniesienia stawki VAT na napoje 10 do ustawy zawierające co najmniej 20 % soku owocowego/warzywnego z dodatkiem o VAT). kofeiny lub tauryny.

Poniżej przedstawiamy uwagi dot. projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług (projekt z dnia 2 grudnia 2025 r., UD 327) w odniesieniu do propozycji podniesienia stawki VAT na napoje zawierające co najmniej 20 % soku owocowego/warzywnego z dodatkiem kofeiny lub tauryny.

1) Nieproporcjonalne obciążenie kategorii napojów owocowych Projektowana podwyżka stawki VAT ma dotyczyć owocowych napojów z dodatkiem kofeiny i tauryny, niezależnie od zawartości tych substancji, a więc nie tylko tzw. napojów energetycznych z wysoką zawartością kofeiny. Napoje te już teraz obciążone są opłatą za dodatek kofeiny na podstawie przepisów ustawy o zdrowiu publicznym. W planach legislacyjnych Rządu jest także całkowite wyłączenie tej kategorii z przewidzianych dla napojów owocowych zwolnień i ulg w zakresie opłaty za dodatek cukru (projekt UD 290). Ponadto sprzedaż napojów energetycznych podlega ustawowym ograniczeniom sprzedaży, które nie mają zastosowania dla imitacji napojów alkoholowych (np. piw bezalkoholowych). Tak liczne i często podejmowane działania względem jednej kategorii produktów są w naszej ocenie nieproporcjonalne i godzą w interesy polskiego przemysłu spożywczego oraz sadownictwa. Jak to już wskazano, podniesiona stawka VAT dotyczyć ma nie tylko napojów z wysoką zawartością kofeiny, ale i wszelkich innych zawierających choćby minimalny dodatek tej substancji, co do których nie obowiązuje zakaz sprzedaży małoletnim, co podważa dodatkowo pozafiskalną zasadność tej zmiany. Wskazujemy przy tym, że podatek od towarów i usług, w przeciwieństwie do opłaty za dodatek cukru lub kofeiny, nie jest przeznaczany na konkretne działania w zakresie profilaktyki i ochrony zdrowia.

2) Wyłom w utrwalonej zasadzie obniżonej stawki podatkowej dla napojów zawierających co najmniej 20 % soku z owoców lub warzyw. Obowiązująca w naszym kraju od trzech dekad obniżona stawka VAT na napoje z wysoką zawartością soku owocowego lub warzywnego uwzględnia specyfikę polskiego rynku wynikającą z dorobku polskiego przetwórstwa owocowo-warzywnego bazującego od dziesięcioleci na współpracy z polskim sektorem sadowniczym. Limit minimalnej, wynoszącej 20 % zawartości soku, uwzględniono w szczególności w definicji napoju bezalkoholowego owocowego (i odpowiednio owocowo-warzywnego) zawartej w Polskiej Normie PN-A-79031 „Napoje bezalkoholowe. Terminologia”. Wprowadzenie obniżonej stawki VAT na napoje zawierające co najmniej 20 % soku owocowego miało zatem charakter pochodny względem ustaleń twórców polskich norm technologicznych. Stawka ta w utrwalony sposób wpisała się w uwarunkowania ekonomiczne szczególnie rozwiniętej w naszym kraju branży przetwórstwa owocowo-warzywnego, która zapewnia środki utrzymania tysiącom rodzin osób zatrudnionym w sadownictwie i przemyśle, a także w branży logistycznej i handlowej. Produkcja napojów owocowych wymaga przy tym bardziej rozbudowanego łańcucha dostaw i wykorzystania większej ilości surowca rolnego, niż produkcja zwykłych napojów bezalkoholowych złożonych wyłącznie z wody, substancji słodzących i innych syntetycznych dodatków, przyczynia się zatem w większym stopniu do wzrostu gospodarczego i generuje zwiększone dochody budżetowe. Spowodowany nadmiernym obciążeniem fiskalnym wzrost cen w tej kategorii może spowodować załamanie się sprzedaży ze wszystkimi tego negatywnymi skutkami gospodarczymi i społecznymi. Należy tutaj podkreślić, że absolutnie podstawowym surowcem wykorzystywanym w produkcji napojów owocowych jest sok z jabłek, których uprawa jest podstawą polskiego sadownictwa.

Z uwagi na znaczenie polskiego rolnictwa i przetwórstwa rolno-spożywczego w polskiej ekonomii, argumentów powyższych nie można zbagatelizować, zwłaszcza w sytuacji aktualnego spowolnienia gospodarczego i grożącej tym branżom stagnacji. Uważamy, że uderzanie pod różnymi pretekstami w polski przemysł spożywczy w obecnej trudnej sytuacji gospodarczej i społeczno-politycznej nie jest właściwą drogą.

7. Art. 1 projektu Konfederacja 1. Podniesienie stawki VAT na napoje zawierające co najmniej 20 % soku Patrz pkt 1. ustawy Lewiatan owocowego, warzywnego lub owocowo-warzywnego z dodatkiem kofeiny (poz. 17 pkt 2 lub tauryny. załącznika nr Projektowana podwyżka stawki VAT ma dotyczyć owocowych napojów z 10 do ustawy dodatkiem kofeiny i tauryny, niezależnie od zawartości tych substancji, a więc nie o VAT). tylko tzw. napojów energetycznych z wysoką zawartością kofeiny. Napoje te już teraz obciążone są opłatą za dodatek kofeiny na podstawie przepisów ustawy o zdrowiu publicznym. W planach legislacyjnych Rządu jest także całkowite wyłączenie tej kategorii z przewidzianych dla napojów owocowych zwolnień i ulg w zakresie opłaty za dodatek cukru (projekt UD 290). Tak liczne i często podejmowane działania względem jednej kategorii produktów są w naszej ocenie nieproporcjonalne i godzą w interesy polskiego przemysłu spożywczego oraz sadownictwa. Jak to już wskazano, podniesiona stawka VAT dotyczyć ma nie tylko napojów z wysoką zawartością kofeiny, ale i wszelkich innych zawierających choćby minimalny dodatek tej substancji, co do których nie obowiązuje zakaz sprzedaży małoletnim, co podważa dodatkowo pozafiskalną zasadność tej zmiany. Wskazujemy przy tym, że podatek od towarów i usług, w przeciwieństwie do opłaty za dodatek cukru lub kofeiny, nie jest przeznaczany na konkretne działania w zakresie profilaktyki i ochrony zdrowia. Obowiązująca w naszym kraju od trzech dekad obniżona stawka VAT na napoje z wysoką zawartością soku owocowego lub warzywnego uwzględnia specyfikę polskiego rynku wynikającą z dorobku polskiego przetwórstwa owocowo-warzywnego bazującego od dziesięcioleci na współpracy z polskim sektorem sadowniczym. Limit minimalnej, wynoszącej 20 % zawartości soku, uwzględniono w szczególności w definicji napoju bezalkoholowego owocowego (i odpowiednio owocowo-warzywnego) zawartej w Polskiej Normie PN-A-79031 „Napoje bezalkoholowe. Terminologia”. Wprowadzenie obniżonej stawki VAT na napoje zawierające co najmniej 20 % soku owocowego miało zatem charakter pochodny względem ustaleń twórców polskich norm technologicznych. Stawka ta w utrwalony sposób wpisała się w uwarunkowania ekonomiczne szczególnie rozwiniętej w naszym kraju branży przetwórstwa owocowo-warzywnego, która zapewnia środki utrzymania tysiącom rodzin osób zatrudnionym w sadownictwie i przemyśle, a także w branży logistycznej i handlowej. Produkcja napojów owocowych wymaga rozbudowanego łańcucha dostaw i wykorzystania znacznej ilości surowca rolnego co przyczynia się w większym stopniu do wzrostu gospodarczego i generuje zwiększone dochody budżetowe.

Spowodowany nadmiernym obciążeniem fiskalnym wzrost cen w tej kategorii może spowodować załamanie się sprzedaży ze wszystkimi tego negatywnymi skutkami gospodarczymi i społecznymi. Należy tutaj podkreślić, że absolutnie podstawowym surowcem wykorzystywanym w produkcji napojów owocowych jest sok z jabłek, których uprawa jest podstawą polskiego sadownictwa. Z uwagi na znaczenie polskiego rolnictwa i przetwórstwa rolno-spożywczego w polskiej ekonomii, argumentów powyższych nie można zbagatelizować, zwłaszcza w sytuacji aktualnego spowolnienia gospodarczego i grożącej tym branżom stagnacji. Uważamy, że uderzanie pod różnymi pretekstami w polski przemysł spożywczy nie jest właściwą drogą.

2. Podniesienie stawki VAT na piwa bezalkoholowe zawierające w swoim składzie co najmniej 20 % soku owocowego, warzywnego lub owocowo-warzywnego. Rynek piwa od kilku lat znacząco maleje. Skumulowany ubytek wolumenu od 2019 r. szacowany jest na ponad 5 mln hl, tj. o 13 %. W 2025 roku notujemy spadek rynku o ok. 7 proc., co prawdopodobnie oznaczać będzie najgłębszy spadek po 1989 roku. Na tle kurczącego się rynku, jedynym rozwijającym się segmentem były do tej pory piwa bezalkoholowe. Ich wzrosty pozwalały częściowo łagodzić spadki na rynku piw alkoholowych, zapewniając zbyt na surowce rolne wykorzystywane do produkcji piwa, zwłaszcza słód i chmiel. Dzięki dotychczasowej polityce państwa, producenci piw bezalkoholowych stali się również istotnym odbiorcą koncentratu jabłkowego, wykorzystywanego do piw smakowych. Konstrukcja opłaty cukrowej oraz podatku VAT pozwoliły znaleźć zbyt na tysiące ton jabłek, które używane są do wytwarzania piwa bezalkoholowego. Aktualne zapotrzebowanie na jabłka ze strony przemysłu browarniczego szacowane jest na ok. 30 tys. ton rocznie. Zmiana polityki w tym zakresie, czyli podwyżka podatku VAT oraz równolegle procedowana zmiana zasad naliczania opłaty cukrowej doprowadzi do reformulacji i powrotu do innych metod produkcji, ze szkodą dla krajowych sadowników. Istotne podniesienie ceny piwa bezalkoholowego będzie bolesnym ciosem w jedyny rosnący segment piwa i spowoduje pogłębienie spadku całego rynku, a być może jego całkowite załamanie.

Projektowaną zmianę należy rozpatrywać łącznie z innymi projektami dot. piw bezalkoholowych czyli zmianą podstawy obliczenia opłaty cukrowej. Kumulacja tych podwyżek, w połączeniu z dodatkowym kosztem związanym z objęciem tych produktów kaucją, spowoduje podniesienie końcowej ceny dla konsumenta do poziomu, który może nie zostać zaakceptowany przez rynek. Konsekwencją będzie nie tylko załamanie pozytywnego trendu rozwoju produktów bezalkoholowych, ale także pogłębienie trudnej sytuacji sektora piwowarskiego. Produkty bezalkoholowe w konsekwencji mogą stać się niekonkurencyjne cenowo dla napojów alkoholowych co negatywnie wpłynie na obserwowany dzisiaj efekt substytucji czyli zastępowania napojów alkoholowych bezalkoholowym zamiennikiem. Należy przypomnieć, że stosowanie obniżonego podatku VAT na całą gamę napojów bezalkoholowych nie jest luką systemową lecz świadomą polityką ustawodawcy. Wprowadzenie preferencji dla napojów z zawartością soku owocowego lub owocowo – warzywnego było w momencie wprowadzania motywowane chęcią wspierania zdrowszych produktów. Dlatego ustawodawca wprowadził rozwiązania zachęcające producentów do reformulacji, celem zastąpienia cukru i innych substancji słodzących oraz sztucznych barwników oraz użycie produktu naturalnego jakim jest sok owocowy lub owocowo – warzywny. Jednocześnie zapewniono w ten sposób zwiększenie zapotrzebowania na owoce i warzywa ze strony krajowego przemysłu napojowego i browarniczego.

W tak zaprojektowaną politykę państwa wpisała się również branża piwowarska, która wychodząc naprzeciw polityce rządu poniosła koszty związane ze zmianą receptur produktów. Producenci piwa stali się w efekcie tej reformulacji odbiorcą koncentratu soku jabłkowego (pochodzącego w ponad 90 % z krajowych upraw jabłek). Obecne zapotrzebowanie branży browarniczej na koncentrat soku jabłkowego szacowane jest na ok. 30 tysięcy ton jabłek. Należy w tym miejscu zadać pytanie, co spowodowało odwrót od takiej polityki wspierania wyborów prozdrowotnych i wspierania krajowego sadownictwa i dlaczego taka zmiana następuje zaledwie kilka lat po wprowadzeniu omawianych preferencji? Czy powrót do zastosowania tańszych i mniej zdrowych składników będzie miał pozytywny wpływ na konsumentów i ich zdrowie? Ponadto, istnieją argumenty mogące wskazywać, iż projektowane przepisy powinny zostać poddane szczegółowej analizie z punktu widzenia pozostawania w zgodzie z wypracowaną, w szczególności w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, zasadą neutralności VAT.

W tym zakresie należy zastanowić się, czy projektowane przepisy stoją w sprzeczności z zasadą neutralności VAT, która wymaga by towary lub usługi podobne, które są względem siebie konkurencyjne, były opodatkowane w tożsamy sposób. Konieczne jest więc ustalenie czy wprowadzenie rozwiązania, które w odniesieniu do części napojów bezalkoholowych, w oderwaniu od czynników obiektywnych takich jak ich skład czy zastosowanie, doprowadzając do zwiększenia stawki podatku wpłynie na decyzje podejmowane przez konsumentów.

Zgodnie z projektem (UD 327) przepisów zmieniających ustawę o VAT, pozycja nr 17 pkt 2 załącznika nr 10 do ustawy o VAT ma przyjąć następujące brzmienie: “napoje bezalkoholowe, w których udział masowy soku owocowego, warzywnego lub owocowo-warzywnego wynosi nie mniej niż 20 % składu surowcowego – z wyłączeniem:

a) bezalkoholowych odpowiedników napojów alkoholowych objętych pozycjami od CN 2203 do CN 2208, w tym piwa, wina (w tym musującego), cydru, a także mieszanin z udziałem przynajmniej jednego z nich,

b) napojów z dodatkiem kofeiny lub tauryny,”. Powyższe oznacza, iż bezalkoholowe odpowiedniki napojów alkoholowych, niezależnie od faktu spełnienia wymagań co do zawartości soku owocowego, warzywnego lub owocowo-warzywnego, opodatkowane będą z zastosowaniem stawki podstawowej. Regulacja ta dzieli napoje bezalkoholowe o przewidzianej przepisami zawartości soku na dwie kategorie: − odpowiedniki napojów alkoholowych (opodatkowane stawką podstawową), − pozostałe (opodatkowane stawką obniżoną).

Należy zatem rozważyć, czy wprowadzony podział jest uzasadniony w świetle zasad wspólnotowego systemu podatku od wartości dodanej. Osiągnięcie neutralności podatkowej w odniesieniu do podatków obrotowych stanowiło jeden z podstawowych celów, jakie miał realizować wspólnotowy systemu VAT (vide: Preambuła Pierwszej dyrektywa Rady z dnia 11 kwietnia 1967 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich dotyczących podatków obrotowych (67/227/EWG)). Konieczność zachowania neutralności podatkowej jest również podnoszona w obecnie obowiązującej Dyrektywie VAT. W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości wielokrotnie wskazywano, że “Zasada ta [neutralności] w szczególności wyklucza odmienne traktowanie towarów podobnych, które w związku z tym konkurują ze sobą, pod względem podatku VAT [...]. W związku z tym produkty te muszą podlegać jednolitej stawce. Z tego względu zasada neutralności podatkowej obejmuje również dwie pozostałe zasady przywołane przez Komisję, a mianowicie zasadę jednolitości podatku VAT i zasadę eliminacji zakłóceń konkurencji” (C-481/98). Jednym z zasadniczych celów, dla których wypracowano tę zasadę - podążając za stanowiskiem przedstawionym przez Rzecznika Generalnego Siegberta Albera

– jest "uniemożliwienie „odmiennego traktowania podobnych towarów, które w związku z tym konkurują ze sobą, na potrzeby podatku VAT”. Mówiąc ściśle, chodzi o zapobieganie zakłóceniom konkurencji między dostawcami danych towarów.” (Opinia w sprawie C-384/01).

Zgodnie z powyższym, można wnioskować, iż odmienne traktowanie na gruncie VAT towarów podobnych doprowadzi do zakłóceń konkurencji, naruszając tym samym zasadę neutralności podatkowej. Towary podobne to towary, które “wykazują analogiczne właściwości i spełniają te same potrzeby konsumenta, w zależności od kryterium porównywalności w użytkowaniu, i gdy istniejące różnice nie wpływają w znaczący sposób na decyzję przeciętnego konsumenta o skorzystaniu z jednego lub drugiego towaru bądź usługi” (C-219/13). Dokonując oceny podobieństwa należy przede wszystkim uwzględnić "punkt widzenia przeciętnego konsumenta” (C-499/16). Biorąc to pod uwagę należy stwierdzić, że dla zweryfikowania zasadności twierdzenia o naruszeniu zasady neutralności konieczne byłoby potwierdzenie, że: − napoje posiadają te same właściwości co inne napoje, które korzystać będą z preferencyjnej stawki VAT, − napoje spełniają tożsame potrzeby, z perspektywy przeciętnego konsumenta, co inne napoje, które korzystać będą z preferencyjnej stawki VAT, − różnice występujące pomiędzy napojami i innymi napojami, które korzystać będą z preferencyjnej stawki VAT nie są istotne z punktu widzenia przeciętnego konsumenta. Mając na względzie powyższe, należy przeprowadzić analizę na gruncie poza podatkowym zmierzającą do ustalenia, czy produkty te są w rzeczywistości produktami podobnymi. W uzasadnieniu projektu nie znajdujemy dostatecznego odniesienia się do powyższych kwestii ani nie znajdujemy takich analiz.

Zwracamy również uwagę, że zaproponowane brzmienie przepisów rodzi bardzo szerokie pole do interpretacji. Wynika to z zaproponowanej konstrukcji przepisów, która odwołuje się do nieostrego pojęcia „odpowiednik napojów alkoholowych”, gdzie możliwe jest zastosowanie odmiennej metodologii oceny tego kryterium. Przepisy powinny być skonstruowane w sposób nie budzący wątpliwości, tymczasem w tym przypadku pozostawiono ogromne pole do interpretacji i sporów z tym związanych. Trudno na dzień dzisiejszy przewidzieć możliwy rozwój rynku i produktów. Próba praktycznej analizy skutków wejścia w życie przedłożonych przepisów pozwala sądzić, że na rynku istnieć będą produkty, co do których niemożliwe będzie jednoznaczne zakwalifikowanie danego produktu pod względem zastosowania stawki podstawowej lub obniżonej podatku VAT.

Mając na względzie przedstawione powyżej argumenty, wnosimy o rezygnację z przedmiotowej nowelizacji ustawy o podatku od towarów i usług pozostawiając obecne przepisy w niezmienionej formie.

8. Art. 1 projektu Związek Uprzejmie proszę o wzięcie pod uwagę poniższych uwag do przedłożonego Patrz pkt 1. ustawy Pracodawców projektu: (poz. 17 pkt 2 Przemysłu załącznika nr Piwowarskiego w 1/ Sytuacja na rynku piwa, kondycja branży piwowarskiej i znaczenie piwa 10 do ustawy Polsce bezalkoholowego o VAT). Browary Polskie Rynek piwa od kilku lat znacząco maleje. Skumulowany ubytek wolumenu od 2019 r. szacowany jest na ponad 5 mln hl, tj. 13 %. W 2025 roku notujemy spadek rynku o ok. 7 proc, co prawdopodobnie oznaczać będzie najgłębszy spadek po 1989 roku. Na tle kurczącego się rynku, jedynym rozwijającym się segmentem były do tej pory piwa bezalkoholowe. Ich wzrosty pozwalały częściowo łagodzić spadki na rynku piw alkoholowych, zapewniając zbyt na surowce rolne wykorzystywane do produkcji piwa, zwłaszcza słód i chmiel. Dzięki dotychczasowej polityce państwa, producenci piw bezalkoholowych stali się również istotnym odbiorcą koncentratu jabłkowego, wykorzystywanego do piw smakowych. Konstrukcja opłaty cukrowej oraz podatku VAT pozwoliły znaleźć zbyt na tysiące ton jabłek, które używane są do wytwarzania piwa bezalkoholowego. Aktualne zapotrzebowanie na jabłka ze strony przemysłu browarniczego szacowane jest na ok. 30 tys. ton rocznie. Zmiana polityki w tym zakresie, czyli podwyżka podatku VAT oraz równolegle procedowana zmiana zasad naliczania opłaty cukrowej doprowadzi do reformulacji i powrotu do innych metod produkcji, ze szkodą dla krajowych sadowników. Istotne podniesienie ceny piwa bezalkoholowego będzie bolesnym ciosem w jedyny rosnący segment piwa i spowoduje pogłębienie spadku całego rynku, a być może jego całkowite załamanie.

Projektowaną zmianę należy rozpatrywać łącznie z innymi projektami dot. piw bezalkoholowych czyli zmianą podstawy obliczenia opłaty cukrowej oraz podwyżką stawek tej opłaty. Kumulacja tych podwyżek, w połączeniu z dodatkowym kosztem związanym z objęciem tych produktów kaucją, spowoduje podniesienie końcowej ceny dla konsumenta do poziomu, który może nie zostać zaakceptowany przez rynek. Konsekwencją będzie nie tylko załamanie pozytywnego trendu rozwoju produktów bezalkoholowych, ale także pogłębienie trudnej sytuacji sektora piwowarskiego. Produkty bezalkoholowe w konsekwencji mogą stać się niekonkurencyjne cenowo dla napojów alkoholowych co negatywnie wpłynie na obserwowany dzisiaj efekt substytucji czyli zastępowania napojów alkoholowych bezalkoholowym zamiennikiem.

2/ Prozdrowotny charakter obecnie obowiązujących przepisów Należy przypomnieć, że stosowanie obniżonego podatku VAT na całą gamę napojów bezalkoholowych nie jest luką systemową lecz świadomą polityką ustawodawcy. Wprowadzenie preferencji dla napojów z zawartością soku owocowego lub owocowo – warzywnego było w momencie wprowadzania motywowane chęcią wspierania zdrowszych produktów. Dlatego ustawodawca wprowadził rozwiązania zachęcające producentów do reformulacji celem zastąpienia cukru i innych substancji słodzących oraz sztucznych barwników przez produkt naturalny jakim jest sok owocowy lub owocowo – warzywny. Jednocześnie zapewniono w ten sposób zwiększenie zapotrzebowania na owoce i warzywa ze strony krajowego przemysłu napojowego i browarniczego.

W tak zaprojektowaną politykę państwa wpisała się również branża piwowarska, która wychodząc naprzeciw polityce rządu poniosła koszty związane ze zmianą receptur produktów. Producenci piwa stali się w efekcie tej reformulacji odbiorcą koncentratu soku jabłkowego (pochodzącego w ponad 90 % z krajowych upraw jabłek). Obecne zapotrzebowanie branży browarniczej na koncentrat soku jabłkowego szacowane jest na ok. 30 tysięcy ton jabłek. Należy w tym miejscu zadać pytanie, co spowodowało odwrót od takiej polityki wspierania wyborów prozdrowotnych i wspierania krajowego sadownictwa i dlaczego taka zmiana następuje zaledwie kilka lat po wprowadzeniu omawianych preferencji? Czy powrót do zastosowania tańszych i mniej zdrowych składników będzie miał pozytywny wpływ na konsumentów i ich zdrowie?

3/ Piwa bezalkoholowe jako element realizacji celów zdrowotnych poprzez redukcję spożycia alkoholu Warto podkreślić, że piwa bezalkoholowe mają nie tylko znaczenie ekonomiczne ale przede wszystkim potwierdzony pozytywny wpływ na zdrowie publiczne poprzez zastępowanie alkoholu. W innych krajach europejskich trendy bezalkoholowe są świadomie wspierane przez państwo. Dlatego jesteśmy zdumieni, że redukcja spożycia alkoholu, która dokonuje się w ten sposób, jest negatywnie oceniana przez Ministerstwo Finansów. Twierdzenia zawarte w uzasadnieniu stoją w rażącej sprzeczności z bardzo wieloma badaniami oraz trendami rynkowymi. Tymczasem z pozytywnego zjawiska, jakim jest obniżanie spożycia alkoholu, projektodawcy uczynili niczym niepoparty zarzut wobec kategorii, którą chcą obłożyć wyższym podatkiem. Wygląda to na próbę dopasowania niezgodnej z rzeczywistością argumentacji „zdrowotnej” do celu jednoznacznie fiskalnego. Podwyżka ceny dot. bezalkoholowych alternatyw dla napojów alkoholowych będzie prowadzić do istotnego zahamowania prozdrowotnych zmian zachodzących na rynku alkoholowymi i przyniesie efekty odwrotne do celów polityki zdrowotnej Państwa.

Nasz zdecydowany sprzeciw budzą zawarte w uzasadnieniu, nie poparte badaniami twierdzenia jakoby popularność piw bezalkoholowych wynikała ze spożycia przez osoby małoletnie lub jakoby następowało „oswajanie” małoletnich z takimi produktami. Wedle dostępnych badań, zarówno przeprowadzonych przez publiczne jednostki badawcze i uniwersytety jak też badań przeprowadzanych przez producentów, napoje bezalkoholowe zastępują alkohol wśród dorosłych konsumentów, a ich wpływ na obniżenie spożycia alkoholu w całej populacji jest niekwestionowany. Potwierdzenie tej tezy przynoszą m.in. wyniki dużego, wieloletniego badania przeprowadzonego przez instytucję w Hiszpanii Socidrogalcohol. W ich wyniku ustalono, że gospodarstwa domowe, które zaczęły nabywać piwo bezalkoholowe, zmniejszyły w konsekwencji nie tylko zakupy piw alkoholowych, ale również i to aż o 14 % zmniejszyły zakupy jakichkolwiek innych alkoholi. (źródło: https://www.adicciones.es/index.php/adicciones/article/view/1866/1387). Badania rynkowe w Polsce wskazują natomiast, że piwo bezalkoholowe nie jest produktem chętnie kupowanym przez nastoletnią młodzież. Według najnowszego badania przeprowadzonego przez Panel Badawczy Ariadna w listopadzie 2025 r. zaledwie 15 % ankietowanych wskazało, że spożywa piwo bezalkoholowe (ostatnie miejsce na liście obejmującej kilkanaście pozycji) a żaden z respondentów nie wskazał piwa bezalkoholowego jako swój ulubiony napój (źródło: https://panelariadna.pl/news/co-pija-mlodzi ). Widzimy przykłady innych krajów, gdzie korzystne z punktu widzenia zdrowia publicznego trendy związane z redukcją spożycia alkoholu dzięki rozwojowi piw bezalkoholowych są wspierane przez regulacje. I tak na przykład w Wielkiej Brytanii i Irlandii napoje bezalkoholowe są zwolnione z opłaty cukrowej pod warunkiem, że są sprzedawane i reklamowane pod tymi samymi markami co produkty alkoholowe, jako ich zamienniki. Link do ustawy brytyjskiej: https://www.gov.uk/guidance/check-if-your-drink-is-liable-for-the-soft-drinks-industry-levy.

4/ Możliwa niezgodność z prawem Unii Europejskiej W naszej ocenie istnieją argumenty mogące wskazywać, iż projektowane przepisy powinny zostać poddane szczegółowej analizie z punktu widzenia pozostawania w zgodzie z wypracowaną, w szczególności w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, zasadą neutralności VAT.

W tym zakresie należy zastanowić się, czy projektowane przepisy stoją w sprzeczności z zasadą neutralności VAT, która wymaga by towary lub usługi podobne, które są względem siebie konkurencyjne, były opodatkowane w tożsamy sposób. Konieczne jest więc ustalenie czy wprowadzenie rozwiązania, które w odniesieniu do części napojów bezalkoholowych, w oderwaniu od czynników obiektywnych takich jak ich skład czy zastosowanie, doprowadzając do zwiększenia stawki podatku wpłynie na decyzje podejmowane przez konsumentów. Zgodnie z projektem (UD327) przepisów zmieniających ustawę o VAT, pozycja nr 17 pkt 2 załącznika nr 10 do ustawy o VAT ma przyjąć następujące brzmienie: “napoje bezalkoholowe, w których udział masowy soku owocowego, warzywnego lub owocowo-warzywnego wynosi nie mniej niż 20 % składu surowcowego – z wyłączeniem:

a) bezalkoholowych odpowiedników napojów alkoholowych objętych pozycjami od CN 2203 do CN 2208, w tym piwa, wina (w tym musującego), cydru, a także mieszanin z udziałem przynajmniej jednego z nich,

b) napojów z dodatkiem kofeiny lub tauryny”. Powyższe oznacza, iż bezalkoholowe odpowiedniki napojów alkoholowych, niezależnie od faktu spełnienia wymagań co do zawartości soku owocowego, warzywnego lub owocowo-warzywnego, opodatkowane będą z zastosowaniem stawki podstawowej. Regulacja ta dzieli napoje bezalkoholowe o przewidzianej przepisami zawartości soku na dwie kategorie:

1. odpowiedniki napojów alkoholowych (opodatkowane stawką podstawową),

2. pozostałe (opodatkowane stawką obniżoną).

Należy rozważyć, czy wprowadzony podział jest uzasadniony w świetle zasad wspólnotowego systemu podatku od wartości dodanej. Osiągnięcie neutralności podatkowej w odniesieniu do podatków obrotowych stanowiło jeden z podstawowych celów, jakie miał realizować wspólnotowy systemu VAT (vide: Preambuła Pierwszej dyrektywa Rady z dnia 11 kwietnia 1967 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich dotyczących podatków obrotowych (67/227/EWG)). Konieczność zachowania neutralności podatkowej jest również podnoszona w obecnie obowiązującej Dyrektywie VAT. W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości wielokrotnie wskazywano, że “Zasada ta [neutralności] w szczególności wyklucza odmienne traktowanie towarów podobnych, które w związku z tym konkurują ze sobą, pod względem podatku VAT [...]. W związku z tym produkty te muszą podlegać jednolitej stawce. Z tego względu zasada neutralności podatkowej obejmuje również dwie pozostałe zasady przywołane przez Komisję, a mianowicie zasadę jednolitości podatku VAT i zasadę eliminacji zakłóceń konkurencji.” (C-481/98).

Jednym z zasadniczych celów, dla których wypracowano tę zasadę - podążając za stanowiskiem przedstawionym przez Rzecznika Generalnego Siegberta Albera – jest "uniemożliwienie „odmiennego traktowania podobnych towarów, które w związku z tym konkurują ze sobą, na potrzeby podatku VAT”. Mówiąc ściśle, chodzi o zapobieganie zakłóceniom konkurencji między dostawcami danych towarów. (Opinia w sprawie C-384/01). Zgodnie z powyższym, można wnioskować, iż odmienne traktowanie na gruncie VAT towarów podobnych doprowadzi do zakłóceń konkurencji, naruszając tym samym zasadę neutralności podatkowej. Towary podobne to towary, które “wykazują analogiczne właściwości i spełniają te same potrzeby konsumenta, w zależności od kryterium porównywalności w użytkowaniu, i gdy istniejące różnice nie wpływają w znaczący sposób na decyzję przeciętnego konsumenta o skorzystaniu z jednego lub drugiego towaru bądź usługi” (C-219/13). Dokonując oceny podobieństwa należy przede wszystkim uwzględnić "punkt widzenia przeciętnego konsumenta” (C-499/16).

Biorąc to pod uwagę należy stwierdzić, że dla zweryfikowania zasadności twierdzenia o naruszeniu zasady neutralności konieczne byłoby potwierdzenie, że:

1) Napoje posiadają te same właściwości co inne napoje, które korzystać będą z preferencyjnej stawki VAT, 2) Napoje spełniają tożsame potrzeby, z perspektywy przeciętnego konsumenta, co inne napoje, które korzystać będą z preferencyjnej stawki VAT,

3) Różnice występujące pomiędzy Napojami i innymi napojami, które korzystać będą z preferencyjnej stawki VAT nie są istotne z punktu widzenia przeciętnego konsumenta. Mając na względzie powyższe, należy przeprowadzić analizę na gruncie poza podatkowym zmierzającą do ustalenia, czy produkty te nie są w rzeczywistości produktami podobnymi. W uzasadnieniu projektu nie znajdujemy dostatecznego odniesienia się do powyższych kwestii ani nie znajdujemy takich analiz. Jak już wskazano, zasada neutralności podatkowej sprzeciwia się bowiem temu, aby towary lub usługi podobne, które są konkurencyjne wobec siebie, były traktowane odmiennie z punktu widzenia VAT, jeżeli służą zaspokojeniu tych samych potrzeb z perspektywy przeciętnego konsumenta.

5/ Nieprecyzyjne zapisy tworzące szerokie pole do interpretacji Zwracamy również uwagę, że zaproponowane brzmienie przepisów rodzi bardzo szerokie pole do interpretacji. Wynika to z zaproponowanej konstrukcji przepisów, która odwołuje się do nieostrego pojęcia „odpowiednik napojów alkoholowych”, gdzie możliwe jest zastosowanie odmiennej metodologii oceny tego kryterium. Przepisy powinny być skonstruowane w sposób nie budzący wątpliwości, tymczasem w tym przypadku pozostawiono ogromne pole do interpretacji i sporów z tym związanych. Trudno na dzień dzisiejszy przewidzieć możliwy rozwój rynku i produktów. Próba praktycznej analizy skutków wejścia w życie przedłożonych przepisów pozwala sądzić, że na rynku istnieć będą produkty, co do których niemożliwe będzie jednoznaczne zakwalifikowanie danego produktu pod względem zastosowania stawki podstawowej lub obniżonej podatku VAT. Biorąc pod uwagę przedstawione powyżej argumenty, wnosimy o rezygnację z przedmiotowej nowelizacji ustawy o podatku od towarów i usług pozostawiając obecne przepisy w niezmienionej formie.

9. Art. 1 projektu Polska Federacja 1) Nieproporcjonalne obciążenie kategorii napojów owocowych Patrz pkt 1. ustawy Producentów Projektowana podwyżka stawki VAT ma dotyczyć owocowych napojów z (poz. 17 pkt 2 Żywności Związek dodatkiem kofeiny i tauryny, niezależnie od zawartości tych substancji, a więc nie załącznika nr Pracodawców tylko tzw. napojów energetycznych z wysoką zawartością kofeiny. Napoje te już 10 do ustawy teraz obciążone są opłatą za dodatek kofeiny na podstawie przepisów ustawy o o VAT). zdrowiu publicznym. W planach legislacyjnych Rządu jest także całkowite wyłączenie tej kategorii z przewidzianych dla napojów owocowych zwolnień i ulg w zakresie opłaty za dodatek cukru (projekt UD 290). Ponadto sprzedaż napojów energetycznych podlega ustawowym ograniczeniom sprzedaży. Tak liczne i często podejmowane działania względem wybranych kategorii produktów są w naszej ocenie nieproporcjonalne i godzą w interesy polskiego przemysłu spożywczego oraz sadownictwa. Jak to już wskazano, podniesiona stawka VAT dotyczyć ma nie tylko napojów z wysoką zawartością kofeiny, ale i wszelkich innych zawierających choćby minimalny dodatek tej substancji, co podważa dodatkowo pozafiskalną zasadność tej zmiany. Wskazujemy przy tym, że podatek od towarów i usług, w przeciwieństwie do opłaty za dodatek cukru lub kofeiny, nie jest przeznaczany na konkretne działania w zakresie profilaktyki i ochrony zdrowia. Należy przypomnieć, że stosowanie obniżonego podatku VAT na całą gamę napojów bezalkoholowych nie jest luką systemową, lecz świadomą polityką ustawodawcy. Wprowadzenie preferencji dla napojów z zawartością soku owocowego lub owocowo – warzywnego było w momencie wprowadzania motywowane chęcią wspierania procesów reformulacji celem zastąpienia cukru i innych substancji słodzących przez produkt naturalny jakim jest sok owocowy lub owocowo – warzywny. Jednocześnie zapewniono w ten sposób zwiększenie zapotrzebowania na owoce i warzywa ze strony krajowego przemysłu napojowego i browarniczego.

2) Wyłom w utrwalonej zasadzie obniżonej stawki podatkowej dla napojów zawierających co najmniej 20 % soku z owoców lub warzyw. Obowiązująca w naszym kraju od trzech dekad obniżona stawka VAT na napoje z wysoką zawartością soku owocowego lub warzywnego uwzględnia specyfikę polskiego rynku wynikającą z dorobku polskiego przetwórstwa owocowo-warzywnego bazującego od dziesięcioleci na współpracy z polskim sektorem sadowniczym. Limit minimalnej, wynoszącej 20 % zawartości soku, uwzględniono w szczególności w definicji napoju bezalkoholowego owocowego (i odpowiednio owocowo-warzywnego) zawartej w Polskiej Normie PN-A-79031 „Napoje bezalkoholowe. Terminologia”. Wprowadzenie obniżonej stawki VAT na napoje zawierające co najmniej 20 % soku owocowego miało zatem charakter pochodny względem ustaleń twórców polskich norm technologicznych. Stawka ta w utrwalony sposób wpisała się w uwarunkowania ekonomiczne szczególnie rozwiniętej w naszym kraju branży przetwórstwa owocowo-warzywnego, która zapewnia środki utrzymania tysiącom rodzin osób zatrudnionym w sadownictwie i przemyśle, a także w branży logistycznej i handlowej. Produkcja napojów owocowych wymaga rozbudowanego łańcucha dostaw i wykorzystania większej ilości surowca rolnego, niż produkcja zwykłych napojów bezalkoholowych. Spowodowany nadmiernym obciążeniem fiskalnym wzrost cen może spowodować załamanie się sprzedaży ze wszystkimi tego negatywnymi skutkami gospodarczymi i społecznymi. Należy tutaj podkreślić, że absolutnie podstawowym surowcem wykorzystywanym w produkcji napojów owocowych jest sok z jabłek, których uprawa jest podstawą polskiego sadownictwa. Proponowane przepisy mogą naruszać prawo Unii Europejskiej, które zakłada zasadę neutralności VAT wymagającą by towary lub usługi podobne, które są względem siebie konkurencyjne, były opodatkowane w tożsamy sposób. Wprowadzone rozwiązanie, które w odniesieniu do części napojów bezalkoholowych, w oderwaniu od czynników obiektywnych takich jak ich skład czy zastosowanie będzie wpływać na decyzje podejmowane przez konsumentów. W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości wielokrotnie wskazywano, że “Zasada ta [neutralności] w szczególności wyklucza odmienne traktowanie towarów podobnych, które w związku z tym konkurują ze sobą, pod względem podatku VAT [...]. W związku z tym produkty te muszą podlegać jednolitej stawce. Z tego względu zasada neutralności podatkowej obejmuje również dwie pozostałe zasady przywołane przez Komisję, a mianowicie zasadę jednolitości podatku VAT i zasadę eliminacji zakłóceń konkurencji.” (C-481/98). Jednym z zasadniczych celów, dla których wypracowano tę zasadę - podążając za stanowiskiem przedstawionym przez Rzecznika Generalnego Siegberta Albera – jest "uniemożliwienie „odmiennego traktowania podobnych towarów, które w związku z tym konkurują ze sobą, na potrzeby podatku VAT”. Mówiąc ściśle, chodzi o zapobieganie zakłóceniom konkurencji między dostawcami danych towarów.” (Opinia w sprawie C-384/01). Proponowana zmiana dzieli napoje bezalkoholowe o przewidzianej przepisami zawartości soku na dwie kategorie: opodatkowane stawką podstawową oraz opodatkowane stawką obniżoną, można więc wnioskować, iż odmienne traktowanie na gruncie VAT towarów podobnych doprowadzi do zakłóceń konkurencji, naruszając tym samym zasadę neutralności podatkowej. Z uwagi na znaczenie polskiego rolnictwa i przetwórstwa rolno-spożywczego w polskiej ekonomii, argumentów powyższych nie można zbagatelizować, zwłaszcza w sytuacji aktualnego spowolnienia gospodarczego i grożącej tym branżom stagnacji. Uważamy, że uderzanie pod różnymi pretekstami w polski przemysł spożywczy w obecnej trudnej sytuacji gospodarczej i społeczno-politycznej nie jest właściwą drogą. W związku z powyższym, PFPŻ ZP postuluje odstąpienie przez resort finansów od proponowanej zmiany ustawy o podatku od towarów i usług.

10. Art. 1 projektu Stowarzyszenie L4G Zaproponowane w projekcie ustawy zmiany należy ocenić co do zasady Uwaga wykracza poza zakres merytoryczny ustawy pozytywnie, przy czym jednocześnie proponujemy bardziej systemowe i opiniowanego projektu. (poz. 17 pkt 2 kompleksowe podejście do korekty stawek podatku VAT obowiązujących załącznika nr względem napojów w Polsce. 10 do ustawy o Nie sposób nie zgodzić się, że objęcie napojów takich jak „bezalkoholowe” VAT). zamienniki popularnych napojów alkoholowych oraz napojów zawierających kofeinę lub taurynę (gdy w ich skład wchodzi co najmniej 20 % soków owocowych lub warzywnych) obniżoną stawką podatku VAT jest całkowicie niezasadne. Nie powinno jednak umykać uwadze resortu, iż ta grupa napojów stanowi jedynie niewielką część całej kategorii napojów dosładzanych sokiem, która korzysta aktualnie z preferencyjnej stawki podatku VAT.

Projektowana zmiana stanowi jednak pierwszy krok w dobrym kierunku, tym bardziej iż w aktualnym stanie prawnym np. woda butelkowana objęta jest podstawową stawką podatku od towaru i usług w wysokości 23 %. Taka polityka fiskalna wobec wód butelkowanych - naturalnej wody mineralnej czy wody źródlanej w porównaniu do preferencji stosowanych wobec napojów z dodatkiem co najmniej 20 % soków owocowych lub warzywnych nie ma żadnego uzasadnienia, a pod względem realizacji celów zdrowotnych jest wręcz przeciwskuteczna i szkodliwa. Jako Stowarzyszenie nie widzimy jakiegokolwiek społecznego interesu w utrzymywaniu tego stanu rzeczy.

W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że korekta stawek podatku VAT obowiązujących względem napojów powinna być szersza, a założenia zmian w tym zakresie powinny mieć bardziej systemowy charakter. Skoro Ministerstwo Finansów dostrzegło potrzebę wprowadzenia zmian w matrycy VAT to zasadne jest, aby wraz z wprowadzeniem zaproponowanych w przedmiotowym projekcie ustawy przepisów dokonać także zmian w zakresie opodatkowania podatkiem VAT wody butelkowanej oraz ewentualnie podniesienia poziomu zawartości soków owocowych lub warzywnych zawartych w napojach uprawniającego do stosowania wobec nich preferencyjnych stawek podatku VAT. Takie systemowe zmiany mające na celu uporządkowanie matrycy VAT wobec napojów oraz dostosowanie rozwiązań fiskalnych do potrzeb zdrowotnych stanowiłyby też realizację postulatów kilkukrotnie wskazywanych przez Ministerstwo Zdrowia. Resort ten zwracał wielokrotnie uwagę, że występował do Ministerstwa Finansów z wnioskami o obniżenie stosowanej stawki podatku VAT na wodę butelkowaną. Jak czytamy w odpowiedzi na jedną z interpelacji poselskich5: „Jako Ministerstwo Zdrowia podkreślamy, że konkurencyjna cena wody butelkowanej jest szczególnie ważnym elementem w promowaniu spożycia tego napoju. Kwestia preferencyjnego opodatkowania wody została podniesiona także w ostatnim piśmie skierowanym do Ministerstwa Finansów z dnia 15 października 2025 r.(...) w którym ponownie zaznaczono, że obniżenie podatku VAT na wodę butelkowaną powinno być priorytetem - również w kontekście promowania spożycia tego napoju. Zadeklarowano także gotowość do współpracy z Ministerstwem Finansów w tym obszarze”. W tym kontekście wydaje się, że przedmiotowy projekt ustawy jest właściwą okazją do bardziej systemowego uporządkowania polityki fiskalnej względem napojów, z uwzględnieniem w stosowanych stawkach w większym stopniu walorów zdrowotnych poszczególnych napojów.

W tym miejscu należy także wskazać, że dzisiaj na rynku obecnych jest wiele napojów zawierających dodatek soków owocowych lub warzywnych, które opatrzone są nazwami handlowymi sugerującymi, że są one „wodą”. Napoje te bardzo często reklamowane są jako produkty o szczególnych walorach zdrowotnych i skierowane do dzieci. Zazwyczaj producenci takich napojów decydują się na wykorzystywanie określeń bliskoznacznych lub zastosowanie słowa woda w innych, powszechnie rozumianych językach. Przykładami takich nazw handlowych są np. napoje; „Kubuś Waterrr”6 czy „Zozole Aqua” 7. Mimo używania przez ich producentów nazw sugerujących że produkty te powinny być traktowane jako „woda”, są one zgodnie z przepisami napojami z dodatkiem soku owocowego.

5 https://sejm.gov.pl/INT10.nsf/klucz/ATTDMUKA4/%24FILE/i12751-o1.pdf 6 https://kubus.pl/produkt/kubus-waterrr/ 7 https://zbyszko.com.pl/product/aqua-zozole-500-ml/ Wzrost popularności tego rodzaju napojów przejawiający się tym, że coraz większa liczba producentów wprowadziła je w ostatnich latach do obrotu, ma swoje źródło w polityce regulacyjnej państwa, które z niezrozumiałych względów traktuje pod względem fiskalnym preferencyjnie właśnie takie napoje względem wody źródlanej czy mineralnej. Napoje z dodatkiem 20 % soków owocowych korzystają z preferencyjnej stawki podatku VAT (5 %), podczas gdy woda butelkowana opodatkowana jest najwyższą, 23% stawką tego podatku. Producenci mają więc także pod kątem podatkowym interes w tym, aby oferować napoje z dodatkiem soku. Działania państwa w tym zakresie stoją niestety w całkowitej sprzeczności z celami zdrowotnymi, jakie powinny być postawione przed polityką fiskalną państwa. Opisana powyżej praktyka producentów napojów polegająca na stosowanie w przypadku napojów z dodatkiem soków owocowych nazw handlowych sugerujących, że są one „wodami”, stała się przedmiotem postępowań prowadzonych przez UOKiK. Urząd sprawdza, czy działania marketingowe tych produktów nie naruszają zbiorowych interesów konsumentów 8. W związku z powyższym, postulujemy dodanie do zawartych w projekcie ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług przepisów także regulacji wprowadzających zmiany w zakresie:

1) obniżenia stosowanych stawek podatku od towarów i usług na wodę butelkowaną (naturalną wodę mineralną i wodę źródlaną) z 23 % do stawek 5 % w sprzedaży detalicznej oraz 8 % w przypadku sprzedaży takich napojów w ramach usługi gastronomicznej;

2) podniesienia minimalnej zawartości soków owocowych lub warzywnych w napojach uprawniającej do stosowania wobec takich produktów obniżonych stawek podatku VAT do np. 50 %.

Wprowadzenie powyższych zmian pozwoliłoby na systemowe uporządkowanie polityki fiskalnej państwa w zakresie podatku VAT wobec napojów. Biorąc pod uwagę działania Ministerstwa Finansów w ostatnich miesiącach oczywiste wydaje się, że w ocenie kierownictwa resortu nie ma pola do obniżania podatków, a tym samym do obniżania dochodów budżetu państwa. W naszej ocenie jednak odpowiednie i systemowe ukształtowanie korekt w stawkach podatku VAT stosowanych wobec napojów pozwoliłoby na lepszą realizację celów zdrowotnych bez uszczerbku dla budżetu państwa. Ministerstwo Finansów mogłoby tak skorelować poziom dodatków soków owocowych (lub warzywnych)

8 https://www.dlahandlu.pl/detal-hurt/w-polskich-sklepach-pelno-falszywej-wody-uokik-juz-dziala,164416 .html w napojach aby wzrost dochodów z tego tytułu rekompensował spadek dochodów budżetowych spowodowanych obniżeniem stawki podatku VAT obowiązującego w odniesieniu do wód butelkowanych. W naszej ocenie taka kompleksowa propozycja miałaby także większe szanse na bycie zaakceptowaną przez Prezydenta RP, który realizując konsekwentnie politykę niepodnoszenia obciążeń fiskalnych nakładanych na obywateli, najprawdopodobniej „zawetuje” przedmiotowy projekt ustawy, gdyż aktualnie zawiera on wyłącznie zmiany podnoszące podatki. Zestawienie nieuwzględnionych uwag zgłoszonych w ramach opiniowania, o którym mowa w § 38 Regulaminu pracy Rady Ministrów, do projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług (UD327)

Jednostka Podmiot, który Lp. Opinia podmiotu Stanowisko MF redakcyjna zgłosił uwagę Pismo z dnia 29 grudnia 2025 r. Uwaga wykracza poza zakres merytoryczny opiniowanego

1. Art. 1 projektu Urząd Ochrony projektu, jednakże odniesiono się pisemnie (pismo z dnia 17 ustawy Konkurencji Z uzasadnienia do projektu ustawy wynika, że proponowane czerwca 2026 r.) do uwag i wątpliwości zgłoszonych przez (poz. 17 pkt 2 i Konsumentów zmiany wpisują się w cele odpowiedzialnej polityki UOKiK, wyjaśniając jak niżej. załącznika nr społecznej i prozdrowotnej państwa. Należy jednak wskazać, 10 do ustawy że zakres tych zmian jest ograniczony wyłącznie do napojów Omawiany projekt zawiera rozwiązania dotyczące określonej o VAT). bezalkoholowych oraz napojów energetycznych, bez kategorii napojów, tj. wyłącznie napojów, które są uwzględnienia negatywnego wpływu napojów zawierających „alternatywami” dla napojów alkoholowych (tzw. napoje No/Low) cukier na zdrowie. Do napojów bezalkoholowych oraz napojów energetyzujących. zawierających nie mniej niż 20% soku owocowego, Uwzględniając niektóre uwagi zgłoszone w procesie uzgodnień i warzywnego lub owocowo-warzywnego zaliczają się również konsultacji publicznych, brzmienie projektowanych regulacji napoje dosładzane sokami, czyli wody smakowe. zostało przeredagowane – wprowadzone zmiany, ustanawiając jasne kryteria, tj. określoną zawartość alkoholu oraz kofeiny lub Z perspektywy zdrowotnej wzrost spożycia wód smakowych tauryny, zamiast pojęć takich jak „bezalkoholowe odpowiedniki przyczynia się do zwiększania spożycia cukru zawartego napojów alkoholowych”, wyeliminują ewentualne wątpliwości w zagęszczonym soku owocowym. Preferencje interpretacyjne. Ponadto odstąpiono od podwyższenia stawki VAT fiskalne dla wód smakowych (5 % VAT) a podstawowa na moszcz gronowy. stawka VAT (23 %) dla butelkowanych wód mineralnych i źródlanych zamiast ograniczyć spożycie cukru w Polsce Po wprowadzeniu zmian projekt przewiduje podwyższenie stawki powodują wzrost konsumpcji napojów i wód z zawartością VAT na zawierające w swoim składzie co najmniej 20 % soku cukru z uwagi na większą opłacalność produkcji oraz owocowego, warzywnego lub owocowo-warzywnego: pozostają w sprzeczności z politykami prozdrowotnymi • napoje bezalkoholowe, w tym piwo bezalkoholowe, organizacji międzynarodowych (WHO), unijnych (EFSA) o objętościowej mocy alkoholu przekraczającej 0,0 %, oraz politykami krajowymi wskazującymi na konieczność • piwo bezalkoholowe o objętościowej mocy alkoholu 0,0 %, zdecydowanych działań prowadzących do ograniczenia • napoje z dodatkiem kofeiny lub tauryny, spożycia cukrów dodawanych np. w sokach owocowych z 5 % do 23 % (sprzedawane w obrocie handlowym) oraz z 8 % do z uwagi na ich szkodliwy wpływ na zdrowie człowieka. 23 % (sprzedawane w ramach usługi gastronomicznej).

UOKiK podnosi, że Ministerstwo Zdrowia wielokrotnie Jednocześnie – mimo modyfikacji w zakresie przedmiotowym, komunikowało, że działania państwa w sferze fiskalnej, tj. katalogu napojów, dla których podwyższana jest stawka VAT – powinny promować kształtowanie nawyków żywieniowych główny cel projektu pozostaje bez zmian. Nie ma uzasadnienia, społeczeństwa, poprzez uatrakcyjnienie zdrowej żywności1). aby stawką preferencyjną były objęte napoje, które są Preferencje fiskalne dla producentów wód smakowych „alternatywami” dla napojów alkoholowych czy napoje prowadzą zatem nie tylko do zaburzenia konkurencji na rynku energetyzujące. wód butelkowanych, lecz wprost promują wzrost spożycia cukru. Głównym celem projektowanych zmian jest realizacja odpowiedzialnej polityki społecznej państwa, ze szczególnym Istniejące obecnie różnice w opodatkowaniu skutkują uwzględnieniem ochrony dzieci i młodzieży przed wczesną zróżnicowaniem warunków konkurowania między inicjacją alkoholową oraz kształtowaniem niebezpiecznych producentami tzw. wody smakowej a producentami wód nawyków konsumpcyjnych. Podwyższenie stawki VAT na tego mineralnych i źródlanych na rynku napojów bezalkoholowych typu napoje wynika z faktu, że produkty te bezpośrednio imitują w Polsce. Preferencje fiskalne w postaci obniżonej stawki smak, wygląd oraz kulturę spożywania tradycyjnych napojów VAT dla wód smakowych (5 %) w stosunku do alkoholowych i mogą oswajać nieletnich z konsumpcją alkoholu. butelkowanych wód mineralnych (23 %) zmniejszają Ponieważ niektóre z takich napojów (tj. zawierające co najmniej atrakcyjność cenową zdrowej wody mineralnej zniekształcając 20% soku z owoców lub warzyw) objęte są obniżonymi stawkami tym samym warunki konkurowania na rynku wód VAT, za zasadne uznano jej podwyższenie. butelkowanych. Projekt rozwiązuje zatem inny problem niż kwestie, które zostały Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wielokrotnie poruszone w zgłoszonej uwadze, tj. negatywny wpływ na zdrowie potwierdzał, że państwa członkowskie mają szeroki zakres napojów zawierających cukier. Dosładzane napoje bezalkoholowe swobody (margines uznania) w ustalaniu stawek podatku zawierające nie mniej niż 20% soku owocowego, warzywnego lub VAT, a więc również w zakresie ich obniżania lub owocowo-warzywnego, w tym tzw. wody smakowe, nie pełnią roli podwyższania, pod warunkiem przestrzegania ogólnych zasad substytutów alkoholu i nie stwarzają zagrożeń, jak wskazane w prawa UE i postanowień tzw. dyrektywy VAT (Dyrektywa uzasadnieniu do projektowanych zmian, a odnoszące się do branży 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie tzw. napojów No/Low i napojów energetyzujących. wspólnego systemu podatku do wartości dodanej, Dz. Urz. UE W szczególności, co do zasady, produkty te nie są spożywane jako L 347 z 11.12.2006, str. 1, z późn. zm.). bezpośredni substytut napojów alkoholowych, jak również nie modelują nawyków związanych z piciem alkoholu, czy też nie W wyroku z dnia 22 kwietnia 2021 r. w sprawie promują kultury proalkoholowej wśród dzieci i młodzieży. prejudycjalnej C-703/19, J.K. przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej w Katowicach Trybunał wyjaśnił, że o ile Od momentu akcesji Polski do Unii Europejskiej 1 maja 2004 r., a transakcje, do których stosuje się stawkę obniżoną, należą do więc przez ponad 20 ostatnich lat, nie zmieniał się zasadniczo jednej z kategorii załącznika III do dyrektywy VAT i sposób opodatkowania VAT napojów owocowo-warzywnych. przestrzegana jest zasada neutralności podatkowej, Objęcie obniżoną stawką VAT napojów z zawartością minimum ustawodawca krajowy, określając w prawie krajowym 20 % soku owocowego lub warzywnego wiąże się również w

1) Pismo Ministra Zdrowia z 4 czerwca 2025 r. znak ZPN.050.10.2025. kategorie, do których zamierza stosować tę stawkę obniżoną, pewnym zakresie z aspektem prozdrowotnym, łącząc może swobodnie klasyfikować takie dostawy towarów i preferencyjną stawkę VAT z obecnością składników świadczenie usług zgodnie z metodą, którą uzna za najbardziej postrzeganych jako wartościowe żywieniowo, takich jak naturalny odpowiednią. sok stanowiący źródło witamin, mikroelementów i składników odżywczych. Takie rozwiązanie znajduje uzasadnienie w realizacji celów prozdrowotnych państwa oraz stymulowaniu rynku zdrowej żywności. W kontekście publicznej promocji prawidłowych nawyków żywieniowych napoje z zawartością minimum 20% soku stanowią wartościowy element zbilansowanej diety, zatem zwiększenie spożycia owoców i warzyw powinno być wspierane za pomocą istniejących instrumentów fiskalnych.

Zgodnie z obowiązującym art. 12b ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zdrowiu publicznym11 , opłacie cukrowej nie podlega wprowadzenie na rynek krajowy napojów, w których udział masowy soku owocowego, warzywnego lub owocowo-warzywnego wynosi niemniej niż 20% składu surowcowego oraz zawartość cukrów jest mniejsza lub równa 5 g w przeliczeniu na 100 ml napoju. Z regulacji tej wprost wynika mechanizm dyscyplinowania rynku, w ramach którego napoje dosładzane – w przypadku wskazania w recepturze dodatku cukru przekraczającego ustawowy limit – są bezwzględnie objęte opłatą cukrową.

Zgodnie z art. 107 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Zgodnie art. 107 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej, pomocą publiczną jest każdy środek spełniający Europejskiej, wszelka pomoc przyznawana przez państwo kumulatywnie cztery przesłanki: członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych

1) jest udzielany przez państwo lub ze źródeł państwowych na w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem rzecz przedsiębiorstw, konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub

2) ma charakter selektywny (tzn. uprzywilejowuje produkcji niektórych towarów, jest niezgodna z rynkiem określonego lub określonych przedsiębiorców albo produkcję wewnętrznym w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową określonych towarów), między państwami członkowskimi.

3) powoduje uzyskanie korzyści, których przedsiębiorstwo nie A contrario przepis ten, można odczytywać w ten sposób, byłoby w stanie uzyskać na rynku, że dozwolona jest pomoc państwa o ile podjęte przez państwo Dz. U. z 2026 r. poz. 149.

4) grozi zakłóceniem lub zakłóca konkurencję oraz wpływa na środki nie przyznają selektywnej korzyści ekonomicznej, nie wymianę handlową między państwami członkowskimi UE. zakłócają konkurencji i nie wpływają na handel między państwami członkowskimi. Środki o charakterze powszechnym nie stanowią W przypadku stawek VAT, dokładniejszego zbadania pomocy publicznej i nie są objęte zakazem. wymagają dwa kryteria istnienia pomocy, a mianowicie kryterium możliwości przypisania spornego zwolnienia Środek w postaci obniżenia stawki VAT na podstawowe artykuły państwu oraz istnienia selektywnej korzyści przyznanej żywnościowe nie ma charakteru selektywnego. Jest to środek beneficjentom tego zwolnienia. o charakterze ogólnym, skierowany do szerokiej kategorii towarów i dostępny dla wszystkich uczestników rynku, a więc W odniesieniu do pierwszej z ww. przesłanek, wymaga nieuprzywilejowujący żadnej konkretnej branży ani grupy zbadania, czy można uznać, że władze publiczne były przedsiębiorców. zaangażowane w przyjęcie danego środka2. Jeśli chodzi o środek krajowy przyjęty w celu zapewnienia transpozycji Obniżona stawka VAT obejmuje wszystkich producentów obowiązku wynikającego z dyrektywy do prawa napojów mieszczących się w danej kategorii towarowej, wewnętrznego Trybunał orzekł, że krajową praktykę niezależnie od ich wielkości, struktury własnościowej czy pozycji administracyjną wprowadzającą zwolnienie z podatku rynkowej. Korzystają z niej zarówno duzi, jak i mali producenci, powinno się przypisać Unii, w sytuacji gdy stanowi ona tym samym środek ten, nie spełnia przesłanki selektywności, która jedynie wykonanie jasnego i precyzyjnego obowiązku jest warunkiem koniecznym do uznania działania państwa przewidzianego w dyrektywie, natomiast należy uznać, za pomoc publiczną w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE. że można przypisać je państwu zgodnie z art. 107 ust. 1 TFUE, jeżeli państwo to przyjęło je, korzystając w ramach W konsekwencji obniżka VAT stanowi środek ogólny, stosowany transpozycji dyrektywy z przysługującego mu zakresu w sposób jednolity wobec całej kategorii produktów, a więc, nie uznania3. Art. 98 dyrektywy VAT uprawnia państwa może być kwalifikowany jako pomoc publiczna, ani jako działanie członkowskie do stosowania stawek obniżonych – na zakłócające konkurencję w rozumieniu art. 107 TFUE. zasadach określonych w tym przepisie. Stąd, obniżenie stawki podatkowej, które zostało zaprojektowane przez prawodawcę Sposób opodatkowania VAT napojów w Polsce wpisuje się krajowego na podstawie tego przepisu spełnia przesłankę w ramy systemu VAT nakreślone przepisami dyrektywy przypisania tej obniżki państwu. 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej12 (dalej: Jeżeli zaś chodzi o przesłankę dotyczącą selektywnej „dyrektywa VAT”). Dyrektywa ta nakreśla zasady funkcjonowania korzyści, wymaga ona ustalenia, czy w ramach danego systemu VAT wskazując m.in. zakres stosowania stawek systemu prawnego dany środek krajowy faworyzuje niektóre obniżonych oraz limity kategorii towarów i usług, do których przedsiębiorstwa lub niektóre produkty w porównaniu mogą być stosowane przez państwa członkowskie stawki Por. wyroki: z dnia 19 grudnia 2013 r., Association Vent De Colère! i in., C‑262/12, EU:C:2013:851, pkt 17; z dnia 13 września 2017 r., ENEA, C‑329/15, EU:C:2017:671, pkt 21; z dnia 11 grudnia 2014 r., Austria/Komisja, T‑251/11, EU:T:2014:1060, pkt 86. Por. wyrok z dnia 5 maja 2021 r. ITD, Brancheorganisation for den danske vejgodstransport A/S i Danske Fragtmænd A/S /Komisja T-561/18, EU:T:2021:240 pkt 242-245; wyrok z dnia 5 kwietnia 2006 r., Deutsche Bahn/Komisja, T-351/02, EU:T:2006:104, pkt 102. Dz. Urz. UE L Nr 347 z 11.12.2006, str. 1, z późn. zm. z innymi znajdującymi się, z punktu widzenia celu obniżone13. Stawki obniżone VAT na żywność stosowane są realizowanego przez ten system, w porównywalnej sytuacji na podstawie pkt 1 załącznika III do tej dyrektywy. faktycznej i prawnej, i które w związku z tym podlegają zróżnicowanemu traktowaniu, które w istocie można zakwalifikować jako dyskryminujące. Pojęcie „pomocy państwa” nie obejmuje jednak środków wprowadzających zróżnicowanie wśród przedsiębiorstw, które znajdują się, w świetle celu przyświecającego danemu systemowi prawnemu, w porównywalnej sytuacji faktycznej i prawnej, i co za tym idzie – a priori selektywnych, w wypadku gdy dane państwo członkowskie zdoła wykazać, że zróżnicowanie to jest uzasadnione, gdyż wynika z charakteru lub ze struktury systemu, w który środki te się wpisują.

W tym kontekście kluczowe jest określenie normalnego, odnośnego systemu w stosunku do zwolnienia podatkowego, które stanowi punkt wyjścia dla badania porównawczego, jakie należy przeprowadzić w kontekście oceny selektywności.

Dyrektywa VAT dopuszcza możliwość swoistego Jak stwierdził Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej selektywnego stosowania obniżonej stawki VAT jedynie w wyroku w polskiej sprawie C-703/19 J.K., dyrektywa VAT nie w niektórych przypadkach i pod warunkiem, że takie stoi na przeszkodzie temu, aby dostawy towarów lub świadczenie ograniczenie stosowania obniżonej stawki spełnia podwójną usług należące do tej samej kategorii załącznika III podlegały przesłankę sformułowaną w orzecznictwie Trybunału. Tak jest dwóm różnym obniżonym stawkom VAT14. m.in. w przypadku stworzonej przez art. 98 ust. 1 i 2 Ponadto, odnosząc się do kwestii określania przez państwo dyrektywy VAT możliwości zastosowania obniżonej stawki członkowskie kryteriów ustalania stawki obniżonej, w sprawie C-VAT do kategorii usług zawartej w załączniku III 499/16 AZ TSUE wskazał, że kryterium związane z określoną do tej dyrektywy. Zgodnie z tą przesłanką, uregulowanie liczbą dni trwałości produktu spożywczego precyzyjnie określa krajowe, po pierwsze, powinno wyodrębniać do celów zakres danej kategorii, a zatem takie selektywne stosowanie stosowania obniżonej stawki tylko określone i swoiste aspekty obniżonej stawki VAT do określonego i swoistego aspektu odnośnej kategorii usług, a po drugie, musi zapewniać poszanowanie zasady neutralności podatkowej4. Por. wyroki: z dnia 6 maja 2010 r., Komisja/Francja, C‑94/09, EU:C:2010:253, pkt 30; a także z dnia 27 lutego 2014 r., Pro Med Logistik i Pongratz, C‑454/12 i C‑455/12, EU:C:2014:111, pkt 45.

Art. 98 i następne dyrektywy VAT w zw. z załącznikiem III. Pkt 42 wyroku. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, zasada neutralności towarów objętych jedną z kategorii rzeczonego załącznika III jest podatkowej sprzeciwia się w szczególności temu, aby towary co do zasady zgodne z art. 98 dyrektywy VAT15. lub usługi podobne, które są konkurencyjne wobec siebie, były traktowane odmiennie z punktu widzenia VAT5. W celu ustalenia, czy dwie usługi są podobne, należy przede wszystkim wziąć pod uwagę punkt widzenia przeciętnego konsumenta, unikając sztucznych rozróżnień opartych na nieznacznych różnicach6. Innymi słowy, chodzi o zbadanie, czy dane świadczenia są wzajemnie zastępowalne z punktu widzenia przeciętnego konsumenta. W takim bowiem przypadku odmienne traktowanie z punktu widzenia VAT może wpływać na wybór konsumenta, co w konsekwencji wskazuje na naruszenie zasady neutralności podatkowej7.

W załączniku III do dyrektywy VAT znajduje się wykaz dostaw towarów i świadczenia usług, do których zastosować można stawki obniżone i zwolnienie z prawem do odliczenia VAT, o których mowa w art. 98 tej dyrektywy. W pkt 1 tego załącznika zostały wymienione: „Środki spożywcze (łącznie z napojami, ale z wyłączeniem napojów alkoholowych) przeznaczone do spożycia przez ludzi i zwierzęta, żywe zwierzęta, nasiona, rośliny oraz składniki zwykle przeznaczone do produkcji środków spożywczych; produkty zwykle przeznaczone do użytku jako dodatek lub substytut środków spożywczych”.

Projektowana ustawa dotyczy podwyższenia stawki podatkowej z 5% i 8% do 23% dla konkretnej kategorii produktów o określonych i swoistych cechach, jednak Obowiązujące oraz proponowane rozwiązania są w pełni spójne z wątpliwości może budzić kwestia neutralności podatkowej wewnętrzną logiką wspólnego systemu VAT, a w konsekwencji w przypadku napojów wymienionych w załączniku nie dochodzi do naruszenia zasady neutralności podatkowej, ani do 10 poz. 17 pkt 2 ustawy o podatku VAT. Obniżoną, 5 % zaistnienia niedozwolonej pomocy publicznej w rozumieniu art. stawką pozostają objęte bowiem zdrowsze alternatywy 107 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Por. wyrok z dnia 10 listopada 2011 r., The Rank Group, C‑259/10 i C‑260/10, EU:C:2011:719, pkt 32 i przytoczone tam orzecznictwo. Por. wyrok z dnia 10 listopada 2011 r., The Rank Group, C‑259/10 i C‑260/10, EU:C:2011:719, pkt 43 i przytoczone tam orzecznictwo. Por. wyrok z dnia 3 lutego 2022 r., Finanzamt A, C‑515/20, EU:C:2022:73, pkt 45 i przytoczone tam orzecznictwo. Pkt 28 wyroku. napojów z dodatkami cukrów lub aromatów, z obniżonej stawki nie korzystają jednak najzdrowsze – jak się wydaje - napoje dostępne na rynku, tj. wody butelkowane – bez dodatku cukrów, substancji słodzących czy środków spożywczych zawierających cukry, aromaty, taurynę, czy kofeinę.

Taka koncepcja w ocenie UOKiK budzi wątpliwości co do spójności w odniesieniu do przyjętej logiki systemu – celów polityki państwa leżących u podstaw systemu w ww. obszarze regulacji, biorąc pod uwagę kolejne decyzje ustawodawcy, co do obniżania lub ewentualnego podwyższania do poziomu podstawowego stawek wcześniej obniżonych. Mając na względzie powyższe w ocenie UOKiK zasadne jest dokonanie ponownej analizy istniejącej struktury opodatkowania napojów bezalkoholowych podatkiem VAT, w celu ustalenia, czy jest zachowana zasada neutralności podatkowej oraz czy jest ona zgodna z logiką systemu.

UOKiK wskazuje, że jeżeli w wyniku tej analizy zostałoby ustalone, że dalsze stosowanie obniżonej stawki VAT wobec ww. napojów sprzyja niektórym przedsiębiorstwom w sposób, który nie wynika z charakteru struktury oraz logiki systemu, w który środki te mają się wpisywać, w szczególności naruszając zasadę neutralności podatkowej, na której opiera się wspólny system VAT, należałoby odpowiednio rozszerzyć zakres projektowanej ustawy i podwyższyć stawkę VAT wobec ww. napojów, tak by rozwiązanie to nie było selektywne w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE. W przypadku jednak, gdy przeprowadzone analizy wykażą, że proponowane obecnie rozwiązanie jest spójne i nie narusza logiki systemu, niezbędne pozostaje odpowiednie uzupełnienie uzasadnienia, poprzez – w szczególności – wyjaśnienie różnic między ww. napojami uzasadniających utrzymanie zróżnicowanych stawek VAT.

Pismo z dnia 20 lipca 2026 r. Wyjaśnienia przekazane w piśmie z 17 czerwca 2026 r. nie Pismo MFIG z dnia 22 lipca 2026 r. (Jak wyżej - uwaga odnoszą się do podniesionej w piśmie Prezesa UOKiK kwestii wykracza poza zakres merytoryczny opiniowanego projektu, neutralności podatkowej obecnie obowiązujących przepisów, jednakże odniesiono się do niej pisemnie wyjaśniając jak niżej.) w szczególności, ewentualnego podobieństwa napojów objętych obniżoną stawką VAT do wód butelkowanych, które Kwestia neutralności podatkowej obecnie obowiązujących objęte są stawką wyższą. Zgodnie z utrwalonym przepisów, w szczególności, ewentualnego podobieństwa napojów orzecznictwem, zasada neutralności podatkowej sprzeciwia się objętych obniżoną stawką VAT do wód butelkowanych, które w szczególności temu, aby towary lub usługi podobne, które objęte są stawką wyższą jest zagadnieniem będącym przedmiotem są konkurencyjne wobec siebie, były traktowane odmiennie bogatego w tym obszarze orzecznictwa Trybunału z punktu widzenia VAT8). W celu ustalenia, czy dwie usługi Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE). są podobne, należy przede wszystkim wziąć pod uwagę punkt widzenia przeciętnego konsumenta, unikając sztucznych W odniesieniu do stosowania obniżonych stawek VAT rozróżnień opartych na nieznacznych różnicach9). Innymi z orzecznictwa TSUE wynika, że z zastrzeżeniem poszanowania słowy należy ustalić, czy dane świadczenia są wzajemnie zasady neutralności podatkowej, na której opiera się wspólny zastępowalne z punktu widzenia przeciętnego konsumenta. system VAT, do państw członkowskich należy dokładniejsze W takim bowiem przypadku odmienne traktowanie z punktu określenie wśród dostaw towarów i świadczenia usług objętych widzenia VAT może wpływać na wybór konsumenta, co kategoriami załącznika III do dyrektywy VAT16 tych, do których w konsekwencji wskazuje na naruszenie zasady neutralności ma zastosowanie stawka obniżona17. podatkowej10). Istniejące obecnie różnice w opodatkowaniu skutkują Możliwość dokonywania takiego selektywnego stosowania zróżnicowaniem warunków konkurowania między obniżonej stawki VAT jest uzasadniona m.in. tym względem, że – producentami tzw. wody smakowej a producentami wód ponieważ stawka ta stanowi wyjątek – ograniczenie jej stosowania mineralnych i źródlanych na rynku napojów bezalkoholowych do określonych i swoistych aspektów kategorii danego w Polsce. Preferencje fiskalne w postaci obniżonej stawki świadczenia jest spójne z zasadą, według której wyjątki i VAT dla wód smakowych (5%) w stosunku do butelkowanych odstępstwa należy interpretować zawężająco18. wód mineralnych (23%) zmniejszają atrakcyjność cenową zdrowej wody mineralnej zniekształcając tym samym warunki Napoje zawierające co najmniej 20% soku owocowego czy konkurowania na rynku wód butelkowanych. warzywnego stanowią niewielką część całego szerokiego asortymentu towarów klasyfikowanych w CN 2202. Na tle powyższych wskazówek TSUE należy stwierdzić, że napoje zawierające co najmniej 20% soku owocowego czy warzywnego

8) Por. wyrok z dnia 10 listopada 2011 r., The Rank Group, C‑259/10 i C‑260/10, EU:C:2011:719, pkt 32 i przytoczone tam orzecznictwo.

9) Por. wyrok z dnia 10 listopada 2011 r., The Rank Group, C‑259/10 i C‑260/10, EU:C:2011:719, pkt 43 i przytoczone tam orzecznictwo. 10 ) Por. wyrok z dnia 3 lutego 2022 r., Finanzamt A, C‑515/20, EU:C:2022:73, pkt 45 i przytoczone tam orzecznictwo. Dyrektywa 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 z 11.12.2006, str. 1, z późn. zm.). Przykładowo: wyrok w sprawie C-499/16 pkt 23. Wyrok w sprawie C-499/16 pkt 24. oraz inne napoje objęte CN 2202 niespełniające tego warunku (takie jak wody butelkowane mineralne czy źródlane, wody smakowe, zawierające mniejszą, czasem śladową, ilość tego soku, czy też napoje nie zawierające w ogóle soku z owoców lub warzyw, zawierające przy tym dodatek cukru lub innego środka słodzącego, a także różne napoje gazowane) to różne produkty, które z punktu widzenia przeciętnego konsumenta nie są zastępowalne. Napoje zaspokajają jedną z podstawowych potrzeb człowieka jaką jest pragnienie, jednak wskazane rodzaje napojów to towary odmienne pod względem składu, smaku, procesu produkcji oraz wpływu na zdrowie człowieka (zawartości witamin czy składników mineralnych).

Dla przeciętnego konsumenta ma znaczenie fakt, czy napój, który nabywa to sok z owoców lub warzyw (tzw. 100% sok) albo napój, w którego składzie znajduje się co najmniej 20% takiego soku, czy też jest to napój zawierający śladową (lub żadną) ilość soku albo jest to woda (niegazowana lub z zawartością dwutlenku węgla, dosładzana albo bez dodatku cukru). Powyższe, ma wpływ na decyzję przeciętnego konsumenta o wyborze danego środka spożywczego.

Nie sposób zatem w tym kontekście uznać, że zróżnicowanie stawek opodatkowania wpływa na zaburzenie warunków konkurencji pomiędzy producentami wód smakowych a producentami wód mineralnych i źródlanych na krajowym rynku napojów bezalkoholowych w Polsce.

Projekt ustawy zakłada podwyższenie stawki podatku od Uwagi zostały częściowo uwzględnione.

2. Art. 1 projektu Rzecznik Małych i towarów i usług z 5 % (oraz z 8 % w gastronomii) do 23 % na ustawy Średnich określone grupy napojów. Celem projektodawcy jest Brzmienie projektowanych regulacji zostało przeredagowanie – (poz. 17 pkt 2 Przedsiębiorstw wyłączenie ze stawki obniżonej VAT wszystkich wprowadzone zmiany, ustanawiając jasne kryteria, tj. określoną załącznika nr bezalkoholowych odpowiedników napojów alkoholowych, zawartość alkoholu oraz kofeiny lub tauryny, zamiast pojęć takich 10 do ustawy o stąd w projektowanych przepisach uwzględniono także jak „bezalkoholowe odpowiedniki napojów alkoholowych”, VAT). moszcz gronowy. Zmiana wpłynie bezpośrednio na końcowe wyeliminują ewentualne wątpliwości interpretacyjne. Ponadto ceny moszczu gronowego, bezalkoholowych odpowiedników odstąpiono od podwyższenia stawki VAT na moszcz gronowy. napojów alkoholowych oraz napojów z dodatkiem kofeiny lub tauryny. W praktyce spowoduje to wzrost cen detalicznych, a w konsekwencji może ograniczyć popyt i obniżyć wolumen Po wprowadzeniu zmian projekt przewiduje podwyższenie stawki sprzedaży takich produktów. VAT na zawierające w swoim składzie co najmniej 20 % soku owocowego, warzywnego lub owocowo-warzywnego: Przedsiębiorcy wskazują na możliwe negatywne skutki ich • napoje bezalkoholowe, w tym piwo bezalkoholowe, o wprowadzenia. Mimo, iż podatek od towarów i usług jest objętościowej mocy alkoholu przekraczającej 0,0 %, teoretycznie neutralny dla przedsiębiorców, to firmy • piwo bezalkoholowe o objętościowej mocy alkoholu 0,0 %, działające w branży handlowej i gastronomicznej spodziewają • napoje z dodatkiem kofeiny lub tauryny, się spadku sprzedaży tego rodzaju produktów. Dodatkowo z 5 % do 23 % (sprzedawane w obrocie handlowym) oraz z 8 % do przedsiębiorcy będą musieli dokonać zmian w systemach 23 % (sprzedawane w ramach usługi gastronomicznej). sprzedażowych (kasy fiskalne, systemy księgowe, modyfikacja bazy towarów), co pociągnie za sobą koszty ich Jednocześnie – mimo modyfikacji w zakresie przedmiotowym, wdrożenia. Wpływ powyższych zmian będzie szczególnie tj. katalogu napojów, dla których podwyższana jest stawka VAT – dotkliwy dla najmniejszych podmiotów, działających w główny cel projektu pozostaje bez zmian. Nie ma uzasadnienia, branży handlowej i gastronomicznej (restauracje, kawiarnie, aby stawką preferencyjną były objęte napoje, które są bary), często na niskim poziomie marży, z wysokimi kosztami „alternatywami” dla napojów alkoholowych (tzw. napoje stałymi oraz z ograniczoną możliwością przeniesienia No/Low) czy napoje energetyzujące. kosztów na konsumenta. Podwyższenie stawek VAT może spowodować także szczególnie dotkliwe skutki dla małych, Podwyższenie stawki VAT na napoje bezalkoholowe lokalnych producentów napojów bezalkoholowych, o objętościowej mocy alkoholu przekraczającej 0,0 %, piwo oferujących produkty objęte zmianą stawek VAT. bezalkoholowe o objętościowej mocy alkoholu 0,0 % oraz napoje energetyzujące – zawierające w swoim składzie min. 20 % soku owocowego, warzywnego lub owocowo-warzywnego – może spowodować wzrost cen ww. towarów, co może zmniejszyć popyt na tego rodzaju napoje, w szczególności wśród dzieci i młodzieży tj. grupy o ograniczonych możliwościach dochodowych, która wykazuje się wyższą wrażliwością cenową niż osoby dorosłe. Takie cele wpisują się w działania profilaktyczne na rzecz ograniczania spożywania alkoholu. Ewentualny wzrost cen wywołany wyłączeniem ze stawki obniżonej VAT, będzie jednak zależał od indywidualnych decyzji przedsiębiorców uwzględniających ich sytuację ekonomiczną, w tym ofertę handlową czy strategię sprzedaży danego przedsiębiorstwa. Ostateczna cena tego typu napojów kształtowana jest przez wiele czynników, takich jak koszty energii, logistyki, marketingu, marże handlowe, na które nałoży się efekt nowej stawki VAT. W Ocenie Skutków Regulacji brak jest wykazania wpływu zmian w ujęciu pieniężnym, mimo że zarówno w uzasadnieniu Zmiana stawki VAT na objęte projektem towary będzie projektu ustawy, jak i w OSR (w ujęciu niepieniężnym) oczywiście wiązała się z pewnymi kosztami dla przedsiębiorców, wskazuje się na konieczność dokonania szeregu czynności np. związanymi ze zmianami w systemach księgowych firm dostosowawczych, takich jak aktualizacja systemów (polegających na przyporządkowaniu nowych stawek do księgowych, przyporządkowanie nowych stawek VAT, oferowanych towarów/usług) czy ze zmianami w kasach modyfikacja kas rejestrujących w placówkach handlowych rejestrujących (w przypadku placówek handlowych i i gastronomicznych. Takie działania wiążą się z realnymi gastronomicznych). Stosownych modyfikacji „bazy towarowej” czynnościami administracyjnymi i kosztami, które dla w kasach rejestrujących (w zakresie przypisanej do nazwy towaru mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców odpowiedniej stawki VAT), podatnicy mogą dokonać będą stanowić poważne obciążenie finansowe. Należy samodzielnie lub przy pomocy serwisantów kas. Wysokość również zauważyć, że w OSR ponownie zrównano poniesionych w tym zakresie nakładów będzie uzależniona od oddziaływanie zmian tej regulacji w taki sam sposób wielkości przedsiębiorstwa oraz dokonywanych w tym zakresie w odniesieniu do dużych przedsiębiorców, jak i podmiotów modyfikacji. sektora MŚP. Wpływ regulacji na te grupy nie może być oceniany przez Ministra Finansów i Gospodarki jednakowo, ze względu na znaczące różnice w zasobach i możliwościach adaptacyjnych takich podmiotów.

Rzecznik zwraca także uwagę, że jest to kolejny projekt ustawy przygotowany przez Ministerstwo Finansów, Termin wyznaczony na przeprowadzenie konsultacji publicznych w którym przewiduje się istotne podwyższenie stawek w pełni realizował standardy wynikające z obowiązującego podatku (w tym przypadku VAT) bez zapewnienia porządku prawnego19, tj. 21 dni – w przypadku projektu ustawy . odpowiednio długiego okresu konsultacji publicznych – na ich Projekt został przekazany do konsultacji publicznych w dniu 5 przeprowadzenie przeznaczono zaledwie 21 dni w okresie grudnia 2025 r. z terminem wniesienia uwag do 5 stycznia 2026 świątecznym. Tak krótki czas uniemożliwia wielu r.20 przedsiębiorcom oraz organizacjom branżowym rzetelne przeanalizowanie skutków projektowanych zmian, które będą Liczne uwagi, również ze strony organizacji branżowych oraz miały istotne konsekwencje dla przedsiębiorców sektora MŚP. sektora małych i średnich przedsiębiorstw, zostały potraktowane Rzecznik wnosi o rozważenie wydłużenia vacatio legis z najwyższą powagą. Zgłoszone uwagi i postulaty zostały projektowanych zmian. Zaplanowane wejście w życie zmian z szczegółowo przeanalizowane, w szczególności pod kątem dniem 1 lipca 2026 r. może być zbyt krótkim okresem na eliminacji potencjalnych wątpliwości interpretacyjnych oraz przygotowanie się najmniejszych przedsiębiorców do nowych dopracowania przepisów tak, aby były one maksymalnie jasne obowiązków. Konieczne jest zapewnienie odpowiedniego i czytelne. czasu na dostosowanie systemów sprzedażowych, oznaczeń produktów oraz procedur księgowych, aby uniknąć chaosu w Poprzez wydłużenie prac nad ostatecznym kształtem regulacji, obrocie i ryzyka błędów w rozliczeniach.. Warto także podatnicy uzyskali czas na swego rodzaju przygotowanie się do Zgodnie z § 40 ust. 3 pkt 1 uchwały Rady Ministrów Nr 190 z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2026 r. poz. 404) terminem do zajęcia stanowiska dla projektów ustaw, którego skrócenie wymagałoby szczególnego uzasadnienia, jest okres 21 dni. https://legislacja.gov.pl/projekt/12404906

Art.2 projektu przeprowadzić zintensyfikowane działania informacyjne planowanych zmian stawek VAT. Pierwotnie projekt miał wejść ustawy – skierowane do przedsiębiorców. w życie 1 lipca 2026 r., jednak po modyfikacjach planowana data termin wejścia wejścia w życie to 1 stycznia 2027 r. Zatem można uznać postulat dotyczący przyjęcia dłuższego w życie vacatio legis za uwzględniony. ZGŁosZENn ' ZAiNTmESOWANIA PRACAMI NRD PRahJH(TW - ZGI,06ZmiiE zinaify D7urlciF

Projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług UD 327 (tytul pralektu - zgodniez jego Łreściąudastępnioną w Biuletynie Informacji Publicznejlub informacją zamieszczonąw programie prac legislacyjnych) A_ OZNACZENiE PODMiOTU ZAiNTERESQW\NEGO PRACADiaNAD PRDJEKTW

1, Nazwa/imiĘ i na a\li=kg-tt zwiĄZEK PRACODAWCOWpoLSKA RADA WnqLARSTWA

2. SiedzIba,/mial aaa 3unloaaltanintt 00-105 Warszawa, ul. Twarda 18

3, Adres do korespondencji 1 adres e-mail office@zpprw.pl B. wsKAZANia OSóB UPRAWNiONYCHDO REPREZENTQinNLA PODMiOTU WiMiENiQNEGO w CZEŚCI A w PRACACH NAD PROJEmEM

Lp . Imję i nazwisko Adres miejsca zameldowania na pobyt staŁy Magdalena Zielińska c, opis POSTDLORA3nGO ROZitiAZANiA PRAtWEGO, za WSBaZAN iEM iNTERESU BĘDĄCEGO PRZEDMIOTEM OCHRONY

Nie ulega wątpliwości, że wina odalkohobzowaae oraz piwa bezalkoholowe nie są napojami przearaczonymi dla osób niepełnoletnich. Całkowicie podzielamy przedstawioną w projekcie opinię, że dostęposób poniżej 18. roku życia do tego rodzaju produktów powinien być oDraniczany, co rozumiemy jako wyłączenie możliwości ich sprzedaży i podawania osobom nieletnim. W przypadku konsumentów dorosłychjesteśmy jednak przekonani, że produkty te pełtrią pozytywną funkcję – stanowią realną alternatywę, która może zastępować alkohol i tym samym pmyczyniać się do ograniczenia jego spożycia. Coraz większe zainteresowanie tego typu napojami jest elementem szerszego trendu NoLo, obejmującego świadome zmniejszanie spożycia alkoholu i poszukiwanie zdrowszego,bardziej zrównoważonego stylu życia.

Jak wskazano w uzasadnieniu do projektu ustawy, celem opodatkowania stawką 5% „było preferencyjne opodatkowanie napojów zawierających komponent owocowo-warzywny,w porównaniudo napojów zawierającychgłównie cukier czy sztucznebarwniki”. Skoro bezalkoholowe alternatywy spełniają to kryterium, a jednocześnie – co istotne z perspektywy zdrowia publicarego – wspierają ograniczanie konsrmpcji alkoholu, podnoszeniewobec nich stawki podatkowej,a tym samym obniżanie ich dostępnościekonomicmej, wydaje się

•

•

rozwiązaniem niespójnym z deklarowanymi celami polityki zdrowotnej państwa.

Odnoszącsię do przekazanegodo konsultacji projektu, prrgniemy zwrócić uwagę na brak precyzji przedstawionej propozycji_ W poz. 17 pkt 2 Załącmika nr 10 zaproponowan9 wyłączenie dla bęzalkoholowych.odpowiedników napojów alkoholowych objętych pozycjamiod CN 2203 do CN 2208, w tym piwa, wina (w tym musującego),cydru orag mieszanin z udziałem przynajmniej jednego z nich, Nie jest jednak jasne, które napoje bezalkoholowe należy uznać za bezalkoholowy odpowiednik. W naszej ocenie koniecznejest jednozraczle zdefiniowanie pojęcia „bezalkoholowego odpowiednika napoju alkoholowego”, w szczególnościpoprzez wskazanie obiektywnych kryteriów kwalifikacji tych produktów. W uzasadnieniu wskazano, że „o zastosowaniu właściwej dla danego towaru/napoju stawki VAT nie będzieprzesądzałanazwa handlowaczy marketingowa,lecz obiektywnecechy:i właściwości danego produktu. Zatem o właściwej stawce VAT dla bezalkoholowych odpowiedników napojów alkoholowych będą decydowały ich składy, cechy, sposób produkcji,przeznaczenie itp., a nie tylko nazwy nadaneprzezproducentaczy używanew reklamie”. Brakuje jednak doprecyzowania, jakie cechy miałyby przesądzać o wyłączeniu napoju z możliwości zastosowaniastawki 5%. Jakie składy, właściwości czy technologie produkcji miałyby decydować o zakwalińkowaniu produktu jako bezalkoholowego odpowiednika napoju alkoholowego? Określeniejasnych kryteriów ocenyjest niezbędne.

Rynek napojówjest niezwykle zróżnicowany,a wiele obecnychna nim wyrobów trudr}o sklasyfikować na podstawie projektowanych przepisów. Poniżej przedstawiamy wybrane przykłady, które ilustrują te wątpliwości. Na rynku dostępnesą wyroby bezalkoholowe powstające – podobnie jak napoje alkoholowe

– w wyniku procesu fermentacji. Przykładem może być kombucha, często produkowana z dodatkiem soków owocowych i przedstawiana jako zdrowa, bezalkoholowa alternatywa dla napojów alkoholowych. Bywa rozlewana do opakowań kojarzonych z wyrobami winiarskimi i serwowana w kieliszkach. Czy kombuchę należy uznawać za bezalkoholowy odpowiednik napoju alkoholowego?Jakie należy przyjąć kryteria przy ocenie? Podobne wątpliwości dotyczą coraz popularniejszych gaańców bezalkoholowych wytwarzanych na bazie soków i moszczy z dodatkiem ziół i przypraw. Część z nich sprzedawanajest pod markami posiadającymialkoholowe odpowiedniki, częśćfunkcjonuje zupełnie niezalehŃe. Ta grupa wyrobów charakteryzuje się bardzo dużą różnorodnością. Czy napój owocowyna bazie soku arouiowego,z dodatkiemmiodu pszczelego,soku z cytryny, poddany aromatyzacji przyprawami korzennymi może zostać uznany za bezalkoholowy odpowiednik napoju alkoholowego? W oparciu o jakie kryteria należy prowadzić ronóżnienie w celu określenia odpowiedniej stawki VAT? Projekt ustawy nie zawiera niezbędnychinformacji, pozwalających odpowiedzieć na to pytanie.

ZP PRW stoi na stanowisku, że produkty będącenapojami owocowymi, w których ud4iał masowy soku owocowego wynosi nie mniej niż 20%, nie powinny być uznawane za bezalkoholowe odpowiedniki alkoholu. W przypadku wyrobów winiarskich procesem,w wyniku którego powstają bezalkoholowe odpowiedniki, jest dealkohohzacja.

Dodatkowo wątpliwości budzi fakt, że za bezaIkoholowy odpowiednik napoju alkoholowego

•

umano moszcz gronowy -- świeżo tłoczony sok z winogron, który może stanowić surowiec winiarski, ale jest także sprzedawanyjako wartościowy napój, bogaty w antyoksydanty'i witaminy. Nie jest zrozumiałe,z czegowynika decyzjao podwyższeniustawki VAT na ten produkt. Zaskakującewydaje się wyłączenie moszczu z jednego rodzaju owoców tj. winogron, a pozostawienie moszczy innych owoców, będących także zarówno surowcapi winiarskimi, jak i napojami do bezpośredniegospożycia, Proponowanerozwiązanie wydaje się nielogicme i nieuzasadnione.

Z uwagi na powyższe wnioskujemy o doprecyzowaniepojęć oraz kryteriów klasyfIkacji napojów bezalkoholowych,tak aby przepisy były spójne, logicale i możliwe do jednoznacznego stosowania zarówno przez producentów, jak i organy podatkowe.

Do ZAŁĄCZONE DOKin@NTY

c zgłoszenia dokonanego dlna . . . . . . OZ.. 44+,2226 ./T, . . . . . . . . . . . . . . . . . . , (podać datę z części F- poprzedniego zgloszenia) F. OSOBA SKŁADAJĄ@ Z@OSmIB Imię i nazwisko Data Podpis

Magdalena Zielińska 28.01.2026r.

6. KIAUZULA ODPOWIEDZIAIXOŚCI KARNEJ ZA SKŁADANIE FAł,SZYWYCBZEZNAń

Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia

Wbf%41 Cpodpis>

Jeżeli zgłoszenie nie jest składane w trybie art. 7 ust. 6 ustawy treść: "- Zgłoszenie zmiany danych" skreśla się. Niepotrzebne skreśłić.