Komisyjny projekt ustawy o zmianie ustawy o spółdzielniach socjalnych.

Warszawa, 8 października 2026 r.

SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja Komisja do Spraw Petycji BKSP.020.5.2026

Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Na podstawie art. 32 ust. 2 regulaminu Sejmu Komisja do Spraw Petycji wnosi projekt ustawy:

- o zmianie ustawy o spółdzielniach socjalnych.

Do reprezentowania stanowiska Komisji w pracach nad projektem ustawy został upoważniony poseł Robert Warwas.

Zastępca Przewodniczącego Komisji

(-) Urszula Augustyn PROJEKT

USTAWA

z dnia 2026 r.

o zmianie ustawy o spółdzielniach socjalnych

Art. 1. W ustawie z dnia 27 kwietnia 2006 r. o spółdzielniach socjalnych (Dz. U. z 2026 r. poz. 48) wprowadza się następujące zmiany:

1) w art. 6 ust. 3 otrzymuje brzmienie:

„3. Postępowanie w sprawach o wpis lub zmianę wpisu spółdzielni socjalnej do Krajowego Rejestru Sądowego jest wolne od opłat sądowych oraz opłat za ogłoszenie wpisu w Monitorze Sądowym i Gospodarczym.”;

2) w art. 27 uchyla się ust. 3.

Art. 2. Do pism i wniosków podlegających opłacie wnoszonych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepis art. 6 ust. 3 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

Art. 3. Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.

UZASADNIENIE

1. Potrzeba i cel uchwalenia ustawy

Projektowana ustawa jest reakcją Komisji do Spraw Petycji Sejmu RP IX Kadencji na petycję Nr BKSP-144-X-62/23 przez p. Franciszka Skawińskiego, skierowaną do Sejmu RP, którą Komisja uznała za zasadną.

Celem projektowanej ustawy jest rozszerzenie zakresu zwolnienia spółdzielni socjalnych z opłat sadowych w postępowaniu o wpis lub zmianę wpisu w Krajowym Rejestrze Sadowym w taki sposób, aby zwolnienie obejmowało wszystkie opłaty sadowe w postępowaniu.

2. Stan w dziedzinie, która ma być unormowana

Zgodnie z art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2006 r. o spółdzielniach socjalnych „Spółdzielnia socjalna nie uiszcza opłaty sądowej od wniosku o wpis tej spółdzielni do Krajowego Rejestru Sądowego, a także od wniosków o zmiany wpisu oraz nie uiszcza opłaty za ogłoszenie tych wpisów w Monitorze Sądowym i Gospodarczym”. Zwolnienie to zostało wprowadzone ze względu na specjalny charakter spółdzielni socjalnej i wskazaną przez ustawodawcę potrzebę zapewnienia dodatkowego wsparcia spółdzielniom tego rodzaju. Spółdzielnie socjalne mogą być bowiem zakładane jedynie przez określone kategorie osób zagrożone wykluczeniem i mogące mieć znaczne trudności z odnalezieniem się na rynku pracy, w tym osoby niepełnosprawne, usamodzielniane czy długotrwale bezrobotne.

Opisane zwolnienie obejmuje jednak wyłącznie opłatę od wniosku o wpis lub zmianę wpisu oraz ogłoszenia wpisu w Monitorze Sądowym i Gospodarczym. W postępowaniu o wpis lub zmianę wpisu może jednak powstać konieczność uiszczenia innych opłat, przykładowo od skargi na orzeczenie referendarza sądowego, zażalenia, apelacji czy skargi kasacyjnej. Projektowana ustawa zawiera więc rozszerzenie obecnego przepisu, co będzie zbieżne z rozwiązaniem zastosowanym wobec stowarzyszeń. W przypadku stowarzyszeń zwolnienie (art. 17 ust. 3 ustawy Prawo o stowarzyszeniach) dotyczy bowiem wszystkich opłat

sądowych, do których uiszczenia stowarzyszenie może być zobowiązane w toku omawianego postępowania.

3. Założenia podstawowych aktów wykonawczych

Projektowana ustawa nie wymaga zmiany aktów wykonawczych.

4. Oświadczenie o zgodności projektu ustawy z prawem Unii Europejskiej

Przedmiot projektowanej regulacji nie jest objęty prawem Unii Europejskiej.

DEKLAROWANE SKUTKI REGULACJI (DSR) projektu ustawy

Informacja o projekcie

a) Tytuł projektu: Ustawa o zmianie ustawy o spółdzielniach socjalnych

b) Przedstawiciel wnioskodawcy: ……………………………………………………………………..

Część wstępna

[1] Zwięzły opis zidentyfikowanego problemu i proponowanych rozwiązań. Jaki problem jest rozwiązywany i jaka jest skala tego problemu.

Zgodnie z art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2006 r. o spółdzielniach socjalnych „Spółdzielnia socjalna nie uiszcza opłaty sądowej od wniosku o wpis tej spółdzielni do Krajowego Rejestru Sądowego, a także od wniosków o zmiany wpisu oraz nie uiszcza opłaty za ogłoszenie tych wpisów w Monitorze Sądowym i Gospodarczym”. Zwolnienie to zostało wprowadzone ze względu na specjalny charakter spółdzielni socjalnej i wskazaną przez ustawodawcę potrzebę zapewnienia dodatkowego wsparcia spółdzielniom tego rodzaju. Spółdzielnie socjalne mogą być bowiem zakładane jedynie przez określone kategorie osób zagrożone wykluczeniem i mogące mieć znaczne trudności z odnalezieniem się na rynku pracy, w tym osoby niepełnosprawne, usamodzielniane czy długotrwale bezrobotne. Opisane zwolnienie obejmuje jednak wyłącznie opłatę od wniosku o wpis lub zmianę wpisu oraz ogłoszenia wpisu w Monitorze Sądowym i Gospodarczym. W postępowaniu o wpis lub zmianę wpisu może jednak powstać konieczność uiszczenia innych opłat, przykładowo od skargi na orzeczenie referendarza sądowego, zażalenia, apelacji czy skargi kasacyjnej. Projektowana ustawa zawiera więc rozszerzenie obecnego przepisu, co będzie zbieżne z rozwiązaniem zastosowanym wobec stowarzyszeń. W przypadku stowarzyszeń zwolnienie (art. 17 ust. 3 ustawy Prawo o stowarzyszeniach) dotyczy wszystkich opłat sądowych, do których uiszczenia stowarzyszenie może być zobowiązane w toku omawianego postępowania. Skala opisywanego problemu jest niewielka, bowiem liczba spółdzielni socjalnych w Polsce utrzymuje się od lat na zbliżonym poziomie ok. 1420 spółdzielni.

Zwięzły opis proponowanych rozwiązań.

Projektowana ustawa zawiera propozycję zwolnienie spółdzielni socjalnych ze wszystkich opłat sądowych, a nie jak dotychczas tylko z opłat od wniosku o wpis lub zmianę wpisu oraz ogłoszenia wpisu w Monitorze Sądowym i Gospodarczym. Dotyczy to więc także uiszczenia innych opłat, jak np. od skargi na orzeczenie referendarza sądowego, zażalenia, apelacji czy skargi kasacyjnej Takie rozwiązanie wydaje się być zgodne z intencją samego ustawodawcy. W uzasadnieniu projektu ustawy, stanowiącym druk nr 49 Sejmu V kadencji, nie odniesiono się wprost do powodów wprowadzenia zwolnienia, ale wskazano, iż „zwolnienie z opłat sądowych postępowania o wpis spółdzielni do Krajowego Rejestru Sądowego (…) [jest] pomocą publiczną udzielaną w ramach zasady de minimis”. Użyte w tym zdaniu sformułowanie wskazuje na fakt, że intencją ustawodawcy było zwolnienie spółdzielni socjalnych ze wszystkich opłat w postępowaniu o wpis, a nie jedynie opłaty od wniosku o wpis.

Skutki braku zmiany stanu obecnego.

Zasadniczym skutkiem społecznym i prawnym braku zmiany aktualnego stanu prawnego byłoby ograniczenie zaufania obywateli do Państwa, nieuzasadnione zróżnicowanie a właściwie preferencyjne traktowanie stowarzyszeń w porównaniu ze spółdzielniami socjalnymi.

[2] Czy były rozważane rozwiązania alternatywne? ➢ Nie Przedstawione w projektowanej ustawie rozwiązanie jest jedynym możliwym, w świetle już istniejących zbieżnych rozwiązań zawartych w ustawie Prawo o stowarzyszeniach.

II. Wymogi określone w art. 34 ust. 2 pkt 3–5 regulaminu Sejmu

[3] Jakie są przewidywane skutki prawne projektowanych rozwiązań?

Projektowana ustawa zapewni spójność w systemie prawnym, poprzez jednolitą koncepcję zwolnienia z opłat sądowych stosowaną wobec podmiotów mających odgrywać szczególną rolę w różnych formach aktywizacji obywateli – stowarzyszeń i spółdzielni socjalnych.

[4] Jakie są przewidywane skutki społeczne projektowanych rozwiązań? Zasadniczym skutkiem społecznym projektowanej ustawy będzie zwiększenie zaufania obywateli do Państwa oraz wyraźny sygnał skierowany do społeczeństwa, że spółdzielnie socjalne są szczególnymi podmiotami, mającymi do odegrania istotne role społeczne a w związku z tym nie powinny być traktowane tak samo jak podmioty gospodarcze ukierunkowane w swej działalności na zysk.

[5] Jakie są przewidywane skutki gospodarcze projektowanych rozwiązań?

Projektowana ustawa nie wywoła istotnych skutków gospodarczych, może mieć niewielki, pozytywny wpływ na społeczne postrzeganie spółdzielni socjalnych, jako ważnych podmiotów gospodarki społecznej.

[6] Jakie są przewidywane skutki finansowe projektowanych rozwiązań, w szczególności wpływ na sektor finansów publicznych, w tym na budżet państwa i budżety jednostek samorządu terytorialnego?

Rocznie toczy się w KRS kilkaset postępowań dotyczących spółdzielni socjalnych, przy czym zdecydowana większość wniosków jest już obecnie zwolniona z opłat sądowych z uwagi na to że dotyczą przede wszystkim aktualizacji danych. Szacując, że liczba spraw, których dotyczy projektowana ustawa, nie przekroczy w skali roku 100 oraz że kwota zwolnienia będzie wynosiła średnio 100-200 zł, można szacować roczny koszt (zmniejszenie wpływów z tytułu opłat sądowych) na kwotę 10-20 tys. zł.

[7] Wykaz źródeł finansowania, jeśli projekt ustawy pociąga za sobą obciążenie budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Projekt nie pociąga za sobą obciążenie budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego polegające na zwiększeniu wydatków. Projekt prowadzi do potencjalnego zmniejszenia dochodów z opłat sądowych, w porównaniu do aktualnie obowiązujących wielkości o ok. 10–20 tys. zł w skali rocznej. Jest to kwota na tyle niska, że może zostać sfinansowana w

ramach budżetu państwa – części 15 h Sądy powszechne.

[8] Czy projekt ustawy podlega procedurze notyfikacyjnej? ➢ Nie

III. Wymogi określone w art. 34 ust. 2a i 2b regulaminu Sejmu

[9] Czy projekt ustawy zawiera przepisy określające zasady podejmowania, wykonywania lub zakończenia działalności gospodarczej (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)? ➢ Nie

[10] Czy wdrożenie projektowanych przepisów spowoduje obciążenia administracyjne mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców (art. 34 ust. 2a regulaminu Sejmu)? ➢ Nie

[11] Czy projekt ustawy zawiera przepisy regulacyjne lub określa wymogi dotyczące świadczenia usług transgranicznych w rozumieniu ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej (art. 34 ust. 2b regulaminu Sejmu)? ➢ Nie