Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.

Warszawa, 10 grudnia 2025 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ X kadencja Prezes Rady Ministrów RM-0610-229-25

Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Szanowny Panie Marszałku,

na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przedstawiam Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej projekt ustawy

- o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.

Projekt ma charakter deregulacyjny. Do prezentowania stanowiska Rządu w tej sprawie w toku prac parlamentarnych został upoważniony Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Z poważaniem Donald Tusk /podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/ Projekt U S T AWA

z dnia

o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

Art. 1. W ustawie z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.1)) po art. 209 dodaje się art. 209a w brzmieniu:

„Art. 209a. 1. Doktorant, który znalazł się przejściowo w trudnej sytuacji życiowej, może otrzymać zapomogę. Przepis art. 92 ust. 2 stosuje się odpowiednio.

2. Zapomogę przyznaje się na warunkach określonych w uzgodnieniu z samorządem doktorantów przez rektora uczelni, dyrektora instytutu PAN, dyrektora instytutu badawczego, dyrektora instytutu międzynarodowego albo CMKP.”.

Art. 2. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

1) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2024 r. poz. 1871 i 1897 oraz z 2025 r. poz. 619, 620, 621, 622 i 1162.

UZASADNIENIE

Projekt ustawy przewiduje zmianę w ustawie z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.), zwanej dalej „PSWiN”, mającą na celu przyznanie podmiotom prowadzącym szkoły doktorskie możliwości wypłacania zapomóg doktorantom znajdującym się przejściowo w trudnej sytuacji życiowej. Świadczenie to byłoby finansowane ze środków własnych podmiotów prowadzących szkoły doktorskie i nie byłoby włączane do systemu pomocy materialnej.

W wyniku reformy systemu szkolnictwa wyższego i nauki wprowadzono nowy model kształcenia doktorantów – szkoły doktorskie – który zastąpił wcześniejszą formę, tj. studia doktoranckie. Szkoły doktorskie funkcjonują w polskim systemie szkolnictwa wyższego i nauki od dnia 1 października 2019 r. Szkoły doktorskie – interdyscyplinarne oraz posiadające swobodę w konstruowaniu programów kształcenia, regulaminów i zasad rekrutacji – są oceniane bardzo dobrze przez środowisko naukowe.

Zmiana modelu kształcenia doktorantów oznaczała m.in. poprawę ich statusu materialnego. Każdy doktorant w szkole doktorskiej (nieposiadający stopnia doktora) otrzymuje stypendium doktoranckie w wysokości co najmniej 37 % minimalnego wynagrodzenia profesora określonego w rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 137 ust. 2 PSWiN. Natomiast w przypadku pozytywnego wyniku oceny śródokresowej minimalna wysokość stypendium wzrasta co najmniej do 57 % minimalnego wynagrodzenia profesora. Stypendia są objęte przepisami o systemie ubezpieczeń społecznych. Łączny okres wypłacania stypendium nie może przekroczyć 4 lat.

Wprowadzenie powszechnego systemu stypendialnego dla doktorantów było powiązane z uproszczeniem przeznaczonego dla nich wsparcia finansowego, polegającym na likwidacji świadczeń z funduszy pomocy materialnej dla doktorantów (w tym zapomogi) oraz na zwiększeniu wysokości stypendium doktoranckiego. Wyjątkiem było wprowadzenie dedykowanego doktorantom posiadającym orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zwiększenia stypendium doktoranckiego w wysokości 30 % kwoty stypendium przysługującego do miesiąca, w którym jest przeprowadzana ocena śródokresowa. Ponadto doktorant, którego kształcenie jest zawieszane na okres odpowiadający czasowi trwania urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu ojcowskiego oraz urlopu rodzicielskiego, otrzymuje w tym czasie stypendium doktoranckie. Wysokość stypendium w okresie zawieszenia jest wyliczana przy odpowiednim zastosowaniu przepisów dotyczących ustalania zasiłku macierzyńskiego. Okres ten nie jest wliczany do 4-letniego

okresu pobierania stypendium doktoranckiego. Zachowano również możliwość ubiegania się przez doktorantów o środki z programów grantowych, a także z programów stypendialnych oferowanych przez jednostki samorządu terytorialnego oraz osoby fizyczne i prawne. Doktoranci mają również prawo ubiegania się o stypendium ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki dla wybitnych młodych naukowców i prawo do korzystania (przez 4 lata) z preferencyjnego kredytu studenckiego z dopłatami do oprocentowania z budżetu państwa oraz korzystnymi warunkami zaciągania kredytu i jego spłaty.

Opisane wyżej zmiany – w istotny sposób poprawiające status materialny doktorantów – uzasadniały likwidację funkcjonującego w ramach studiów doktoranckich wsparcia w formie stypendiów i zapomóg, które były przyznawane na podstawie określonych kryteriów, uwzględniających specyfikę kształcenia oraz sytuację tej grupy studiujących, a ich wysokość była niższa od obecnie przysługującego stypendium doktoranckiego.

Po wejściu w życie PSWiN w pierwszych latach funkcjonowania szkół doktorskich coraz częściej pojawiały się jednak sygnały, w których wskazywano na zasadność rozważenia możliwości przywrócenia zapomóg dla doktorantów. Zwracano uwagę na konieczność uwzględnienia trudnych sytuacji losowych mogących dotykać członków społeczności doktoranckiej. Sytuacje te, jak wskazywano, mogą utrudniać bądź uniemożliwiać prowadzenie badań naukowych, a nawet prawidłowe funkcjonowanie. Podnoszono, że umożliwienie przyznania doktorantom zapomogi stanowiłoby realną formę wsparcia w trudnych, wyjątkowych sytuacjach i sprzyjało kształtowaniu optymalnych warunków kształcenia doktorantów dotkniętych przez te trudności.

Przyjmując za uzasadnione wprowadzenie rozwiązania prawnego przewidującego możliwość przyznania zapomogi doktorantowi, który znalazł się przejściowo w trudnej sytuacji życiowej, proponuje się niewprowadzanie zmian do obowiązujących zasad finansowania świadczeń z funduszu stypendialnego, a w zamian za to stworzenie podmiotom prowadzącym szkoły doktorskie możliwości wypłacania doktorantom zapomóg ze środków własnych tych podmiotów. Należy przy tym wskazać, że sformułowanie „środki własne podmiotu” powinno być rozumiane możliwie szeroko – jako wszelkie środki pozostające w dyspozycji podmiotu, których przeznaczenie nie jest ściśle określone przepisami prawa, chodzi zatem m.in. o środki uzyskane z komercjalizacji wyników badań naukowych i prac rozwojowych, czy też pochodzące z opłat za studia albo z innej działalności dydaktyczno-edukacyjnej. Takie rozwiązanie zapewni możliwość otrzymania zapomogi przez doktoranta i jej wypłaty przez podmiot prowadzący szkołę doktorską, a zarazem zminimalizuje dodatkowe obowiązki regulacyjne związane z wprowadzaną zmianą i będzie bezkosztowe z punktu widzenia budżetu państwa.

Przyjęcie rozwiązania odmiennego – polegającego na włączeniu zapomogi dla doktorantów do systemu pomocy materialnej – oznaczałoby:

1) zwiększenie obciążeń regulacyjnych po stronie podmiotów prowadzących szkoły doktorskie przez zobowiązanie ich do stworzenia, w ramach aktów prawa wewnętrznego, złożonego systemu przyznawania zapomóg dla doktorantów (obecnie w przypadku instytutów naukowych Polskiej Akademii Nauk, instytutów badawczych i Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego nie funkcjonują żadne rozwiązania dotyczące obsługi finansowania i przyznawania zapomogi ze środków na świadczenia dla studentów, gdyż nie kształcą one studentów);

2) zwiększenie obciążeń organizacyjnych po stronie podmiotów prowadzących szkoły doktorskie przez zobowiązanie ich do utworzenia funduszy stypendialnych i zawierania umów z Bankiem Gospodarstwa Krajowego dotyczących prowadzenia rachunków bankowych tych funduszy oraz nałożenie dodatkowych obowiązków sprawozdawczych, w tym w zakresie wykorzystania środków z dotacji na zapomogę dla doktorantów, wykazywania w Zintegrowanym Systemie Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on zapomóg przyznanych doktorantom, czy też ustalania regulaminów zapomóg dla doktorantów, a dodatkowo także wzrost pracochłonności i kosztochłonności obsługi funkcjonowania systemu świadczeń pomocy materialnej w uczelniach;

3) wystąpienie skutków finansowych dla budżetu państwa.

Natomiast finansowanie zapomóg dla doktorantów w ramach środków przewidzianych w budżecie państwa na świadczenia dla studentów (art. 365 pkt 3 PSWiN), bez określenia dodatkowych skutków finansowych dla tego budżetu, oznaczałoby wsparcie dla doktorantów kosztem wsparcia dla studentów. Należy zauważyć, że od dnia 1 października 2024 r. został podwyższony próg dochodu uprawniający studentów do otrzymania stypendium socjalnego, a w konsekwencji w 2025 r. jest spodziewany wzrost liczby świadczeniobiorców i w związku z tym

– większe zapotrzebowanie uczelni na środki finansowe na świadczenia dla studentów.

Należy też wskazać, że na dzień 31 grudnia 2022 r. (czyli w systemie studiów doktoranckich) jedynie 2,81 % uczestników studiów doktoranckich było uprawnionych do zapomogi (dane Głównego Urzędu Statystycznego). Średnia wysokość zapomogi dla studentów według danych Głównego Urzędu Statystycznego pochodzących z publikacji „Szkolnictwo wyższe i jego finanse w 2023 r.” wynosi ok. 2304 zł (świadczenie jednorazowe), a więc pozostaje na poziomie znacząco niższym niż najniższa stawka miesięcznego stypendium doktoranckiego (3466,9 zł miesięcznie przed oceną śródokresową oraz 5340,9 zł po ocenie śródokresowej).

Biorąc pod uwagę potencjalnie niewielką grupę beneficjentów zapomóg w szkołach doktorskich, właściwym rozwiązaniem będzie stworzenie możliwości finansowania tych zapomóg w ramach środków własnych podmiotów prowadzących szkoły doktorskie.

Projekt przewiduje dodanie w PSWiN art. 209a. Zgodnie z ust. 1 doktorant, który znalazł się przejściowo w trudnej sytuacji życiowej, będzie mógł otrzymać zapomogę, z zachowaniem limitu określonego w art. 92 ust. 2 (nie więcej niż 2 razy w roku). W ust. 2 dodawanego przepisu proponuje się, by warunki przyznawania zapomogi były określane przez podmioty prowadzące szkoły doktorskie w uzgodnieniu z samorządem doktorantów. Należy oczekiwać, że warunki, na jakich będzie przyznawana zapomoga, będą dotyczyły tylko pewnej, niewielkiej liczby doktorantów, tj. osób, które znajdą się w trudnym położeniu i będą chciały skorzystać z przysługującego im świadczenia. Natomiast po stronie podmiotów prowadzących szkoły doktorskie, uwzględniając potencjalnie niewielką liczbę beneficjentów, nie należy się spodziewać istotnego obciążenia wynikającego z realizacji dodatkowego obowiązku wynikającego z proponowanego przepisu. Zakłada się, że dodatkowe obowiązki będą wykonywane bez konieczności zatrudnienia dodatkowych osób, przy czym w przypadku uczelni wypłata zapomóg dla doktorantów będzie możliwa z wykorzystaniem procedur obowiązujących dotychczas wobec studentów. Natomiast w pozostałych podmiotach prowadzących szkoły doktorskie, które nie prowadzą kształcenia na studiach w rozumieniu PSWiN, zasady przyznawania zapomóg doktorantom będą musiały zostać opracowane.

Projektowana ustawa nie wymaga opracowania przepisów przejściowych.

Proponuje się, aby projektowana ustawa weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Nie ma możliwości podjęcia alternatywnych w stosunku do projektowanej ustawy środków umożliwiających osiągnięcie zamierzonego celu.

Projektowana ustawa nie wpływa na działalność mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców, a także nie dotyczy majątkowych praw i obowiązków przedsiębiorców lub praw i obowiązków przedsiębiorców wobec organów administracji publicznej.

Projektowana ustawa nie wymaga przedstawienia właściwym organom i instytucjom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji albo uzgodnienia. Projektowana ustawa nie zawiera przepisów technicznych i nie podlega notyfikacji zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. poz. 2039 oraz z 2004 r. poz. 597).

Projektowana ustawa nie jest sprzeczna z prawem Unii Europejskiej. Data sporządzenia Nazwa projektu 19.11.2025 Projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce Ministerstwo wiodące i ministerstwa współpracujące Źródło: Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego deregulacja

Osoba odpowiedzialna za projekt w randze Ministra, Sekretarza Stanu lub Podsekretarza Stanu Nr w Wykazie prac legislacyjnych Maria Mrówczyńska, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Nauki i programowych Rady Ministrów i Szkolnictwa Wyższego UDER86

Kontakt do opiekuna merytorycznego projektu Tomasz Piotrowski, Zastępca Dyrektora Departamentu Nauki e-mail: Tomasz.Piotrowski@mnisw.gov.pl; tel.: (22) 50 17 118 OCENA SKUTKÓW REGULACJI

1. Jaki problem jest rozwiązywany? W wyniku reformy systemu szkolnictwa wyższego i nauki wprowadzono nowy model kształcenia doktorantów – szkoły doktorskie – który zastąpił wcześniejszą formę – studia doktoranckie. Szkoły doktorskie funkcjonują w polskim systemie szkolnictwa wyższego i nauki od dnia 1 października 2019 r. Szkoły doktorskie – interdyscyplinarne oraz posiadające swobodę w konstruowaniu programów kształcenia, regulaminów i zasad rekrutacji – są oceniane bardzo dobrze przez środowisko naukowe. Zmiana modelu kształcenia doktorantów oznaczała m.in. poprawę ich statusu materialnego. Każdy doktorant w szkole doktorskiej (nieposiadający stopnia doktora) otrzymuje stypendium doktoranckie w wysokości co najmniej 37 % minimalnego wynagrodzenia profesora określonego w rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 137 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.), zwanej dalej „PSWiN”. Natomiast w przypadku pozytywnego wyniku oceny śródokresowej minimalna wysokość stypendium wzrasta co najmniej do 57 % minimalnego wynagrodzenia profesora. Stypendia są objęte przepisami o systemie ubezpieczeń społecznych. Łączny okres wypłacania stypendium nie może przekroczyć 4 lat. Wprowadzenie powszechnego systemu stypendialnego dla doktorantów było powiązane z uproszczeniem przeznaczonego dla nich wsparcia finansowego, polegającym na likwidacji świadczeń z funduszy pomocy materialnej dla doktorantów oraz na zwiększeniu wysokości stypendium doktoranckiego. Wyjątkiem było wprowadzenie dedykowanego doktorantom posiadającym orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zwiększenia stypendium doktoranckiego w wysokości 30 % kwoty stypendium przysługującego do miesiąca, w którym jest przeprowadzana ocena śródokresowa. Ponadto doktorant, którego kształcenie jest zawieszane na okres odpowiadający czasowi trwania urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu ojcowskiego oraz urlopu rodzicielskiego, otrzymuje w tym czasie stypendium doktoranckie. Wysokość stypendium w okresie zawieszenia jest wyliczana przy odpowiednim zastosowaniu przepisów dotyczących ustalania zasiłku macierzyńskiego. Okres ten nie jest wliczany do 4-letniego okresu pobierania stypendium doktoranckiego. Zachowano również możliwość ubiegania się przez doktorantów o środki z programów grantowych, a także z programów stypendialnych oferowanych przez jednostki samorządu terytorialnego oraz osoby fizyczne i prawne. Doktoranci mają również prawo ubiegania się o stypendium ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki dla wybitnych młodych naukowców i prawo do korzystania (przez 4 lata) z preferencyjnego kredytu studenckiego z dopłatami do oprocentowania z budżetu państwa oraz korzystnymi warunkami zaciągania kredytu i jego spłaty. Opisane wyżej zmiany – w istotny sposób poprawiające status materialny doktorantów – uzasadniały likwidację funkcjonującego w ramach studiów doktoranckich wsparcia w formie stypendiów i zapomóg, które były przyznawane na podstawie określonych kryteriów, uwzględniających specyfikę kształcenia oraz sytuację tej grupy studiujących, a ich wysokość była niższa od obecnie przysługującego stypendium doktoranckiego. Po wejściu w życie PSWiN, w pierwszych latach funkcjonowania szkół doktorskich, coraz częściej pojawiały się jednak sygnały, w których wskazywano na zasadność rozważenia możliwości przywrócenia zapomóg dla doktorantów. Zwracano uwagę na konieczność uwzględnienia trudnych sytuacji losowych mogących dotykać członków społeczności doktoranckiej. Sytuacje te, jak wskazywano, mogą utrudniać bądź uniemożliwiać prowadzenie badań naukowych, a nawet prawidłowe funkcjonowanie. Podnoszono, że umożliwienie przyznania doktorantom zapomogi stanowiłoby realną formę wsparcia w trudnych, wyjątkowych sytuacjach i sprzyjało kształtowaniu optymalnych warunków kształcenia doktorantów dotkniętych przez te trudności.

2. Rekomendowane rozwiązanie, w tym planowane narzędzia interwencji, i oczekiwany efekt Rekomendowane rozwiązanie to wprowadzenie zmian w PSWiN. Proponuje się:

1) przyznać podmiotom prowadzącym szkoły doktorskie możliwość wypłacania doktorantom zapomóg;

2) aby zapomoga była finansowana ze środków własnych podmiotów prowadzących szkoły doktorskie;

3) nie włączać zapomogi dla doktorantów do systemu pomocy materialnej.

Przyjmując za uzasadnione wprowadzenie rozwiązania prawnego przewidującego możliwość przyznania zapomogi doktorantowi, który znalazł się przejściowo w trudnej sytuacji życiowej, proponuje się niewprowadzanie zmian do obowiązujących zasad finansowania świadczeń z funduszu stypendialnego. Na skutek wprowadzonych zmian podmioty prowadzące szkoły doktorskie będą miały podstawę do przyznawania zapomóg doktorantom, jednakże wypłaty będą finansowane z ich środków własnych. Zapewni to możliwość otrzymania zapomogi przez doktoranta i jej wypłaty przez podmiot prowadzący szkołę doktorską, a zarazem pozwoli zminimalizować dodatkowe obowiązki regulacyjne związane z wprowadzaną zmianą i będzie bezkosztowe z punktu widzenia budżetu państwa.

Należy wskazać, że przyjęcie rozwiązania odmiennego – polegającego na włączeniu zapomogi dla doktorantów do systemu pomocy materialnej – oznaczałoby:

1) zwiększenie obciążeń regulacyjnych po stronie podmiotów prowadzących szkoły doktorskie przez zobowiązanie ich do stworzenia, w ramach aktów prawa wewnętrznego, złożonego systemu przyznawania zapomóg dla doktorantów (obecnie w przypadku instytutów naukowych Polskiej Akademii Nauk, instytutów badawczych i Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego nie funkcjonują żadne rozwiązania dotyczące obsługi finansowania i przyznawania zapomogi ze środków na świadczenia dla studentów, gdyż nie kształcą one studentów);

2) zwiększenie obciążeń organizacyjnych po stronie podmiotów prowadzących szkoły doktorskie przez zobowiązanie ich do utworzenia funduszy stypendialnych i zawierania umów z Bankiem Gospodarstwa Krajowego dotyczących prowadzenia rachunków bankowych tych funduszy oraz nałożenie dodatkowych obowiązków sprawozdawczych, w tym w zakresie wykorzystania środków z dotacji na zapomogę dla doktorantów, wykazywania w Zintegrowanym Systemie Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on zapomóg przyznanych doktorantom, czy też ustalania regulaminów zapomóg dla doktorantów, a dodatkowo także wzrost pracochłonności i kosztochłonności obsługi funkcjonowania systemu świadczeń pomocy materialnej w uczelniach;

3) wystąpienie skutków finansowych dla budżetu państwa.

Natomiast finansowanie zapomóg dla doktorantów w ramach środków przewidzianych w budżecie państwa na świadczenia dla studentów (art. 365 pkt 3 PSWiN), bez określenia dodatkowych skutków finansowych dla tego budżetu, oznaczałoby wsparcie dla doktorantów kosztem wsparcia dla studentów. Należy zauważyć, że od dnia 1 października 2024 r. został podwyższony próg dochodu uprawniający studentów do otrzymania stypendium socjalnego, a w konsekwencji w 2025 r. jest spodziewany wzrost liczby świadczeniobiorców i w związku z tym – większe zapotrzebowanie uczelni na środki finansowe na świadczenia dla studentów.

Należy też wskazać, że na dzień 31 grudnia 2022 r. jedynie 2,81 % uczestników studiów doktoranckich było uprawnionych do zapomogi (dane Głównego Urzędu Statystycznego). Średnia wysokość zapomogi dla studentów według danych Głównego Urzędu Statystycznego pochodzących z publikacji „Szkolnictwo wyższe i jego finanse w 2023 r.” wynosi ok. 2304 zł (świadczenie jednorazowe), a więc pozostaje na poziomie znacząco niższym niż najniższa stawka miesięcznego stypendium doktoranckiego (3466,9 zł miesięcznie przed oceną śródokresową oraz 5340,9 zł po ocenie śródokresowej).

Biorąc pod uwagę potencjalnie niewielką grupę beneficjentów zapomóg w szkołach doktorskich, właściwym rozwiązaniem będzie stworzenie możliwości finansowania tych zapomóg w ramach środków własnych podmiotów prowadzących szkoły doktorskie. Należy przy tym wskazać, że sformułowanie „środki własne podmiotu” powinno być rozumiane możliwie szeroko – jako wszelkie środki pozostające w dyspozycji podmiotu prowadzącego szkołę doktorską, których przeznaczenie nie jest ściśle określone przepisami prawa, chodzi zatem m.in. o środki uzyskane z komercjalizacji wyników badań naukowych i prac rozwojowych lub know-how związanego z tymi wynikami, czy też pochodzące z opłat za studia albo z innej działalności dydaktyczno-edukacyjnej.

3. Jak problem został rozwiązany w innych krajach, w szczególności krajach członkowskich OECD/UE? W krajach członkowskich OECD/UE wsparcie finansowe dla doktorantów jest uzależnione od tego, czy w danym kraju kształcenie doktorantów jest odpłatne czy bezpłatne i czy ewentualne stypendia są finansowane z budżetu państwa czy też są to stypendia prywatne. W niektórych krajach doktoranci są zatrudnieni i wtedy mogą korzystać ze wsparcia materialnego dla pracowników. Jednak w większości przypadków wsparcie finansowe doktorantów ogranicza się do możliwości otrzymania stypendium, które ma pokryć wydatki stałe, jak i te niespodziewane. Poniżej przedstawiono zakres i warunki pomocy materialnej dla doktorantów w wybranych krajach, na podstawie informacji uzyskanych z państw członkowskich UE. W zakresie odpłatności za kształcenie doktorantów można wyróżnić następujące rozwiązania:

1) kształcenie bezpłatne i odpłatne – Litwa, Irlandia, Rumunia i Węgry;

2) kształcenie płatne, z możliwością zastosowania wyłączeń – Austria (stypendia i granty, które nie pokrywają jednak całości czesnego za studia doktoranckie);

3) kształcenie płatne, z możliwością przyznania stypendiów socjalnych przez ministerstwo – Hiszpania;

4) kształcenie bezpłatne – Szwecja i Finlandia. W odniesieniu do kryteriów przyznawania stypendiów doktoranckich, zakresu i wysokości tych świadczeń należy wskazać, że w przypadku:

1) Austrii i Irlandii – są uzależnione od rodzaju stypendium i instytucji przyznającej;

2) Litwy – doktorant przyjęty na studia finansowane przez państwo otrzymuje stypendium doktoranckie w wysokości 931 EUR miesięcznie na pierwszym roku studiów i 1078 EUR miesięcznie od drugiego do czwartego roku studiów;

3) Finlandii – nie istnieje państwowy system stypendiów doktoranckich; wiele uniwersytetów ma własne programy stypendialne i istnieje wiele prywatnych fundacji, które finansują studia doktoranckie w drodze stypendiów;

4) Rumunii – na podstawie kryteriów osiągnięć doktoranci kształcący się w trybie stacjonarnym w podmiotach publicznych korzystają ze stypendiów, których kwota wynosi ok. 350 EUR w pierwszym i drugim roku kształcenia oraz ok. 400 EUR w trzecim roku;

5) Węgier – nie ma żadnych ograniczeń, więc każdy może ubiegać się o kształcenie ze stypendium państwowym i jego koszty pokrywa wówczas państwo; miesięczna wysokość stypendium dla doktoranta wynosi 140 000 HUF na etapie staży i badań oraz 180 000 HUF na etapie badań i rozprawy doktorskiej;

6) Hiszpanii – nie jest możliwe udzielenie jednoznacznej odpowiedzi; konieczna byłaby weryfikacja założenia, że stypendia przyznawane przez Ministerstwo Szkolnictwa Wyższego (FPU i Salvador de Madariaga) otrzymują wszyscy doktoranci; warunkiem ich otrzymania jest posiadanie tytułu zawodowego, a w odniesieniu do FPU wskazano na konieczność spełnienia dodatkowych wymagań; kwoty stypendium w Hiszpanii są najwyższymi spośród przysługujących w innych krajach – wysokość stypendium FPU wynosi 1230,08 EUR miesięcznie w pierwszym roku, 1317,95 EUR miesięcznie w drugim roku i 1647,44 EUR miesięcznie w trzecim i czwartym roku; doktorant otrzymuje również dodatkowo dwie płatności nadzwyczajne; w przypadku stypendium Salvador de Madariaga przez pierwsze 24 miesiące umowy przysługuje miesięczne stypendium w wysokości 1300 EUR, w ciągu kolejnych 24 miesięcy umowy kwota ta wynosi 1700 EUR i jest zwiększana o dwie płatności nadzwyczajne w każdym roku; oprócz tego można otrzymać pomoc na pokrycie kosztów podróży w wysokości 700 EUR na początku pierwszego i trzeciego roku. W zakresie źródeł finansowania kształcenia doktorantów w odniesieniu do:

1) Austrii – główne źródła finansowania to: zatrudnienie w uniwersytecie jako asystenci badawczy, specjalne programy finansowe przyznawane przez Austriacki Fundusz Naukowy (FWF), stypendia doktoranckie oraz stypendia na przygotowanie rozprawy; wiele osób ubiegających się o stopień doktora finansuje przygotowanie rozpraw z zatrudnienia poza uczelnią i z grantów;

2) Litwy – większość doktorantów kształci się w uczelniach finansowanych przez państwo;

3) Finlandii – główne źródła finansowania to: zatrudnienie doktoranta w uczelni – wydziale lub katedrze, zatrudnienie doktoranta przy realizacji projektu uniwersyteckiego, granty osobiste przyznawane przez różne fundacje i fundatorów (w tym uniwersytety), zasiłek edukacyjny dla dorosłych (przysługujący wszystkim pracownikom i przedsiębiorcom na studia wspierające rozwój zawodowy, maksymalny czas jego wypłaty wynosi 15 miesięcy), granty państwowe (dostępne dla wszystkich studentów studiów licencjackich, magisterskich i doktoranckich, maksymalny czas ich wypłaty dla doktorantów wynosi 9 miesięcy);

4) Rumunii i Węgier – co roku przydzielana jest pewna liczba miejsc w podmiotach kształcących doktorantów, finansowanych z budżetu państwa;

5) Hiszpanii – stypendia FPU i Salvador de Madariaga są finansowane z budżetu Ministerstwa Szkolnictwa Wyższego.

4. Podmioty, na które oddziałuje projekt Grupa Wielkość Źródło danych Oddziaływanie podmioty prowadzące 189 – łączna liczba Zintegrowany System możliwość przyznania szkoły doktorskie podmiotów Informacji o Szkolnictwie doktorantowi zapomogi (aktualna liczba szkół prowadzących (124) Wyższym i Nauce POL-on w sytuacji losowej doktorskich – 165) i współprowadzących szkoły doktorskie (65) doktoranci 18 283 możliwość otrzymania zapomogi w sytuacji losowej

5. Informacje na temat zakresu, czasu trwania i podsumowanie wyników konsultacji W ramach opiniowania projekt ustawy otrzymały następujące podmioty:

1) Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich;

2) Konferencja Rektorów Uniwersytetów Polskich;

3) Konferencja Rektorów Polskich Uczelni Technicznych;

4) Konferencja Rektorów Akademickich Uczelni Medycznych;

5) Konferencja Rektorów Uczelni Artystycznych;

6) Konferencja Rektorów Uczelni Kształcących Nauczycieli i Pedagogów „KRUPed”;

7) Konferencja Polonistyk Uniwersyteckich;

8) Konferencja Dziekanów Wydziałów Przyrodniczych Uniwersytetów Polskich;

9) Rada Główna Instytutów Badawczych;

10) Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego;

11) Rada Doskonałości Naukowej;

12) Komitet Polityki Naukowej;

13) Polska Akademia Nauk;

14) Krajowa Reprezentacja Doktorantów;

15) Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego.

W ramach konsultacji publicznych projekt ustawy otrzymały następujące podmioty:

1) Konferencja Rektorów Zawodowych Szkół Polskich;

2) Konferencja Rektorów Publicznych Uczelni Zawodowych;

3) Rada Młodych Naukowców;

4) Polska Akademia Umiejętności;

5) Fundacja na Rzecz Nauki Polskiej;

6) Narodowa Agencja Wymiany Akademickiej;

7) Narodowe Centrum Badań i Rozwoju;

8) Narodowe Centrum Nauki.

Projekt ustawy został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2025 r. poz. 677). Projekt ustawy został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Rządowego Centrum Legislacji w serwisie Rządowy Proces Legislacyjny zgodnie z § 52 ust. 1 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2024 r. poz. 806, z późn. zm.).

Konsultacje publiczne i opiniowanie były prowadzone w dniach 6–27 sierpnia 2025 r. W ramach opiniowania uwagi do projektu ustawy zgłosiły:

1) Konferencja Rektorów Uniwersytetów Polskich;

2) Krajowa Reprezentacja Doktorantów;

3) Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich. W ramach konsultacji publicznych uwagi do projektu ustawy zgłosili:

1) Rada Młodych Naukowców;

2) Krakowska Interdyscyplinarna Szkoła Doktorska:

3) Instytut Genetyki Roślin Polskiej Akademii Nauk Zakład Biometrii i Bioinformatyki;

4) Instytut Chemii Bioorganicznej Polskiej Akademii Nauk;

5) Komitet Nauk Zootechnicznych i Akwakultury Polskiej Akademii Nauk;

6) Poznańska Szkoła Doktorska Instytutów Polskiej Akademii Nauk. Uwagi wraz ze stanowiskiem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego zostały omówione w raporcie z konsultacji.

6. Wpływ na sektor finansów publicznych (ceny stałe z 2024 r.) Skutki w okresie 10 lat od wejścia w życie zmian [mln zł] 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Łącznie (0–10) 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 Dochody ogółem 0 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 budżet państwa 0 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0 JST 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0 pozostałe jednostki (oddzielnie) 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,0 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0 Wydatki ogółem 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0 budżet państwa 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0 JST 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0 pozostałe jednostki (oddzielnie) 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0 Saldo ogółem 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0 budżet państwa 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0 JST 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0 pozostałe jednostki (oddzielnie) Zakłada się, że wejście w życie projektowanej ustawy nie spowoduje zwiększenia wydatków ani Źródła finansowania zmniejszenia dochodów budżetu państwa i budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Nie przewiduje się pokrywania wydatków na zapomogi dla doktorantów z części 28 budżetu państwa – Szkolnictwo wyższe i nauka. Dodatkowe Proponowane rozwiązanie nie obciąży w znaczący sposób budżetów podmiotów prowadzących informacje, w tym szkoły doktorskie ani nie spowoduje niedoboru środków na realizację innych celów, gdyż wskazanie źródeł przeznaczane na cel określony w projektowanej ustawie będą tylko środki wolne, których danych i przyjętych do wysokość będzie zależała od kondycji finansowej podmiotu, a liczba udzielanych świadczeń obliczeń założeń powinna być niewielka, choć jej oszacowanie nie jest możliwe nawet w przybliżeniu. Skoro jednak w systemie studiów doktoranckich, w którym nie obowiązywało powszechne stypendium dla doktorantów, w 2022 r. zapomogi otrzymywało 2,81 % uczestników tych studiów, to należy słusznie zakładać, że w nowym modelu kształcenia doktorantów w ramach szkół doktorskich, gwarantującym stypendium wszystkim doktorantom nieposiadającym stopnia doktora, liczba udzielanych świadczeń powinna objąć jeszcze niższy odsetek uprawnionych. Powszechne stypendium poprawiło sytuację materialną tej grupy społecznej, co może istotnie wpłynąć na radzenie sobie w trudnych sytuacjach życiowych. Zapomoga będzie przyznawana osobom, które znalazły się przejściowo w trudnej sytuacji życiowej (np. ulegnięcie wypadkowi, pożar, klęska żywiołowa lub inna katastrofa) wymagającej wsparcia o charakterze materialnym.

7. Wpływ na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym funkcjonowanie przedsiębiorców, oraz na rodzinę, obywateli i gospodarstwa domowe Skutki Czas w latach od wejścia w życie zmian 0 1 2 3 5 10 Łącznie (0–10) W ujęciu duże przedsiębiorstwa 0 0 0 0 0 0 0 pieniężnym sektor mikro-, małych 0 0 0 0 0 0 0 (w mln zł, i średnich ceny stałe przedsiębiorstw z 2024 r.) rodzina, obywatele 0 0 0 0 0 0 0 oraz gospodarstwa domowe osoby niepełnosprawne 0 0 0 0 0 0 0 i osoby starsze W ujęciu duże przedsiębiorstwa – niepieniężnym sektor mikro-, małych – i średnich przedsiębiorstw rodzina, obywatele oraz gospodarstwa – domowe osoby niepełnosprawne – i osoby starsze Niemierzalne – Dodatkowe Przyjmuje się, że liczba beneficjentów projektowanego rozwiązania będzie niewielka. Ponadto informacje, w tym o wysokości zapomogi będą decydowały podmioty prowadzące szkoły doktorskie. Należy wskazanie źródeł wskazać, że na dzień 31 grudnia 2022 r. jedynie 2,81 % uczestników studiów doktoranckich było danych i przyjętych do uprawnionych do zapomogi (dane GUS). Z tych względów rezygnuje się z szacowania obliczeń założeń pieniężnego wpływu na rodzinę, obywateli i gospodarstwa domowe. Zakłada się natomiast, że zmiana będzie miała pozytywny wpływ na te grupy. W trudnych sytuacjach losowych będzie możliwe udzielenie wsparcia finansowego, którego celem będzie zapewnienie możliwości zaspokojenia najpilniejszych potrzeb. Zmiana zwiększy bezpieczeństwo finansowe doktorantów.

8. Zmiana obciążeń regulacyjnych (w tym obowiązków informacyjnych) wynikających z projektu nie dotyczy Wprowadzane są obciążenia poza bezwzględnie tak wymaganymi przez UE (szczegóły w odwróconej tabeli nie zgodności). nie dotyczy zmniejszenie liczby dokumentów zwiększenie liczby dokumentów zmniejszenie liczby procedur zwiększenie liczby procedur skrócenie czasu na załatwienie sprawy wydłużenie czasu na załatwienie sprawy inne: inne: Wprowadzane obciążenia są przystosowane do ich tak elektronizacji. nie nie dotyczy Komentarz: Projektowana ustawa określa, że podmioty prowadzące szkoły doktorskie będą mogły przyznawać doktorantom zapomogi w sytuacjach losowych. Jednakże nie wprowadza w tym zakresie ustalonego trybu postępowania. Ustalenie sposobu postępowania będzie należało do podmiotów prowadzących szkoły doktorskie. Zakłada się, że ustalą one konieczne elementy procesu, co nie spowoduje jednak istotnego obciążenia po stronie doktorantów i będzie dotyczyło tylko pewnej, niewielkiej ich części – osób, które znajdą się w trudnym położeniu. Przyjmuje się, że po stronie podmiotów prowadzących szkoły doktorskie, uwzględniając potencjalnie niewielką liczbę beneficjentów, dodatkowe zadanie również nie spowoduje istotnego obciążenia. Zakłada się, że dodatkowe obowiązki będą wykonywane bez konieczności zatrudnienia dodatkowych osób, przy czym w przypadku uczelni wypłata zapomóg dla doktorantów będzie możliwa z wykorzystaniem procedur obowiązujących dotychczas wobec studentów. Natomiast w pozostałych podmiotach prowadzących szkoły doktorskie, które nie prowadzą kształcenia na studiach w rozumieniu PSWiN, zasady przyznawania zapomóg doktorantom będą musiały zostać opracowane.

9. Wpływ na rynek pracy Wejście w życie przepisów ustawy nie będzie miało wpływu na rynek pracy.

10. Wpływ na pozostałe obszary środowisko naturalne demografia informatyzacja sytuacja i rozwój regionalny mienie państwowe zdrowie sądy powszechne, administracyjne inne: lub wojskowe Projektowane przepisy nie będą miały wpływu na wymienione obszary, ani na żaden inny obszar, Omówienie wpływu który nie został omówiony we wcześniejszych punktach.

11. Planowane wykonanie przepisów aktu prawnego Przepisy w zakresie możliwości przyznania zapomogi doktorantom znajdą zastosowanie od dnia wejścia w życie projektowanej ustawy.

12. W jaki sposób i kiedy nastąpi ewaluacja efektów projektu oraz jakie mierniki zostaną zastosowane? Celem projektowanej ustawy jest stworzenie ram prawnych, które pozwolą na przyznawanie zapomóg doktorantom. Skuteczność zaproponowanych rozwiązań będzie na bieżąco oceniana na podstawie sygnałów płynących ze środowiska doktorantów, od podmiotów prowadzących szkoły doktorskie oraz Krajowej Reprezentacji Doktorantów.

13. Załączniki (istotne dokumenty źródłowe, badania, analizy itp.) Raport z konsultacji. Raport z konsultacji projektu ustawy o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (UDER86)

1. Projekt ustawy został skierowany do opiniowania i konsultacji publicznych do podmiotów wymienionych w pkt 5 OSR. W ramach opiniowania uwagi zgłosili: Konferencja Rektorów Uniwersytetów Polskich, Krajowa Reprezentacja Doktorantów i Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich. W ramach konsultacji publicznych uwagi zgłosili: Rada Młodych Naukowców, KISD – Krakowska Interdyscyplinarna Szkoła Doktorska, Instytut Genetyki Roślin PAN Zakład Biometrii i Bioinformatyki, Instytut Chemii Bioorganicznej PAN, Komitet Nauk Zootechnicznych i Akwakultury PAN i Poznańska Szkoła Doktorska Instytutów PAN. Omówienie zgłoszonych uwag wraz ze stanowiskiem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego znajduje się w tabeli.

TABELA nr I – OPINIOWANIE Lp. Jednostka Podmiot zgłaszający Treść uwagi Stanowisko Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego redakcyjna uwagę UWAGA UWZGLĘDNIONA projektu UWAGA CZĘŚCIOWO UWZGLĘDNIONA UWAGA WYJAŚNIONA UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA 1 uwaga ogólna Konferencja Projekt realizuje od dawna zgłaszany przez środowisko UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Rektorów doktoranckie postulat dotyczący przyznania zapomóg Nie przewiduje się, aby podmioty zostały obciążone stałym Uniwersytetów doktorantom znajdującym się przejściowo w trudnej sytuacji dodatkowym kosztem, a jedynie wynikającym z incydentalnych Polskich życiowej. Negatywnie należy jednak ocenić decyzję zdarzeń, gdyż zapomoga będzie przyznawana doktorantom, o finansowaniu zapomóg ze środków własnych uczelni, którzy znaleźli się przejściowo w trudnej sytuacji życiowej. zamiast włączenia ich do systemu świadczeń wypłacanych W związku z tym, nie przewiduje się konieczności z funduszu stypendialnego, z którego korzystają studenci. zaangażowania dodatkowych środków z budżetu państwa. Wbrew argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu do W zależności od swojej specyfiki podmioty prowadzące szkoły projektu wprowadzenie zapomóg – niezależnie od źródła doktorskie same zdecydują o źródle środków przeznaczonych finansowania – wymagać będzie opracowania odpowiednich na zapomogę dla doktorantów. Pozwoli to także na elastyczne regulacji. Warto również przypomnieć, że do grudnia 2024 r. reagowanie wewnątrz podmiotu. Ponadto to podmiot w oparciu doktoranci kształcący się na studiach III stopnia mogli ubiegać o swoje możliwości finansowe zdecyduje o warunkach się o świadczenia z funduszu stypendialnego, a uczelnie i wysokości wypłacania świadczenia. Wsparcie dla posiadają już niezbędne doświadczenie i procedury związane doktorantów nie powinno odbywać się kosztem studentów, dla z jego obsługą oraz sprawozdawczością. Podsumowując, których spodziewane jest większe zapotrzebowanie na te przyznanie doktorantom prawa do zapomóg należy ocenić świadczenia (nie każdy student otrzymuje stypendium), a na zdecydowanie pozytywnie. Krytycznie należy jednak odnieść które środki w budżecie zostały już przewidziane. Przede się do decyzji o pozostawieniu kwestii finansowania tych wszystkim jednak nie należy zakładać, że proponowane świadczeń wyłącznie uczelniom. rozwiązanie w sposób istotny obciąży budżety podmiotów prowadzących szkoły doktorskie. Kluczowe jest jednak podkreślenie, że wysokość i sposób udzielania tego świadczenia zależą wyłącznie od podmiotów prowadzących szkoły doktorskie i będą ustalane w uzgodnieniu z samorządem doktorantów (warunki, na jakich świadczenie będzie przyznawane, mogą być wzorowane na już obowiązujących wewnętrznych regulacjach). 2 art. 1 Krajowa Wprowadzenie do ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo UWAGA WYJAŚNIONA Reprezentacja o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, Wprowadzenie możliwości wypłacania doktorantom zapomóg Doktorantów z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą”, art. 209a na warunkach określonych przez podmioty prowadzące szkoły w zaproponowanym brzmieniu stanowi ważny krok doktorskie jest zgodne z zasadą autonomii szkół wyższych. w kierunku zwiększenia bezpieczeństwa socjalnego Projekt zakłada także, że w oparciu o swoją niezależność, doktorantów przy jednoczesnym poszanowaniu autonomii specyfikę, ale przede wszystkim możliwości finansowe, podmiotów prowadzących szkoły doktorskie. Rozwiązanie to podmiot określi najlepiej dostosowane do sytuacji warunki stanowi istotny instrument wsparcia środowiska udzielania tego świadczenia. Przyznawanie zapomogi będzie doktoranckiego, adekwatnie odpowiadający na potrzeby tej odbywać się na warunkach określonych przez rektora uczelni, grupy. Zapomogi mają być finansowane ze środków własnych dyrektora instytutu PAN, dyrektora instytutu badawczego, podmiotów prowadzących szkoły doktorskie. Taka dyrektora instytutu międzynarodowego albo dyrektora CMKP, konstrukcja umożliwia elastyczne i sprawne reagowanie na jeżeli dany podmiot prowadzi szkołę doktorską, w uzgodnieniu indywidualne, nierzadko nagłe i losowe sytuacje życiowe z samorządem doktorantów. Ten rodzaj współpracy ma istotne doktorantów, w tym zwłaszcza związane ze zdarzeniami znaczenie, gdyż umożliwi samorządowi doktorantów, o charakterze zdrowotnym, ekonomicznym, bądź rodzinnym. tworzonemu przez wszystkich doktorantów szkoły doktorskiej, Z punktu widzenia legislacyjnego oraz systemowego zasadne wywieranie bezpośredniego wpływu na kształtowanie tych jest również wyłączenie zapomóg dla doktorantów spod warunków. Dzięki takiemu rozwiązaniu będzie możliwe reżimu przepisów dotyczących pomocy materialnej uwzględnienie różnorodnych potrzeb wynikających z sytuacji przewidzianej dla studentów. Uznanie odrębnego statusu życiowej i finansowej doktorantów oraz elastyczne reagowanie doktoranta oraz stworzenie dla tej grupy takiego instrumentu na indywidualne przypadki losowe, co jest niezbędne dla wsparcia finansowego świadczy o trafnym rozpoznaniu zapewnienia sprawiedliwego i efektywnego wsparcia. specyfiki ścieżki kształcenia doktoranckiego oraz roli, jaką Wynikająca z projektowanego brzmienia art. 209a ust. 1 ustawy doktoranci odgrywają w systemie szkolnictwa wyższego przesłanka znalezienia się przejściowo w trudnej sytuacji i nauki. Niemniej jednak ustalenie tak szerokich ram życiowej, warunkująca możliwość otrzymania zapomogi, ma autonomii podmiotów prowadzących szkołę doktorską charakter uznaniowy i obejmuje maksymalnie szeroki zakres, co w zakresie kształtowania zasad i wysokości zapomogi może w praktyce będzie wymagało dokonania każdorazowo oceny spowodować dyskryminację doktorantów w zakresie danego przypadku w oparciu o stan faktyczny. W żadnym nierównego dostępu do zapomóg. Po pierwsze, podmioty jednak razie nie daje ona podstaw do zawężenia na gruncie prowadzące szkołę doktorską w regulacjach wewnętrznych regulacji wewnętrznych w postaci ustalenia enumeratywnego mogą zawężać zakres znaczeniowy wyrażenia „przejściowa katalogu sytuacji, które by uprawniały do wnioskowania o to trudna sytuacja życiowa”, co przełoży się na zróżnicowanie świadczenie. Warunki przyznawania zapomogi mogą się także dostępności do zapomóg w zależności od afiliacji doktoranta. różnić w zależności od sytuacji finansowej poszczególnych Po drugie, sama wysokość świadczeń będzie zróżnicowana podmiotów, ponieważ to one decydują, w jaki sposób w zależności od zasobności określonego podmiotu wprowadzą mechanizm wsparcia. Nie przewiduje się, aby prowadzącego szkołę doktorską. Finansowanie zapomóg ze wprowadzenie możliwości przyznania zapomogi dla środków własnych może prowadzić do sytuacji, w której doktorantów obciążyło znacznie budżety podmiotów, czy podmioty prowadzące szkoły doktorskie będą zmuszone do spowodowało niedobór środków finansowych na realizację przesuwania środków z innych pozycji budżetowych. Takie innych zadań, gdyż przeznaczane na ten cel będą wyłącznie niekorzystne zjawisko może objąć m.in. ograniczenie środki wolne. Niemniej jednak warunki, na jakich zapomoga inwestycji w badania naukowe, np. w zakresie grantów będzie wypłacana, powinny uwzględniać możliwości finansowe wewnętrznych, środków na aparaturę badawczą, czy tych podmiotu wynikające z realizacji innych zadań. Ze względu na przeznaczonych na publikacje naukowe. Może także dojść do incydentalny charakter zapomogi wypłata tego świadczenia nie redukcji innych form wsparcia, które funkcjonują w szkołach wpłynie na inne formy wsparcia dla doktorantów danej szkoły doktorskich (dofinansowania mobilności doktorantów czy doktorskiej. udziału w konferencjach i innych wydarzeniach naukowych). W związku z powyższym istotne jest, by w stosunku do pojęcia „przejściowej trudnej sytuacji życiowej” stosować wykładnię rozszerzającą, która pozwoli na zakwalifikowanie wszelkich uzasadnionych okolicznościami faktycznymi sytuacji za takie, które wyczerpują przesłanki przyznania zapomogi. Negatywnym zjawiskiem byłoby zaś konstruowanie na gruncie aktów wewnętrznych swoistego numerus clausus przesłanek przyznania zapomogi, dlatego należy wyrazić aprobatę w stosunku do rozwiązania, które daje podmiotom prowadzącym szkoły doktorskie swobodę działania, wynikającą z zapewnionej na gruncie polskiej ustawy zasadniczej autonomii szkół wyższych (art. 70 ust. 5 Konstytucji RP). 3 W ramach systemowej pomocy dla doktorantów powinny UWAGA WYJAŚNIONA znaleźć się także mechanizmy zabezpieczające minimalny Nie sposób zgodzić się z twierdzeniem, że przypadki gdy poziom finansowania zapomóg, w celu uniknięcia sytuacji, zapomoga przyznawana będzie rzadko lub w minimalnej w której tylko duże ośrodki akademickie, które dysponują wysokości podważą sens proponowanego rozwiązania. Każdy większymi budżetami, będą mogły wygospodarować środki rodzaj wsparcia w trudnej sytuacji życiowej ma znaczenie dla na taki cel. Mniejsze z nich mogą mieć ograniczone zasoby osoby, która w takiej sytuacji się znalazła. Wysokość i warunki finansowe, a to zaś skutkować może przyznawaniem zapomóg przyznawania tego wsparcia będą zależały m.in. od kondycji rzadko lub w minimalnej wysokości, co tak naprawdę finansowej podmiotu. Niezależnie od tego skuteczność podważa sens wprowadzanej zmiany. W związku z tym istotne zaproponowanych rozwiązań będzie na bieżąco oceniana na jest, by w toku kolejnych procesów legislacyjnych podstawie sygnałów płynących ze środowiska doktorantów, od dotyczących ustawy kwestię systemowego zabezpieczenia podmiotów prowadzących szkoły doktorskie oraz Krajowej finansowania zapomóg uczynić ponownie przedmiotem Reprezentacji Doktorantów, co zostało wskazane w ocenie głębszej refleksji ustawodawcy. skutków regulacji. 4 uzasadnienie Konferencja W projekcie przewidziane jest pokrycie projektowanych UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA OSR Rektorów świadczeń finansowych ze środków własnych podmiotów Finansowanie zapomogi może odbywać się z wykorzystaniem Akademickich Szkół prowadzących szkoły doktorskie, a te utrzymują się wszystkich środków pozostających w dyspozycji podmiotu Polskich z subwencji z budżetu państwa. Takie rozwiązanie może prowadzącego szkołę doktorską, których przeznaczenie nie jest prowadzić do ograniczenia liczby wypłacanych zapomóg ściśle określone przepisami prawa. Mogą to być m.in. środki w przypadku braku wystarczających środków finansowych uzyskane z komercjalizacji wyników badań naukowych lub prac w danej szkole doktorskiej, co zagrozi skuteczności rozwojowych, czy z opłat za studia. Biorąc pod uwagę swoją w realizowaniu celu projektowanej regulacji. W uzasadnieniu kondycję finansową (stan środków własnych), podmioty same słusznie podniesiono, że nie jest zasadne włączanie tego zdecydują (w uzgodnieniu z samorządem doktorantów), na świadczenia do funduszu stypendialnego dla studentów. jakich warunkach i z jakich środków będzie finansowane to Z tego też powodu środki na wypłatę zapomóg powinny być świadczenie. Pozwoli to na uwzględnienie specyfiki przekazywane w ramach subwencji, która powinna zarządzania finansami podmiotu, ale także umożliwi uwzględniać zwiększenie wydatków na ten cel. Przywołane reagowanie w sposób bardziej elastyczny na potrzeby w uzasadnieniu dane z roku 2022 (liczba doktorantów) oraz doktorantów. Nie przewiduje się, że wprowadzenie 2023 (wysokość zapomogi dla studentów) nie są miarodajne proponowanych rozwiązań będzie stanowiło istotne dla oszacowania obciążeń finansowych dla jednostek zwiększenie obciążenia finansowego dla podmiotu, przede prowadzących szkoły doktorskie w kolejnych latach. Dane te wszystkim z uwagi na fakt, że doktoranci nie stanowią licznej nie odzwierciedlają bowiem aktualnych realiów grupy, a ich kształcenie trwa, co do zasady od 6 do 8 semestrów. ekonomicznych ani odmiennej sytuacji doktorantów Ponadto zasadniczo każdy doktorant otrzymuje stypendium, co i studentów. Sytuacja życiowa, zawodowa i naukowa także poprawia status materialny tej grupy społecznej. doktorantów jest specyficzna i zasadniczo różni się od sytuacji studentów. W szczególności należy uwzględnić to, że doktoranci są (co do zasady) osobami starszymi niż studenci, odmiennie traktowanymi, np. w zakresie obowiązku ich utrzymywania przez rodziców. Z uwagi na powyższe należy uznać, że kwota 2304 zł nie będzie wystarczająca jako zapomoga dla doktorantów. Nawet jeżeli z wnioskiem o zapomogę wystąpi jedynie kilka procent uprawnionych osób, to uwzględniając realistyczną wysokość przyznawanych zapomóg, obciążenia finansowe dla uczelni prowadzących kształcenie doktorantów będą znaczne. Uzasadnia to odstąpienie od finansowania tych świadczeń ze środków własnych podmiotów prowadzących szkoły doktorskie. TABELA nr II – KONSULTACJE PUBLICZNE Lp. Jednostka Podmiot zgłaszający Treść uwagi Stanowisko Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego redakcyjna uwagę UWAGA UWZGLĘDNIONA projektu UWAGA CZĘŚCIOWO UWZGLĘDNIONA UWAGA WYJAŚNIONA UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA 5 uwagi ogólne Rada Młodych Projektowana regulacja stanowi ważny krok w stronę UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Naukowców uzupełnienia systemu wsparcia doktorantów, który – mimo Por. stanowisko do pkt 4. znaczącej poprawy statusu materialnego po reformie i wprowadzeniu powszechnych stypendiów – pozbawiony był mechanizmu doraźnej pomocy w nagłych zdarzeniach losowych. Jednocześnie Rada wyraża istotne zastrzeżenia wobec zaproponowanego sposobu finansowania zapomóg, przewidującego ich wypłatę wyłącznie ze środków własnych podmiotów prowadzących szkoły doktorskie. Rozwiązanie to może w praktyce oznaczać dodatkowe, znaczące obciążenie budżetów jednostek, szczególnie tych, które kształcą większą liczbę doktorantów. W konsekwencji istnieje realne ryzyko ograniczenia środków przeznaczanych na działalność naukową – granty wewnętrzne, wsparcie mobilności, publikacje czy inwestycje badawcze. Rada negatywnie ocenia propozycję finansowania zapomóg wyłącznie ze środków własnych szkół doktorskich i postuluje rozważenie współfinansowania tego instrumentu z budżetu państwa. 6 KISD – Krakowska Samo wprowadzenie możliwości otrzymywania zapomóg dla UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Interdyscyplinarna doktorantów postrzegane jest jako dobre rozwiązanie, które Zapomoga będzie świadczeniem przysługującym doktorantom, Szkoła Doktorska wychodzi naprzeciw potrzebom zgłaszanym przez którzy znaleźli się przejściowo w trudnej sytuacji życiowej. Nie doktorantów. Jednak niepokojącym jest jednoznaczne wydaje się więc, aby powszechne były sytuacje, w których wyjaśnienie, że koszty zapomóg mają być finansowane ze wielu doktorantów będzie stale ubiegać się o zapomogę. środków własnych podmiotów prowadzących szkoły Określenie warunków, na jakich będzie przyznawana doktorskie i nie byłyby włączane do systemu pomocy zapomoga, będzie leżało w kompetencji rektora uczelni, materialnej. Takie rozwiązanie stanowić będzie problem dyrektora instytutu PAN, dyrektora instytutu badawczego, finansowy dla poszczególnych jednostek prowadzących dyrektora instytutu międzynarodowego albo dyrektora CMKP, kształcenie doktorantów. Aktualnie koszty stypendiów jeżeli dany podmiot prowadzi szkołę doktorską, w uzgodnieniu doktoranckich obowiązujących w szkołach doktorskich z samorządem doktorantów. Należy tak skonstruować te stanowią znaczący wydatek w budżetach poszczególnych warunki, aby w jasny sposób określały, w jakich instytutów. Z tego powodu możliwość przyjęć nowych okolicznościach będzie możliwe ubieganie się o przyznanie doktorantów staje się w każdym roku wyzwaniem, a limity zapomogi i gwarantowały, że będzie ona wypłacana osobom, przyjęć nowych doktorantów są ustalane w niektórych które rzeczywiście tego wsparcia potrzebują. instytutach PAN na bardzo niskim poziomie, np.: 1–2 osób. Por. stanowisko do pkt 4. Zrozumiałe jest, że algorytm ustalony na potrzeby wyliczania wysokości subwencji instytutu PAN prowadzącego szkołę doktorską nie daje możliwości określenia realnych kwot związanych z kształceniem doktorantów, a zwiększenia wysokości subwencji, które do tej pory były przekazywane z tytułu prowadzenia szkoły doktorskiej, są znikome w stosunku do rzeczywistych wydatków. Koszty zapomóg dla doktorantów przerzucone na podmioty prowadzące szkoły doktorskie stworzą kolejny, poważny problem finansowy, który niestety może wpłynąć na konkurencyjność szkół doktorskich prowadzonych przez instytuty PAN. Doktoranci coraz aktywniej zgłaszają swoje potrzeby finansowe i dostrzegają dysproporcję pomiędzy możliwościami finansowymi, jakie stwarzają szkoły doktorskie prowadzone przez instytuty PAN a możliwościami uczelni, w szczególności tych mających status uczelni badawczej. Dostępność dodatkowych środków finansowych dedykowanych doktorantom staje się istotną kartą przetargową. Pozyskiwanie najlepszych doktorantów stanowi dla instytutów PAN wyzwanie samo w sobie, ponieważ nie prowadzą kształcenia studentów, a zatem mają utrudniony kontakt z absolwentami w porównaniu do uczelni. Konkurencyjność instytutów PAN wynikająca z charakteru prowadzonych badań oraz dostępnej infrastruktury badawczej maleje z powodu mniejszych możliwości finansowych. W Krakowskiej Interdyscyplinarnej Szkole Doktorskiej znaczącą grupę doktorantów stanowią doktoranci zagraniczni (ok. 45% uczestników), którzy otwarcie informują o znacznie większych potrzebach finansowych wynikających z zamieszkiwania w obcym kraju. Można się spodziewać zatem licznych wniosków o zapomogę, potencjalnie nawet w maksymalnym wymiarze przewidzianym ustawowo (2 razy w roku), co dodatkowo zwiększy skalę kosztów po stronie instytutu. Wnioskuje się więc, by finansowanie zapomóg odbywało się ze środków państwowych, analogicznie jak to miało miejsce w okresie funkcjonowania studiów doktoranckich, a nie wyłącznie z budżetów instytutów PAN. 7 Instytut Genetyki Proponowane rozwiązanie, by zapomoga była finansowana ze UWAGA WYJAŚNIONA Roślin PAN środków własnych podmiotów prowadzących szkoły Por. stanowisko do pkt 4. Zakład Biometrii doktorskie jest w obecnych warunkach nierealistyczny i Bioinformatyki z powodu braku odpowiednich środków w budżecie Instytutu. 8 Instytut Chemii Należy rozważyć propozycję uwzględnienia kosztu UWAGA NIEUWZGLĘDNIONA Bioorganicznej przyznawania zapomóg doktorantom („na pomoc socjalną”) Projekt wskazuje, że wypłacanie zapomogi dla doktorantów PAN w środkach, o które mogą się ubiegać na swoją działalność będzie mogło być finansowane ze środków własnych podmiotu. szkoły doktorskie. Mógłby to być np. procent od całości Por. stanowisko do pkt 4. dotacji przyznawanej danej szkole. 9 Komitet Nauk Projekt przewiduje finansowanie zapomogi dla doktorantów UWAGA WYJAŚNIONA Zootechnicznych ze środków własnych podmiotów prowadzących szkoły Projekt nie zakłada, aby finansowanie zapomóg dla i Akwakultury doktorskie. Należy zwrócić uwagę na brak precyzji tego doktorantów odbywało się ze środków pochodzących z budżetu PAN rozwiązania ze względu na następujące kwestie: państwa, przekazywanych w ramach subwencji dla podmiotów

1) środki własne podmiotów pochodzą głównie z subwencji, systemu szkolnictwa wyższego i nauki. Środki własne podmiotu której przeznaczenie jest ściśle określone, więc to wszelkie środki pozostające w jego dyspozycji. Wśród tych wykorzystanie części tych funduszy na zapomogi może nie środków są środki uzyskane m.in. z komercjalizacji wyników być akceptowane przez podmioty przyznające te badań naukowych i prac rozwojowych, opłat za studia albo subwencje; z innej działalności dydaktyczno-edukacyjnej. Decyzja o źródle

2) przeznaczenie funduszy pomocy materialnej dla studentów finansowania zapomogi należy do podmiotu – pozwoli to na na zapomogi dla doktorantów może wymagać uwzględnienie specyfiki zarządzania finansami podmiotu, ale gruntownych zmian w regulaminie przyznawania zapomóg także na reagowanie w bardziej elastyczny sposób na potrzeby i być może także zmian w ich wysokości; doktorantów. Środki z budżetu państwa na świadczenia pomocy

3) w projekcie nie ma żadnych przepisów wskazujących materialnej dla studentów nie mogą zostać wykorzystane na źródła finansowania zapomóg przez jednostki, które nie finansowanie zapomogi dla doktorantów. Tym samym prowadzą zajęć dla studentów; może to być finansowanie tego świadczenia nie będzie odbywać się kosztem niejednoznacznie interpretowane i doprowadzić do studentów i nie ma uzasadnienia dla konsultowania zróżnicowania regulaminów przyznawania zapomóg; wewnętrznych regulacji dotyczących zapomogi z tym

4) projekt zakłada, że regulamin musi być konsultowany środowiskiem. z przedstawicielami doktorantów, ale w przypadku Por. stanowisko do pkt 4. uszczuplenia środków przeznaczonych na zapomogi dla studentów powinno się taki regulamin konsultować także z przedstawicielami studentów. 10 art. 1 Rada Młodych System kształcenia doktorantów obejmuje różne formy – UWAGA WYJAŚNIONA Naukowców szkoły doktorskie, doktoraty wdrożeniowe, eksternistyczne, Zgodnie z projektowanym art. 209a ust. 1 ustawy zapomogę projektowe oraz realizowane w instytutach naukowych. będzie mógł otrzymać doktorant, a więc świadczenie to będzie Projekt nie wskazuje, w jaki sposób zapomogi miałyby być dedykowane wyłącznie osobom, które posiadają status stosowane w odniesieniu do tych zróżnicowanych modeli. doktoranta. Warunki przyznania zapomogi będą określane przez Brakuje także precyzyjnych przepisów dotyczących sytuacji rektora uczelni, dyrektora instytutu PAN, dyrektora instytutu doktorantów korzystających z urlopów rodzicielskich, badawczego, dyrektora instytutu międzynarodowego albo macierzyńskich, chorobowych czy zawieszeń, co może dyrektora CMKP, jeżeli dany podmiot prowadzi szkołę prowadzić do rozbieżnych interpretacji i nierównego doktorską, w uzgodnieniu z samorządem doktorantów. Pozwoli traktowania. Rada wnioskuje o doprecyzowanie przesłanek to na uwzględnienie specyfiki podmiotu i dostosowanie ustawowych przyznawania zapomogi, tak aby zagwarantować warunków przyznawania świadczenia do indywidualnych równe traktowanie doktorantów niezależnie od formy potrzeb poszczególnych doktorantów. kształcenia i afiliacji. 11 Rada Młodych Projekt nie określa minimalnej ani maksymalnej wysokości UWAGA WYJAŚNIONA Naukowców zapomogi ani też szacowanej liczby potencjalnych Zgodnie z projektowanym rozwiązaniem zapomoga będzie beneficjentów. Pozostawienie pełnej swobody szkołom przyznawana na warunkach określonych przez rektora uczelni, doktorskim w ustalaniu zarówno zasad, jak i wysokości dyrektora instytutu PAN, dyrektora instytutu badawczego, świadczeń, bez wyraźnego zdefiniowania pojęcia dyrektora instytutu międzynarodowego albo dyrektora CMKP, „przejściowa trudna sytuacja życiowa”, grozi powstaniem jeżeli dany podmiot prowadzi szkołę doktorską, w uzgodnieniu istotnych nierówności między poszczególnymi ośrodkami. z samorządem doktorantów. Takie rozwiązanie pozwala Naturalną konsekwencją może być porównywanie wysokości zachować autonomię środowiska doktoranckiego i uwzględnić zapomóg przyznawanych w różnych jednostkach, co rodzi specyfikę danej szkoły doktorskiej. Przede wszystkim jednak ryzyko poczucia niesprawiedliwości i konfliktów pozwoli dostosować warunki udzielanego świadczenia do w środowisku akademickim. Rada zwraca uwagę na ryzyko, możliwości finansowych danego podmiotu prowadzącego że nadmierne rozszerzanie katalogu świadczeń socjalnych szkołę doktorską. może odbywać się kosztem finansowania działalności Por. stanowisko do pkt 2 i 4. naukowej i badawczej, co stoi w sprzeczności z priorytetami kształcenia doktoranckiego. 12 Poznańska Szkoła Sam fakt przywrócenia zapomogi jest bardzo pozytywny. UWAGA WYJAŚNIONA Doktorska Jednak problematyczny wydaje się fakt nierównego Por. stanowisko do pkt 2 i 11. Instytutów PAN traktowania doktorantów z uwagi na różne rozwiązania (wysokość zapomogi, warunki jej przyznawania), jakie przyjmą poszczególne podmioty. 13 OSR Komitet Nauk Projekt zakłada niewłączanie zapomogi dla doktorantów do UWAGA WYJAŚNIONA Zootechnicznych systemu pomocy materialnej. W uzasadnieniu podkreślono Trudność związana z ustaleniem dokładnej wysokości kosztów i Akwakultury małą kosztochłonność proponowanych zmian ze względu na wprowadzanego rozwiązania wynika przede wszystkim z samej PAN potencjalnie niewielką liczbę beneficjentów i niewielkie specyfiki świadczenia, jakim jest zapomoga warunkowana obciążenia budżetu jednostek prowadzących szkoły zaistnieniem przejściowo trudnej sytuacji życiowej. Możliwość doktorskie. Jednocześnie wskazano na trudności związane otrzymania zapomogi będzie więc powiązana ze zdarzeniem z włączeniem zapomóg do systemu pomocy materialnej dla o charakterze losowym, co utrudnia możliwość określenia doktorantów, wynikające ze zwiększenia obciążeń dokładnych kosztów, czy choćby ich oszacowanie. Warunki regulacyjnych i organizacyjnych oraz skutków finansowych przyznawania świadczenia zostaną określone przez rektora dla budżetu państwa. Ponadto zwrócono uwagę na wyłączenie uczelni, dyrektora instytutu PAN, dyrektora instytutu zapomóg z systemu pomocy materialnej dla doktorantów na badawczego, dyrektora instytutu międzynarodowego albo rzecz zwiększenia wysokości stypendiów dla wszystkich dyrektora CMKP, jeżeli dany podmiot prowadzi szkołę doktorantów. Trudno jednak ocenić wysokość kosztów tych doktorską, w uzgodnieniu z samorządem doktorantów, zapomóg w roku 2026 i w kolejnych latach ze względu na brak z uwzględnieniem zarówno specyfiki szkoły doktorskiej, jak danych dotyczących liczby doktorantów kwalifikujących się i możliwości finansowych danego podmiotu. do takich zapomóg, a tym samym dodatkowych obciążeń dla Por. stanowisko do pkt 4. jednostek. Odsetek podany w projekcie (2,81% uczestników studiów doktoranckich uprawnionych do zapomogi) jest oparty na danych z roku 2022, w którym liczba doktorantów była niższa, a wielu z nich nie składało wniosków o przyznanie zapomogi, ponieważ nie było takich możliwości.

2. Projekt ustawy nie wymagał zasięgnięcia opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji ani uzgodnienia z właściwymi organami i instytucjami Unii Europejskiej, w tym Europejskim Bankiem Centralnym.

3. Żaden podmiot nie zgłosił zainteresowania pracami nad projektem ustawy w trybie ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2025 r. poz. 677). Zestawienie nieuwzględnionych uwag zgłoszonych w ramach opiniowania projektu ustawy o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (UDER86)

Lp. Podmiot zgłaszający Treść uwagi Stanowisko Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego uwagę 1 Konferencja Projekt realizuje od dawna zgłaszany przez środowisko Nie przewiduje się, aby podmioty zostały obciążone stałym Rektorów doktoranckie postulat dotyczący przyznania zapomóg dodatkowym kosztem, a jedynie wynikającym z incydentalnych Uniwersytetów doktorantom znajdującym się przejściowo w trudnej sytuacji zdarzeń, gdyż zapomoga będzie przyznawana doktorantom, Polskich życiowej. Negatywnie należy jednak ocenić decyzję którzy znaleźli się przejściowo w trudnej sytuacji życiowej. o finansowaniu zapomóg ze środków własnych uczelni, W związku z tym, nie przewiduje się konieczności zamiast włączenia ich do systemu świadczeń wypłacanych zaangażowania dodatkowych środków z budżetu państwa. z funduszu stypendialnego, z którego korzystają studenci. W zależności od swojej specyfiki podmioty prowadzące szkoły Wbrew argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu do doktorskie same zdecydują o źródle środków przeznaczonych projektu wprowadzenie zapomóg – niezależnie od źródła na zapomogę dla doktorantów. Pozwoli to także na elastyczne finansowania – wymagać będzie opracowania odpowiednich reagowanie wewnątrz podmiotu. Ponadto to podmiot w oparciu regulacji. Warto również przypomnieć, że do grudnia 2024 r. o swoje możliwości finansowe zdecyduje o warunkach doktoranci kształcący się na studiach III stopnia mogli ubiegać i wysokości wypłacania świadczenia. Wsparcie dla się o świadczenia z funduszu stypendialnego, a uczelnie doktorantów nie powinno odbywać się kosztem studentów, dla posiadają już niezbędne doświadczenie i procedury związane których spodziewane jest większe zapotrzebowanie na te z jego obsługą oraz sprawozdawczością. Podsumowując, świadczenia (nie każdy student otrzymuje stypendium), a na przyznanie doktorantom prawa do zapomóg należy ocenić które środki w budżecie zostały już przewidziane. Przede zdecydowanie pozytywnie. Krytycznie należy jednak odnieść wszystkim jednak nie należy zakładać, że proponowane się do decyzji o pozostawieniu kwestii finansowania tych rozwiązanie w sposób istotny obciąży budżety podmiotów świadczeń wyłącznie uczelniom. prowadzących szkoły doktorskie. Kluczowe jest jednak podkreślenie, że wysokość i sposób udzielania tego świadczenia zależą wyłącznie od podmiotów prowadzących szkoły doktorskie i będą ustalane w uzgodnieniu z samorządem doktorantów (warunki, na jakich świadczenie będzie przyznawane, mogą być wzorowane na już obowiązujących wewnętrznych regulacjach). 2 Konferencja W projekcie przewidziane jest pokrycie projektowanych Finansowanie zapomogi może odbywać się z wykorzystaniem Rektorów świadczeń finansowych ze środków własnych podmiotów wszystkich środków pozostających w dyspozycji podmiotu Akademickich Szkół prowadzących szkoły doktorskie, a te utrzymują się prowadzącego szkołę doktorską, których przeznaczenie nie jest Polskich z subwencji z budżetu państwa. Takie rozwiązanie może ściśle określone przepisami prawa. Mogą to być m.in. środki prowadzić do ograniczenia liczby wypłacanych zapomóg uzyskane z komercjalizacji wyników badań naukowych lub prac w przypadku braku wystarczających środków finansowych rozwojowych, czy z opłat za studia. Biorąc pod uwagę swoją w danej szkole doktorskiej, co zagrozi skuteczności kondycję finansową (stan środków własnych), podmioty same w realizowaniu celu projektowanej regulacji. W uzasadnieniu zdecydują (w uzgodnieniu z samorządem doktorantów), na słusznie podniesiono, że nie jest zasadne włączanie tego jakich warunkach i z jakich środków będzie finansowane to świadczenia do funduszu stypendialnego dla studentów. świadczenie. Pozwoli to na uwzględnienie specyfiki Z tego też powodu środki na wypłatę zapomóg powinny być zarządzania finansami podmiotu, ale także umożliwi przekazywane w ramach subwencji, która powinna reagowanie w sposób bardziej elastyczny na potrzeby uwzględniać zwiększenie wydatków na ten cel. Przywołane doktorantów. Nie przewiduje się, że wprowadzenie w uzasadnieniu dane z roku 2022 (liczba doktorantów) oraz proponowanych rozwiązań będzie stanowiło istotne 2023 (wysokość zapomogi dla studentów) nie są miarodajne zwiększenie obciążenia finansowego dla podmiotu, przede dla oszacowania obciążeń finansowych dla jednostek wszystkim z uwagi na fakt, że doktoranci nie stanowią licznej prowadzących szkoły doktorskie w kolejnych latach. Dane te grupy, a ich kształcenie trwa, co do zasady od 6 do 8 semestrów. nie odzwierciedlają bowiem aktualnych realiów Ponadto zasadniczo każdy doktorant otrzymuje stypendium, co ekonomicznych ani odmiennej sytuacji doktorantów także poprawia status materialny tej grupy społecznej. i studentów. Sytuacja życiowa, zawodowa i naukowa doktorantów jest specyficzna i zasadniczo różni się od sytuacji studentów. W szczególności należy uwzględnić to, że doktoranci są (co do zasady) osobami starszymi niż studenci, odmiennie traktowanymi, np. w zakresie obowiązku ich utrzymywania przez rodziców. Z uwagi na powyższe należy uznać, że kwota 2304 zł nie będzie wystarczająca jako zapomoga dla doktorantów. Nawet jeżeli z wnioskiem o zapomogę wystąpi jedynie kilka procent uprawnionych osób, to uwzględniając realistyczną wysokość przyznawanych zapomóg, obciążenia finansowe dla uczelni prowadzących kształcenie doktorantów będą znaczne. Uzasadnia to odstąpienie od finansowania tych świadczeń ze środków własnych podmiotów prowadzących szkoły doktorskie.