Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks karny.

Warszawa, 30 października 2024 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja

Pan Szymon Hołownia Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i na podstawie art. 32 ust. 2 regulaminu Sejmu niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy:

- o zmianie ustawy - Kodeks karny.

Do reprezentowania wnioskodawców w pracach nad projektem ustawy upoważniamy pana posła Andrzeja Adamczyka i pana posła Rafała Webera.

(-) Andrzej Adamczyk; (-) Waldemar Andzel; (-) Dorota Arciszewska-Mielewczyk; (-) Anna Baluch; (-) Barbara Bartuś; (-) Jacek Bogucki; (-) Joanna Borowiak; (-) Lidia Burzyńska; (-) Tadeusz Chrzan; (-) Michał Cieślak; (-) Przemysław Czarnek; (-) Magdalena Filipek-Sobczak; (-) Andrzej Gawron; (-) Grzegorz Gaża; (-) Szymon Giżyński; (-) Kazimierz Gołojuch; (-) Robert Gontarz; (-) Mariusz Gosek; (-) Kazimierz Gwiazdowski; (-) Paweł Hreniak; (-) Norbert Jakub Kaczmarczyk; (-) Fryderyk Sylwester Kapinos; (-) Maria Koc; (-) Janusz Kowalski; (-) Wiesław Krajewski; (-) Andrzej Kryj; (-) Mariusz Krystian; (-) Władysław Kurowski; (-) Ewa Leniart; (-) Ewa Malik; (-) Dariusz Matecki; (-) Marek Matuszewski; (-) Teresa Pamuła; (-) Monika Pawłowska; (-) Bolesław Piecha; (-) Anna Pieczarka; (-) Marcin Porzucek; (-) Jacek Sasin; (-) Kazimierz Smoliński; (-) Krzysztof Sobolewski; (-) Katarzyna Sójka; (-) Włodzimierz Tomaszewski; (-) Piotr Uruski; (-) Marcin Warchoł; (-) Rafał Weber; (-) Marek Wesoły; (-) Patryk Wicher; (-) Teresa Wilk; (-) Tadeusz Woźniak. Projekt

USTAWA z dnia…. o zmianie ustawy - Kodeks karny

Art. 1. W ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2024 r. poz. 17 i

1228) wprowadza się następujące zmiany:

1) po art. 173 dodaje się art. 173a w brzmieniu:

„Art. 173a. Kto prowadząc pojazd mechaniczny w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym, nie licząc się ze skutkami swojego czynu powoduje śmierć człowieka:

1) będąc w stanie nietrzeźwości lub

2) będąc pod wpływem środka odurzającego lub

3) w wyniku prowadzenia pojazdu bez posiadania uprawnień albo pomimo cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdem

- podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 12 albo karze dożywotniego pozbawienia wolności.”;

2) w art. 178:

a) § 1 otrzymuje brzmienie:

„§ 1. Skazując sprawcę, który popełnił przestępstwo określone w art. 173 § 1 lub 2, art. 173a, art. 174 lub art. 177 § 1 kierując pojazdem bez wymaganych uprawnień albo pomimo cofnięcia uprawnień lub znajdując się w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego lub zbiegł z miejsca zdarzenia lub spożywał alkohol lub zażywał środek odurzający po popełnieniu czynu określonego w art. 173 § 1 lub 2, art. 173a, art. 174 lub art. 177 § 1, a przed poddaniem go przez uprawniony organ badaniu w celu ustalenia w organizmie zawartości alkoholu lub obecności środka odurzającego, sąd orzeka karę pozbawienia wolności przewidzianą za przypisane sprawcy przestępstwo w wysokości od dolnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę do górnej granicy tego zagrożenia zwiększonego o połowę.”,

b) § 3 otrzymuje brzmienie:

„§ 3. W razie skazania, o którym mowa w § 1 lub 1a, sąd może orzec przepadek, o którym mowa w art. 44b, a orzeka go, jeżeli sprawca kierował pojazdem bez wymaganych uprawnień albo pomimo cofnięcia uprawnień lub zawartość alkoholu w organizmie sprawcy była wyższa niż 1 promil we krwi lub 0,5 mg/dm3 w wydychanym powietrzu albo prowadziła do takiego stężenia.”;

3) w art. 178a:

a) § 1 otrzymuje brzmienie:

„§ 1. Kto, znajdując się w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego lub prowadzi bez wymaganych uprawnień albo pomimo cofnięcia uprawnień pojazd mechaniczny w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym,

podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.”,

b) § 4 otrzymuje brzmienie:

„§ 4. Jeżeli sprawca czynu określonego w § 1 był wcześniej prawomocnie skazany za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo za przestępstwo określone w art. 173, art. 173a, art. 174, art. 177 lub art. 355

§ 2 popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego lub dopuścił się czynu określonego w § 1 w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych orzeczonego w związku ze skazaniem za przestępstwo,

podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.”.,

c) po § 5 dodaje się § 6 w brzmieniu:

„§ 6. Sąd orzeka przepadek, o którym mowa w art. 44b, w razie prowadzenia pojazdu bez posiadania uprawnień albo pomimo cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdem. Sąd może odstąpić od orzeczenia przepadku, jeżeli zachodzi wyjątkowy wypadek, uzasadniony szczególnymi okolicznościami.”.

Art. 2. Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.

UZASADNIENIE

W ostatnim czasie opinię publiczną mocno zbulwersowały wypadki drogowe, do których doprowadzili kierowcy w stanie nietrzeźwości czy odurzenia środkami psychoaktywnymi, a którzy to łamiąc zasady ruchu drogowego dotyczące ograniczeń prędkości przyczynili się do śmierci innych osób. Sytuacje takie miały miejsce na autostradzie A1, gdzie kierowca jadąc z prędkością ok. 300 km/h przyczynił się do śmierci całej rodziny oraz w Warszawie, gdzie zginęła jedna osoby i kilka osób w stanie ciężkim trafiło do szpitala.

Nie są to jedyne przypadki wypadków komunikacyjnych w ruchu lądowym spowodowanych przez kierowców w stanie nietrzeźwości, odurzenia środkami psychoaktywnymi lub prowadzących pojazdy bez wymaganych uprawnień, co wynika najczęściej z utraty uprawnień z powodu wcześniejszych wykroczeń.

Sytuacje te, dobitnie pokazują, że niezbędna jest taka zmiana prawa karnego, która wprowadzi nowy typ przestępstwa tzw. „zabójstwa drogowego”. Opinia publiczna oczekuje w tym względzie działań konkretnych, zmierzających do wyłączenia z przestrzeni publicznej osób, które łamią przepisy ruchu drogowego nie licząc się z żadnymi konsekwencjami. Posłowie-wnioskodawcy, wychodząc naprzeciw tym oczekiwaniom przygotowali projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks karny, który to proponuje wprowadzenie nowych rozwiązań w prawie karnym, które mają posłużyć poprawie obecnej sytuacji.

W projekcie ustawy proponuje się wprowadzenie szczególnego rodzaju przestępstwa tzw. „zabójstwa drogowego”. Na podstawie nowych przepisów wymiar sprawiedliwości będzie mógł przyjąć, że sprawca zabójstwa w ruchu komunikacyjnym (lądowym, wodnym lub powietrznym) działał umyślnie, jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwym lub będąc odurzonym i było mu obojętne czy inni uczestnicy ruchu komunikacyjnego przeżyją jego jazdę w takim stanie. Projektodawcy liczą, że ta nowa konstrukcja prawna umożliwi sądom sprawne orzekanie o winie sprawców najcięższych wypadków drogowych, które kończą się śmiercią przypadkowych osób.

W obowiązującej ustawie - Kodeks karny od marca 2024 roku obowiązują przepisy dotyczące przepadku pojazdu mechanicznego prowadzonego przez sprawcę wypadku w ruchu lądowym. Przepadek następuje za jazdę po alkoholu lub w stanie odurzenia. Niniejszy projekt ustawy

przewiduje, że również jazda pojazdem bez wymaganych uprawnień albo pomimo cofnięcia uprawnień będzie podstawą do jego przepadku. Zjawisko jazdy bez wymaganych uprawnień i powodowania wypadku drogowego w niewielkim stopniu dotyczy bowiem kierowców, którzy prawa jazdy nigdy nie mieli albo im je cofnięto i wsiadają za kierownicę by np. sprawdzić czy poćwiczyć swoje umiejętności. Najczęściej mamy tu do czynienia z sytuacją, w której to kierowca traci uprawnienia za wykroczenia drogowe tj. jazdę w stanie nietrzeźwości, przekroczenia prędkości. Wsiadając za kierownicę bez uprawnień łamie kolejne reguły drogowe i obojętne są mu skutki łamania przez siebie zasad ruchu drogowego. Dla uczestników ruchu drogowego przywołane okoliczności są potencjalnie niebezpieczne, dlatego też projektodawcy proponują, by przepadek auta następował w sytuacji spowodowania wypadku podczas prowadzenia auta bez wymaganych uprawnień ale również za jazdę bez wymaganych uprawnień. W tym drugim przypadku proponuje się aby sąd mógł odstąpić od orzeczenia przepadku, jeżeli zachodzi wyjątkowy wypadek, uzasadniony szczególnymi okolicznościami. Projekt zakłada również rozszerzenie regulacji przewidzianej w art. 178a kodeksu karanego, poprzez wprowadzenie penalizacji do 3 lat pozbawienia wolności prowadzenia bez wymaganych uprawnień albo pomimo cofnięcia uprawnień pojazdu mechanicznego w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym.

Przedmiot projektu ustawy nie jest objęty prawem Unii Europejskiej.